ECLI:NL:GHARL:2026:6219

geboren op [geboortedag] 1997 in [geboorteplaats] ,

wonende te [adres] .

De officier van justitie heeft hoger beroep ingesteld tegen het vonnis van de militaire politierechter in de Rechtbank Gelderland.

Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting van het hof van 10 september 2026 en het onderzoek op de terechtzitting bij de rechtbank.

Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal. Deze vordering is na voorlezing aan het hof overhandigd.

Verder heeft het hof kennisgenomen van wat verdachte en zijn raadsman, mr. N.B. Genemans, en de advocaat van de benadeelde partij hebben aangevoerd.

De militaire politierechter heeft verdachte ontslagen van alle rechtsvervolging vanwege een geslaagd beroep op noodweer.

Het hof komt in dit arrest tot een andere beslissing over de bewezenverklaring dan de militaire politierechter. Het hof vernietigt daarom het vonnis en doet opnieuw recht.

Aan verdachte is ten laste gelegd dat:

hij op of omstreeks 22 oktober 2022 te of nabij [plaats] , in elk geval in Griekenland, opzettelijk mishandelend een persoon (te weten [benadeelde] ), in/op/tegen het hoofd, althans het lichaam van die [benadeelde] heeft geslagen (waardoor die [benadeelde] ten val is gekomen), tengevolge waarvan deze zwaar lichamelijk letsel (te weten een fractuur os frontale rechts met epiduraal bloed rechts frontobasaal), althans enig lichamelijk letsel, heeft bekomen en/of pijn heeft ondervonden, hebbende verdachte als militair voormeld misdrijf gepleegd tegen genoemd persoon, terwijl die toen militair was, althans terwijl die bij of ten behoeve van de krijgsmacht werkzaam was.

Standpunt van het openbaar ministerie

De advocaat-generaal heeft zich op het standpunt gesteld dat het ten laste gelegde feit wettig en overtuigend kan worden bewezen. Hij heeft hiertoe – kort gezegd – aangevoerd dat de verklaring van verdachte, die wordt ondersteund door de verklaring van [getuige 1] , ongeloofwaardig is. [getuige 1] is geen betrouwbare getuige, omdat het zeer goed voorstelbaar is dat hij verdachte naar de mond heeft willen praten.

Uit de wel betrouwbaar geachte aangifte en verklaring van [getuige 2] volgt dat verdachte een klap heeft uitgedeeld aan aangever.

Standpunt van de verdediging

De raadsman heeft zich op het standpunt gesteld dat verdachte dient te worden vrijgesproken. Hij heeft hiertoe – kort gezegd – aangevoerd dat, nu er meerdere lezingen bestaan over het incident, niet onomstotelijk kan worden vastgesteld wat de feiten zijn. Die omstandigheid staat niet in de weg aan het voeren van een noodweerverweer in het geval dat de feitelijke toedracht zoals die door verdachte is aangevoerd, aannemelijk is geworden. Verdachte heeft een aannemelijke verklaring afgelegd waarbij sprake was van een noodweersituatie. Aangever heeft uitgehaald naar verdachte en hierop heeft verdachte aangever een klap gegeven. De reactie van verdachte was een proportionele reactie op een ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanranding van aangever. Bovendien had verdachte zich in deze situatie niet op een andere manier aan de situatie kunnen onttrekken.

Oordeel van het hof

Juridisch kader noodweer en mishandeling

Vooropgesteld wordt dat van noodweer als bedoeld in artikel 41, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht sprake is, als het strafbare handelen van de verdachte geboden was door de noodzakelijke verdediging van eigen of eens anders lijf, eerbaarheid of goed tegen een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding of de onmiddellijke dreiging daarvan. Hierin ligt besloten dat de verdedigingshandeling moet voldoen aan eisen van proportionaliteit en subsidiariteit.

Aan de subsidiariteitseis is niet voldaan indien de verdachte zich niet behoefde te verdedigen en er dus geen noodzaak tot verdediging bestond. De proportionaliteitseis strekt ertoe om niet ook dan een gedraging straffeloos te doen zijn als zij – als verdedigingsmiddel – niet in redelijke verhouding staat tot de ernst van de aanranding.

In het begrip ‘mishandeling’ als bedoeld in artikel 300 van het Wetboek van Strafrecht ligt de wederrechtelijkheid van die gedraging besloten. Als een beroep op noodweer, een rechtvaardigingsgrond, slaagt, ontvalt de wederrechtelijkheid aan de tenlastegelegde gedragingen en moet verdachte daarom in zoverre van het tenlastegelegde worden vrijgesproken.

Voor de beoordeling van een noodweerverweer is onder meer van belang of de aan het verweer ten grondslag liggende feiten en omstandigheden voor het hof aannemelijk zijn geworden. Voor de vaststelling van de feiten en omstandigheden waarop het beroep op noodweer steunt, geldt – anders dan voor de beslissing over de bewezenverklaring – niet als maatstaf dat deze feiten en omstandigheden zich ‘buiten redelijke twijfel’ hebben voorgedaan. Bij de beoordeling van de feitelijke grondslag van het beroep op noodweer gaat het er slechts om dat die feitelijke toedracht, gelet op wat daarover door of namens de verdachte is aangevoerd en in het licht van het verhandelde ter terechtzitting, voldoende aannemelijk is geworden. Aan het oordeel dat de gestelde feitelijke grondslag voldoende aannemelijk is geworden, staat enige onzekerheid over de precieze feitelijke toedracht niet in de weg. Bovendien mag de rechter de last tot het aannemelijk maken van de feitelijke grondslag niet uitsluitend op de verdachte leggen.

De feiten en omstandigheden

Het hof kan, gelet op het dossier en het verhandelde ter terechtzitting, niet vaststellen wat er precies is voorgevallen tussen aangever en verdachte op de avond van 22 oktober 2022. De verklaringen van de aanwezigen lopen daarvoor te ver uiteen. Het hof kan wel zonder twijfel vaststellen dat verdachte een slaande beweging heeft gemaakt waarbij hij aangever heeft geraakt. Aangever is daardoor op de grond gevallen en hij heeft daarbij zwaar lichamelijk letsel opgelopen. De feitelijke gedraging zoals aan verdachte ten laste gelegd acht het hof dan ook bewezen.

Voor wat betreft het door verdachte gedane beroep op noodweer is het hof van oordeel dat de feitelijke grondslag die verdachte ter onderbouwing daarvan heeft aangevoerd, voldoende aannemelijk is geworden. Verdachte heeft consistent verklaard over de gang van zaken. Hij heeft verklaard dat hij een woordenwisseling had met aangever waarbij aangever boos op hem af is gekomen. Hij stond op 20 à 30 centimeter afstand van verdachte. Verdachte zag de rechterarm van aangever omhoog zwaaien richting zijn gezicht. Verdachte maakte een afhoudende beweging met zijn rechterhand omhoog, waarbij hij het gezicht van aangever heeft geraakt. Verdachte heeft ter terechtzitting in eerste aanleg verklaard dat het een klap naar voren is geweest. Daarna is aangever op de grond gevallen.

De verklaring van verdachte wordt ondersteund door de verklaring van [getuige 1] . [getuige 1] heeft verklaard dat aangever uithaalde naar verdachte en dat verdachte ontweek en terug uithaalde. Daarna viel aangever op de grond en raakte hij met zijn hoofd de stoep of de grond.

Het hof ziet in het dossier en in het verhandelde ter terechtzitting geen reden om aan te nemen dat [getuige 1] geen objectieve getuige is geweest.

Hoewel ook het hof van oordeel is dat enige onduidelijkheid over de feitelijke toedracht is blijven ontstaan, acht het hof het aannemelijk geworden dat sprake is geweest van de door verdachte geschetste gang van zaken.

Beoordeling voorwaarden noodweer

Het hof is van oordeel dat op het moment dat aangever naar verdachte uithaalde, sprake was van een onmiddellijke dreiging van een ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanranding van zijn lijf waartegen verdachte zich mocht verdedigen. Ook is het hof van oordeel dat de beweging die verdachte richting aangever heeft gemaakt een noodzakelijke en proportionele reactie van verdachte was om zichzelf te verdedigen tegenover aangever. Bovendien is voldoende aannemelijk geworden dat er op dat moment voor verdachte geen reële mogelijkheid was om zich te onttrekken aan de situatie.

Door het gerechtvaardigde beroep op noodweer komt de wederrechtelijkheid aan het handelen van verdachte te ontvallen, zodat verdachte zal worden vrijgesproken van de ten laste gelegde mishandeling.

De benadeelde partij heeft een vordering tot schadevergoeding van € 98.149,70 ingediend. De rechtbank heeft de benadeelde partij niet-ontvankelijk verklaard in de vordering. De benadeelde partij heeft in hoger beroep aangegeven dat het oorspronkelijke bedrag nog steeds wordt gevorderd, zodat de gehele vordering in hoger beroep opnieuw aan de orde is.

Verdachte wordt niet schuldig verklaard aan het bewezenverklaarde tenlastegelegde handelen waardoor de schade zou zijn ontstaan. Daarom is de benadeelde partij niet-ontvankelijk in de vordering.

Het hof:

Vernietigt het vonnis waarvan beroep en doet opnieuw recht:

Verklaart niet bewezen dat de verdachte het tenlastegelegde heeft begaan en spreekt de verdachte daarvan vrij.

Bepaalt dat de benadeelde partij en de verdachte ieder hun eigen kosten dragen.

Dit arrest is gewezen door mr. R.H. Koning, mr. A. van Maanen en mr. A.A.W.K. Appels, militair lid, in aanwezigheid van de griffier mr. G.A. Dunnink en is uitgesproken op de openbare zitting van het hof van 24 september 2026.

mrs. R.H. Koning en A.A.W.K. Appels zijn buiten staat dit arrest mede te ondertekenen.