7. Sky-ECC communicatie
Tussen 29 november 2020 en 29 januari 2021 vond er Sky communicatie plaats tussen de gebruikers van de accounts [accountnaam 8] en [accountnaam 19] over de voorbereiding van een liquidatie. De communicatie bevat vrijwel uitsluitend berichten welke verzonden zijn door [accountnaam 8] en slechts 8 berichten welke verzonden zijn door [accountnaam 19] . Mogelijk dat de overige berichten van [accountnaam 19] bij sluiting van dit proces-verbaal nog niet zijn ontsleuteld.
SKY-ECC communicatie 24 december 2020
[accountnaam 8] zendt een afbeelding met de volgende adressen: Schermerstraat [nummer] Amsterdam,
Dirkhornsplantsoen [nummer] Amsterdam en Helmkruidstraat [nummer] Landsmeer. De volgende communicatie vond plaats:
SKY-ECC communicatie 25 en 26 december 2020
[accountnaam 8] stuurt weer een foto van een telefoon waar in een onbekende applicatie vijf adressen
genoemd zijn. Dit zijn de adressen van 24-12-2020 ( [bestandsnaam] ) aangevuld met van
Waverenstraat [nummer] Amstelveen en Potgieterstraat [nummer] Haarlem. De volgende communicatie vond plaats:
SKY-ECC communicatie (naar het hof begrijpt) 27 december 2020
[accountnaam 8] stuurt een afbeelding van een chatgesprekbericht over het adres Cruquiusweg [nummer] of [nummer] en [naam] . Er wordt nog een afbeelding gestuurd. Het is (naar het hof begrijpt) Cruquiusweg [nummer] . De volgende communicatie vond plaats:
SKY-ECC communicatie 29 december 2020
[accountnaam 8] stuurt weer een chatgesprek. Het zijn de 1e vijf adressen aangevuld met Korenbloemstraat [nummer] Alkmaar. De volgende communicatie vond plaats:
8. Beoogd slachtoffer/doelwit
[accountnaam 8] communiceerde op 14 december 2020 met [accountnaam 19] over het doelwit. De volgende
communicatie vond plaats:
Foto PL 1300: 18:00144 betreft een politiefoto van [naam] , geboren op [geboortedatum] 1994. Deze foto is gemaakt op 18 februari 2018. De SKDB foto van [naam] is gemaakt op 6 maart 2021. Beide foto's vertonen sterke gelijkenis met de foto die op 14 december 2020 door [accountnaam 8] is verzonden.
Historische woonadres van [naam] is de [adres] te Amsterdam. Dit ligt in
Amsterdam noord. Op de [adres] te Amsterdam staan, volgens GBA, ingeschreven [naam] ( [geboortedatum] -1983, broer [naam] ) en [naam] ( [geboortedatum] , vader [naam] ). Bekend is dat dit tevens het verblijfadres van [naam] is.
9. [naam] te relateren aan de VW Polo met kenteken [kenteken 15]
Op 19 december 2020 communiceert [accountnaam 8] met [accountnaam 19] . Het kenteken [kenteken 15] wordt doorgegeven en er wordt een foto van een zwarte personenauto met het kenteken [kenteken 15] door [accountnaam 8] naar [accountnaam 19] gezonden.
Het kenteken [kenteken 15] was door de RDW afgegeven voor een zwarte Volkswagen Polo GTI en stond van 21-08-2020 tot 26-02-2021 op naam van [naam] , geboren op [geboortedatum] . [naam] was de vriendin van [naam] en is op 16-05-2021 om het leven gekomen toen zij en [naam] in hun Mercedes werden beschoten.
141. Het proces-verbaal van bevindingen van 12 juli 2021 (pagina’s 5750 tot en met 5752 en 2), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van de verbalisant:
Uit data van SkyECC is gebleken dat Sky account [accountnaam 8] gekoppeld is aan twee IMEI nummers:
Van 09-07-2020 tot en met 03-03-2021 gekoppeld aan IMEI [IMEI nummer 12] .
IMEI nummer [IMEI nummer 12] heeft in de periode van 05-08-2020 tot en met 0903-2021 gebruikgemaakt van een telecom netwerk in Suriname.
142. De verklaring van de verdachte afgelegd op de zitting van de rechtbank op 23 september 2022, inhoudende – zakelijk weergegeven:
Ik ben op 29 mei 2021 naar Nederland gebracht. In Guyana ben ik met een helikopter naar het politiebureau gebracht. Toen ben ik naar Zanderij gebracht en daarna overgebracht naar Nederland. Ik verbleef ongeveer een week in Guyana. Voor die week verbleef ik in Suriname, zeker een jaar.
Opmerking hof:
Het hof acht die verklaring redengevend voor zover daaruit volgt dat verdachte voor zijn aanhouding lange tijd in Suriname heeft verbleven, maar die tijd is minder dan een jaar, omdat uit de zaak Beuningen immers blijkt dat verdachte in de zomer van 2020 in Nederland verbleef.
Bewijsoverweging met betrekking tot het in de zaak met parketnummer 05-102899-22 primair
Uit het bovenstaande kan worden afgeleid dat [medeverdachte 12] en [medeverdachte 11] op 28 januari 2021 op het punt stonden om een liquidatie te plegen. Uit de chatberichten van de gebruiker van het SkyECC-account [accountnaam 8] volgt dat die gebruiker bezig was met de organisatie van die liquidatie. Hij gaf daarover vele instructies aan zijn gesprekspartner. Onder meer was de instructie dat ‘die boy zeker weg moest’. Zou hij door geen enkele kogel geraakt worden, dan zou [accountnaam 8] niet uitbetalen. Ook gaf [accountnaam 8] informatie over het beoogde slachtoffer, de auto waarvan het slachtoffer gebruik maakte, de adressen waar hij zou verblijven en stuurde hij een foto van het slachtoffer. Uit die berichten kan verder worden afgeleid dat de gebruiker van het SkyECC-account [accountnaam 8] de wapens en de beloning zou regelen en/of verstrekken en dat hij zeggenschap had over de Caddy. Hij gaf namelijk instructies over waar en hoe die moest staan en wat er na de liquidatie mee moest gebeuren; de Caddy moest in brand worden gestoken.
Uit de bewijsmiddelen in samenhang met de bewijsmiddelen in de zaken Beuningen en Tienhoven volgt dat de gebruiker van het SkyECC-account [accountnaam 8] ook in deze zaak [medeverdachte 1] is. Het gaat niet alleen om hetzelfde SkyECC-account, maar ook om dezelfde rol waarbij de gebruiker een liquidatie regisseert. De wijze waarop de liquidatie zou moeten plaatsvinden vertoont overeenkomsten met die in Beuningen (de schutters maakten gebruik van een bestelbus. Zij wachtten daarin totdat het beoogde slachtoffer zou verschijnen. Na de liquidatie diende dit voertuig in brand te worden gestoken en kon gebruik gemaakt worden van een vluchtauto). Verder maakte de telefoon die hoorde bij het SkyECC-account in de periode waarin instructies werden gegeven voor de te plegen liquidatie op 28 januari 2021 gebruik van een telecom netwerk in Suriname. [medeverdachte 1] verbleef in die periode in Suriname. Tenslotte bezigde de gebruiker van het SkyECC-account [accountnaam 8] net als in de chatberichten in de zaken Beuningen en Tienhoven de afkorting ‘dr’ voor ‘daar’ en net als in de zaak Beuningende afkorting ‘drna’ voor ‘daarna’.
Op grond van het bovenstaande komt het hof tot de conclusie dat verdachte medepleger is aan de voorbereiding van een moord.
Bewezenverklaring
Door wettige bewijsmiddelen, waarbij de inhoud van elk bewijsmiddel -ook in onderdelen- slechts wordt gebezigd tot het bewijs van dat tenlastegelegde feit waarop het blijkens de inhoud kennelijk betrekking heeft, en waarin zijn vervat de redengevende feiten en omstandigheden waarop de bewezenverklaring steunt, acht het hof wettig en overtuigend bewezen dat verdachte het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 1 primair, 2 en 3 primair en in de zaak met parketnummer 05-102899-22 primair tenlastegelegde heeft begaan, met dien verstande, dat:
Zaak met parketnummer 05-142029-21:
1. primairhij op of omstreeks 6 juli 2020 te Beuningen Gld, gemeente Beuningen, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, [slachtoffer 1] opzettelijk en met voorbedachten rade van het leven heeft beroofd door met een of meer vuurwapens een of meer kogels in/door het hoofd en/of het (boven-)lichaam van [slachtoffer 1] te schieten;
2.hij in of omstreeks de periode van 15 juni 2020 tot en met 5 juli 2020 te Beuningen Gld, gemeente Beuningen, en/of Amsterdam en/of Almere en/of Diemen en/of (elders) in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, ter voorbereiding van het te plegen misdrijf van moord op [slachtoffer 1] of een ander slachtoffer, althans een misdrijf waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf van acht jaren of meer is gesteld, opzettelijk een of meer voertuigen (een VW Transporter met -vals- kenteken [kenteken 3] en/of een Renault Megane met -vals- kenteken [kenteken 2] ) en/of een of meer vuurwapens (automatische vuurwapens, vermoedelijk een of meerdere Glocks en/of Skorpions) en/of gegevensdragers (om te communiceren over het te plegen feit en/of het slachtoffer en/of bevattende informatie over het te plegen feit en/of het slachtoffer), bestemd tot het begaan van dat misdrijf, heeft verworven, vervaardigd, ingevoerd, doorgevoerd, uitgevoerd en/of voorhanden heeft gehad.
3. primairhij op of omstreeks 4 juni 2020 te Tienhoven, gemeente Stichtse Vecht, en/of Amsterdam en/of Almere en/of Diemen, en/of (elders) in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, ter uitvoering van het door verdachte en/of zijn mededader(s) voorgenomen misdrijf om opzettelijk en met voorbedachten rade een of meer personen (onder wie [slachtoffer 2] , aanwezig in chalet met [adres] , en/of [naam]) op chaletpark aan de [adres] te Tienhoven, van het leven te beroven, zich hebben/heeft begeven naar de omgeving van het chalet met [adres] , waarna verdachte en/of verdachtes mededader(s) met een of meer (automatische) vuurwapens meerdere kogels in de richting van en/of door een of meer ruiten/wanden van dat chalet hebben/heeft geschoten, waarbij die [slachtoffer 2] in zijn hals/bovenlichaam werd geraakt, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid;
Zaak met parketnummer 05-102899-22 (gevoegd):
primairhij in of omstreeks de periode van de maand november 2020 tot en met 28 januari 2021 te Amsterdam en/of (elders) in Nederland, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, ter voorbereiding van het te plegen misdrijf van moord, in ieder geval van een misdrijf waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf van 8 jaren of meer is gesteld, opzettelijk (onder meer) een -gestolen- Volkswagen Caddy met het (valse/vervalste) kenteken [kenteken 9] en/of een of meer vuurwapens (een pistool, merk Glock, kaliber 9mm en/of een automatisch militair aanvalsgeweer, merk CZ, kaliber 7,62mm / Kalashnikov/AK47) en/of munitie (een aantal scherpe patronen) en/of een gegevensdrager/telefoontoestel (SKY-ECC iPhone), houdende -onder meer- een of meer foto's van en/of gegevens over (de woon- en/of verblijfplaats en/of het voertuig van) het doelwit/slachtoffer ( [naam] ) en/of gegevens over (aangeschafte/aan te schaffen) vuurwapens en/of een -gestolen- Volkswagen Caddy en/of (verdeling van) geldelijke beloningen, bestemd tot het (in vereniging) begaan van dat misdrijf, heeft verworven en/of vervaardigd en/of ingevoerd en/of doorgevoerd en/of uitgevoerd en/of voorhanden heeft gehad.
Het hof acht niet bewezen hetgeen verdachte meer of anders is tenlastegelegd dan hierboven is bewezenverklaard, zodat deze daarvan behoort te worden vrijgesproken.
Strafbaarheid van het bewezenverklaarde
Het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 1 primair en onder 2 bewezenverklaarde levert op:
de voortgezette handeling van
medeplegen van moord.
en
medeplegen van voorbereiding van moord.
Het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 3 primair bewezenverklaarde levert op:
medeplegen van poging tot moord.
Het in de zaak met parketnummer 05-102899-22 primair bewezenverklaarde levert op:
medeplegen van voorbereiding van moord.
Strafbaarheid van de verdachte
Verdachte is strafbaar aangezien geen omstandigheid is gebleken of aannemelijk geworden die verdachte niet strafbaar zou doen zijn.
Oplegging van straf en/of maatregel
De rechtbank heeft de verdachte voor het in eerste aanleg bewezenverklaarde, te weten het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 1 primair, 2 en 3 primair en in de zaak met parketnummer 05-102899-22 primair tenlastegelegde, veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van dertig jaren met aftrek van het voorarrest.
De advocaten-generaal hebben gevorderd dat de verdachte voor het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 1 primair, 2 en 3 primair en in de zaak met parketnummer 05-102899-22 (naar het hof begrijpt) primair tenlastegelegde zal worden veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf.
De raadsvrouw heeft, voor het geval het hof tot een bewezenverklaring mocht komen, verzocht geen levenslange gevangenisstraf op te leggen. Zij heeft zich verder onder verwijzing naar ECLI:NL:HR:2020:1889 op het standpunt gesteld dat, gelet op de wijze waarop verdachte bij en na zijn aanhouding is behandeld in Guyana en Suriname, strafvermindering op zijn plaats is.
Het hof heeft in hoger beroep de op te leggen straf bepaald op grond van de ernst van de feiten en de omstandigheden waaronder deze zijn begaan en gelet op de persoon van de verdachte. Het hof heeft daarbij in het bijzonder het volgende in beschouwing genomen en vindt daarin de redenen die tot de keuze van een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf van de hierna aan te geven duur leiden.
Op 6 juli 2020 is [slachtoffer 1] in Beuningen op straat neergeschoten en als gevolg daarvan overleden. Verdachte is samen met anderen verantwoordelijk voor deze wrede moord en de zorgvuldig uitgevoerde voorbereiding daarvan. Verdachte had in dit feitencomplex een centrale rol. Hij stuurde de mensen aan die het vuile werk zouden opknappen en bleef zelf op grote afstand om buiten beeld te blijven. Hij heeft met zijn handelen de nabestaanden onherstelbaar leed aangedaan, zoals duidelijk en invoelbaar door de echtgenote en de zus van het slachtoffer ter terechtzitting in hoger beroep is verwoord. De achtergrond van deze moord lijkt gevonden te moeten worden in een conflict binnen het criminele milieu. Het zeer omvangrijke onderzoek heeft geen enkele aanwijzing opgeleverd dat [slachtoffer 1] daar iets mee van doen heeft gehad. In die zin is het buitengewoon wrang te moeten vaststellen dat [slachtoffer 1] bij vergissing is doodgeschoten. Het is duidelijk dat liquidaties als deze in het openbaar tot maatschappelijke onrust en grote verontwaardiging leiden. Het hof rekent dit alles verdachte zwaar aan.
Op 4 juni 2020 is er met een automatische wapen op een chalet geschoten terwijl in dat chalet een gezin lag te slapen. De vader die op de bank lag, werd door een kogel in de buurt van zijn hals getroffen. Bij dit schietincident had verdachte eveneens een centrale rol. Hij vormde de schakel tussen de opdrachtgever(s) en de uitvoerders. Hij regelde iemand die het vuile werk zou opknappen, stuurde hem aan en bleef zelf op grote afstand om buiten beeld te blijven. Ook in deze zaak heeft verdachte met zijn handelen het slachtoffer en zijn familieleden onherstelbaar leed aangedaan, zoals ter terechtzitting in hoger beroep helder en duidelijk verwoord door de advocate van de benadeelde partijen. De achtergrond van deze poging tot moord betreft (wederom) een conflict binnen het criminele milieu. Direct na het schietincident wordt het de betrokken daders al duidelijk dat het verkeerde chalet is beschoten. Daar wordt schokkend laconiek op gereageerd. Op geen enkele manier is er enig respect voor het leven en welzijn van de geraakte derden. Uit de onderschepte communicatie blijkt dat voor de daders enkel van belang is dat er een signaal is afgegeven naar de beweerdelijke dieven van een grote partij drugs. Ook voor dit incident geldt dat het buitengewoon wrang is te moeten vaststellen dat volstrekt onschuldigen betrokken raken bij een schietincident in het criminele milieu. Het is duidelijk dat pogingen tot liquidaties als deze in het openbaar tot maatschappelijke onrust en grote verontwaardiging leiden. Het hof rekent dit alles verdachte zwaar aan.
Tenslotte heeft verdachte in de periode vanaf november 2020 tot en met januari 2021 opnieuw een liquidatie voorbereid. De schutters zaten op 28 januari 2021 al klaar om op het beoogde slachtoffer te schieten, maar dankzij het ingrijpen van de politie werd deze liquidatie voorkomen.
Het geheel aan feiten overziend en vaststellend welke rol verdachte daarbij telkens had, maakt duidelijk dat verdachte heeft te gelden als een niemand en niets ontziende, gewetenloze makelaar in dodelijk geweld. Hij nam tegen betaling opdrachten tot liquidaties aan en liet die liquidaties uitvoeren door derden. Het hof neemt het verdachte zeer kwalijk dat hij daarbij ook (deels zeer jonge) anderen bij het plegen van de zeer ernstige misdrijven heeft betrokken. Verdachte gebruikte bij het plegen van deze feiten veelvuldig zogenoemde PGP-telefoons met het uitsluitende doel buiten schot van de opsporingsinstanties te blijven.
Het hof heeft bij de beoordeling van de strafmaat stilgestaan bij de vraag of de door het openbaar ministerie gevorderde levenslange gevangenisstraf passend en geboden is en heeft daarbij het volgende in aanmerking genomen.
Op grond van het stelsel van herbeoordeling waarin het Nederlandse recht sinds 2017 voorziet, kan in de zich daarvoor lenende gevallen worden overgegaan tot verkorting van de levenslange gevangenisstraf of (voorwaardelijke) invrijheidstelling. Dit stelsel van herbeoordeling maakt dat de oplegging van de levenslange gevangenisstraf op zichzelf niet in strijd is met artikel 3 EVRM. Volgens de herbeoordelingsprocedure, die na 25 jaar na de start van de detentie voor het feit waarvoor de levenslange gevangenisstraf is opgelegd in gang wordt gezet, wordt uiterlijk 28 jaar na de aanvang van die detentie ambtshalve de mogelijkheid tot het verlenen van gratie beoordeeld.
In 2006 is de maximale tijdelijke gevangenisstraf voor moord verhoogd van twintig naar dertig jaren. Na het ondergaan van twee derde van de gevangenisstraf kon een veroordeelde destijds in aanmerking komen voor voorwaardelijke invrijheidstelling. Sinds de inwerkingtreding van de Wet straffen en beschermen op 1 juli 2021 is de voorwaardelijke invrijheidsstelling gemaximeerd tot twee jaar en duurt de maximale tijdelijke gevangenisstraf dus minimaal 28 jaren (artikel 6 :2:10, eerste lid, aanhef en onder b, van het Wetboek van Strafvordering).
De toekomst zal uitwijzen op welke manier het nieuwe stelsel van herbeoordeling van de levenslange gevangenisstraf in de praktijk wordt toegepast. De veroordeelde heeft de mogelijkheid om de manier waarop zijn levenslange straf ten uitvoer wordt gelegd voor te leggen aan de penitentiaire rechter en de burgerlijke rechter. Die zien erop toe dat die tenuitvoerlegging plaatsvindt in overeenstemming met artikel 3 EVRM. Door de rol die in de herbeoordelingsprocedure is weggelegd voor de bewindspersoon die de mogelijkheid van gratie beoordeelt en op wiens voordracht de Kroon beslist, staat de procedure echter open voor politieke invloed. Het Committee for the Prevention of Torture heeft naar aanleiding van een bezoek aan Nederland in mei 2022 om die reden kritische kanttekeningen geplaatst bij de Nederlandse manier van herbeoordeling van de levenslange gevangenisstraf. De Minister voor Rechtsbescherming heeft daarna aangekondigd van de gratieprocedure te willen afstappen en deze te willen vervangen door een procedure die kan leiden tot voorwaardelijke invrijheidsstelling (vi) door de rechter. In zijn brief heeft de minister te kennen gegeven daarbij het advies van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming, dat hem deze stap nadrukkelijk in overweging gaf, te hebben gevolgd. Het initiatief wordt ook gesteund door het Adviescollege Levenslanggestraften. De argumenten van de minister om bij levenslanggestraften de gratieprocedure te vervangen door een vi regeling met rechterlijke toetsing zijn: de onwenselijke spanning tussen de uitvoerende en de rechterlijke macht, de te beperkte rechtswaarborgen van de herbeoordelingsprocedure inclusief gratieprocedure en de korte maximale proeftijd van twee jaar van de Gratiewet. De indiening van het wetsvoorstel was voorzien voor het voorjaar van 2024 maar is door de val van het kabinet in juli 2023 vertraagd en het wetsvoorstel is (nog) niet ingediend. De toekomst zal dus ook moeten uitwijzen op welke manier het nieuwe stelsel van herbeoordeling van de levenslange gevangenisstraf eventueel nader, naar een regeling van voorwaardelijke invrijheidstelling met rechterlijke toetsing, wordt vormgegeven.
Door al deze ontwikkelingen is de maximale tijdelijke gevangenisstraf de afgelopen jaren in de praktijk zwaarder geworden en is het verschil tussen de maximale tijdelijke gevangenisstraf en de levenslange gevangenisstraf kleiner geworden. De verzwaring van de maximale tijdelijke gevangenisstraf bij moord heeft als gevolg dat in meer gevallen met de maximale tijdelijke gevangenisstraf kan worden volstaan. Naar het oordeel van het hof geldt dat laatste ook voor de zaak van deze verdachte. Alles overziende is naar het oordeel van het hof deze zaak niet behorend tot de categorie zaken die een levenslange gevangenisstraf passend en geboden maakt.
Het hof heeft bij het bepalen van de duur van de op te leggen tijdelijke gevangenisstraf gekeken naar de straffen die in andere moordzaken (waaronder pogingen daartoe en daarop gerichte voorbereidingshandelingen) zijn opgelegd. Hoewel strafzaken zich moeilijk laten vergelijken, kan hieruit wel een zekere lijn worden afgeleid. In dat kader tekent zich een ontwikkeling af naar steeds zwaardere straffen, waarbij twintig jaren gevangenisstraf voor één liquidatie geen uitzondering is, net zoals ongeveer 12 tot 14 jaren voor een poging tot moord en zes tot acht jaren voor voorbereidingshandelingen voor moord.
Het hof heeft voorts acht geslagen op de persoonlijke omstandigheden zoals die ter terechtzitting aan de orde zijn gekomen. Verdachte heeft door zijn ontkennende houding geen inzicht gegeven in de achtergrond van zijn handelen. Hij heeft daarmee ook geen enkele verantwoordelijkheid genomen voor zijn betrokkenheid bij de feiten. Het hof heeft verder rekening gehouden met het uittreksel uit het Justitieel Documentatieregister van 6 maart 2025, waaruit blijkt dat verdachte niet eerder onherroepelijk is veroordeeld voor soortgelijke feiten.
De verdediging heeft verzocht om strafvermindering vanwege de wijze van aanhouding in Frans Guyana. In navolging van de rechtbank merkt het hof op dit punt het volgende op. Verdachte heeft ter terechtzitting in eerste aanleg verklaard dat hij is geslagen en dat er hete olie over hem heen is gegooid, maar dat er geen sprake was van verwondingen. Hoewel het hof wil aannemen dat de overbrenging naar Suriname niet op zachtzinnige wijze zal hebben plaatsgevonden, is niet aannemelijk geworden dat sprake is geweest van het door verdachte beschreven buitensporig geweld. Voor strafvermindering is dan ook geen aanleiding.
Op grond van het voorgaande is het hof van oordeel dat de maximale tijdelijke gevangenisstraf passend en geboden is. Het hof zal daarom een gevangenisstraf voor de duur van dertig jaren met aftrek van het voorarrest opleggen.
Tenuitvoerlegging van de op te leggen gevangenisstraf zal volledig plaatsvinden binnen de penitentiaire inrichting, tot het moment dat de verdachte in aanmerking komt voor deelname aan een penitentiair programma, als bedoeld in artikel 4 Penitentiaire beginselenwet, dan wel de regeling van voorwaardelijke invrijheidstelling, als bedoeld in artikel 6 :2:10 Wetboek van Strafvordering, aan de orde is.
Vorderingen van de benadeelde partijen
Beuningen
[benadeelde 1] (de weduwe van [slachtoffer 1] ), [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] (de kinderen van [slachtoffer 1] ) en [benadeelde 5] en [benadeelde 6] (de ouders van [slachtoffer 1] ) hebben zich elk als benadeelde partij gevoegd in dit strafproces. Aangezien het gebruik van de heer [naam] , evenals het gebruik van mevrouw [naam] en van mevrouw [naam] niet voldoende onderscheidend is, zal het hof – zonder oneerbiedig te willen zijn – alle bovengenoemde personen hierna met hun voornaam aanduiden.
De vordering van benadeelde partij [benadeelde 1]
heeft in eerste aanleg een bedrag van € 327.013,02, vermeerderd met wettelijke rente en met oplegging van de schadevergoeding, gevorderd. Deze vordering is opgebouwd uit de volgende posten:
[benadeelde 1] heeft verder verzocht verdachte te veroordelen in de proceskosten ter hoogte van € 665,08 in verband met de reiskosten die zij heeft gemaakt ten behoeve van het bijwonen van de zittingen en voor gesprekken met de officier van justitie.
De vordering is bij het vonnis waarvan beroep tot een bedrag van € 82.513,42 (posten g, h en j en een deel van post e, te weten € 60.000,-) toegewezen. De rechtbank heeft een bedrag van € 813,60 (post f) afgewezen, omdat [benadeelde 2] de factuur voor deze kosten heeft voldaan. Ten aanzien van posten a en b heeft de rechtbank aangenomen dat [benadeelde 1] de vordering in zoverre namens de gezamenlijke erfgenamen heeft ingesteld en zij heeft het bedrag van deze posten (€ 348,-) toegewezen aan de erfgenamen van [slachtoffer 1] . In eerste aanleg is [benadeelde 1] voor het overige niet-ontvankelijk verklaard in haar vordering. De rechtbank heeft geoordeeld dat de verzochte proceskosten niet voor vergoeding in aanmerking komen.
[benadeelde 1] heeft zich in hoger beroep opnieuw gevoegd voor het bedrag van haar oorspronkelijke vordering, waarbij haar advocaat heeft verzocht haar niet-ontvankelijk te verklaren in de vordering voor zover deze ziet op posten c en d. Ten aanzien van posten a en b is in hoger beroep verzocht deze toe te wijzen aan de gezamenlijke erfgenamen en ze, naar het hof begrijpt, niet langer als onderdeel van de vordering van [benadeelde 1] te beschouwen. In hoger beroep wordt verder niet langer verzocht om post f aan [benadeelde 1] toe te wijzen.
De advocaat van [benadeelde 1] heeft erop gewezen dat in het inmiddels onherroepelijke vonnis van medeverdachte [medeverdachte 9] een schadevergoedingsmaatregel ten behoeve van [benadeelde 1] is opgelegd voor een bedrag van € 82.513,42 (voor posten g, h en j en een deel van post e, te weten € 60.000,-) en dat dit bedrag inmiddels door de staat aan [benadeelde 1] is uitgekeerd op basis van de voorschotregeling, zodat de schade waarvoor vergoeding wordt gevorderd al gedeeltelijk is vergoed. In dat verband verzoekt hij primair om de vordering opnieuw te beoordelen, een hoger bedrag toe te kennen dan de rechtbank in eerste aanleg deed en verdachte hoofdelijk te veroordelen tot betaling daarvan. Subsidiair verzoekt hij om de vordering van [benadeelde 1] voor het niet toegewezen (en uitgekeerde) gedeelte te beoordelen, een ‘aanvullende’ schadevergoeding toe te kennen en verdachte te veroordelen tot betaling daarvan.
De vordering van benadeelde partij [benadeelde 2]
heeft in eerste aanleg een bedrag van € 101.848,71, vermeerderd met wettelijke rente en met oplegging van de schadevergoeding, gevorderd. Deze vordering is opgebouwd uit de volgende posten:
De posten a, b, g en h zijn slechts gevorderd voor het geval de posten a, b, g en h van [benadeelde 1] niet mochten worden toegewezen.
De vordering is bij het vonnis waarvan beroep tot een bedrag van € 35.000,- (post j en een deel van posten f en i, te weten respectievelijk € 5.000,- en € 10.000,-) toegewezen. De rechtbank heeft overwogen dat posten a en b van [benadeelde 1] aan de gezamenlijke erfgenamen van [slachtoffer 1] worden toegewezen, zodat posten a en b van [benadeelde 2] verder onbesproken kunnen blijven. In eerste aanleg is [benadeelde 2] voor het overige niet-ontvankelijk verklaard in zijn vordering. Aangezien [benadeelde 2] de factuur voor de kosten lijkbezorging heeft voldaan, terwijl hij geen vergoeding voor deze kosten heeft gevorderd, heeft de rechtbank ten aanzien van de kosten lijkbezorging ten behoeve van [benadeelde 2] een schadevergoedingsmaatregel van € 813,60 opgelegd.
[benadeelde 2] heeft zich in hoger beroep opnieuw gevoegd voor het bedrag van zijn oorspronkelijke vordering, waarbij zijn advocaat heeft verzocht [benadeelde 2] niet-ontvankelijk te verklaren in de vordering voor zover deze ziet op posten c en e. Als gezegd, is in hoger beroep verzocht de vordering van [benadeelde 1] ten aanzien van posten a en b toe te wijzen aan de gezamenlijke erfgenamen. Naar het hof begrijpt is in het verlengde daarvan verzocht posten a en b niet langer als onderdeel van de vordering van [benadeelde 2] te beschouwen. De vordering ten aanzien van post d is in hoger beroep verhoogd tot een bedrag van € 986,55. In hoger beroep wordt verder verzocht ten aanzien van de kosten lijkbezorging een schadevergoedingsmaatregel van € 813,60 ten behoeve van [benadeelde 2] op te leggen.
De advocaat van [benadeelde 2] heeft erop gewezen dat in het inmiddels onherroepelijke vonnis van medeverdachte [medeverdachte 9] een schadevergoedingsmaatregel ten behoeve van [benadeelde 2] is opgelegd voor een bedrag van € 35.813,- (voor post j en een deel van posten f en i, te weten respectievelijk € 5.000,- en € 10.000,-, en voor de kosten lijkbezorging) en dat dit bedrag inmiddels door de staat aan [benadeelde 2] is uitgekeerd op basis van de voorschotregeling, zodat de schade waarvoor vergoeding wordt gevorderd al gedeeltelijk is vergoed. In dat verband verzoekt hij primair om de vordering opnieuw te beoordelen, een hoger bedrag toe te kennen dan de rechtbank in eerste aanleg deed en verdachte hoofdelijk te veroordelen tot betaling daarvan. Subsidiair verzoekt hij om de vordering van [benadeelde 2] voor het niet toegewezen (en uitgekeerde) gedeelte te beoordelen, een ‘aanvullende’ schadevergoeding toe te kennen en verdachte te veroordelen tot betaling daarvan.
De vordering van benadeelde partij [benadeelde 3]
heeft in eerste aanleg een bedrag van € 99.984,-, vermeerderd met wettelijke rente en met oplegging van de schadevergoeding, gevorderd. Deze vordering is opgebouwd uit de volgende posten:
De posten a, b en g zijn slechts gevorderd voor het geval de posten a, b en g van [benadeelde 1] niet mochten worden toegewezen.
De vordering is bij het vonnis waarvan beroep tot een bedrag van € 25.000,- (post i en een deel van post f, te weten € 5.000,-) toegewezen. De rechtbank heeft overwogen dat posten a en b van [benadeelde 1] aan de gezamenlijke erfgenamen van [slachtoffer 1] worden toegewezen, zodat posten a en b van [benadeelde 3] verder onbesproken kunnen blijven. In eerste aanleg is [benadeelde 3] voor het overige niet-ontvankelijk verklaard in haar vordering.
[benadeelde 3] heeft zich in hoger beroep opnieuw gevoegd voor het bedrag van haar oorspronkelijke vordering, waarbij haar advocaat heeft verzocht haar niet-ontvankelijk te verklaren in de vordering voor zover deze ziet op posten c, d , e en h. Als gezegd, is in hoger beroep verzocht de vordering van [benadeelde 1] ten aanzien van posten a en b toe te wijzen aan de gezamenlijke erfgenamen. Naar het hof begrijpt, is in het verlengde daarvan verzocht posten a en b niet langer als onderdeel van de vordering van [benadeelde 3] te beschouwen.
De advocaat van [benadeelde 3] heeft erop gewezen dat in het inmiddels onherroepelijke vonnis van medeverdachte [medeverdachte 9] een schadevergoedingsmaatregel ten behoeve van [benadeelde 3] is opgelegd voor een bedrag van € 25.000,- (voor post i en een deel van post f, te weten € 5.000,-) en dat dit bedrag inmiddels door de staat aan [benadeelde 3] is uitgekeerd op basis van de voorschotregeling, zodat de schade waarvoor vergoeding wordt gevorderd al gedeeltelijk is vergoed. In dat verband verzoekt hij primair om de vordering opnieuw te beoordelen, een hoger bedrag toe te kennen dan de rechtbank in eerste aanleg deed en verdachte hoofdelijk te veroordelen tot betaling daarvan. Subsidiair verzoekt hij om de vordering van [benadeelde 3] voor het niet toegewezen (en uitgekeerde) gedeelte te beoordelen, een ‘aanvullende’ schadevergoeding toe te kennen en verdachte te veroordelen tot betaling daarvan.
De vordering van benadeelde partij [benadeelde 4]
heeft in eerste aanleg een bedrag van € 116.628,-, vermeerderd met wettelijke rente en met oplegging van de schadevergoeding, gevorderd. Deze vordering is opgebouwd uit de volgende posten:
De posten a, b, f en g zijn slechts gevorderd voor het geval de posten a, b, g en h van [benadeelde 1] niet mochten worden toegewezen.
De vordering is bij het vonnis waarvan beroep tot een bedrag van € 30.000,- (post i en een deel van post f, te weten € 10.000,-) toegewezen. De rechtbank heeft overwogen dat posten a en b van [benadeelde 1] aan de gezamenlijke erfgenamen van [slachtoffer 1] worden toegewezen, zodat posten a en b van [benadeelde 4] verder onbesproken kunnen blijven. In eerste aanleg is [benadeelde 4] voor het overige niet-ontvankelijk verklaard in zijn vordering.
[benadeelde 4] heeft zich in hoger beroep opnieuw gevoegd voor het bedrag van zijn oorspronkelijke vordering, waarbij zijn advocaat heeft verzocht [benadeelde 4] nietontvankelijk te verklaren in de vordering voor zover deze ziet op posten c, d, e en h. Als gezegd, is in hoger beroep verzocht de vordering van [benadeelde 1] ten aanzien van posten a en b toe te wijzen aan de gezamenlijke erfgenamen. Naar het hof begrijpt, is in het verlengde daarvan verzocht posten a en b niet langer als onderdeel van de vordering van [benadeelde 4] te beschouwen.
De advocaat van [benadeelde 4] heeft erop gewezen dat in het inmiddels onherroepelijke vonnis van medeverdachte [medeverdachte 9] een schadevergoedingsmaatregel ten behoeve van [benadeelde 4] is opgelegd voor een bedrag van € 30.000,- (voor post i en een deel van post f, te weten € 10.000,-) en dat dit bedrag inmiddels door de staat aan [benadeelde 4] is uitgekeerd op basis van de voorschotregeling, zodat de schade waarvoor vergoeding wordt gevorderd al gedeeltelijk is vergoed. In dat verband verzoekt hij primair om de vordering opnieuw te beoordelen, een hoger bedrag toe te kennen dan de rechtbank in eerste aanleg deed en verdachte hoofdelijk te veroordelen tot betaling daarvan. Subsidiair verzoekt hij om de vordering van [benadeelde 4] voor het niet toegewezen (en uitgekeerde) gedeelte te beoordelen, een ‘aanvullende’ schadevergoeding toe te kennen en verdachte te veroordelen tot betaling daarvan.
De vordering van de benadeelde partij gezamenlijke erfgenamen van [slachtoffer 1]
Zoals hiervoor al aan de orde kwam, heeft de rechtbank de vordering [benadeelde 1] ten aanzien van posten a en b begrepen als een namens de gezamenlijke erfgenamen ingediende vordering en is de vordering in eerste aanleg als zodanig toegewezen, zodat posten a en b van de vorderingen van [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] onbesproken konden blijven.
In hoger beroep is verzocht de vordering van [benadeelde 1] ten aanzien van posten a en b toe te wijzen aan de gezamenlijke erfgenamen van [slachtoffer 1] .
In hoger beroep wordt toewijzing gevorderd van de volgende posten:
De advocaat van de gezamenlijke erfgenamen heeft erop gewezen dat in het inmiddels onherroepelijke vonnis van medeverdachte [medeverdachte 9] een schadevergoedingsmaatregel ten behoeve van de gezamenlijke erfgenamen is opgelegd voor een bedrag van € 348,- (voor posten a en b) en dat dit bedrag inmiddels door de staat aan de gezamenlijke erfgenamen is uitgekeerd op basis van de voorschotregeling, zodat de schade waarvoor vergoeding wordt gevorderd al gedeeltelijk is vergoed. In dat verband verzoekt hij, naar het hof begrijpt, hetzelfde bedrag toe te kennen als de rechtbank in eerste aanleg deed en verdachte hoofdelijk te veroordelen tot betaling daarvan.
De vordering van benadeelde partij [benadeelde 5]
heeft in eerste aanleg een bedrag van € 20.000,- ter zake van affectieschade, vermeerderd met wettelijke rente en met oplegging van de schadevergoeding, gevorderd.
De rechtbank heeft de vordering tot een bedrag van € 17.500,- toegewezen en voor het overige afgewezen.
[benadeelde 5] heeft zich in hoger beroep opnieuw gevoegd voor het bedrag van haar oorspronkelijke vordering.
De vordering van benadeelde partij [benadeelde 6]
heeft in eerste aanleg een bedrag van € 20.000,- ter zake van affectieschade, vermeerderd met wettelijke rente en met oplegging van de schadevergoeding, gevorderd.
De rechtbank heeft de vordering tot een bedrag van € 17.500,- toegewezen en voor het overige afgewezen.
[benadeelde 6] heeft zich in hoger beroep opnieuw gevoegd voor het bedrag van zijn oorspronkelijke vordering.
Standpunten van de advocaten-generaal en de verdediging
Het hof zal de standpunten van de advocaten-generaal bespreken in de overwegingen over zijn oordeel.
De raadsvrouw heeft zich primair op het standpunt gesteld dat de benadeelde partijen in verband met de bepleite vrijspraak nietontvankelijk dienen te worden verklaard in hun vorderingen. De subsidiair door de raadsvrouw ingenomen standpunten en hetgeen daartoe is aangevoerd, zal het hof – voor zover van belang voor de beoordeling – bespreken in zijn onderstaande overwegingen.
Het oordeel van het hof
Het hof zal de vorderingen niet per benadeelde partij, maar per soort schade bespreken. Alvorens daartoe over te gaan, komen eerst de gevolgen van de onherroepelijke veroordeling van medeverdachte [medeverdachte 9] aan de orde.
Ontvangen bedragen op basis van het onherroepelijk geworden vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 9]
De advocaten-generaal hebben zich op het standpunt gesteld dat het feit dat [benadeelde 1] , [benadeelde 2] , [benadeelde 3] , [benadeelde 4] , en mogelijk ook [benadeelde 5] en [benadeelde 6] , de bedragen waarvoor ten behoeve van hen schadevergoedingsmaatregelen zijn opgelegd in het onherroepelijke vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 9] al uitgekeerd hebben gekregen, niet tot een (gedeeltelijke) afwijzing van hun vorderingen moet leiden, omdat het hof vanwege de hoofdelijke aansprakelijkheid zal moeten beoordelen of ook verdachte civielrechtelijk aansprakelijk is.
De raadsvrouw heeft zich niet uitgelaten over de vraag of het hof nog kan oordelen over de delen van de vorderingen waarvoor de benadeelde partijen al een uitkering hebben ontvangen op basis van de voorschotregeling.
Nadat het hof medeverdachte [medeverdachte 9] op 20 november 2023 (op diens verzoek) niet-ontvankelijk heeft verklaard in het door hem ingestelde hoger beroep, is het vonnis dat de rechtbank op 20 december 2022 in diens zaak (parketnummer 05-067237-21) heeft gewezen onherroepelijk geworden. In dat vonnis zijn de volgende schadevergoedingsmaatregelen opgelegd:
Als gezegd, heeft de advocaat van [benadeelde 1] , [benadeelde 2] , [benadeelde 3] , [benadeelde 4] en de gezamenlijke erfgenamen (hierna te noemen: mr. Pernot) meegedeeld dat de staat de bedragen in de ten behoeve van zijn cliënten opgelegde schadevergoedingsmaatregelen inmiddels aan [benadeelde 1] , [benadeelde 2] , [benadeelde 3] , [benadeelde 4] en de gezamenlijke erfgenamen heeft uitgekeerd op basis van de voorschotregeling. Nu het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 9] meer dan acht maanden onherroepelijk is, leidt het hof uit het bepaalde in artikel 6 :4:2 lid 7 van het Wetboek van Strafvordering (hierna te noemen: Sv) af dat de staat de bedragen van de ten behoeve van [benadeelde 5] en [benadeelde 6] opgelegde schadevergoedingen inmiddels aan [benadeelde 5] en [benadeelde 6] heeft uitgekeerd, voor zover medeverdachte [medeverdachte 9] niet zelf aan zijn betalingsverplichtingen jegens hen heeft voldaan.
Naar het oordeel van het hof betekent dit dat de schade voor elk van de benadeelde partijen is afgenomen met het reeds door de staat aan hem of haar uitgekeerde (of door [medeverdachte 9] betaalde) bedrag, zodat de vorderingen in zoverre moeten worden afgewezen. Aangezien een slachtoffer zich op grond van het bepaalde in artikel 51f lid 1 van het Wetboek van Strafvordering slechts als benadeelde partij in het strafproces kan voegen ter zake van zijn vordering tot schadevergoeding, is er, anders dan de advocaten-generaal hebben aangevoerd, naar het oordeel van het hof in het strafproces geen ruimte voor het vorderen van een verklaring voor recht dat ook verdachte civielrechtelijk aansprakelijk is voor de schade. De benadeelde partijen kunnen zich voor een dergelijke verklaring wel tot de civiele rechter richten. Gelet op het voorgaande zal het hof de vorderingen van de benadeelde partijen afwijzen voor zover de benadeelde partijen op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 9] al een uitkering op basis van de voorschotregeling (of een vergoeding van [medeverdachte 9] ) hebben ontvangen.
Op grond van artikel 36f lid 1 en 2 van het Wetboek van Strafrecht kan, voor zover hier van belang, een schadevergoedingsmaatregel worden opgelegd aan degene die bij rechterlijke uitspraak wegens een strafbaar feit wordt veroordeeld tot een straf, indien en voor zover de verdachte jegens het slachtoffer naar burgerlijk recht aansprakelijk is voor de schade die door het strafbare feit is toegebracht. Gelet op het voorgaande is er naar het oordeel van het hof ruimte om ten behoeve van de benadeelde partijen schadevergoedingsmaatregelen op te leggen ten aanzien van de delen van de vorderingen waarvoor zij al een uitkering op basis van de voorschotregeling (of vergoeding van [medeverdachte 9] ) hebben ontvangen, indien en voor zover het hof van oordeel is dat die delen van de vorderingen in beginsel, te weten als er geen uitkering (of vergoeding) voor zou zijn ontvangen, voor vergoeding in aanmerking zouden zijn gekomen.
Affectieschade - [benadeelde 1] , [benadeelde 2] , [benadeelde 3] , [benadeelde 4] , [benadeelde 5] en [benadeelde 6]
Als gezegd hebben [benadeelde 1] , [benadeelde 2] , [benadeelde 3] , [benadeelde 4] , [benadeelde 5] en [benadeelde 6] elk een vergoeding ter hoogte van € 20.000,- voor affectieschade gevorderd.
De advocaten-generaal hebben verzocht dit deel van de vordering bij [benadeelde 1] , [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] geheel en bij [benadeelde 5] en [benadeelde 6] tot een bedrag van € 17.500,- toe te wijzen.
De raadsvrouw heeft zich met betrekking tot dit deel van de vorderingen gerefereerd.
Op grond van het bepaalde in artikel 6 :108 lid 3 en 4 van het Burgerlijk Wetboek (hierna te noemen: BW) kunnen, voor zover hier van belang, de echtgenote, kinderen en ouders van iemand die overlijdt ten gevolge van een gebeurtenis waarvoor een ander jegens hem aansprakelijk is, aanspraak maken op een bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen bedrag voor affectieschade. De bedragen voor affectieschade zijn vastgesteld in het Besluit vergoeding affectieschade. In dat besluit is de vergoeding voor affectieschade voor de echtgenote en thuiswonende kinderen van iemand die door een misdrijf is overleden vastgesteld op een bedrag van € 20.000,-. Voor de ouders van een meerderjarige nietthuiswonende persoon die door een misdrijf is overleden, is de vergoeding voor affectieschade in het besluit vastgesteld op een bedrag van € 17.500,-.
Gelet op het voorgaande is het hof van oordeel dat de vorderingen van [benadeelde 1] , [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] voor zover zij zien op affectieschade in beginsel geheel voor toewijzing in aanmerking zouden zijn gekomen en dat de vorderingen van [benadeelde 5] en [benadeelde 6] in beginsel tot een bedrag van € 17.500,- voor toewijzing in aanmerking zouden komen en voor de resterende € 2.500 dienen te worden afgewezen. De benadeelde partijen hebben op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 9] al een uitkering (of vergoeding) ontvangen ter hoogte van de in beginsel voor toewijzing in aanmerking komende bedragen. Gelet op het voorgaande zal het hof:
Immateriële shockschade
Als gezegd hebben [benadeelde 1] , [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] elk een vergoeding voor immateriële shockschade gevorderd ter hoogte van € 25.000,- en heeft mr. Pernot in hoger beroep gevraagd [benadeelde 3] en [benadeelde 4] niet-ontvankelijk te verklaren in dit deel van hun vorderingen.
De advocaten-generaal hebben verzocht de vorderingen van [benadeelde 1] en [benadeelde 2] voor zover deze zien op immateriële shockschade geheel toe te wijzen en [benadeelde 3] en [benadeelde 4] nietontvankelijk te verklaren in dit deel van hun vorderingen.
De raadsvrouw heeft verzocht de vorderingen voor zover deze zien op de immateriële shockschade af te wijzen.
[benadeelde 3] en [benadeelde 4]
Naar het oordeel van het hof ontbreekt voldoende onderbouwing bij dit deel van de vorderingen van [benadeelde 3] en [benadeelde 4] . Anders dan de raadsvrouw heeft bepleit, is dit – ook nu er vijf jaren zijn verstreken sinds de moord op [slachtoffer 1] – geen reden voor afwijzing. Nu voldoende onderbouwing ontbreekt, is het hof van oordeel dat behandeling van dit deel van de vordering een onevenredige belasting van het strafgeding oplevert. In zoverre kunnen [benadeelde 3] en [benadeelde 4] daarom thans niet in hun vorderingen worden ontvangen en kunnen hun vorderingen in zoverre slechts bij de burgerlijke rechter worden aangebracht.
[benadeelde 1] en [benadeelde 2]
De Hoge Raad heeft op 28 juni 2022 (ECLI:NL:HR:2022:958) in een zaak waarin een vergoeding van shockschade werd gevorderd, als volgt overwogen.
Iemand die een ander door zijn onrechtmatige daad doodt of verwondt, kan - afhankelijk van de omstandigheden waaronder die onrechtmatige daad en de confrontatie met die daad of de gevolgen daarvan, plaatsvinden - ook onrechtmatig handelen jegens degene bij wie die confrontatie een hevige emotionele schok teweeg brengt. Het recht op vergoeding van schade is beperkt tot de schade die volgt uit door die laatste onrechtmatige daad veroorzaakt geestelijk letsel zoals hierna onder 3.7 nader omschreven.
Gezichtspunten die een rol spelen bij de beoordeling van de onrechtmatigheid jegens degene bij wie een hevige emotionele schok is teweeggebracht als hiervoor bedoeld (hierna: het secundaire slachtoffer) zijn onder meer:
- De aard, de toedracht en de gevolgen van de jegens het primaire slachtoffer gepleegde onrechtmatige daad, waaronder de intentie van de dader en de aard en ernst van het aan het primaire slachtoffer toegebrachte leed.
- De wijze waarop het secundaire slachtoffer wordt geconfronteerd met de jegens het primaire slachtoffer gepleegde onrechtmatige daad en de gevolgen daarvan. Daarbij kan onder meer worden betrokken of hij door fysieke aanwezigheid of anderszins onmiddellijk kennis kreeg van het onrechtmatige handelen jegens het primaire slachtoffer, of dat hij nadien met de gevolgen van dit handelen werd geconfronteerd. Bij een latere confrontatie kan een rol spelen in hoeverre zij onverhoeds was. Bij het aan dit gezichtspunt toe te kennen gewicht kan meewegen of het secundaire slachtoffer beroepsmatig of anderszins bedacht moest zijn op een dergelijke schokkende gebeurtenis.
- De aard en hechtheid van de relatie tussen het primaire slachtoffer en het secundaire slachtoffer, waarbij geldt dat bij het ontbreken van een nauwe relatie niet snel onrechtmatigheid kan worden aangenomen.
De feitenrechter moet aan de hand van onder meer deze gezichtspunten in hun onderlinge samenhang beschouwd van geval tot geval beoordelen of sprake is van onrechtmatigheid, waarbij niet op voorhand aan een van deze gezichtspunten doorslaggevende betekenis toekomt. Als een van deze gezichtspunten geen duidelijke indicatie voor het aannemen van onrechtmatigheid geeft, kan onrechtmatigheid desondanks worden aangenomen als de omstandigheden daarvoor, bezien vanuit de overige gezichtspunten, voldoende zwaarwegend zijn.
Het recht op vergoeding van schade die is veroorzaakt door het onrechtmatig teweegbrengen van een hevige emotionele schok is - zoals hiervoor in 3.4 reeds overwogen - beperkt tot de schade die volgt uit geestelijk letsel. Voor de toewijzing van schadevergoeding ter zake van dat geestelijk letsel is vereist dat het bestaan van dat geestelijk letsel naar objectieve maatstaven is vastgesteld. In de rechtspraak over schokschade is in dat verband steeds overwogen dat dit in het algemeen slechts het geval zal zijn indien sprake is van een in de psychiatrie erkend ziektebeeld. Daarmee is beoogd tot uitdrukking te brengen dat die emotionele schok moet hebben geleid tot geestelijk letsel dat gelet op aard, duur en/of gevolgen ernstig is, en in voldoende mate objectiveerbaar. Dit brengt mee dat als de rechter op grond van een rapportage van een ter zake bevoegde en bekwame deskundige - waarbij gedacht kan worden aan een ter zake bevoegde en bekwame psychiater, huisarts of psycholoog - tot het oordeel komt dat sprake is van geestelijk letsel in de hiervoor bedoelde zin, hij tot toewijzing van schadevergoeding kan overgaan, ook als in die rapportage geen diagnose van een in de psychiatrie erkend ziektebeeld wordt gesteld.
Als sprake is van geestelijk letsel als hier bedoeld, komt zowel de materiële als de immateriële schade die daarvan het gevolg is voor vergoeding in aanmerking.
Met betrekking tot de drie door de Hoge Raad genoemde gezichtspunten overweegt het hof als volgt.
Zoals hiervoor aan de orde is geweest, hebben verdachte en zijn mededaders [slachtoffer 1] – in de veronderstelling dat hij iemand anders was – op 6 juli 2020 doodgeschoten, terwijl hij ’s ochtends op weg was naar zijn werk (eerste gezichtspunt). [benadeelde 1] en [benadeelde 2] hadden als respectievelijk echtgenote en (thuiswonende) zoon van [slachtoffer 1] een zeer nauwe relatie met het primaire slachtoffer (derde gezichtspunt).
Mr. Pernot heeft gesteld dat [benadeelde 1] en [benadeelde 2] op de volgende manieren met de moord op [slachtoffer 1] en de gevolgen daarvan zijn geconfronteerd (tweede gezichtspunt):
kort na de moord op [slachtoffer 1] vernamen [benadeelde 1] en [benadeelde 2] van twee politieagenten die bij hen thuis langskwamen dat [slachtoffer 1] was doodgeschoten;
op 9 juli 2020, nadat het lichaam van [slachtoffer 1] was vrijgegeven, hebben [benadeelde 1] en [benadeelde 2] het lichaam van [slachtoffer 1] gezien in het mortuarium, waarbij zij de schotwonden in zijn gezicht hebben waargenomen;
tijdens de begrafenis hebben [benadeelde 1] en [benadeelde 2] het lichaam van [slachtoffer 1] met de schotwonden in zijn gezicht nogmaals gezien;
op 9 juli 2020 en 31 augustus 2020 zijn [benadeelde 1] en [benadeelde 2] tijdens de verhoren bij de politie geconfronteerd met het overlijden van [slachtoffer 1] ;
[benadeelde 1] en [benadeelde 2] kregen op enig moment een foto van vlak nadat [slachtoffer 1] was neergeschoten onder ogen;
[benadeelde 1] en [benadeelde 2] zijn met de gewelddadige dood van [slachtoffer 1] geconfronteerd doordat er in de media veel aandacht aan werd besteed;
[benadeelde 1] en [benadeelde 2] hebben diverse zittingen bijgewoond in de zaken van verdachte en zijn medeverdachten;
[benadeelde 1] en [benadeelde 2] hebben kennis genomen van de processtukken, waaronder het schouwverslag, het sectierapport en de foto’s;
[benadeelde 1] en [benadeelde 2] werden – onder het motto ‘waar rook is, is vuur’ – geconfronteerd met de reactie dat [slachtoffer 1] wel een crimineel zou zijn.
De raadsvrouw heeft – via aansluiting bij hetgeen in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 2] is aangevoerd – betwist dat sprake was van de voor de toekenning van shockschade vereiste confrontatie. In dat verband heeft zij betwist dat [benadeelde 1] en [benadeelde 2] in het mortuarium het lichaam van [slachtoffer 1] met de schotwonden in zijn gezicht hebben gezien, dat zij een foto van vlak nadat [slachtoffer 1] was neergeschoten onder ogen hebben gekregen en dat zij kennis hebben genomen van de processtukken. De overige omstandigheden zijn niet betwist.
Naar het oordeel van het hof brengt het horen dat je echtgenoot of vader volstrekt onverwacht is vermoord, vanzelfsprekend een hevige emotionele schok met zich. Met andere woorden: het hof acht de omstandigheden bezien vanuit het eerste en het derde gezichtspunt zo zwaarwegend dat verdachte en zijn mededaders naar het oordeel van het hof – ook als de betwiste confrontaties niet bij de beoordeling worden betrokken en het tweede gezichtspunt dus slechts een beperkte indicatie voor onrechtmatigheid geeft – onrechtmatig hebben gehandeld jegens [benadeelde 1] en [benadeelde 2] door [slachtoffer 1] te vermoorden.
Nu het recht op vergoeding voor schade die is veroorzaakt door het onrechtmatig teweegbrengen van een hevige emotionele schok is beperkt tot de schade die het gevolg is van geestelijk letsel, zal het hof hierna bespreken of kan worden vastgesteld dat er bij respectievelijk [benadeelde 1] en [benadeelde 2] sprake was van geestelijk letsel dat is ontstaan door de hevige emotionele schok.
[benadeelde 1]
Ter onderbouwing van het gestelde geestelijk letsel is namens [benadeelde 1] een brief van haar huisarts ingebracht. In deze brief van 29 augustus 2022 heeft de huisarts meegedeeld:
dat [benadeelde 1] op 6 juli 2020 in shock was en rustgevende medicatie voorgeschreven heeft gekregen,
dat zij op 25 augustus 2022 wegens aanhoudende psychische klachten voor behandeling naar een psychiater is verwezen,
dat zij in juni 2021 op het spreekuur is gezien met thoracale pijnklachten, die optraden in een week waarin er een dienst was geweest voor [slachtoffer 1] en er een pro formazitting had plaatsgevonden en die deels veroorzaakt leken te worden door spanning,
dat zij in januari 2022 is gezien met gejaagdheid en hartkloppingen die deels door stressoren veroorzaakt leken te worden,
dat zij in augustus 2022 is gezien met lichamelijke klachten (jeuk) die deels stress als oorzaak kan hebben en
dat er tijdens het consult in augustus 2022 is gesproken over de nog steeds aanwezige spanning thuis vanwege het overlijden van [slachtoffer 1] .
De raadsvouw heeft aangevoerd dat uit de ingebrachte medische informatie niet blijkt dat sprake was van geestelijk letsel ten gevolge van de hevige emotionele schok.
Gelet op de ingenomen standpunten heeft het hof onvoldoende handvatten om met voldoende mate van zekerheid te kunnen vaststellen dat [benadeelde 1] geestelijk letsel heeft geleden ten gevolge van de hevige emotionele schok. Naar het oordeel van het hof heeft dit als consequentie dat de behandeling van de vordering van [benadeelde 1] voor zover deze ziet op immateriële shockschade een onevenredige belasting van het strafgeding oplevert. In zoverre kan [benadeelde 1] daarom thans niet in haar vordering worden ontvangen en kan zij haar vordering slechts bij de burgerlijke rechter aanbrengen.
[benadeelde 2]
Ter onderbouwing van het gestelde geestelijk letsel is namens [benadeelde 2] onder meer een brief van mevrouw [naam] , gezondheidspsycholoog bij het Landelijk Psychotraumacentrum (PTC) ingebracht. In deze brief van 13 april 2023 schrijft [naam] :
‘ [benadeelde 2] is bij het PTC aangemeld door de huisarts in verband met slaapproblemen,
concentratieproblemen, en gevoelens van somberheid, verdriet en boosheid. Zijn klachten
komen voort uit het recent meegemaakt hebben van de vergismoord op zijn vader die
daarbij om het leven is gekomen. Na intake en diagnostiek werd vastgesteld dat de
klachten van [benadeelde 2] passend zijn bij de diagnose Posttraumatische Stressstoornis (PTSS
volgens DSM-5), met een indicatie voor gerichte traumabehandeling. Deze is inmiddels
gestart en loopt. In de behandeling is er extra zorg en aandacht voor de forse
stressklachten met een onderliggende depressieve stemming, waar [benadeelde 2] mee worstelt.’
De raadsvouw heeft aangevoerd dat uit de ingebrachte medische informatie niet blijkt dat de psychische klachten van [benadeelde 2] zijn veroorzaakt door de emotionele schok.
Het hof komt op grond van bovengenoemde brief van de psycholoog van [benadeelde 2] tot het oordeel dat er bij [benadeelde 2] sprake is van het voor de toewijzing van een vergoeding voor shockschade vereiste geestelijk letsel. Uit de brief met bijlagen van de huisarts van [benadeelde 2] van 29 augustus 2022 blijkt naar het oordeel van het hof dat de psychische klachten van [benadeelde 2] niet uitsluitend door de hevige emotionele schok zijn veroorzaakt, maar tevens verband houden met het gemis van zijn vader en met praktische zaken die het gevolg zijn van het overlijden van zijn vader. Gelet op het voorgaande en rekening houdend met de bedragen die Nederlandse rechters in vergelijkbare gevallen plegen toe te kennen voor shockschade, stelt het hof schattenderwijs vast dat de door [benadeelde 2] geleden immateriële shockschade € 10.000,- bedraagt, zodat de vordering van [benadeelde 2] ten aanzien van de immateriële shockschade in beginsel voor toewijzing in aanmerking komt tot een bedrag van € 10.000,-. [benadeelde 2] heeft op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 9] al een uitkering ter hoogte van € 10.000,- voor immateriële shockschade ontvangen. Gelet op het voorgaande zal het hof:
de vordering van [benadeelde 2] ten aanzien van immateriële shockschade afwijzen en
ten behoeve van [benadeelde 2] een schadevergoedingsmaatregel voor een bedrag van € 10.000,-, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 6 juli 2020, voor immateriële shockschade opleggen.
Materiële shockschade
[benadeelde 1] heeft vergoeding voor materiële shockschade, bestaande uit medische kosten en reis- en parkeerkosten, gevorderd en [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] hebben elk vergoeding voor materiële shockschade, bestaande uit medische kosten, reis- en parkeerkosten en studievertraging gevorderd. Behalve ten aanzien van de door [benadeelde 2] gevorderde reis- en parkeerkosten heeft mr. Pernot gevraagd de benadeelde partijen niet-ontvankelijk te verklaren ten aanzien van de materiële shockschade.
De advocaten-generaal hebben verzocht de door [benadeelde 2] gevorderde reis- en parkeerkosten geheel toe te wijzen en de benadeelde partijen verder niet-ontvankelijk te verklaren ten aanzien van de gevorderde materiële shockschade.
Voor het geval het hof tot een bewezenverklaring mocht komen, heeft de raadsvrouw primair verzocht de vorderingen ten aanzien van de materiële shockschade af te wijzen en subsidiair om de benadeelde partijen niet-ontvankelijk te verklaren in dit deel van hun vorderingen.
Door [benadeelde 2] gevorderde reis -en parkeerkosten (shockschade)
[benadeelde 2] heeft in hoger beroep als materiële shockschade een bedrag van € 986,55 gevorderd voor reiskosten naar en parkeerkosten bij het [naam] , waar hij – zoals hiervoor aan de orde kwam – werd behandeld voor het geestelijk letsel dat hij ten gevolge van de moord op zijn vader heeft geleden. In eerste aanleg bedroeg dit onderdeel van zijn vordering slechts € 250,-. Aangezien een vordering van een benadeelde partij in hoger beroep niet kan worden verhoogd, zal het hof [benadeelde 2] niet-ontvankelijk verklaren in zijn vordering ten aanzien van de reis- en parkeerkosten (shockschade) voor zover deze het bedrag van € 250,- te boven gaat.
Nu verdachte en zijn medeverdachten, zoals het hof hierboven heeft geoordeeld, met het vermoorden van [slachtoffer 1] ook onrechtmatig hebben gehandeld jegens [benadeelde 2] door bij hem een hevige emotionele schok teweeg te brengen, komen door [benadeelde 2] gemaakte reis- en parkeerkosten ten behoeve van de behandeling van zijn geestelijk letsel als materiële shockschade voor vergoeding in aanmerking.
Uit het afsprakenoverzicht van het PTC, de afstand van [benadeelde 2] ’s toenmalige woning naar het PTC en de screenshots van betalingen voor het parkeren blijkt naar het oordeel van het hof dat de in dit verband door [benadeelde 2] geleden schade meer dan € 250,- bedraagt. Het hof zal de vordering van [benadeelde 2] voor zover deze ziet op de reis- en parkeerkosten (shockschade) daarom tot een bedrag van € 250,- toewijzen, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 15 april 2023 en met oplegging van de schadevergoedingsmaatregel.
Overige materiële shockschade
Naar het oordeel van het hof ontbreekt voldoende onderbouwing bij de vorderingen van [benadeelde 1] voor zover deze ziet op medische kosten (shockschade) en reis- en parkeerkosten (shockschade), van [benadeelde 2] voor zover deze ziet op medische kosten (shockschade) en studievertraging (shockschade) en van [benadeelde 3] en [benadeelde 4] voor zover deze zien op medische kosten (shockschade), reis- en parkeerkosten (shockschade) en studievertraging (shockschade). Anders dan de raadsvrouw heeft bepleit, is dit – ook nu er vijf jaren zijn verstreken sinds de moord op [slachtoffer 1] – geen reden voor afwijzing. Nu voldoende onderbouwing ontbreekt, is het hof van oordeel dat behandeling van deze onderdelen van de vorderingen een onevenredige belasting van het strafgeding opleveren. In zoverre kunnen [benadeelde 1] , [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] daarom thans niet in hun vorderingen worden ontvangen en kunnen hun vorderingen slechts bij de burgerlijke rechter worden aangebracht.
Gederfd levensonderhoud – [benadeelde 1] , [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4]
[benadeelde 1] , [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] hebben elk een bedrag voor gederfd levensonderhoud gevorderd. De gevorderde bedragen zijn gebaseerd op een in eerste aanleg ingebracht rapport van Laumen Expertise met berekeningen van gederfd levensonderhoud waarin als peil-/kapitalisatiedatum 1 januari 2023 is gehanteerd. In hoger beroep heeft de advocaat van [benadeelde 1] , [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] , voor het geval het hof de gevorderde bedragen niet mocht toewijzen en gebruik zou maken van zijn schattingsbevoegdheid, berekeningen ingebracht die Laumen Expertise maakte voor twee andere scenario’s. In scenario 2 is, uitgaande van dezelfde peil-/kapitalisatiedatum, rekening gehouden met het huwelijk van [benadeelde 3] op 24 april 2024 en in scenario 3 is, eveneens uitgaande van dezelfde peil/kapitalisatiedatum, de looptijd voor [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] beperkt totdat zij de 21-jarige leeftijd hebben bereikt en is voor de kosten huishoudelijke hulp een bedrag van € 1.000,- per jaar gehanteerd.
De advocaten-generaal hebben verzocht de vorderingen van [benadeelde 1] , [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] voor zover deze zien op gederfd levensonderhoud geheel toe te wijzen.
Voor het geval het hof tot een bewezenverklaring mocht komen heeft de raadsvrouw primair verzocht [benadeelde 1] , [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] niet-ontvankelijk te verklaren in hun vorderingen voor zover deze zien op gederfd levensonderhoud. Mede via aansluiting bij hetgeen in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 2] is aangevoerd, heeft zij daartoe aangevoerd dat de vorderingen ten aanzien van het gederfd levensonderhoud, evenals het rapport en de berekeningen die daaraan ten grondslag liggen, zo onduidelijk zijn dat de behandeling daarvan een onevenredige belasting van het strafgeding oplevert, zodat de zaken in zoverre integraal naar de civiele rechter dienen te worden verwezen. Zij stelt zich op het standpunt dat ook een schatting van de hoogte van de schade cijfermatig moet worden onderbouwd en dat een rechter geen percentage van een onduidelijke vordering behoort toe te wijzen zonder verdere onderbouwing. In het kader van de betwisting van de vorderingen heeft de raadsvrouw, eveneens mede via aansluiting bij hetgeen in de zaak van medeverdachten [medeverdachte 2] is aangevoerd, verschillende in haar ogen onjuistheden en onbegrijpelijkheden in het rapport en de berekeningen van Laumen Expertise benoemd.
Subsidiair heeft de raadsvrouw (onder verwijzing naar ECLI:NL:RBOVE:2020:3694) verzocht de vorderingen ten aanzien van gederfd levensonderhoud te matigen.
Op grond van het bepaalde in artikel 6 :108 lid 1 aanhef en onder a en c BW kunnen – kort gezegd en voor zover hier van belang – de echtgenote, minderjarige kinderen en thuiswonende kinderen in wier levensonderhoud een slachtoffer dat als gevolg van een strafbaar feit is overleden voorziet, aanspraak maken op vergoeding van schade door gederfd levensonderhoud. Naar het oordeel van het hof zijn verdachte en zijn mededaders dus gehouden de door [benadeelde 1] , [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] geleden en nog te lijden schade door gederfd levensonderhoud aan hen te vergoeden. Dit wordt ook niet betwist; de verweren zien enkel op de hoogte van de in dit verband geleden schade.
In verband met die verweren stelt het hof het volgende voorop.
De begroting van de hoogte van een vergoeding voor gederfd levensonderhoud zal altijd moeten plaatsvinden aan de hand van een aantal onzekere factoren, waaronder de verwachtingen omtrent het inkomen dat het slachtoffer en de nabestaande(n) in de toekomst zouden hebben genoten als het strafbare feit niet had plaatsgevonden en de verwachtingen omtrent de toekomstige inkomsten van de nabestaande(n) in de door dit feit veroorzaakte situatie (vgl. HR 21 juni 2025, ECLI:NL:HR:2025:104).
Het staat de rechter vrij om toekomstige schade te kapitaliseren in een bedrag ineens naar een peildatum die geruime tijd voor zijn uitspraak ligt. Ook bij een dergelijke wijze van begroting blijft evenwel uitgangspunt dat zoveel als redelijkerwijs mogelijk is de werkelijk geleden en te lijden schade behoort te worden begroot (vgl. HR 30 november 2007, NJ 2021/613).
Als gezegd, heeft de raadsvouw verschillende in haar ogen onjuistheden en onbegrijpelijkheden in het rapport en de berekeningen van Laumen Expertise benoemd.
In zijn arrest van 23 april 2024 (ECLI:NL:HR:2024:646 heeft de Hoge Raad in een zaak waarin een vordering ten aanzien van gederfd levensonderhoud aan de orde was het volgende overwogen.
Dat in het strafproces enkele processuele waarborgen van de gewone civielrechtelijke procedure ontbreken, brengt mee dat de strafrechter zich ervan moet vergewissen dat beide partijen in voldoende mate in de gelegenheid zijn geweest hun stellingen en onderbouwingen met betrekking tot de toewijsbaarheid van de vordering van de benadeelde partij genoegzaam naar voren te brengen. Gelet op de eigen verantwoordelijkheid van de partijen voor het naar voren brengen en onderbouwen van hun stellingen, vergt deze verplichting doorgaans geen zelfstandige aandacht (in de motivering) van de strafrechter, maar dat kan onder omstandigheden anders zijn, bijvoorbeeld als het gaat om een substantiële vordering van complexe aard waarvan de omvang zich niet eenvoudig laat vaststellen.
Waar het gaat om een vordering van een nabestaande tot vergoeding van gederfd levensonderhoud als bedoeld in artikel 6 :108 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek geldt dat de hoogte daarvan zal moeten worden begroot aan de hand van een aantal onzekere factoren, waaronder de verwachtingen omtrent de inkomsten die het slachtoffer en de nabestaande(n) in de toekomst zouden hebben genoten als het strafbare feit niet had plaatsgevonden en de verwachtingen omtrent de toekomstige inkomsten van de nabestaande in de door dit feit veroorzaakte situatie. Deze verwachtingen zijn doorgaans in hoge mate afhankelijk van inkomensgegevens en andere informatie, waaronder op dat moment bestaande vooruitzichten, betreffende het slachtoffer en de nabestaande in de periode voorafgaand aan het strafbare feit. Dit brengt mee dat de beantwoording van de vraag of en tot welk bedrag de benadeelde partij schade heeft geleden door gederfd levensonderhoud, in hoge mate afhankelijk is van een veelheid van – deels onzekere – feiten en omstandigheden waarvan het stellen en onderbouwen op de weg ligt van de benadeelde partij. Omdat het hierbij gaat om informatie die zich doorgaans geheel in het domein van de benadeelde partij bevindt, kan het voor de verdediging moeilijk zijn haar betwisting van deze feiten en omstandigheden en de bij de selectie daarvan gemaakte keuzes, te voorzien van een nadere inhoudelijke onderbouwing.Verder geldt ook in zaken over een vordering tot vergoeding van schade door gederfd levensonderhoud dat de onder 3.3.1 genoemde beperkingen van het strafproces doorgaans meebrengen dat de strafrechter – op het moment dat het onderzoek op de terechtzitting naar het tenlastegelegde strafbare feit is afgerond – geen ruimte ziet om zijn einduitspraak op te schorten, bijvoorbeeld om partijen in de gelegenheid te stellen hun stellingen over de toewijsbaarheid van de vordering van de benadeelde partij nader te onderbouwen of daarover nader onderzoek door een onpartijdige deskundige te laten plaatsvinden, zonder daarmee het strafproces onevenredig te belasten.Ten slotte is in dit verband van belang dat de benadeelde partij zich bij het geldend maken van haar vordering tot vergoeding van gederfd levensonderhoud kan voorzien van (gefinancierde) rechtsbijstand die (mede) gespecialiseerd is in de begroting en behandeling van die aanspraak. Deze gespecialiseerde bijstand en een gelijkwaardige mogelijkheid tot financiering daarvan ontbreekt in veel gevallen aan de zijde van de verdediging.
Tegen deze achtergrond vraagt de onder 3.3.2 genoemde verplichting van de strafrechter aandacht waar het gaat om schadevergoedingsvorderingen van nabestaanden voor gederfd levensonderhoud, mede omdat het in die gevallen kan gaan om zeer hoge vorderingen waarvan de toewijzing en de oplegging van de schadevergoedingsmaatregel ingrijpende consequenties voor de verdachte kunnen hebben. In die gevallen mag van de strafrechter worden verwacht dat hij er blijk van geeft, rekening houdend met de onder 3.3.3 genoemde bijzonderheden van het partijdebat over zo’n vordering, te hebben beoordeeld of beide partijen in voldoende mate in de gelegenheid zijn geweest hun stellingen en onderbouwingen met betrekking tot de (betwisting van de) toewijsbaarheid van die vordering genoegzaam naar voren te brengen, en, als dit aan de zijde van de verdachte niet zo is, of het eigen onderzoek van de rechter naar de toewijsbaarheid van de vordering daarvoor voldoende compensatie biedt.
Opmerking verdient dat het de rechter vrijstaat in zijn oordeel over de vordering van de benadeelde partij gedeeltelijk een inhoudelijke beslissing te nemen in de vorm van een toe- of afwijzing, en de vordering voor het resterende deel niet-ontvankelijk te verklaren. Zo’n splitsing van de vordering maakt het voor de strafrechter mogelijk te beslissen over dat deel van het gevorderde waarvan de behandeling niet een onevenredige belasting van het strafgeding oplevert, terwijl de benadeelde partij het resterende deel van haar vordering aan de burgerlijke rechter kan voorleggen. Het voorgaande betekent echter niet dat de strafrechter op grond van zijn voorlopig oordeel een gevorderd (schade)bedrag geheel of gedeeltelijk kan toewijzen in de vorm van een voorschot, in afwachting van een definitief oordeel van de civiele rechter. (Vgl. HR 28 mei 2019, ECLI:NL:HR:2019:793, rechtsoverweging 2.8.4.)Deze mogelijkheid tot splitsing van de vordering bestaat ook in de gevallen waarin de strafrechter tot de conclusie komt dat de benadeelde partij aanspraak heeft op vergoeding van schade door gederfd levensonderhoud, maar dat die schade vooralsnog slechts toewijsbaar is tot een lager bedrag dan waarvan vergoeding is gevorderd.
Het hof is van oordeel dat op basis van het dossier zonder meer kan worden vastgesteld dat in ieder geval [benadeelde 1] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] schade in de vorm van gederfd levensonderhoud hebben geleden en dat verdachte en zijn medeverdachten gehouden zijn deze schade te vergoeden. Het hof is van oordeel dat een aantal belangrijke door Laumen Expertise gehanteerde uitgangspunten, zoals het inkomen van [slachtoffer 1] in de situatie zonder overlijden, het hanteren van de peildatum van 1 januari 2023 als kapitalisatiedatum en het inkomen van [benadeelde 1] zonder en met overlijden (uitgaande van de peildatum 1 januari 2023) niet onredelijk zijn en dat een eventuele onjuistheid in die uitgangspunten slechts in beperkte mate effect heeft voor de berekening van de schade.
Het hof overweegt dat ten aanzien van een aantal uitgangspunten die aan de berekeningen van [naam] en daarmee aan de vorderingen ten aanzien van het gederfd levensonderhoud ten grondslag liggen, gezien hun betwisting, een nadere onderbouwing en/of nader onderzoek noodzakelijk zijn. Dit geldt ten aanzien van de eventuele noodzaak om de uitkomsten van GITHA door een arbeidsdeskundige te laten aanpassen, de vraag of de eindleeftijd van 75 jaar voor zelfredzaamheid reëel is, de vraag of de verwachting dat [benadeelde 4] gaat studeren reëel is, de vraag of [slachtoffer 1] en [benadeelde 1] in de situatie zonder overlijden ook aan het levensonderhoud van hun studerende kinderen zouden hebben bijgedragen nadat deze de 21-jarige leeftijd hadden bereikt en de vraag of het reëel is te verwachten dat [slachtoffer 1] als hij was blijven leven zou zijn blijven werken, nadat hij de 63jarige leeftijd had bereikt. Naar het oordeel van het hof zou het een onevenredige belasting van het strafgeding opleveren als in deze procedure de gelegenheid wordt geboden voor het inbrengen van onderbouwingen en/of het doen van nader onderzoek.
In scenario 3, vanuit het oogpunt van de verdachte het voorzichtigste scenario, is de looptijd van het gederfd levensonderhoud voor [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] beperkt tot zij de 21-jarige leeftijd hebben bereikt. Daarmee is in dat scenario een deel van de uitgangspunten die nadere onderbouwing en/of nader onderzoek behoeven buiten beschouwing gelaten. Het hof zal voor zijn schatting van het gederfd levensonderhoud dat in ieder geval voor vergoeding in aanmerking komt daarom aanknopen bij dit scenario, waarbij het hof opmerkt dat dit scenario ook uitgaat van (beperkte) kosten voor huishoudelijke hulp en het hof -gezien de betwisting van deze kosten- hiermee geen rekening zal houden.
In scenario 3 bedraagt het gederfd levensonderhoud voor [benadeelde 1] € 228.728,-. Gelet op het bovenstaande schat het hof de schade van [benadeelde 1] wegens gederfd levensonderhoud die in ieder geval voor vergoeding in aanmerking komt op € 125.000,-, zodat de vordering van [benadeelde 1] voor zover deze ziet op gederfd levensonderhoud in beginsel tot dat bedrag voor toewijzing in aanmerking komt. [benadeelde 1] heeft op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 9] al een uitkering ter hoogte van € 60.000,- voor gederfd levensonderhoud ontvangen. Gelet op het voorgaande zal het hof:
de vordering van [benadeelde 1] voor zover deze ziet op gederfd levensonderhoud toewijzen tot een bedrag van € 65.000,-, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 1 januari 2023,
de vordering van [benadeelde 1] voor zover deze ziet op gederfd levensonderhoud afwijzen tot een bedrag van € 60.000,-.
[benadeelde 1] voor het overige niet-ontvankelijk verklaren in haar vordering ten aanzien van gederfd levensonderhoud en
ten behoeve van [benadeelde 1] een schadevergoedingsmaatregel voor een bedrag van € 125.000,-, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 1 januari 2023, voor gederfd levensonderhoud opleggen.
In scenario 3 heeft [benadeelde 2] geen schade uit gederfd levensonderhoud geleden en hij heeft op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 9] al een uitkering ter hoogte van € 5.000,- voor gederfd levensonderhoud ontvangen. Gelet op het voorgaande zal het hof:
de vordering van [benadeelde 2] voor zover deze ziet op gederfd levensonderhoud afwijzen tot een bedrag van € 5.000,- en
[benadeelde 2] voor het overige nietontvankelijk verklaren in zijn vordering voor zover deze ziet op gederfd levensonderhoud.
In scenario 3 bedraagt het gederfd levensonderhoud voor [benadeelde 3] € 4.306,-. Gelet op het bovenstaande, schat het hof de schade van [benadeelde 3] wegens gederfd levensonderhoud die in ieder geval voor vergoeding in aanmerking komt op een bedrag van € 4.306,-, zodat de vordering van [benadeelde 3] voor zover deze ziet op gederfd levensonderhoud in beginsel tot dat bedrag voor toewijzing in aanmerking komt. [benadeelde 3] heeft op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 9] al een uitkering ter hoogte van € 5.000,- voor gederfd levensonderhoud ontvangen. Gelet op het voorgaande zal het hof:
de vordering van [benadeelde 3] voor zover deze ziet op gederfd levensonderhoud afwijzen tot een bedrag van € 5.000,-,
[benadeelde 3] voor het overige niet-ontvankelijk verklaren in haar vordering ten aanzien van gederfd levensonderhoud en
ten behoeve van [benadeelde 3] een schadevergoedingsmaatregel voor een bedrag van € 4.306,‑, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 1 januari 2023, voor gederfd levensonderhoud opleggen.
In scenario 3 bedraagt het gederfd levensonderhoud voor [benadeelde 4] € 41.393,-. Gelet op het bovenstaande schat het hof de schade van [benadeelde 4] wegens gederfd levensonderhoud die in ieder geval voor vergoeding in aanmerking komt op een bedrag van € 20.000,-, zodat de vordering van [benadeelde 4] voor zover deze ziet op gederfd levensonderhoud in beginsel tot dat bedrag voor toewijzing in aanmerking komt. [benadeelde 4] heeft op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 9] al een uitkering ter hoogte van € 10.000,- voor gederfd levensonderhoud ontvangen. Gelet op het voorgaande zal het hof:
de vordering van [benadeelde 4] voor zover deze ziet op gederfd levensonderhoud toewijzen tot een bedrag van € 10.000,-, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 1 januari 2023,
de vordering van [benadeelde 4] voor zover deze ziet op gederfd levensonderhoud afwijzen tot een bedrag van € 10.000,-,
[benadeelde 4] voor het overige niet-ontvankelijk verklaren in zijn vordering ten aanzien van gederfd levensonderhoud en
ten behoeve van [benadeelde 4] een schadevergoedingsmaatregel voor een bedrag van € 20.000,-, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 1 januari 2023, voor gederfd levensonderhoud opleggen.
Kosten Laumen Expertise
Als gezegd, heeft [benadeelde 1] een bedrag van € 2.420,- voor kosten voor het onderzoek door Laumen Expertise gevorderd. Voor het geval de vordering van [benadeelde 1] in zoverre niet mocht worden toegewezen, zijn deze kosten deels gevorderd door [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] .
De advocaten-generaal hebben verzocht de vordering ten aanzien van de kosten Laumen Expertise toe te wijzen.
De raadsvrouw heeft zich gerefereerd ten aanzien van de vordering voor zover deze ziet op de kosten Laumen Expertise .
De kosten voor het onderzoek van Laumen Expertise zijn naar het oordeel van het hof redelijke kosten gemaakt ter vaststelling van schade als bedoeld in artikel 6 :96 lid 2 onder b van het Burgerlijk Wetboek. De kosten komen het hof niet onrechtmatig of ongegrond voor. Naar het oordeel van het hof komt de vordering van [benadeelde 1] in zoverre daarom in beginsel voor toewijzing in aanmerking. [benadeelde 1] heeft op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 9] al een uitkering ter hoogte van € 2.420,- voor gederfd levensonderhoud ontvangen. Gelet op het voorgaande zal het hof:
de vordering van [benadeelde 1] afwijzen voor zover deze ziet op de kosten Laumen Expertise en
ten behoeve van [benadeelde 1] een schadevergoedingsmaatregel voor een bedrag van € 2.420,-, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 13 juni 2022, voor kosten Laumen Expertise opleggen.
Nu [benadeelde 1] op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 9] al een uitkering ter hoogte van € 2.420,- voor kosten Laumen Expertise heeft ontvangen, kunnen de vorderingen van [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] voor zover deze zien op de kosten Laumen Expertise onbesproken blijven.
Kosten medische informatie
Als gezegd, heeft [benadeelde 1] een bedrag van € 93,42 voor kosten voor medische informatie gevorderd. Voor het geval de vordering van [benadeelde 1] in zoverre niet mocht worden toegewezen, zijn deze kosten deels gevorderd door [benadeelde 2] .
De advocaten-generaal hebben verzocht de vordering ten aanzien van de kosten medische informatie toe te wijzen.
De raadsvrouw heeft zich gerefereerd ten aanzien van de vordering voor zover deze ziet op de kosten medische informatie.
De kosten medische informatie zijn naar het oordeel van het hof redelijke kosten gemaakt ter vaststelling van schade als bedoeld in artikel 6 :96 lid 2 onder b BW. De kosten komen het hof niet onrechtmatig of ongegrond voor. Naar het oordeel van het hof komt de vordering van [benadeelde 1] in zoverre daarom in beginsel voor toewijzing in aanmerking. [benadeelde 1] heeft op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 9] al een uitkering ter hoogte van € 93,42 voor kosten medische informatie ontvangen. Gelet op het voorgaande zal het hof:
de vordering van [benadeelde 1] afwijzen voor zover deze ziet op kosten medische informatie en
ten behoeve van [benadeelde 1] een schadevergoedingsmaatregel voor een bedrag van € 93,42, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 30 augustus 2022, voor kosten medische informatie opleggen.
Nu [benadeelde 1] op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 9] al een uitkering ter hoogte van € 93,42 voor kosten medische informatie heeft ontvangen, kan de vordering van [benadeelde 2] voor zover deze ziet op de kosten medische informatie onbesproken blijven.
Kosten lijkbezorging
[benadeelde 1] heeft een bedrag van € 813,60 gevorderd voor kosten lijkbezorging, bestaande uit de kosten voor de grafsteen van [slachtoffer 1] . Aangezien de kosten voor de grafsteen zijn voldaan door [benadeelde 2] heeft mr. Pernot in hoger beroep verzocht dit deel van de vordering van [benadeelde 1] niet toe te wijzen en een schadevergoedingsmaatregel voor deze kosten op te leggen te behoeve van [benadeelde 2] .
De advocaten-generaal hebben verzocht voor de kosten lijkbezorging een schadevergoedingsmaatregel ten behoeve van [benadeelde 2] op te leggen.
De raadsvrouw heeft zich gerefereerd ten aanzien van de vordering voor zover deze ziet op de kosten lijkbezorging.
Uit de factuur en het betalingsbewijs blijkt naar het oordeel van het hof dat [benadeelde 1] de kosten voor de grafsteen niet heeft betaald. De vordering van [benadeelde 1] zal daarom in zoverre worden afgewezen.
Uit de factuur en het betalingsbewijs blijkt naar het oordeel van het hof dat [benadeelde 2] op 31 augustus 2021 een factuur voor de kosten voor de grafsteen van [slachtoffer 1] ter hoogte van 8.000 Turkse lira heeft ontvangen en dat hij deze heeft voldaan. Tegen de toen geldende wisselkoers betrof dit een bedrag van € 813,60. Naar het oordeel van het hof behoren deze kosten tot de kosten voor lijkbezorging en zijn deze in redelijkheid gemaakt, zodat ze op grond van artikel 6 :108 lid 2 BW voor vergoeding in aanmerking komen. [benadeelde 2] heeft deze kosten niet gevorderd. Gelet op het voorgaande zal het hof voor kosten lijkbezorging ten behoeve van [benadeelde 2] een schadevergoedingsmaatregel ter hoogte van € 813,60, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 31 augustus 2021 opleggen.
Vordering gezamenlijke erfgenamen
[benadeelde 1] heeft een bedrag van € 150,- gevorderd voor de kleding en schoenen die [slachtoffer 1] op 6 juli 2025 droeg en een bedrag van € 198,- voor zijn medische kosten op die dag. [benadeelde 2] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] hebben elk een kwart van deze bedragen gevorderd voor het geval de vordering van [benadeelde 1] in zoverre niet mocht worden toegewezen. Zij hebben deze vorderingen allen ingediend in de hoedanigheid van erfgenaam van [slachtoffer 1] . In hoger beroep heeft mr. Pernot verzocht het bedrag van in totaal € 348,- voor de kleding, schoenen en medische kosten van [slachtoffer 1] toe te wijzen aan de gezamenlijke erfgenamen.
De advocaten-generaal hebben verzocht de vordering van de gezamenlijke erfgenamen toe te wijzen.
De raadsvrouw heeft zich gerefereerd ten aanzien van de vordering voor de kleding, schoenen en medische kosten van [slachtoffer 1] .
Het hof begrijpt dit deel van de vorderingen van [benadeelde 1] zo dat zij de vordering ten aanzien van de kleding, schoenen en de vordering ten aanzien medische kosten van [slachtoffer 1] namens de gezamenlijke erfgenamen, die de vorderingen onder algemene titel hebben verkregen, heeft ingediend. Naar het oordeel van het hof was zij daartoe bevoegd op grond van artikel 3: 171 BW. Uit het onderzoek ter terechtzitting is naar het oordeel van het hof voldoende gebleken dat de gezamenlijke erfgenamen als gevolg van het bewezenverklaarde handelen van verdachte en zijn mededaders rechtstreeks schade hebben geleden tot een bedrag van in totaal € 348,-. Verdachte en zijn mededaders zijn tot vergoeding van die schade gehouden, zodat de vordering in beginsel voor toewijzing in aanmerking komt.
De gezamenlijke erfgenamen hebben op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 9] al een uitkering ter hoogte van € 348,- ontvangen. Gelet op het voorgaande zal het hof:
de vordering van de gezamenlijke erfgenamen afwijzen,
ten behoeve van de gezamenlijke erfgenamen een schadevergoedingsmaatregel voor de kleding en de schoenen van [slachtoffer 1] een bedrag van € 150,-, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 6 juli 2020 opleggen en
ten behoeve van de gezamenlijke erfgenamen een schadevergoedingsmaatregel voor de medische kosten van [slachtoffer 1] een bedrag van € 198,-, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 11 augustus 2020 opleggen.
Proceskosten
Als gezegd, heeft [benadeelde 1] verzocht verdachte te veroordelen in de proceskosten ter hoogte van € 665,08 in verband met de reiskosten die zij heeft gemaakt ten behoeve van het bijwonen van de zittingen en voor gesprekken met de officier van justitie. In hoger beroep heeft mr. Pernot niet langer expliciet verzocht deze kosten toe te wijzen.
De advocaten-generaal hebben zich niet uitgelaten over de proceskosten.
De raadsvrouw heeft zich niet uitgelaten over de proceskosten.
De Hoge Raad heeft op 18 maart 2025 (ECLI:NL:HR:2025:334) in een zaak waarin aan de orde was of reiskosten voor het bijwonen van zittingen als proceskosten in aanmerking kwamen, als volgt overwogen.
Een redelijke uitleg van artikel 532 Sv brengt mee dat bij de begroting van de daar bedoelde kosten dezelfde maatstaf wordt gehanteerd als in civiele procedures (vgl. HR 28 mei 2019, ECLI:NL:HR:2019:793, rechtsoverweging 2.7.3). Op grond van artikel 238 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (hierna: Rv) komen reis- en verblijfkosten slechts voor vergoeding in aanmerking voor zover in persoon – dat wil zeggen: zonder gemachtigde (advocaat) – wordt geprocedeerd. Procedeert de benadeelde partij met een gemachtigde, dan komen slechts de kosten voor salaris en noodzakelijke verschotten van de gemachtigde voor vergoeding in aanmerking, en dus niet ook de in artikel 238 lid 1 Rv bedoelde kosten van de benadeelde partij.
Artikel 238 en verder Rv voorzien niet in een vergoeding van reiskosten voor gesprekken met de officier van justitie.
Gelet op het voorgaande, is het hof van oordeel dat de door [benadeelde 1] gevorderde proceskosten niet voor vergoeding in aanmerking komen, zodat deze zullen worden afgewezen.
Hoofdelijkheid
Verdachte en zijn medeverdachten zijn tot vergoeding van de schade gehouden zodat het toe te wijzen deel van de vorderingen hoofdelijk zal worden toegewezen.
Tienhoven
[benadeelde 9] , [benadeelde 7] en [benadeelde 8] hebben zich elk als benadeelde partij gevoegd in dit strafproces.
De benadeelde partij [benadeelde 9]
heeft in eerste aanleg een bedrag van € 10.385,-, vermeerderd met wettelijke rente en met oplegging van de schadevergoeding, gevorderd. Deze vordering is opgebouwd uit de volgende posten:
Materiële schade
Ziektekosten eigen risico 2020
€ 385
Immateriële schade
Immateriële schade
€ 10.000,00
De rechtbank heeft de vordering geheel toegewezen.
[benadeelde 9] heeft zich in hoger beroep opnieuw gevoegd voor het bedrag van zijn oorspronkelijke vordering.
De benadeelde partij [benadeelde 7]
heeft in eerste aanleg een bedrag van € 25.999,39, vermeerderd met wettelijke rente en met oplegging van de schadevergoeding, gevorderd. Deze vordering is opgebouwd uit de volgende posten:
Materiële schade
a. Kosten advocaat procedure verzekeraar
€ 1.016,40
b. Kosten reparatie woning en inboedel c.q. aanschaf vervangende inboedel:
b1. LPG tv
€ 1.000,00
b2. Tuinstoel
€ 250,00
b3. Gordijnen
€ 1.600,00
b4. Lijsten
€ 1.050,00
b5. Bronzen lampen
€ 1.400,00
b6. Eettafel en stoelen
€ 1.695,00
b7. Bankstel en kroonluchter
€ 3.100,00
b8. iPad Apple
€ 387,99
b9. Tas
€ 200,00
b10. Ramen
€ 1.500,00
b11. Herstelwerkzaamheden en schilderwerk binnen- en buitenzijde chaletwoning
€ 2.800,00
Totaal b
€ 14.982,99
Totaal materieel
€ 15.999,39
Immateriële schade
c. Immateriële schade
€ 10.000,00
De vordering is bij het vonnis waarvan beroep tot een bedrag van € 19.250,- (post c en een deel van elk van de posten b1 tot en met b11) toegewezen. De rechtbank heeft [getuige 16] voor het overige niet-ontvankelijk verklaard in haar vordering.
[getuige 16] heeft zich in hoger beroep opnieuw gevoegd voor het bedrag van haar oorspronkelijke vordering.
De benadeelde partij [benadeelde 8]
heeft in eerste aanleg een bedrag van € 10.000,- ter zake van immateriële schade, vermeerderd met wettelijke rente en met oplegging van de schadevergoeding, gevorderd.
De rechtbank heeft de vordering geheel toegewezen.
[benadeelde 8] heeft zich in hoger beroep opnieuw gevoegd voor het bedrag van haar oorspronkelijke vordering.
Het standpunt van de advocaten-generaal
De advocaten-generaal hebben erop gewezen dat de benadeelde partijen op grond van het inmiddels onherroepelijke vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 10] (parketnummer 05-155146-22) op basis van de voorschotregeling uitkeringen ter hoogte van de volgende bedragen hebben ontvangen.
[benadeelde 9] € 10.385,-;
[benadeelde 7] € 19.250,-;
[benadeelde 8] € 10.000,-.
De advocaten-generaal hebben zich op het standpunt gesteld dat dit niet tot een (gedeeltelijke) afwijzing van de vorderingen van de benadeelde partijen moet leiden, omdat het hof vanwege de hoofdelijke aansprakelijkheid zal moeten beoordelen of ook verdachte civielrechtelijk aansprakelijk is.
De advocaten-generaal hebben verzocht de vorderingen van [benadeelde 9] , [benadeelde 7] en [benadeelde 8] geheel toe te wijzen.
Het standpunt van de raadsvrouw
De raadsvrouw heeft zich gerefereerd met betrekking tot de situatie met [medeverdachte 10] .
De raadsvrouw heeft onder verwijzing naar onder meer de uitspraken van de rechtbank Gelderland en het hof in het onderzoek Malediven/Panter verzocht de vordering van [benadeelde 9] voor zover deze ziet op immateriële schade te matigen tot een bedrag van € 5.000,- à € 7.000,-. Over het materiële deel van de vordering van [benadeelde 9] heeft de raadsvrouw zich niet uitgelaten.
De raadsvrouw heeft verzocht [benadeelde 7] niet-ontvankelijk te verklaren in haar vordering voor zover deze ziet op de materiële schade. Zij heeft verzocht de vordering van [benadeelde 7] voor zover deze ziet op immateriële schade te matigen tot een bedrag van € 5.000,- à € 7.000,-. Hiertoe heeft zij onder meer verwezen naar de uitspraken van de rechtbank Gelderland en het hof in het onderzoek Malediven/Panter en heeft zij aangevoerd dat [benadeelde 7] geen letsel heeft opgelopen en lag te slapen ten tijde van het incident.
De raadsvrouw heeft verzocht de vordering van [benadeelde 8] te matigen tot een bedrag van € 5.000,- à € 7.000,-. Hiertoe heeft zij onder meer verwezen naar de uitspraken van de rechtbank Gelderland en het hof in het onderzoek Malediven/Panter en heeft zij aangevoerd dat [benadeelde 8] geen letsel heeft opgelopen en lag te slapen ten tijde van het incident.
Het oordeel van het hof
Ontvangen bedragen op basis van onherroepelijk vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 10]
Aangezien de benadeelde partijen elk een uitkering op basis van de voorschotregeling hebben ontvangen ter hoogte van de in het vonnis van medeverdachte [medeverdachte 10] toegewezen bedragen, is de schade voor elk van de benadeelde partijen naar het oordeel van het hof afgenomen met het betreffende bedrag, zodat de vorderingen in zoverre moeten worden afgewezen. Aangezien een slachtoffer zich op grond van het bepaalde in artikel 51f lid 1 van het Wetboek van Strafvordering slechts als benadeelde partij in het strafproces kan voegen ter zake van zijn vordering tot schadevergoeding, is er, anders dan de advocatengeneraal hebben aangevoerd, naar het oordeel van het hof in het strafproces geen ruimte voor een verklaring voor recht dat ook verdachte civielrechtelijk aansprakelijk is voor de schade. De benadeelde partijen kunnen zich voor een dergelijke verklaring wel tot de civiele rechter wenden. Gelet op het voorgaande zal het hof de vorderingen van de benadeelde partijen afwijzen voor dat deel van hun vorderingen waarvoor zij op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 10] al een uitkering op basis van de voorschotregeling hebben ontvangen.
Op grond van artikel 36f lid 1 en 2 van het Wetboek van Strafrecht kan, voor zover hier van belang, een schadevergoedingsmaatregel worden opgelegd aan degene die bij rechterlijke uitspraak wegens een strafbaar feit wordt veroordeeld tot een straf, indien en voor zover de verdachte jegens het slachtoffer naar burgerlijk recht aansprakelijk is voor de schade die door het strafbare feit. Gelet op het voorgaande is er naar het oordeel van het hof ruimte om ten behoeve van de benadeelde partijen schadevergoedingsmaatregelen op te leggen ten aanzien van de delen de vorderingen waarvoor zij al een uitkering op basis van de voorschotregeling hebben ontvangen, indien en voor zover het hof van oordeel is dat die delen van de vorderingen in beginsel, te weten als er geen uitkering voor zou zijn ontvangen, voor vergoeding in aanmerking zouden zijn gekomen.
Benadeelde partij [benadeelde 9]
Immateriële schade
is bij het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 3 primair bewezenverklaarde handelen van verdachte en zijn mededaders in zijn schouder geschoten. Hij heeft aldus lichamelijk letsel opgelopen, waardoor hij op grond van artikel 6 :106 aanhef en onder b van het Burgerlijk Wetboek (hierna te noemen: BW) recht heeft op een naar billijkheid vast te stellen vergoeding voor immateriële schade. Rekening houdend met alle omstandigheden van het geval, waaronder de aard en ernst van het delict alsmede de gevolgen ervan voor [benadeelde 9] , en met de bedragen die Nederlandse rechters in vergelijkbare gevallen plegen toe te kennen, begroot het hof deze immateriële schade op een bedrag van € 10.000,--.
Verdachte en zijn mededaders zijn tot vergoeding van die schade gehouden zodat de vordering voor zover deze ziet op immateriële schade in beginsel geheel voor toewijzing in aanmerking komt. [benadeelde 9] heeft op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 10] voor de immateriële schade al een uitkering ontvangen ter hoogte van € 10.000,-. Gelet op het voorgaande zal het hof:
- de vordering van [benadeelde 9] afwijzen voor zover deze ziet op immateriële schade;
- ten behoeve van [benadeelde 9] een schadevergoedingsmaatregel voor een bedrag van € 10.000,-, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 4 juni 2020, opleggen voor door hem geleden immateriële schade.
Ziektekosten eigen risico 2020
Uit de brief van Zilverenkruis Zorgverzekeringen van 14 juli 2022 blijkt dat de ziektekostenverzekering van [benadeelde 9] een bedrag van € 385,- heeft gefactureerd voor ambulancevervoer op 4 juni 2020. Nu er op 4 juni 2020 rond 3:30 uur op [benadeelde 9] is geschoten, is naar het oordeel van het hof voldoende komen vast te staan dat de factuur betrekking heeft op ambulancevervoer naar aanleiding van het delict en dat [benadeelde 9] als gevolg van het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 3 primair bewezenverklaarde rechtstreeks materiële schade heeft geleden tot een bedrag van € 385,-.
Verdachte en zijn mededaders zijn tot vergoeding van die schade gehouden zodat de vordering voor zover deze ziet op materiële schade in beginsel geheel voor toewijzing in aanmerking komt. [benadeelde 9] heeft op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 10] voor de materiële schade al een uitkering ontvangen ter hoogte van € 385,-. Gelet op het voorgaande zal het hof:
- de vordering van [benadeelde 9] afwijzen voor zover deze ziet op materiële schade;
- ten behoeve van [benadeelde 9] een schadevergoedingsmaatregel voor een bedrag van € 385,-, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 14 juli 2020, opleggen voor door hem geleden materiële schade.
Benadeelde partij [benadeelde 7]
Immateriële schade
bevond zich in het chalet ten tijde van het in de zaak met parketnummer 05142029-21 onder 3 primair bewezenverklaarde handelen van verdachte en zijn mededaders, zodat ook [benadeelde 7] naar het oordeel van het hof een primair slachtoffer is van het onrechtmatig handelen van verdachte en zijn mededaders. Op grond van artikel 6 :106 aanhef en onder b BW heeft een benadeelde recht heeft op een naar billijkheid vast te stellen vergoeding voor immateriële schade in geval van aantasting in de persoon op andere wijze. Volgens vaste jurisprudentie van de Hoge Raad is er in ieder geval sprake van aantasting in de persoon op andere wijze als de benadeelde geestelijk letsel heeft opgelopen.
[benadeelde 7] is behandeld door mevrouw [naam] , eerstelijnspsycholoog. [naam] schreef in haar brief van 29 juli 2022 over [benadeelde 7] :
‘Betrokkene heeft zich op verwijzing van de huisarts bij mij gemeld met angst en stemmingsklachten die zijn ontstaan na de schietpartij op haar woning.
(...)
Uit het diagnostisch onderzoek blijkt dat betrokkene voldoet aan de criteria voor een posttraumatische stress stoornis. Ook zijn er aanwijzingen voor een matig ernstige depressieve stoornis.’
Naar het oordeel van het hof blijkt uit bovenstaand citaat uit de brief van [naam] dat het bewezenverklaarde handelen van verdachte en zijn mededaders bij [benadeelde 7] geestelijk letsel heeft veroorzaakt, zodat sprake is van aantasting in de persoon op andere wijze en er een grondslag is voor toekenning van een vergoeding voor immateriële schade. Naar het oordeel van het hof is aldus voldoende gebleken dat [benadeelde 7] als gevolg van het bewezenverklaarde handelen van verdachte en zijn mededaders rechtstreeks immateriële schade heeft geleden. Het hof begroot dit, rekening houdend met alle omstandigheden van het geval, waaronder de aard en ernst van het delict alsmede de gevolgen ervan voor [benadeelde 7] , en met de bedragen die Nederlandse rechters in vergelijkbare gevallen plegen toe te kennen, op een bedrag van € 5.000,-. Verdachte en zijn mededaders zijn tot vergoeding van die schade gehouden, zodat de vordering voor zover deze ziet op immateriële schade in beginsel voor toewijzing in aanmerking komt tot dat bedrag. [benadeelde 7] heeft op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 10] voor de immateriële schade al een uitkering ontvangen ter hoogte van € 10.000,-. Gelet op het voorgaande zal het hof:
- de vordering van [benadeelde 7] afwijzen voor zover deze ziet op immateriële schade;
- ten behoeve van [benadeelde 7] een schadevergoedingsmaatregel voor een bedrag van € 5.000,- vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 4 juni 2020, opleggen voor door haar geleden immateriële schade.
Kosten advocaat procedure verzekeraar
[benadeelde 7] heeft een bedrag van € 1.016,40 gevorderd als vergoeding voor advocaatkosten voor een klachtprocedure tegen haar verzekeraar, nadat de verzekeraar kenbaar had gemaakt de schade aan het beschoten chalet en de zich daarin bevindende inboedel niet te zullen vergoeden. Naar het oordeel van het hof zijn deze advocaatkosten geen rechtstreekse schade ten gevolge van het bewezenverklaarde handelen van verdachte en zijn mededaders, zodat deze kosten geen rechtstreekse materiële schade vormen die voor vergoeding in aanmerking komt.
Mr. Van der Geest heeft nog aangevoerd dat [benadeelde 7] met de klachtprocedure tegen haar verzekeraar heeft voldaan aan haar schadebeperkingsplicht, omdat zij zodoende probeerde de schade door haar verzekeraar vergoed te krijgen. Naar het oordeel van het hof wordt daarmee voorbij gegaan aan het feit dat de verzekeraar, indien deze de schade had vergoed, ex artikel 7:962 lid 1 BW jegens verdachte en zijn mededaders zou zijn gesubrogeerd in de vorderingen van [benadeelde 7] . De schade zou bij uitkering door de verzekeraar dus niet zijn beperkt, maar enkel degene die vergoeding van de schade kon vorderen zou zijn gewijzigd. De gevorderde advocaatkosten zijn naar het oordeel van het hof dan ook geen kosten als bedoeld in artikel 6 :96 lid 2 aanhef en onder a BW.
Gelet op het voorgaande zal het hof de vordering van [benadeelde 7] voor zover deze betrekking heeft op de kosten advocaat procedure verzekeraar afwijzen.
Kosten reparatie woning en inboedel c.q. aanschaf vervangende inboedel
Als gezegd, heeft [benadeelde 7] een bedrag van € 14.982,99 gevorderd voor kosten voor de reparatie van haar beschoten woning en inboedel c.q. voor de aanschaf van vervangende inboedel. Naar het oordeel van het hof blijkt uit de bij de voeging gevoegde en de zich in het dossier bevindende foto’s in samenhang met de resultaten van het onderzoek naar het schietincident dat de woning en de in de verschillende posten genoemde onderdelen van de inboedel ten gevolge van het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 3 primair bewezenverklaarde handelen van verdachte en zijn mededaders zijn beschadigd.
Voor de reparatie van de woning (vervanging van ramen en herstelwerkzaamheden en schilderwerk aan de binnen- en buitenzijde van de chaletwoning, posten b10 en b11) heeft [benadeelde 7] een bedrag van in totaal € 4.300,- gevorderd. Deze kosten zijn echter niet onderbouwd. Zo zijn er, hoewel de vervanging van de ramen en de herstel- en schilderwerkzaamheden reeds hebben plaatsgevonden, geen facturen of bonnetjes overgelegd. Ook is gesteld, noch onderbouwd hoeveel ramen zijn vervangen en wat het oppervlak was van deze ramen.
Ten aanzien van de televisie, de tuinstoel, de gordijnen, de lijsten, de bronzen lampen en de tas (posten b1 tot en met b5 en b9) is namens [benadeelde 7] gesteld dat ze door nieuwe vergelijkbare artikelen zijn vervangen voor de in dat verband gevorderde bedragen, maar deze aanschafkosten, noch de aanschafkosten van de vervangen goederen zijn onderbouwd.
Er is tevens namens [benadeelde 7] gesteld dat zij ter vervanging van de beschadigde iPad (post b8) een nieuw vergelijkbaar exemplaar heeft gekocht. De kosten hiervan zijn niet met een factuur of bonnetje onderbouwd, maar enkel met een screenshot waaruit blijkt wat een iPad (2020) in september 2022 bij bol.com kostte.
De aanschafkosten voor een vervangende eettafel met stoelen (post b6) en voor een vervangend bankstel en een vervangende kroonluchter (post b7) zijn onderbouwd met facturen waaruit blijkt dat deze aanschafkosten respectievelijk € 1.695,- en € 3.100,- bedroegen. Er is echter gesteld, noch gebleken dat de beschadigde eettafel en stoelen, het beschadigde bankstel en de beschadigde kroonluchter vergelijkbaar waren met de vervangende exemplaren.
Van geen van de beschadigde goederen is bovendien de leeftijd gesteld of onderbouwd.
Gelet op het voorgaande, beschikt het hof over onvoldoende informatie om de hoogte van de schade aan de woning en inboedel van [benadeelde 7] vast te stellen of te schatten. Het hof is daarom van oordeel dat behandeling van de vordering een onevenredige belasting van het strafgeding oplevert. [benadeelde 7] heeft op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 10] voor de kosten reparatie woning en inboedel c.q. aanschaf vervangende inboedel al een uitkering ontvangen ter hoogte van € 9.250,-. Gelet op het voorgaande zal het hof:
de vordering van [benadeelde 7] voor zover deze ziet op de kosten reparatie woning en inboedel c.q. aanschaf vervangende inboedel tot een bedrag van € 9.250,- afwijzen en
[benadeelde 7] voor het overige niet-ontvankelijk verklaren in haar vordering ten aanzien van de kosten reparatie woning en inboedel c.q. aanschaf vervangende inboedel.
Benadeelde partij [benadeelde 8]
bevond zich in het chalet ten tijde van het in de zaak met parketnummer 05142029-21 onder 3 primair bewezenverklaarde handelen van verdachte en zijn mededaders, zodat ook [benadeelde 8] naar het oordeel van het hof een primair slachtoffer is van het onrechtmatig handelen van verdachte en zijn mededaders. Op grond van artikel 6 :106 aanhef en onder b BW heeft een benadeelde recht heeft op een naar billijkheid vast te stellen vergoeding voor immateriële schade in geval van aantasting in de persoon op andere wijze.
De Hoge Raad heeft in zijn arrest van 29 juni 2021 (ECLI:NL:HR:2021:1024) in een zaak waarin vergoeding voor immateriële schade was gevorderd het volgende overwogen;
2.5.
In zijn arrest van 28 mei 2019, ECLI:NL:HR:2019:793 heeft de Hoge Raad, onder verwijzing naar HR 15 maart 2019, ECLI:NL:HR:2019:376, het volgende overwogen:
“Van de [in art. 6 :106, aanhef en onder b, BW] bedoelde aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ is in ieder geval sprake indien de benadeelde partij geestelijk letsel heeft opgelopen. Degene die zich hierop beroept, zal voldoende concrete gegevens moeten aanvoeren waaruit kan volgen dat in verband met de omstandigheden van het geval psychische schade is ontstaan. Daartoe is vereist dat naar objectieve maatstaven het bestaan van geestelijk letsel kan worden vastgesteld.
(...)”
2. 6 .1
Het vereiste dat het bestaan van geestelijk letsel in de onder 2.5 bedoelde zin naar objectieve maatstaven moet zijn vastgesteld, houdt niet in dat daarvan slechts sprake is indien het gaat om een in de psychiatrie erkend ziektebeeld, en evenmin dat dit geestelijk letsel slechts door een psychiater of psycholoog kan worden vastgesteld.
[benadeelde 8] is behandeld door [naam] , orthopedagoog. [naam] schreef in haar mail aan een medewerker van Slachtofferhulp Nederland van 9 maart 2022 over [benadeelde 8] :
Ik ben de huidige behandelaar van [benadeelde 8] . In april 2021 is er een diagnostisch onderzoek bij ons afgerond door mijn collega [naam] (tevens basis-orthopedagoog). Zij heeft geen PTSS bij [benadeelde 8] kunnen vaststellen, omdat [benadeelde 8] niet voldeed aan alle criteria hiervoor. Wel is er vastgesteld dat er sprake is van traumagerelateerde klachten en een duidelijke lijdensdruk bij [benadeelde 8] .
Nu gesteld, noch gebleken is dat [benadeelde 8] andere trauma’s heeft meegemaakt dan de beschieting van het chalet, blijkt naar het oordeel van het hof uit bovenstaand citaat uit de mail van [naam] voldoende dat het bewezenverklaarde handelen van verdachte en zijn mededaders bij [benadeelde 8] geestelijk letsel heeft veroorzaakt, zodat sprake is van aantasting in de persoon op andere wijze en er een grondslag is voor toekenning van een vergoeding voor immateriële schade. Naar het oordeel van het hof is aldus voldoende gebleken dat [benadeelde 8] als gevolg van het bewezenverklaarde handelen van verdachte en zijn mededaders rechtstreeks immateriële schade heeft geleden. Het hof begroot dit, rekening houdend met alle omstandigheden van het geval, waaronder de aard en ernst van het delict alsmede de gevolgen ervan voor [benadeelde 8] , en met de bedragen die Nederlandse rechters in vergelijkbare gevallen plegen toe te kennen, op een bedrag van € 5.000,-. Verdachte en zijn mededaders zijn tot vergoeding van die schade gehouden, zodat de vordering in beginsel voor toewijzing in aanmerking komt tot dat bedrag. [benadeelde 8] heeft op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [medeverdachte 10] voor de immateriële schade al een uitkering ontvangen ter hoogte van € 10.000,-. Gelet op het voorgaande zal het hof:
- de vordering van [benadeelde 8] afwijzen en
- ten behoeve van [benadeelde 8] een schadevergoedingsmaatregel voor een bedrag van € 5.000,- vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 4 juni 2020, opleggen voor door haar geleden immateriële schade.
Hoofdelijkheid
Verdachte en zijn medeverdachten zijn tot vergoeding van de schade gehouden zodat het toe te wijzen deel van de vordering hoofdelijk zal worden toegewezen.
Toepasselijke wettelijke voorschriften
Het hof heeft gelet op de artikelen 36f, 45, 46, 47, 56, 57, 63 en 289 van het Wetboek van Strafrecht.
Deze voorschriften zijn toegepast, zoals zij golden ten tijde van het bewezenverklaarde.
BESLISSING
Het hof:
Vernietigt het vonnis waarvan beroep en doet opnieuw recht:
Verklaart zoals hiervoor overwogen bewezen dat de verdachte het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 1 primair, 2 en 3 primair en in de zaak met parketnummer 05-102899-22 primair tenlastegelegde heeft begaan.
Verklaart niet bewezen hetgeen de verdachte meer of anders is tenlastegelegd dan hierboven is bewezenverklaard en spreekt de verdachte daarvan vrij.
Verklaart het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 1 primair, 2 en 3 primair en in de zaak met parketnummer 05-102899-22 primair bewezenverklaarde strafbaar, kwalificeert dit als hiervoor vermeld en verklaart de verdachte strafbaar.
Veroordeelt de verdachte tot een gevangenisstraf voor de duur van 30 (dertig) jaren.
Beveelt dat de tijd die door de verdachte vóór de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in enige in artikel 27, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht bedoelde vorm van voorarrest is doorgebracht, bij de uitvoering van de opgelegde gevangenisstraf in mindering zal worden gebracht, voor zover die tijd niet reeds op een andere straf in mindering is gebracht.
Vordering van de benadeelde partij [benadeelde 1]
Wijst toe de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [benadeelde 1] ter zake van het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 1 primair en 2 bewezenverklaarde tot het bedrag van € 65.000,-- (vijfenzestigduizend euro) ter zake van materiële schade, waarvoor de verdachte met de mededader(s) hoofdelijk voor het gehele bedrag aansprakelijk is, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
Wijst de vordering van de benadeelde partij tot schadevergoeding voor een bedrag van € 83.327,02 (drieëntachtigduizend driehonderdzevenentwintig euro en twee cent) bestaande uit € 63.327,02 (drieënzestigduizend driehonderdzevenentwintig euro en twee cent) materiële schade en € 20.000,-- (twintigduizend euro) immateriële schade af.
Verklaart de benadeelde partij voor het overige niet-ontvankelijk in de vordering en bepaalt dat de benadeelde partij in zoverre de vordering slechts bij de burgerlijke rechter kan aanbrengen.
Veroordeelt de verdachte in de door de benadeelde partij gemaakte en ten behoeve van de tenuitvoerlegging nog te maken kosten, tot aan de datum van deze uitspraak begroot op nihil.
Legt aan de verdachte de verplichting op om aan de Staat, ten behoeve van het slachtoffer, genaamd [benadeelde 1] , ter zake van het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 1 primair en 2 bewezenverklaarde een bedrag te betalen van € 147.513,42 (honderdzevenenveertigduizend vijfhonderddertien euro en tweeënveertig cent) bestaande uit € 127.513,42 (honderdzevenentwintigduizend vijfhonderddertien euro en tweeënveertig cent) materiële schade en € 20.000,-- (twintigduizend euro) immateriële schade, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
Bepaalt de duur van de gijzeling op ten hoogste 178 (honderdachtenzeventig) dagen. Toepassing van die gijzeling heft de verplichting tot schadevergoeding aan de Staat ten behoeve van het slachtoffer niet op.
Bepaalt dat indien en voor zover de verdachte of zijn mededader(s) aan een van beide betalingsverplichtingen hebben voldaan, de andere vervalt.
Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de immateriële schade op 6 juli 2020.
Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de materiële schade:
voor een bedrag van € 125.000,- (waaronder de toegewezen € 65.000,-) op 1 januari 2023,
voor een bedrag van € 2.420,- op 13 juni 2022 en
voor een bedrag van € 93,42 op 30 augustus 2022.
Vordering van de benadeelde partij [benadeelde 2]
Wijst toe de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [benadeelde 2] ter zake van het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 1 primair en 2 bewezenverklaarde tot het bedrag van € 250,-- (tweehonderdvijftig euro) ter zake van materiële schade, waarvoor de verdachte met de mededader(s) hoofdelijk voor het gehele bedrag aansprakelijk is, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
Wijst de vordering van de benadeelde partij tot schadevergoeding voor een bedrag van € 50.000,-- (vijftigduizend euro) bestaande uit € 5.000,-- (vijfduizend euro) materiële schade en € 45.000,-- (vijfenveertigduizend euro) immateriële schade af.
Verklaart de benadeelde partij voor het overige niet-ontvankelijk in de vordering en bepaalt dat de benadeelde partij in zoverre de vordering slechts bij de burgerlijke rechter kan aanbrengen.
Veroordeelt de verdachte in de door de benadeelde partij gemaakte en ten behoeve van de tenuitvoerlegging nog te maken kosten, tot aan de datum van deze uitspraak begroot op nihil.
Legt aan de verdachte de verplichting op om aan de Staat, ten behoeve van het slachtoffer, genaamd [benadeelde 2] , ter zake van het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 1 primair en 2 bewezenverklaarde een bedrag te betalen van € 31.063,60 (eenendertigduizend drieënzestig euro en zestig cent) bestaande uit € 1.063,60 (duizend drieënzestig euro en zestig cent) materiële schade en € 30.000,-- (dertigduizend euro) immateriële schade, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
Bepaalt de duur van de gijzeling op ten hoogste 38 (achtendertig) dagen. Toepassing van die gijzeling heft de verplichting tot schadevergoeding aan de Staat ten behoeve van het slachtoffer niet op.
Bepaalt dat indien en voor zover de verdachte of zijn mededader(s) aan een van beide betalingsverplichtingen hebben voldaan, de andere vervalt.
Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de immateriële schade op 6 juli 2020.
Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de materiële schade
voor een bedrag van € 250,-- op 15 april 2023 en
voor een bedrag van € 813,60 op 31 augustus 2021.
Vordering van de benadeelde partij [benadeelde 3]
[Wijst de vordering van de benadeelde partij tot schadevergoeding voor een bedrag van € 25.000,-- (vijfentwintigduizend euro) bestaande uit € 5.000,-- (vijfduizend euro) materiële schade en € 20.000,-- (twintigduizend euro) immateriële schade af. Verklaart de benadeelde partij voor het overige niet-ontvankelijk in de vordering en bepaalt dat de benadeelde partij in zoverre de vordering slechts bij de burgerlijke rechter kan aanbrengen. Veroordeelt] de verdachte in de door de benadeelde partij gemaakte en ten behoeve van de tenuitvoerlegging nog te maken kosten, tot aan de datum van deze uitspraak begroot op nihil.
Legt aan de verdachte de verplichting op om aan de Staat, ten behoeve van het slachtoffer, genaamd [benadeelde 3] , ter zake van het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 1 primair en 2 bewezenverklaarde een bedrag te betalen van € 24.306,-- (vierentwintigduizend driehonderdzes euro) bestaande uit € 4.306,-- (vierduizend driehonderdzes euro) materiële schade en € 20.000,-- (twintigduizend euro) immateriële schade, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
Bepaalt de duur van de gijzeling op ten hoogste 29 (negenentwintig) dagen. Toepassing van die gijzeling heft de verplichting tot schadevergoeding aan de Staat ten behoeve van het slachtoffer niet op.
Bepaalt dat indien en voor zover de verdachte of zijn mededader(s) aan de betalingsverplichting hebben voldaan, deze in zoverre vervalt.
Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de materiële schade op
1 januari 2023 en van de immateriële schade op 6 juli 2023.
Vordering van de benadeelde partij [benadeelde 4]
Wijst toe de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [benadeelde 4] ter zake van het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 1 primair en 2 bewezenverklaarde tot het bedrag van € 10.000,-- (tienduizend euro) ter zake van materiële schade, waarvoor de verdachte met de mededader(s) hoofdelijk voor het gehele bedrag aansprakelijk is, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
Wijst de vordering van de benadeelde partij tot schadevergoeding voor een bedrag van € 30.000,-- (dertigduizend euro) bestaande uit € 10.000,-- (tienduizend euro) materiële schade en € 20.000,-- (twintigduizend euro) immateriële schade af.
Verklaart de benadeelde partij voor het overige niet-ontvankelijk in de vordering en bepaalt dat de benadeelde partij in zoverre de vordering slechts bij de burgerlijke rechter kan aanbrengen.
Veroordeelt de verdachte in de door de benadeelde partij gemaakte en ten behoeve van de tenuitvoerlegging nog te maken kosten, tot aan de datum van deze uitspraak begroot op nihil.
Legt aan de verdachte de verplichting op om aan de Staat, ten behoeve van het slachtoffer, genaamd [benadeelde 4] , ter zake van het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 1 primair en 2 bewezenverklaarde een bedrag te betalen van € 40.000,-- (veertigduizend euro) bestaande uit € 20.000,-- (twintigduizend euro) materiële schade en € 20.000,-- (twintigduizend euro) immateriële schade, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
Bepaalt de duur van de gijzeling op ten hoogste 48 (achtenveertig) dagen. Toepassing van die gijzeling heft de verplichting tot schadevergoeding aan de Staat ten behoeve van het slachtoffer niet op.
Bepaalt dat indien en voor zover de verdachte of zijn mededader(s) aan een van beide betalingsverplichtingen hebben voldaan, de andere vervalt.
Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de materiële schade op 1 januari 2023 en van de immateriële schade op 6 juli 2020.
Vordering van de benadeelde partij erven van [slachtoffer 1]
[Wijst de vordering van de benadeelde partij tot schadevergoeding voor een bedrag van € 348,-- (driehonderdachtenveertig euro) ter zake van materiële schade af. Veroordeelt] de verdachte in de door de benadeelde partij gemaakte en ten behoeve van de tenuitvoerlegging nog te maken kosten, tot aan de datum van deze uitspraak begroot op nihil.
Legt aan de verdachte de verplichting op om aan de Staat, ten behoeve van het slachtoffer, genaamd Erven van [slachtoffer 1] , ter zake van het in de zaak met parketnummer 05142029-21 onder 1 primair en 2 bewezenverklaarde een bedrag te betalen van € 348,-- (driehonderdachtenveertig euro) als vergoeding voor materiële schade, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
Bepaalt de duur van de gijzeling op ten hoogste 1 (één) dag. Toepassing van die gijzeling heft de verplichting tot schadevergoeding aan de Staat ten behoeve van het slachtoffer niet op.
Bepaalt dat indien en voor zover de verdachte of zijn mededader(s) aan de betalingsverplichting hebben voldaan, deze in zoverre vervalt.
Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de materiële schade:
voor een bedrag van € 150,- op 6 juli 2020 en
voor een bedrag van € 198,- op 11 augustus 2020.
Vordering van de benadeelde partij [benadeelde 5]
[Wijst de vordering van de benadeelde partij tot schadevergoeding voor een bedrag van € 20.000,-- (twintigduizend euro) ter zake van immateriële schade af. Veroordeelt] de verdachte in de door de benadeelde partij gemaakte en ten behoeve van de tenuitvoerlegging nog te maken kosten, tot aan de datum van deze uitspraak begroot op nihil.
Legt aan de verdachte de verplichting op om aan de Staat, ten behoeve van het slachtoffer, genaamd [benadeelde 5] , ter zake van het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 1 primair en 2 bewezenverklaarde een bedrag te betalen van € 17.500,-- (zeventienduizend vijfhonderd euro) als vergoeding voor immateriële schade, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
Bepaalt de duur van de gijzeling op ten hoogste 21 (eenentwintig) dagen. Toepassing van die gijzeling heft de verplichting tot schadevergoeding aan de Staat ten behoeve van het slachtoffer niet op.
Bepaalt dat indien en voor zover de verdachte of zijn mededader(s) aan de betalingsverplichting hebben voldaan, deze in zoverre vervalt.
Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de immateriële schade op 6 juli 2020.
Vordering van de benadeelde partij [benadeelde 6]
[Wijst de vordering van de benadeelde partij tot schadevergoeding voor een bedrag van € 20.000,-- (twintigduizend euro) ter zake van immateriële schade af. Veroordeelt] de verdachte in de door de benadeelde partij gemaakte en ten behoeve van de tenuitvoerlegging nog te maken kosten, tot aan de datum van deze uitspraak begroot op nihil.
Legt aan de verdachte de verplichting op om aan de Staat, ten behoeve van het slachtoffer, genaamd [benadeelde 6] , ter zake van het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 1 primair en 2 bewezenverklaarde een bedrag te betalen van € 17.500,-- (zeventienduizend vijfhonderd euro) als vergoeding voor immateriële schade, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
Bepaalt de duur van de gijzeling op ten hoogste 21 (eenentwintig) dagen. Toepassing van die gijzeling heft de verplichting tot schadevergoeding aan de Staat ten behoeve van het slachtoffer niet op.
Bepaalt dat indien en voor zover de verdachte of zijn mededader(s) aan de betalingsverplichting hebben voldaan, deze in zoverre vervalt.
Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de immateriële schade op 6 juli 2020.
Vordering van de benadeelde partij [benadeelde 9]
[Wijst de vordering van de benadeelde partij tot schadevergoeding voor een bedrag van € 10.385,-- (tienduizend driehonderdvijfentachtig euro) bestaande uit € 385,-- (driehonderdvijfentachtig euro) materiële schade en € 10.000,-- (tienduizend euro) immateriële schade af. Veroordeelt] de verdachte in de door de benadeelde partij gemaakte en ten behoeve van de tenuitvoerlegging nog te maken kosten, tot aan de datum van deze uitspraak begroot op nihil.
Legt aan de verdachte de verplichting op om aan de Staat, ten behoeve van het slachtoffer, genaamd [benadeelde 9] , ter zake van het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 3 primair bewezenverklaarde een bedrag te betalen van € 10.385,-- (tienduizend driehonderdvijfentachtig euro) bestaande uit € 385,-- (driehonderdvijfentachtig euro) materiële schade en € 10.000,-- (tienduizend euro) immateriële schade, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
Bepaalt de duur van de gijzeling op ten hoogste 12 (twaalf) dagen. Toepassing van die gijzeling heft de verplichting tot schadevergoeding aan de Staat ten behoeve van het slachtoffer niet op.
Bepaalt dat indien en voor zover de verdachte of zijn mededader(s) aan de betalingsverplichting hebben voldaan, deze in zoverre vervalt.
Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de materiële schade op 14 juli 2020 en van de immateriële schade op 4 juni 2020.
Vordering van de benadeelde partij [benadeelde 7]
[Wijst de vordering van de benadeelde partij tot schadevergoeding voor een bedrag van € 19.250,-- (negentienduizend tweehonderdvijftig euro) bestaande uit € 9.250,-- (negenduizend tweehonderdvijftig euro) materiële schade en € 10.000,-- (tienduizend euro) immateriële schade af. Verklaart de benadeelde partij voor het overige niet-ontvankelijk in de vordering en bepaalt dat de benadeelde partij in zoverre de vordering slechts bij de burgerlijke rechter kan aanbrengen. Veroordeelt] de verdachte in de door de benadeelde partij gemaakte en ten behoeve van de tenuitvoerlegging nog te maken kosten, tot aan de datum van deze uitspraak begroot op nihil.
Legt aan de verdachte de verplichting op om aan de Staat, ten behoeve van het slachtoffer, genaamd [benadeelde 7] , ter zake van het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 3 primair bewezenverklaarde een bedrag te betalen van € 5.000,-- (vijfduizend euro) als vergoeding voor immateriële schade, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
Bepaalt de duur van de gijzeling op ten hoogste 6 (zes) dagen. Toepassing van die gijzeling heft de verplichting tot schadevergoeding aan de Staat ten behoeve van het slachtoffer niet op.
Bepaalt dat indien en voor zover de verdachte of zijn mededader(s) aan de betalingsverplichting hebben voldaan, deze in zoverre vervalt.
Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de immateriële schade op 4 juni 2020.
Vordering van de benadeelde partij [benadeelde 8]
[Wijst de vordering van de benadeelde partij tot schadevergoeding voor een bedrag van € 10.000,-- (tienduizend euro) ter zake van immateriële schade af. Veroordeelt] de verdachte in de door de benadeelde partij gemaakte en ten behoeve van de tenuitvoerlegging nog te maken kosten, tot aan de datum van deze uitspraak begroot op nihil.
Legt aan de verdachte de verplichting op om aan de Staat, ten behoeve van het slachtoffer, genaamd [benadeelde 8] , ter zake van het in de zaak met parketnummer 05-142029-21 onder 3 primair bewezenverklaarde een bedrag te betalen van € 5.000,-- (vijfduizend euro) als vergoeding voor immateriële schade, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
Bepaalt de duur van de gijzeling op ten hoogste 6 (zes) dagen. Toepassing van die gijzeling heft de verplichting tot schadevergoeding aan de Staat ten behoeve van het slachtoffer niet op.
Bepaalt dat indien en voor zover de verdachte of zijn mededader(s) aan de betalingsverplichting hebben voldaan, deze in zoverre vervalt.
Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de immateriële schade op 4 juni 2020.
Opmerking van het hof om misverstanden bij de tenuitvoerlegging te voorkomen:
De toegewezen bedragen komen bovenop de bedragen waarvoor de benadeelde partijen al een uitkering op grond van de Voorschotregeling (of een vergoeding) hebben ontvangen op basis van het vonnis van medeverdachte [medeverdachte 9] of het vonnis van medeverdachte [medeverdachte 10] .
De opgelegde schadevergoedingsmaatregelen zien op de toegewezen bedragen en op bedragen waarvoor de benadeelde partijen al een uitkering op grond van de Voorschotregeling (of een vergoeding) hebben ontvangen op basis van het vonnis van medeverdachte [medeverdachte 9] of het vonnis van medeverdachte [medeverdachte 10] .
Aldus gewezen door
mr. M.H.D.M. van Leent, voorzitter,
mr. J.D. den Hartog en mr. O.O. van der Lee, raadsheren,
in tegenwoordigheid van mr. I.W. Levelt-Iseger, griffier,
en op 10 juli 2025 ter openbare terechtzitting uitgesproken.