Overwegingen
Het standpunt van de terbeschikkinggestelde
De terbeschikkinggestelde wil dat de verpleging van overheidswege voorwaardelijk wordt beëindigd. Zij geeft aan dat het traject eerder stagneerde, maar dat het hoofd behandeling na de zitting bij de rechtbank aangaf toch verder te willen kijken. De terbeschikkinggestelde erkent dat zij dingen niet goed heeft gedaan en dat er kleine voorvallen zijn geweest. Er zijn vertrouwensproblemen ontstaan met de kliniek na een incident dat heeft plaatsgevonden. Verder geeft de terbeschikkinggestelde aan dat de kliniek niet juist heeft gehandeld rondom een time-out plaatsing. De situatie is nu heel anders dan ten tijde van de vorige voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege. De terbeschikkinggestelde heeft therapie gehad, is ouder en wijzer. Zij heeft een stabiel netwerk en heeft weer contact met haar dochter. Als de verpleging van overheidswege voorwaardelijk wordt beëindigd, zou de terbeschikkinggestelde graag begeleiding krijgen in de vorm van begeleid wonen of begeleiding aan huis. Zij zal zich houden aan alle voorwaarden, ook met een voorwaarde inhoudende urinecontroles als stok achter de deur om niet terug te vallen in gebruik. De raadsvrouw heeft primair verzocht de beslissing van de rechtbank te vernietigen, de maatregel te verlengen met één jaar, maar de beslissing ten aanzien van de verpleging van overheidswege aan te houden en de reclassering een opdracht te geven voor een onderzoek naar de mogelijkheden van een voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege. Subsidiair heeft de raadsvrouw verzocht de beslissing van de rechtbank te bevestigen en daarbij te overwegen dat er voor de aankomende verlenging een reclasseringsrapport moet liggen voor de rechtbank. De raadsvrouw heeft daarbij ook gewezen op de proportionaliteit van de maatregel.
Het standpunt van de advocaat-generaal
De advocaat-generaal heeft verzocht de beslissing van de rechtbank te bevestigen wat betreft de verlenging van de maatregel en daarnaast de behandeling van de zaak aan te houden ten aanzien van de beslissing op een voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege voor maximaal drie maanden, zodat de reclassering in die periode onderzoek kan doen naar de mogelijkheden daarvan. Het traject van de terbeschikkinggestelde is bijzonder. Afgelopen jaar lag er een plan, dat is op het laatste moment verlaten en er werd een plaatsing in de Langdurige Forensisch Psychiatrische Zorg (LFPZ) overwogen. De kans dat de LFPZ-status aan de terbeschikkinggestelde wordt toegekend, lijkt klein. Ook de optie van een longcare-plaatsing lijkt niet mogelijk. FPC [kliniek] noemt in de aanvullende informatie de mogelijkheid van een voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege. De terbeschikkinggestelde lijkt het best te functioneren bij zo veel mogelijk autonomie. De kliniek lijkt alle seinen op groen te zetten voor een voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege. Deze mogelijkheid moet daarom worden onderzocht.
Het oordeel van het hof
Vernietiging van de beslissing van de rechtbank
Het hof zal de beslissing van de rechtbank vernietigen omdat het tot een andere beslissing komt met betrekking tot de duur van de verlenging van de maatregel.
Indexdelict
Het hof stelt vast dat de terbeschikkinggestelde bij arrest van het gerechtshof Amsterdam van 11 juli 2002 onder meer is veroordeeld voor opzettelijk brand stichten, terwijl daarvan gemeen gevaar voor goederen en levensgevaar voor een ander te duchten is en het feit iemands dood ten gevolge heeft. Dit is een misdrijf dat is gericht tegen of gevaar veroorzaakt voor de onaantastbaarheid van het lichaam van een of meer personen. De terbeschikkingstelling is daarom niet in duur beperkt.
Stoornis en recidivegevaar
Uit het verlengingsadvies van FPC [kliniek] van 20 juni 2024 volgt dat bij de terbeschikkinggestelde sprake is van een borderline persoonlijkheidsstoornis met antisociale trekken. Secundair is sprake van een stoornis met betrekking tot het gebruik van verschillende verslavende middelen. Ook zijn psychopathische trekken vastgesteld.
Uit de aanvullende informatie van 27 februari 2025 volgt dat het risico op terugval in gewelddadig gedrag in geval van een voorwaardelijke beëindiging als laag wordt ingeschat. In het geval van beëindiging van de maatregel wordt het risico op gewelddadig gedrag als hoog ingeschat. Bij een hypothetisch ontslag vallen externe beschermende factoren zoals toezicht, structuur en begeleiding volledig weg. Op de korte termijn heeft de terbeschikkinggestelde voldoende motivatie en vaardigheden om zich staande te houden. Op de lange termijn kan met name contact met risicovolle mannen leiden tot destabilisatie. Wanneer dit verkeerd gaat heeft de terbeschikkinggestelde onvoldoende coping vaardigheden om destabilisatie te vermijden. De kans op terugval in middelengebruik en impulsiviteit is dan aanwezig, wat kan leiden tot gewelddadig gedrag richting anderen.
Verlenging
Gelet op de adviezen van FPC [kliniek] en de andere omstandigheden die op de zitting naar voren zijn gekomen, stelt het hof vast dat bij de terbeschikkinggestelde sprake is van een stoornis en dat de veiligheid van anderen dan wel de algemene veiligheid van personen verlenging van de terbeschikkingstelling eist.
Duur van de verlenging
Het hof heeft als uitgangspunt dat de terbeschikkingstelling verlengd dient te worden met
een termijn van twee jaren wanneer aannemelijk is geworden dat de behandeling en
resocialisatie van de terbeschikkinggestelde in het bestaande juridische kader meer tijd in
beslag zal nemen dan de tijd die resteert bij een verlenging van de terbeschikkingstelling
met een termijn van een jaar. Het hof ziet in dit geval – in tegenstelling tot de rechtbank – geen aanleiding om van dit uitgangspunt af te wijken.
Het hof overweegt daarbij dat in het traject van de terbeschikkinggestelde nog verschillende stappen genomen dienen te worden en zal onderzoek laten doen naar de mogelijkheden van een voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege. Met dit onderzoek en de eventuele verdere stappen is tijd gemoeid, waardoor een verlenging met twee jaren conform het uitgangspunt is aangewezen.
Proportionaliteit
De terbeschikkingstelling is ingegaan op 19 augustus 2002 en loopt inmiddels meer dan 22 jaren. Het indexdelict is – kort gezegd – brandstichting, terwijl daarvan gemeen gevaar voor goederen en levensgevaar voor een ander te duchten is en het feit iemands dood ten gevolge heeft. Het hof is van oordeel dat bij een afweging tussen de belangen van de terbeschikkinggestelde en die van de maatschappij, het belang van de terbeschikkinggestelde, naarmate de maatregel langer duurt, steeds zwaarder dient te wegen. Anders dan de raadsvrouw is het hof echter van oordeel dat van disproportionaliteit in het onderhavige geval geen sprake is. Naast het tijdsverloop in relatie tot de ernst van het indexdelict, moet namelijk ook de aard van de stoornis en de ernst van het recidivegevaar in aanmerking worden genomen.
Nader onderzoek naar de mogelijkheden van een voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege.
Het hof is van oordeel dat de mogelijkheid van een voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege nader dient te worden onderzocht en acht het noodzakelijk zich voor de vorming van zijn eindoordeel nader te laten voorlichten over de wijze waarop en de voorwaarden waaronder de terbeschikkinggestelde in de samenleving zou kunnen terugkeren. Het hof zal daarom het onderzoek met dat doel heropenen. Met toepassing van artikel 6:6:13, zesde lid, van het Wetboek van Strafvordering, zal het hof zijn beslissing in zoverre voor onbepaalde tijd aanhouden, maar voor maximaal drie maanden. Het stelt de stukken voor dit nadere onderzoek in handen van de advocaat-generaal. Ook als de reclassering adviseert de verpleging van overheidswege niet voorwaardelijk te beëindigen, dient zij de gevraagde voorwaarden te formuleren.
Tussenbeslissing
Het hof:
Vernietigt de beslissing van de rechtbank Noord-Holland, zittingsplaats Haarlem, van 15 augustus 2024 met betrekking tot de terbeschikkinggestelde [terbeschikkinggestelde] ;
Verlengt de terbeschikkingstelling met een termijn van twee jaar;
Heropent het onderzoek met voormeld doel en schorst het onderzoek voor onbepaalde tijd, maar voor niet langer dan drie maanden;
Stelt de stukken in handen van de advocaat-generaal om de reclassering een onderzoek te laten verrichten zoals hiervoor beschreven;
Beveelt de oproeping van de terbeschikkinggestelde tegen het nog nader te bepalen tijdstip, met tijdige kennisgeving hiervan aan de raadsvrouw;
Beveelt de oproeping tegen dat tijdstip van:
- de reclasseringswerker die voornoemd onderzoek zal uitvoeren;
- de behandelcoördinator van FPC [kliniek] ;
Houdt iedere verdere beslissing aan.
Aldus gedaan door
mr. M. Keppels, voorzitter,
mr. O.O. van der Lee en mr. E.A.K.G. Ruys, raadsheren,
en dr. W.J. Canton en dr. K.J. de Wijs-Heijlaerts, raden,
in tegenwoordigheid van mr. I.M.G. van der Lee, griffier,
en op 27 maart 2025 in het openbaar uitgesproken.
mr. E.A.K.G. Ruys en de raden zijn buiten staat deze beslissing mede te ondertekenen.