COLLEGE VAN BEROEP VOOR HET BEDRIJFSLEVEN
uitspraak van de meervoudige kamer van 6 mei 2026 in de zaak tussen
[naam 1] , te [woonplaats]
de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
uitspraak
zaaknummer: 24/376
en
(gemachtigde: mr. P.C.T. Bijvelt)
Procesverloop
Met het besluit van 31 oktober 2023 heeft de minister aan [naam 1] voor een perceel een teeltverbod opgelegd als bedoeld in de Regeling plantgezondheid.
Met het besluit van 29 februari 2024 (bestreden besluit) heeft de minister het daartegen door [naam 1] gemaakte bezwaar ongegrond verklaard.
[naam 1] heeft tegen het bestreden besluit beroep ingesteld.
De minister heeft een verweerschrift en nadere stukken ingediend.
De zitting was op 15 maart 2026. Aan de zitting hebben deelgenomen [naam 1] en de gemachtigde van de minister, bijgestaan door [naam 2] en [naam 3] .
Overwegingen
1. Deze zaak gaat over het aan [naam 1] opgelegde teeltverbod voor een landbouwperceel in [woonplaats] (perceel), in verband met de aanwezigheid van het onkruid knolcyperus (KC). De besmetting van het perceel met knolcyperus is vastgesteld door [naam 3] , inspecteur bij de Nederlandse Algemene Keuringsdienst voor zaaizaad en pootgoed van landbouwgewassen (NAK). [naam 3] heeft in een zogenoemd formulier ‘melding knolcyperus 2023’ (meldingsformulier) naast gegevens over het perceel, waaronder de ligging, de eigenaar en het geteelde gewas, het volgende gemarkeerd of ingevuld: “Datum bezoek: 26-10-2023; Knolcyperus: JA; >100 planten per are MET Pitjes; Bevindingen: KC aangetroffen over gehele perceel; Genomen acties: teler is op de hoogte van de op te leggen maatregelen. Totale omvang van de besmetting: 50.000 m2.” Bij het formulier is een bijlage gevoegd met een situatieschets (te weten een luchtfoto waarop het hele perceel is ingekleurd) en zeven foto’s.
2 De minister heeft met het besluit van 31 oktober 2023, dat hij heeft gehandhaafd met het bestreden besluit, aan [naam 1] voor het perceel van 45.346 m2 een teeltverbod en een bestrijdingsplicht opgelegd. Daaraan is ten grondslag gelegd dat een inspecteur van de NAK op 26 oktober 2023 op het perceel een besmetting van meer dan honderd planten per are heeft geconstateerd, dat uit de foto’s blijkt dat het gaat om knolcyperus en dat sprake is van een forse besmetting die over het hele perceel is verspreid.
3 [naam 1] betwist niet dat er op zijn perceel knolcyperus aanwezig was. Wel betwist hij, evenals in bezwaar, dat er op het hele perceel sprake was van een zware besmetting met knolcyperus van meer dan honderd planten per are. Volgens hem is daarvoor onvoldoende bewijs. Hooguit 30% van het perceel was besmet zodat 2/3 deel van het perceel buiten het teeltverbod gehouden had kunnen worden. De foto’s bij het meldingsformulier zijn genomen bij de ingang en achteraan op het perceel waar inderdaad dichtbegroeide plekjes waren, maar op het perceel zelf zijn sporadisch knolcyperusplanten gevonden. Hij vindt het arrogant dat de NAK niet bereid was tot herkeuring en van de juistheid van de door hem betwiste waarnemingen van de inspecteur is uitgegaan. Die heeft zich niet aan de regels gehouden, omdat hij geen veldschets heeft gemaakt. Dat had hij volgens de Instructie opsporing knolcyperus 2023 wel moeten doen.
Beoordeling
Artikel 30, eerste lid, van de Regeling plantgezondheid bepaalt dat het verboden is akker- en tuinbouwgewassen te telen op een perceel of een gedeelte daarvan waar de aanwezigheid van knolcyperus is vastgesteld. Volgens artikel 30, tweede lid, van deze regeling maakt de minister dat teeltverbod met ingangsdatum, perceel of gedeelte van het perceel, en termijn bekend.
In de zogenoemde Instructie opsporing knolcyperus 2023 (Instructie) is over de te volgen procedure bij de opsporing van knolcyperus bij 6.1.1 vermeld: “Wanneer knolcyperus wordt geconstateerd wordt deze door de desbetreffende keuringsdienst nauwkeurig gelokaliseerd en in kaart gebracht (veldschets). De veldschets met bijbehorende informatie is het brondocument voor het maken van een situatieschets (zie 6.1.2), die als bijlage bij het opleggen van het teeltverbod en eventueel de gewasmaatregelen [..] wordt gevoegd. Benodigde informatie: • eigenaar van het perceel [..] • datum van vinden van knolcyperus [..] • locatie, omvang (incl. maten) en mate van de besmetting [..] • Maak 3 digitale foto’s waarop de situatie en de mate van besmetting en/of de plant met pitjes duidelijk te zien is. Deze meesturen met de melding naar de NAK als ondersteunend bewijsmateriaal.”
Niet in geschil is dat op het perceel knolcyperus aanwezig was. Het geschil gaat over de omvang van de besmetting. Op de minister rust de last om te bewijzen dat het hele perceel besmet was, zoals hij aan het bestreden besluit ten grondslag heeft gelegd.
Het College stelt vast dat er op het moment van het bestreden besluit geen andere gegevens over de besmetting beschikbaar waren dan die in het meldingsformulier, dat hiervoor onder 1 is weergegeven. Dat formulier bevat wel de volgens de Instructie bij 6.1.1 benodigde informatie, maar geen veldschets en ook geen informatie over het door de betrokken inspecteur verrichte onderzoek en hoe hij tot de in het meldingsformulier vermelde conclusie is gekomen dat het hele perceel besmet was met knolcyperus. De minister heeft in het door [naam 1] gemaakte bezwaar tegen het op die conclusie gebaseerde besluit van 31 oktober 2023 geen aanleiding gezien om nadere informatie over de feitelijke grondslag van die conclusie te verstrekken. In het bestreden besluit is de minister uitgegaan van de juistheid van de in het meldingsformulier vermelde constatering dat sprake was van een forse besmetting van meer dan 100 planten per are. Dat blijkt volgens de minister in het bestreden besluit ook voldoende uit de door de inspecteur gemaakte foto’s.
Naar het oordeel van het College vormen de in het meldingsformulier vermelde informatie met de daarbij gevoegde – maar niet nader geduide – foto’s, mede gelet op de betwisting daarvan door [naam 1] in bezwaar, onvoldoende bewijs dat het gehele perceel was besmet met knolcyperus. Daaruit blijkt namelijk niet op welke concrete feiten en omstandigheden de conclusie is gebaseerd dat de besmetting het gehele perceel betrof. Het College zal het bestreden besluit daarom vernietigen wegens strijd met artikel 3:2 van de Algemene wet bestuursrecht.
De minister heeft pas tijdens de procedure in beroep bij de inspecteur nadere informatie ingewonnen over het door hem verrichte onderzoek en aanvullend fotomateriaal van de controle overgelegd. Uit die nader verstrekte gegevens, zoals toegelicht op de zitting, blijkt het volgende. [naam 3] reed op 26 oktober 2023 in zijn auto langs het perceel dat toen een aardappelveld was. Hij zag groene beplanting staan. Dat konden geen aardappelplanten zijn, omdat het loof van die planten in oktober al geel of bruin of verdord is. [naam 3] zag dat er planten knolcyperus op de kopakker stonden en is in banen van tien tot vijftien meter over het hele perceel, met een lengte van 250 meter, gaan lopen. Hij had vlaggen bij zich om delen zonder knolcyperus te markeren, maar heeft geen perceeldeel gevonden dat vrij was van knolcyperus. Hij vond het daarom niet zinvol om een veldschets te maken. Die maakt hij alleen als er genoeg vrije ruimte overblijft voor teelt op het perceel, zodat bij het teeltverbod kan worden aangegeven waar nog wel teelt mag plaatsvinden. In dit geval zag hij geen vrije ruimte. Hij heeft het perceel in vakken van twintig bij twintig meter geïnspecteerd. Hij is tot de conclusie gekomen dat er gemiddeld meer dan 100 planten knolcyperus per are stonden. Dat is bij een besmetting met knolcyperus de hoogste besmettingsgraad die hij op het meldingsformulier kan aangeven en die was hier aan de orde. Verder is duidelijk gemaakt waar en in welke richting hij tijdens de controle de in het geding gebrachte foto’s van het perceel heeft genomen.
Met de gedetailleerde verklaring van de inspecteur en nadere foto’s heeft de minister naar het oordeel van het College in beroep alsnog voldoende onderbouwd dat het gehele perceel was besmet met knolcyperus. Dat de inspecteur de besmetting niet op een veldschets heeft ingetekend, maakt dat oordeel niet anders, omdat in dit geval het gehele veld besmet is. Een veldschets, die is voorgeschreven in de Instructie opsporing knolcyperus 2023, heeft dan geen toegevoegde waarde. Het College ziet geen aanleiding om in twijfel te trekken dat [naam 3] , zoals hij op de zitting heeft verklaard, over het hele perceel heeft gelopen, overal knolcyperus heeft aangetroffen en geen deel heeft aangetroffen dat niet besmet was met knolcyperus. Dit wordt door de in beroep overgelegde foto’s ondersteund. Hoewel hij geen foto’s heeft gemaakt van elke plek op het perceel, heeft hij wel overzichtsfoto’s vanuit verschillende punten op het perceel genomen en daarop is doorlopende begroeiing met knolcyperus zichtbaar. Voor het standpunt van [naam 1] dat slechts 30% van het perceel besmet was met knolcyperus bieden de beschikbare gegevens, waaronder de foto’s, geen steun. Het College ziet daarom aanleiding de rechtsgevolgen van het vernietigde bestreden besluit in stand te laten. Dat betekent dat de minister geen nieuw besluit hoeft te nemen en dat het opgelegde teeltverbod in stand blijft.
6 Er zijn geen proceskosten die voor vergoeding in aanmerking komen. Wel ziet het College aanleiding te bepalen dat de minister het door [naam 1] betaalde griffierecht vergoedt.
Beslissing
Het College:
Deze uitspraak is gedaan door mr. J.H. de Wildt, mr. D. Brugman en mr. C.T. Aalbers, in aanwezigheid van mr. J.W.E. Pinckaers, griffier. De beslissing is in het openbaar uitgesproken op 6 mei 2026.
w.g. J.H. de Wildt w.g. J.W.E. Pinckaers