SAMENVATTING
Centrale Raad van Beroep
Enkelvoudige kamer
25/656 WLZ
Uitspraak op het hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant van 19 februari 2025, 24/553 (aangevallen uitspraak)
Partijen:
[appellante] te [woonplaats] (appellante)
het CIZ
Datum uitspraak: 13 augustus 2026
Deze zaak gaat over de vraag of het CIZ de aanvraag van appellante voor zorg op grond van de Wlz terecht heeft afgewezen. De Raad beantwoordt deze vraag bevestigend.
PROCESVERLOOP
Namens appellante heeft mr. M. Yigitdol, advocaat, hoger beroep ingesteld en nadere stukken ingediend. Het CIZ heeft een verweerschrift ingediend.
De meervoudige kamer heeft de zaak verwezen naar een enkelvoudige kamer.
De Raad heeft de zaak behandeld op een zitting van 2 juli 2026. Appellante is verschenen, bijgestaan door mr. Yigitdol en [naam ambulant begeleidster] , ambulant begeleidster van appellante. Het CIZ heeft zich laten vertegenwoordigen door mr. L. Bruijs.
OVERWEGINGEN
Inleiding
1. Bij de beoordeling van het hoger beroep zijn de volgende feiten en omstandigheden van belang.
Appellante, geboren in 1961, is bekend met onder andere een dissociatieve identiteitsstoornis, PTSS en psychische klachten. In verband hiermee heeft zij een aanvraag ingediend voor zorg op grond van het bepaalde bij en krachtens de Wet langdurige zorg (Wlz).
Bij besluit van 20 april 2023, na bezwaar gehandhaafd bij besluit van 18 december 2023 (bestreden besluit), heeft het CIZ de aanvraag van appellante afgewezen. Het CIZ heeft zich op het standpunt gesteld dat er geen sprake is van een noodzaak tot permanent toezicht of 24 uur per dag zorg in de nabijheid ter voorkoming van ernstig nadeel. Als appellante tijdens een dissociatie niet adequaat kan alarmeren, ontstaat er geen ernstig nadeel. De zorg kan met geplande vaste momenten, met contact op afstand of bezoek wanneer geen contact wordt verkregen, voldoende worden ondervangen.
Uitspraak van de rechtbank
2. De rechtbank heeft het beroep tegen het bestreden besluit ongegrond verklaard en daarmee het bestreden besluit in stand gelaten. De rechtbank volgt appellante niet in haar betoog dat het bestreden besluit onzorgvuldig tot stand is gekomen omdat zij niet is gezien door de medisch adviseur. Op basis van de beschikbare informatie heeft de medisch adviseur zich een duidelijk beeld van de medische situatie van appellante kunnen vormen en daarmee is het onderzoek in lijn met de vaste rechtspraak. Met verwijzing naar artikel 3.2.1 van de Wlz en de Memorie van Toelichting, heeft de rechtbank overwogen dat uit alle medische adviezen volgt dat vanuit de psychiatrische problematiek de noodzaak voor 24 uur per dag zorg in de nabijheid om ernstig nadeel te voorkomen, niet onderbouwd kan worden. De aandoeningen van appellante geven wel een grondslag tot de Wlz. Het advies van JPH consult, dat is opgesteld in verband met een aanvraag van appellante op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015), is niet strijdig met het advies van de medisch adviseur van het CIZ. Beide rapportages vermelden dat appellante niet kan alarmeren tijdens de dissociaties die zij doormaakt, maar daarvan heeft het CIZ kunnen overwegen dat dat niet leidt tot ernstig nadeel voor appellante in de zin van de Wlz. Ook de andere door appellante overgelegde informatie kan niet afdoen aan het medisch advies dat het CIZ aan zijn besluit ten grondslag heeft gelegd. Voor appellante wordt voornamelijk van belang geacht dat er planbare zorgmomenten zijn waarbij stress, angst en spanning zoveel mogelijk worden gereguleerd, dat er tegemoet wordt gekomen aan ongeplande zorgvragen en dat op momenten dat wordt ingeschat dat eiseres’ spanning verhoogd is, later nog eens proactief naar eiseres wordt uitgereikt. Dat in deze zorg op dit moment wordt voorzien – ook op de onplanbare momenten – en dat de situatie dan stabiliseert, blijkt onder meer uit het overgelegde logboek van de contactmomenten tussen appellante en [naam ambulant begeleidster], haar ambulant begeleidster, van oktober 2023. Over de door appellante genoemde voorvallen heeft het CIZ kunnen overwegen dat een verwonding aan haar lip als gevolg van het uit bed vallen, het niet toekomen aan eten of douchen of het kapot laten vallen van serviesgoed in de woning waar appellante zich aan zou kunnen verwonden, hoe vervelend ook voor appellante, niet voldoende is om te voldoen aan de criteria. De situatie van appellante voldoet daarmee niet aan de voorwaarden die artikel 3.2.1 van de Wlz stelt.
Het standpunt van appellante
3. Appellante is het met de uitspraak van de rechtbank niet eens. Volgens appellante heeft de rechtbank ten onrechte overwogen dat uit de adviezen van de medisch adviseur volgt dat de noodzaak voor 24 uur zorg in de nabijheid vanuit de psychiatrische problematiek niet kan worden onderbouwd. Uit de rapporten van JPH consult volgt volgens appellante dat bij ontbreken van 24 uur zorg in de nabijheid, sprake is van ernstig nadeel als bedoeld in artikel 3.2.1, tweede lid, aanhef en onder c, van de Wlz. Appellante ontvangt nu zorg op planbare en onplanbare momenten waarvoor geen juridische grondslag is. Die hulp wordt uit noodzaak op vrijwillige basis geleverd, omdat de begeleiding van zeven uren die in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) aan appellante is verstrekt, ontoereikend is. Als de extra zorg niet wordt geleverd, is er een reëel risico dat appellante dissocieert. Appellante heeft een rapport van 9 juli 2025 van Van Os, psychiater, ingebracht. Van Os komt tot de conclusie dat de huidige stabiliteit uitsluitend het gevolg is van een zeer intensieve, relationeel ingebedde en flexibele begeleidingsvorm die niet binnen de Wmo te organiseren valt. Een structurele 24-uurs nabijheid is essentieel om veiligheid, regie en kwaliteit van leven te kunnen behouden. Gelet op het verschil in bevindingen door het CIZ, JPH consult en Van Os, behandelend psychiater, verzoekt appellante de Raad om een onderzoek te verrichten naar de vraag of appellante in aanmerking komt voor een Wlzindicatie.
Het standpunt van het CIZ
4. Het CIZ heeft gevraagd om de aangevallen uitspraak te bevestigen en de medisch adviseur heeft inhoudelijk gereageerd op het rapport van Van Os.
Het oordeel van de Raad
5. De Raad beoordeelt of de rechtbank terecht het bestreden besluit over afwijzing van de aanvraag in stand heeft gelaten aan de hand van wat appellante in hoger beroep heeft aangevoerd, de beroepsgronden. De Raad komt tot het oordeel dat het hoger beroep niet slaagt. Hierna legt de Raad uit hoe hij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft. De wettelijke regel die voor de beoordeling van het hoger beroep belangrijk is, is te vinden in de bijlage bij deze uitspraak.
De rechtbank is op de in de aangevallen uitspraak weergegeven overwegingen tot het oordeel gekomen dat het CIZ de aanvraag van appellante terecht heeft afgewezen. De Raad onderschrijft de overwegingen van de rechtbank en verenigt zich met het op grond daarvan door de rechtbank gegeven oordeel. Hieraan wordt het volgende toegevoegd.
Uit de stukken volgt dat appellante begeleiding nodig heeft in verband met haar psychiatrische klachten op planbare en op niet planbare momenten. De behandelend psychiater Van Os heeft daarover vermeld dat appellante vaak ook in de avond en nacht begeleiding nodig heeft en dat appellante dankzij de vanuit de Wmo 2015 geboden begeleiding al ruim vijf jaar geen suïcidepogingen heeft gedaan, zij niet opgenomen is geweest en zij grotendeels binnen haar zogenaamde ‘window of tolerance’ blijft. Zonder die nabijheid en paraatheid van begeleiding ontstaat er volgens de psychiater acuut gevaar.
Het CIZ heeft in reactie op de rapportage van Van Os gesteld dat de begeleiding vanuit de Wmo 2015 niet duidt op een voortdurende begeleiding zoals bedoeld in artikel 3.2.1 van de Wlz, omdat appellante niet in staat zou zijn om zelf op relevante momenten hulp in te roepen, zoals zij zelf ook regelmatig doet, om ernstig nadeel te voorkomen. De Raad ziet in de stukken geen aanknopingspunten voor het oordeel dat dit onjuist is. Ondanks het feit dat appellante tijdens een periode van dissociatie niet kan alarmeren, kan daaruit niet worden afgeleid dat er ernstig nadeel ontstaat als er niet 24 uur per dag zorg in de nabijheid is. De omstandigheid dat er naast de vanuit de Wmo 2015 verstrekte omvang van zeven uren begeleiding, veel extra persoonsgerichte begeleiding wordt gegeven door [naam ambulant begeleidster] om appellante niet te laten ontsporen, betekent niet dat een indicatie voor Wlz-zorg moet worden verleend.
Het voorgaande houdt in dat de Wlz op dit moment niet het geëigende juridische kader is voor de hulp en ondersteuning die appellante overduidelijk in substantiële mate nodig heeft. Uit de stukken en het verhandelde ter zitting is de Raad duidelijk geworden dat er in het kader van de Wmo 2015 zeven uur begeleiding per week betaald plaatsvindt, maar tevens dat er nog aanzienlijk meer hulp en ondersteuning onbetaald wordt geboden voor de instandhouding van het precaire evenwicht dat sinds een aantal jaren bestaat. In de visie van de wetgever bij de grote herinrichting van het stelsel van zorg en ondersteuning is het van belang dat mensen zo lang mogelijk met de juiste vorm(en) van ondersteuning thuis kunnen blijven wonen. De Wlz is in dit verband de laatste regeling die van toepassing is. Er zijn dan ook situaties denkbaar waarin iemand juist door gebruikmaking van hulp en ondersteuning (begeleiding) in zeer substantiële omvang, via met name de Wmo 2015, blijvend – dat wil zeggen zonder reëel perspectief op vermindering van dat aantal uren – thuis kan blijven wonen. In dergelijke situaties is het onwenselijk, en ook niet passend, dat uitstroom uit de Wmo-ondersteuning nog steeds wordt nagestreefd. Een relatief beperkte omvang van de hulp en ondersteuning ligt alsdan niet voor de hand. Bovendien is het in dergelijke situaties ongewenst dat zo iemand na relatief korte periodes van bijvoorbeeld een of twee jaar, dient mee te werken aan herindicaties die voor de desbetreffende persoon evident als zeer belastend voor dat precaire evenwicht zijn te beschouwen. In dit geval houdt dit in dat een serieuze heroverweging van het aantal betaalde uren aan Wmo-ondersteuning op basis van de reeds aanwezige medische documenten op voorhand aangewezen lijkt en dat bovendien een jaarlijkse herindicatie als (te) belastend voor appellante lijkt te kunnen worden beschouwd.
Conclusie en gevolgen
Het hoger beroep slaagt dus niet. De aangevallen uitspraak wordt bevestigd. Dit betekent dat de weigering om appellante te indiceren voor zorg op grond van de Wlz in stand blijft.
6. Omdat het hoger beroep niet slaagt, krijgt appellante geen vergoeding voor haar proceskosten en het betaalde griffierecht.
BESLISSING
De Centrale Raad van Beroep bevestigt de aangevallen uitspraak.
Deze uitspraak is gedaan door C.W.C.A Bruggeman in tegenwoordigheid van R.R. Olde Engberink als griffier. De beslissing is uitgesproken in het openbaar op 13 augustus 2026.
(getekend) C.W.C.A. Bruggeman
(getekend) R.R. Olde Engberink
Bijlage: voor deze uitspraak belangrijke wettelijke regel
Wet langdurige zorg
Artikel 3.2.1, eerste en tweede lid
1. Een verzekerde heeft recht op zorg die op zijn behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden is afgestemd voor zover hij naar aard, inhoud en omvang en uit een oogpunt van doelmatige zorgverlening redelijkerwijs op die zorg is aangewezen omdat hij, vanwege een somatische of psychogeriatrische aandoening of beperking, een psychische stoornis of een verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke handicap, een blijvende behoefte heeft aan:
a. permanent toezicht ter voorkoming van escalatie of ernstig nadeel voor de verzekerde, of
b. 24 uur per dag zorg in de nabijheid, omdat hij zelf niet in staat is om op relevante momenten hulp in te roepen en hij, om ernstig nadeel voor hemzelf te voorkomen,
1°. door fysieke problemen voortdurend begeleiding, verpleging of overname van zelfzorg nodig heeft, of
2°. door zware regieproblemen voortdurend begeleiding of overname van taken nodig heeft.
2. In het eerste lid wordt verstaan onder:
a. blijvend: van niet voorbijgaande aard;
b. permanent toezicht: onafgebroken toezicht en actieve observatie gedurende het gehele etmaal, waardoor tijdig kan worden ingegrepen;
c. ernstig nadeel voor de verzekerde: een situatie waarin de verzekerde:
1. zich maatschappelijk te gronde richt of dreigt te richten;
2. zichzelf in ernstige mate verwaarloost of dreigt te verwaarlozen;
3. ernstig lichamelijk letsel oploopt of dreigt op te lopen dan wel zichzelf ernstig lichamelijk letsel toebrengt of dreigt toe te brengen;
4. ernstig in zijn ontwikkeling wordt geschaad of dreigt te worden geschaad of dat zijn veiligheid ernstig wordt bedreigd, al dan niet doordat hij onder de invloed van een ander raakt;
d. zelfzorg: de uitvoering van algemene dagelijkse levensverrichtingen waaronder de persoonlijke verzorging en hygiëne en, zo nodig, de verpleegkundige zorg;
e. regieproblemen: beperkingen in het vermogen om een adequaat oordeel te vormen over dagelijks voorkomende situaties op het gebied van sociale redzaamheid, probleemgedrag, psychisch functioneren of geheugen en oriëntatie.