Overwegingen
Het standpunt van de deskundigen
De deskundigen hebben ter zitting bevestigd dat de reclassering aanvankelijk geen mogelijkheid meer zag tot voortzetting van de terbeschikkingstelling met voorwaarden.
De terbeschikkinggestelde is op 1 augustus 2024 aangehouden op verdenking van het plegen van een nieuw strafbaar feit. Hij bleek vanaf medio juni 2024 te zijn teruggevallen in het gebruik van cocaïne en dat is mogelijk de oorzaak geweest van de psychische ontregeling. De vordering tot voorlopige verpleging van overheidswege is op 5 augustus 2024 afgewezen omdat de mogelijkheid van een time-out niet was onderzocht. De terbeschikkinggestelde kon echter niet terug naar zijn eerdere verblijfplaats en een andere plek kon niet direct worden gerealiseerd. De terbeschikkinggestelde werd na zijn verblijf bij [voorziening voor beschermd wonen] wekelijks uitgenodigd voor meldplichtafspraken en hij moest urinecontroles laten afnemen. De terbeschikkinggestelde raakte echter uit beeld en er kon geen contact meer worden opgenomen met hem totdat hij op 2 september 2024 werd aangehouden. Tijdens de zitting bij de rechtbank ontkende de terbeschikkinggestelde nog de terugval in cocaïnegebruik. Als de terbeschikkinggestelde ontkent, kan niet worden gewerkt aan gedragsverandering. De terbeschikkinggestelde heeft het cocaïnegebruik nu vandaag ter terechtzitting bekend, en dat biedt de mogelijkheden om te onderzoeken of de terbeschikkingstelling met voorwaarden nog een kans moet krijgen.
Het standpunt van de terbeschikkinggestelde
De terbeschikkinggestelde heeft het vele jaren goed gedaan binnen het kader van de terbeschikkingstelling met voorwaarden. Er is geen discussie dat de terbeschikkinggestelde voorwaarden heeft overtreden en hij bekent vandaag zelfs de terugval in het middelengebruik. De terbeschikkinggestelde heeft dat eerder ontkend omdat hij bang was voor de terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege. De terbeschikkinggestelde heeft eerder laten zien dat hij vatbaar is voor begeleiding.
De raadsvrouw heeft primair verzocht onderzoek te laten doen door de reclassering naar alternatieven voor de terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege.
De raadsvrouw heeft subsidiair verzocht de vordering tot het alsnog verplegen van overheidswege af te wijzen. Omzetting van de terbeschikkingstelling met voorwaarden in de terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege is in strijd met de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit.
Het standpunt van het openbaar ministerie
De terbeschikkinggestelde heeft meerdere voorwaarden overtreden en de reclassering ziet in haar laatste rapporten geen mogelijkheden om het risicomanagement vorm te geven. Het recidiverisico en het risico op geweld wordt ingeschat als hoog. De beslissing van de rechtbank is begrijpelijk, maar ook onbevredigend. De terbeschikkinggestelde heeft immers zijn klinische behandeling positief afgerond en in een korte tijd in een beschermde woonvorm is het misgegaan, vermoedelijk na het gebruik van middelen. Dat had met betere begeleiding mogelijk voorkomen kunnen worden. De vraag is of het kader van de terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege noodzakelijk is.
De advocaat-generaal heeft primair verzocht de reclassering opdracht te geven onderzoek te doen naar mogelijkheden om de terbeschikkingstelling met voorwaarden voort te zetten, bijvoorbeeld op een forensisch psychiatrische afdeling of een forensische verslavingsafdeling.
De advocaat-generaal heeft subsidiair geconcludeerd tot bevestiging van de beslissing van de rechtbank omdat is voldaan aan de wettelijke vereisten tot omzetting.
Het oordeel van het hof
Het hof heeft kennisgenomen van hetgeen is beschreven over de ontregeling van de terbeschikkinggestelde nadat hij was uitgestroomd naar een beschermde woonvorm van [hulp- en zorginstelling] in [plaats 2] . Nadat de terbeschikkinggestelde was teruggevallen in middelengebruik, daar niet open over is geweest en op 1 augustus 2024 opnieuw een strafbaar feit had gepleegd, was terugkeer naar de beschermde woonvorm niet meer mogelijk. Op 5 augustus 2024 is de vordering tot voorlopige verpleging van overheidswege afgewezen omdat de mogelijkheid van een time-out niet was onderzocht. Een hernieuwde klinische plaatsing werd voorbereid. Tot aan de klinische plaatsing moest de terbeschikkinggestelde zich iedere week melden bij de reclassering, twee keer per week zijn urine laten controleren en iedere dag moest hij laten weten waar hij die nacht zou verblijven. De terbeschikkinggestelde hield zich al na één week niet aan deze afspraken. In de periode die volgde werd duidelijk dat de terbeschikkinggestelde was teruggevallen in cocaïnegebruik. Daarnaast kon de reclassering sinds 13 augustus 2024 geen contact meer krijgen met de terbeschikkinggestelde tot zijn aanhouding op 2 september 2024. De terbeschikkinggestelde heeft zijn middelengebruik aanvankelijk ontkend, maar ter terechtzitting bij het hof heeft hij toegegeven cocaïne te hebben gebruikt.
Bij de beraadslaging in raadkamer is gebleken dat het hof zich onvoldoende acht voorgelicht om te kunnen oordelen over het door de terbeschikkinggestelde ingediende beroep. Voor de vorming van zijn eindoordeel acht het hof het noodzakelijk dat er (nader) onderzoek wordt gedaan.
Het hof ziet in voorgaande aanleiding om door een door het Nederlands Instituut voor Forensische Psychologie en Psychiatrie aan te wijzen psychiater nader onderzoek te laten verrichten naar de terbeschikkinggestelde, meer in het bijzonder gezien het aanvankelijk positieve verloop van terbeschikkingstelling met voorwaarden tot de uitstroom naar de beschermde woonvorm in [plaats 2] , en de ontregeling tijdens het verblijf in die beschermde woonvorm. Het hof acht het wenselijk dat door de psychiater wordt onderzocht of er een relatie is tussen het middelengebruik (cannabis en cocaïne) en de psychische ontregeling die is ontstaan, mede gelet op de ontregeling na het middelengebruik die in 2009 heeft plaatsgevonden. Gegeven de uitkomst acht het hof het wenselijk dat de psychiater ingaat op de vraag of, en zo ja hoe, het risicomanagement kan worden vormgegeven in het kader van de terbeschikkingstelling met voorwaarden, met een eventuele aanscherping, aanvulling of wijziging van de voorwaarden, en binnen welk beveiligingsniveau.
Het hof acht het wenselijk dat na de oplevering van voormelde rapportage van de psychiater er door de reclassering – met inachtneming van die rapportage – (nader) onderzoek wordt gedaan naar de mogelijkheid van voortzetting van de terbeschikkingstelling met voorwaarden. Het hof acht het wenselijk dat de reclassering daarbij ook onderzoek doet naar een passende plek voor de terbeschikkinggestelde en de mogelijkheid tot opname aldaar. Ook als de reclassering adviseert de terbeschikkingstelling met voorwaarden niet voort te zetten, dient zij in te gaan op een eventuele aanscherping, aanvulling of wijziging van de voorwaarden.
Het hof zal de stukken in handen stellen van de raadsheer-commissaris, belast met de behandeling van strafzaken in dit hof, met het verzoek zorg te dragen voor het laten opmaken van voornoemde NIFP-rapportage, en het hof zal de stukken in handen stellen van de advocaat-generaal, met het verzoek vervolgens zorg te dragen voor het laten opmaken van voornoemde reclasseringsrapportage.
Het hof zal daarom het onderzoek heropenen, het onderzoek voor een periode niet langer dan drie maanden schorsen en iedere verdere beslissing aanhouden.
Tussenbeslissing
Het hof:
Heropent het onderzoek met voormeld doel en schorst het onderzoek voor onbepaalde tijd, maar voor niet langer dan drie maanden;
Stelt de stukken in handen van de raadsheer-commissaris belast met de behandeling van strafzaken in dit hof, met het verzoek zorg te dragen voor de rapportage als voormeld door een door het NIFP aan te wijzen externe gedragsdeskundige, te weten een psychiater;
Stelt de stukken vervolgens in handen van de advocaat-generaal teneinde de reclassering op te dragen om, na de rapportage van de psychiater als voormeld, te rapporteren als voormeld;
Beveelt de oproeping van de terbeschikkinggestelde tegen het nog nader te bepalen tijdstip, met tijdige kennisgeving hiervan aan de raadsvrouw;
Beveelt dat de eerste toezichthouder van de reclassering wordt opgeroepen als deskundige voor de inhoudelijke behandeling van de zaak;
Houdt iedere verdere beslissing aan.
Aldus gedaan door
mr. A.B.A.P.M. Ficq, voorzitter,
mr. R. Prakke-Nieuwenhuizen en mr. M. Keppels, raadsheren,
en drs. A.W.T.M. Vissers en drs. I. van Outheusden, raden,
in tegenwoordigheid van mr. R. Kaatman, griffier,
en op 3 april 2025 in het openbaar uitgesproken.
De raden zijn buiten staat deze beslissing mede te ondertekenen.