ECLI:NL:GHARL:2021:7600, Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 05-08-2021, TBS P20/0396

Het advies van de externe deskundigen

De psychiater heeft naar aanleiding van de door het hof in de tussenbeslissing voorgelegde vragen geadviseerd tot omzetting van de terbeschikkingstelling met voorwaarden in een terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege. De complexe psychiatrische problematiek van de terbeschikkinggestelde overstijgt de mogelijkheden van begeleiding en behandeling in het kader van een terbeschikkingstelling met voorwaarden. Daarbij kan de terbeschikkinggestelde niet in staat worden geacht zich te houden aan de voorwaarden aangezien haar stoornis daarvoor te ernstig is en zij niet binnen afzienbare tijd te stabiliseren is. Een hoogbeveiligde setting met intensieve zorg is alleen mogelijk in het kader van een terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege. De combinatie van ernstige complexe gedragsproblematiek met laagbegaafdheid en een hoog recidiverisico kan het best begeleid en behandeld worden in een forensische SGLVG-instelling zoals Forensisch Psychiatrisch Centrum (FPC) Trajectum.

Het standpunt van de terbeschikkinggestelde en haar raadsman

De raadsman verzoekt de beslissing van de rechtbank te vernietigen en de vordering van de officier van justitie om te bevelen dat de terbeschikkinggestelde alsnog van overheidswege zal worden verpleegd, alsnog af te wijzen, eventueel met aanvulling van de bijzondere voorwaarden, die zijn verbonden aan de terbeschikkingstelling met voorwaarden. De terbeschikkinggestelde vindt dat een omzetting niet aan de orde is. Zij heeft niet op een goede plek gezeten en het overtreden van de voorwaarden kan haar dan ook niet worden verweten. Trajectum zou wel een goede plek voor haar zijn.

Het standpunt van de advocaat-generaal

De advocaat-generaal voert aan dat het niet goed is gegaan met de terbeschikkinggestelde en het gaat nog steeds niet goed. Zij heeft de aan de terbeschikkingstelling verbonden voorwaarden in ernstige mate overtreden. De zeer complexe problematiek en het hoge recidivegevaar vereisen intensieve zorg en een hoog beveiligingsniveau. De rechtbank heeft de juiste beslissing genomen, aldus de advocaat-generaal.

Het oordeel van het hof

Mede gelet op de rapportage van psychiater Sprock komt het hof tot het oordeel dat de rechtbank op goede gronden heeft geoordeeld en op juiste wijze heeft beslist dat de terbeschikkinggestelde alsnog van overheidsweg zal worden verpleegd. Daarom zal het hof de beslissing waarvan beroep met die aanvulling bevestigen, met dien verstande dat het hof aanleiding ziet om in te gaan op de indexdelicten en de duur van de terbeschikkingstelling.

Indexdelicten en duur van de maatregel

De rechtbank Rotterdam heeft in haar vonnis van 3 oktober 2019 de maatregel van terbeschikkingstelling met voorwaarden opgelegd, zo begrijpt het hof, ter zake van (nummering hof):

Het hof merkt op dat ter zake van mishandeling (feit 5) geen terbeschikkingstelling kan worden opgelegd zodat het hof het ervoor houdt dat de maatregel is opgelegd ter zake van de feiten 1 tot en met 4.

Voorts constateert het hof dat de rechtbank de maatregel niet heeft opgelegd ter zake van:

Het hof stelt voorop dat in het geval dat de rechter die de maatregel heeft opgelegd overeenkomstig artikel 359, zevende lid, van het Wetboek van Strafvordering onder opgave van redenen heeft overwogen dat de maatregel wel of niet is opgelegd ter zake van een misdrijf dat is gericht tegen of gevaar veroorzaak voor de onaantastbaarheid van het lichaam van een of meer personen, de verlengingsrechter (en analoog de rechter die -zoals in dit geval- oordeelt over de vordering tot omzetting) niet meer de bevoegdheid heeft zich opnieuw over deze vraag uit te laten.

In de vaste jurisprudentie over deze bepaling wordt het belang van de rechtszekerheid benadrukt. De voorwaarden waaraan een rechtmatige vrijheidsberoving dient te voldoen moeten duidelijk zijn omschreven en de wijze waarop zij worden toegepast moet in redelijkheid voorzienbaar zijn.

Nu de rechtbank Rotterdam in haar vonnis van 31 oktober 2019 heeft bepaald dat de maatregel niet is opgelegd ter zake van misdrijven die waren gericht tegen of gevaar hebben veroorzaakt voor de onaantastbaarheid van het lichaam van een of meer personen, is de terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege gemaximeerd op vier jaren en is het niet aan het hof om daarover (anders) te oordelen.

Vanwege het belang van de rechtszekerheid komt het hof derhalve – met de rechtbank – tot de conclusie dat de maatregel in dit geval in duur is gemaximeerd in de zin van artikel 38e van het Wetboek van Strafrecht.

Ingevolge artikel 38e van het Wetboek van Strafrecht gaat de terbeschikkingstelling met bevel tot verpleging van overheidswege een periode van vier jaar niet te boven, tenzij de maatregel is opgelegd ter zake van een misdrijf dat gericht is tegen of gevaar veroorzaakt voor de onaantastbaarheid van het lichaam van een of meer personen. In dit geval vangt die maximale termijn aan op de dag na de uitspraak van deze beslissing.

Het hof:

Bevestigt met verbetering van gronden zoals hiervoor is overwogen de beslissing van de rechtbank Rotterdam van 4 november 2020 met betrekking tot de terbeschikkinggestelde [naam terbeschikkinggestelde].

Aldus gedaan door

mr. M. Keppels als voorzitter,

mr. M.J. Vos en mr. E.A.K.G. Ruys als raadsheren,

drs. E.M.M. Mol en dr. K. de Wijs-Heijlaerts als raden,

in tegenwoordigheid van mr. N.E. Versloot als griffier,

en op 5 augustus 2021 in het openbaar uitgesproken.

Mr. Ruys en de raden zijn buiten staat deze beslissing mede te ondertekenen.