Arrest van de meervoudige kamer voor strafzaken van het gerechtshof
's-Hertogenbosch
gewezen op het hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Limburg, zittingsplaats Maastricht, van 5 november 2019 op de vordering ex artikel 36e van het Wetboek van Strafrecht, in de zaak met parketnummer 03-864001-13 tegen:
[betrokkene] ,
geboren te [geboorteplaats] op [geboortedag] 1956,
wonende te [adres] .
Hoger beroep
De rechtbank heeft het wederrechtelijk verkregen voordeel vastgesteld op € 1.901.912,66 en heeft aan betrokkene een betalingsverplichting opgelegd voor dat bedrag.
Van de zijde van de betrokkene is tegen voormeld vonnis hoger beroep ingesteld.
Onderzoek van de zaak
Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting in hoger beroep alsmede het onderzoek op de terechtzitting in eerste aanleg.
Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal en van hetgeen door en namens de betrokkene naar voren is gebracht.
De advocaat-generaal heeft gevorderd dat het hof het vonnis van de rechtbank zal bevestigen behoudens de opgelegde betalingsverplichting en aan betrokkene een betalingsverplichting zal opleggen van € 1.711.721,59.
De verdediging heeft verweer gevoerd tegen de hoogte van het vastgestelde voordeel.
Vonnis waarvan beroep
Het vonnis zal worden vernietigd omdat het hof zich daarmee niet kan verenigen.
Door het hof gebruikte bewijsmiddelen
Indien tegen dit verkort arrest beroep in cassatie wordt ingesteld, worden de door het hof gebruikte bewijsmiddelen opgenomen in een aanvulling op het verkort arrest.
Deze aanvulling wordt dan aan het verkort arrest gehecht.
Schatting van de hoogte van het wederrechtelijk verkregen voordeel
De veroordeling
De betrokkene is bij arrest van dit hof van 9 februari 2023 in de zaak met parketnummer 20-002561-17 onder meer veroordeeld ter zake dat:
1.
hij op 23 februari 2013 te Sittard, tezamen en in vereniging met een ander, opzettelijk heeft
vervoerd, verkocht en afgeleverd een hoeveelheid van ongeveer 1 kilogram hennep, zijnde
hennep een middel als bedoeld in de bij de Opiumwet behorende lijst II;
2.
hij op 18 juni 2013 te Sittard opzettelijk heeft verstrekt een hoeveelheid van ongeveer 920
gram hennep, zijnde hennep een middel als bedoeld in de bij de Opiumwet behorende lijst
II;
3.
hij op 18 juni 2013 te Sittard opzettelijk aanwezig heeft gehad ongeveer 137,3 gram hennep,
zijnde hennep een middel vermeld op de bij de Opiumwet behorende lijst II;
4.
hij op 13 juni 2013 te Geleen, tezamen en in vereniging met een ander, opzettelijk aanwezig
heeft gehad een hoeveelheid van ongeveer 2,5 kilogram hennep, zijnde hennep een middel
als bedoeld in de bij de Opiumwet behorende lijst II.
Wettelijke grondslag
Het hof ontleent aan de inhoud van voormelde bewijsmiddelen het oordeel, dat de betrokkene door middel van:
A.
het begaan van voormelde feiten; en
B.
andere feiten waaromtrent voldoende aanwijzingen bestaan dat deze door betrokkene zijn begaan;
een voordeel als bedoeld in artikel 36e, tweede lid, van het Wetboek van Strafrecht heeft genoten. Naar het oordeel van het hof staat buiten redelijke twijfel vast dat betrokkene als intermediair in de hennephandel actief is geweest en daaruit voordeel heeft genoten.
Het hof overweegt in dit verband dat in de onderliggende strafzaak is vastgesteld dat de telefoonnummers [telefoonnummer 1] en [telefoonnummer 2] aan betrokkene toebehoren en door hem zijn gebruikt. Verder is vastgesteld dat in de onderschepte sms-berichten van en naar genoemde telefoonnummers op een verhullende wijze wordt gesproken over de handel in hennep. Daarmee staat buiten redelijke twijfel vast dat de sms-berichten van en naar deze telefoonnummers door betrokkene zijn ontvangen danwel zijn verzonden en dat voor zover daarin versluierd taalgebruik wordt gebruikt deze sms-berichten zien op de handel in hennep.
Voordeel uit hennepteelt
Anders dan in het ontnemingsrapport (pagina 6) is het hof met de verdediging van oordeel dat niet buiten redelijke twijfel kan worden vastgesteld dat betrokkene de door hem ingekochte hennepstekken in een hennepkwekerij heeft opgekweekt en dat dit voor betrokkene voordeel heeft opgeleverd. De enkele omstandigheid dat betrokkene en de medebetrokkene [medebetrokkene] in sms-berichten met elkaar communiceren over een deels mislukte oogst, het regelen van knippers en het verkopen van natte hennep (ontnemingsrapport pagina 7) is daartoe niet voldoende. Het hof zal dit voordeel uit hennepteelt dan ook niet als ander strafbaar feit als bedoeld in artikel 36e, lid 2, Sr in de voordeelsberekening betrekken.
Vastgestelde transacties:
De omstandigheid dat het hof het voordeel uit hennepteelt niet in de voordeelsberekening betrekt, betekent dat het hof de door de verdediging in hoger beroep gepresenteerde alternatieve voordeelsberekening zal volgen behoudens de opbrengst per geleverde kilogram hennep. Anders dan in de voordeelsrapportage is opgenomen en anders dan door de verdediging gesteld acht het hof het aannemelijk dat betrokkene, net als de medebetrokkenen in deze zaak, als intermediair in de hennephandel, gemiddeld € 150,- per kilogram verkochte hennep heeft verdiend. Het hof heeft geen reden te oordelen dat dit in het geval van betrokkene anders is geweest. Met inachtneming van deze aanpassing ziet de alternatieve berekening er als volgt uit.
5.2.2.1 Transactie 12 oktober 2012: 500 hennepstekken (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.1 )
Voordeel: 500 hennepstekken x (3,50-/-1,75=) €1,75 = € 875,-
Transactie 15 oktober 2012: 650 hennepstekken (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.2 )
Voordeel: 650 hennepstekken (3,50 – 2) € 1,50 = € 975,-
5.2.2,3 Transactie 30 oktober en 1 november 2012: 20 kilogram hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.3)
Voordeel: 20 kilogram hennep x € 150 = € 3.000,-
5.2.2.4 Transactie 7 november 2012: 400 hennepstekken (zie bijlage 1 paragraaf 7,1.6)
Voordeel: 400 hennepstekken (3,50 – 2,25) x € 1,25= € 500,-
5.2.2.5 Transactie 7 november 2012: 2 kilogram hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.7)
Voordeel: 2 kilogram hennep x € 150 = € 300,-.
5.2.2.6 Transactie 7, 8 en 9 november 2012: 1100 hennepstekken (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.8)
Voordeel: 1.100 hennepstekken x € 1.75 = € 1.925
5.2.2.7 Transactie 12 november 2012: 460 hennepstekken (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.9)
Voordeel: 460 hennepstekken x € 1,75 = € 805,-
5.2.2.8 Transactie 15 november 2012: 390 hennepstekken (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.10)
Voordeel: 390 hennepstekken x € 1,75 = € 682,50
5.2.2.9 Transactie 17 november 2012: 200 hennepstekken (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.11)
Voordeel: 200 hennepstekken x € 1,75 = € 570,-
5.2.2.10 Transactie 19 november 2012: 460 hennepstekken (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.12)
Voordeel: 585 hennepstekken x € 1,75 = € 1.023,75
5.2.2.11 Transactie 30 november 2012: 610 hennepstekken (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.15)
Voordeel: 610 hennepstekken x € 1,75= € 1.067,50
5.2.2.12 Transactie 4 en 6 december: 600 hennepstekken (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.17)
Voordeel: 600 hennepstekken x € 1.75= € 1.050,-
5.2.2.13 Transactie 7 december 2012: 50 kilogram natte hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.18)
Voordeel: 50 kilogram (natte) hennep x € 150 = € 7.500,-
5.2.2.14 Transactie 10 en 11 december 2012: 700 hennepstekken (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.19)
Voordeel: 700 hennepstekken x € 1,75 = € 1.225,-
5.2.2.15 Transactie 11 december 2012: 10 kilogram droge hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.20)
Voordeel: 10 kilogram hennep x € 150= € 1.500,-
5.2.2.16 Transactie 17 december 2012: 20 kilogram natte hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.23)
Voordeel: 20 kilogram (natte) hennep x € 150 = € 3.000,-
5.2.2.17 Transactie 30 januari 2013: 8 kilogram hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.31)
Voordeel: 8 kilogram hennep x € 150 = € 1.200,-
5.2.2.18 Transactie 31 januari en 1 februari 2013: 30 kilogram natte hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7,1.32)
Voordeel: 30 kilogram (natte) hennep x € 150 = € 4.500,-
5.2.2.19 Transactie 21 februari 2013: 31,2 kilogram hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.34)
Voordeel: 31,2 kilogram (natte) hennep x € 150 = € 4.680,-
5.2.2.20 Transactie 23 februari 2013: 1 kilogram gedroogde hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.36)
Voordeel: 1 kilogram hennep x € 150 = € 150,-
5.2.2.21 Transactie 2 maart 2013: 70 kilo hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.37)
Voordeel: 70 kilogram (natte) hennep x € 150= € 10.500,-
5.2.2.22 Transactie 11 maart 2013: 15 kilogram hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.1.38)
Voordeel: 15 kilogram (natte) hennep x € 150 =€ 2.250,-
5.2.2.23 Transactie 16 april 2013: 4 kilogram hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.2.5)
Voordeel: 4 kilogram hennep x € 150 = € 600,-
5.2.2.24 Transactie 17 april 2013: 4 kilogram hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.2.6)
Voordeel: 4 kilogram hennep x € 150= € 600,-
5.2.2.25 Transactie 18 april 2013: 10 kilogram hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.2.7)
Voordeel: 10 kilogram x € 150 = € 1.500,-
5.2.2.26 Transactie 1 mei 2013: 6 kilogram hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.2.101
Voordeel: 6 kilogram hennep x € 150 = € 900,-
5.2.2.27 Transactie 24 mei 2013: 10 kilogram hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7,2.14)
Voordeel: 10 kilogram hennep x € 150 = € 1.500,-
5.2.2.28 Transactie 4 juni 2013: 13 kilogram hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.3.1)
Voordeel: 13 kilogram hennep x € 150 = € 1.950,-
5.2.2.29 Transactie 12 en 13 juni 2013: 2,5 kilogram hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.3.6)
Voordeel: 2,5 kilogram hennep x € 150 = € 375,-
5.2.2.30 Transactie 13 juni 2013: 4 kilogram hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.3.8')
Voordeel: 4 kilogram hennep x € 150= € 600,-
5.2.2.31 Transactie 14 juni 2013: 7 kilogram hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.3.11)
Voordeel: 7 kilogram hennep x € 150 = € 1.050,-
5.2.2.32 Transactie 14 juni 2013: 10 kilogram hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7,3.12)
Voordeel: 10 kilogram x € 150 = € 1.500,-
5.2.2.33 Transactie 17 en 18 juni 2013: 10 kilogram hennep (zie bijlage 1 paragraaf 7.3.16)
Voordeel: 9 kilogram x € 150 = € 1.350,-
Het totale voordeel komt daarmee uit op een bedrag van: € 61.203,75
Telefoonkosten
Overeenkomstig het ontnemingsrapport brengt het hof op voormeld bedrag in mindering een bedrag van € 30,87 aan telefoonkosten zodat aan voordeel resteert een bedrag van
(€ 61.203,75 -/- € 30,87=) € 61.172,- (afgerond).
Extrapolatie
De rechtbank en de advocaat-generaal hebben zich geschaard achter de extrapolatie over een langere periode op de wijze als neergelegd in het ontnemingsrapport. De verdediging heeft deze extrapolatie gemotiveerd betwist.
Het hof overweegt dienaangaande als volgt.
Geen rechtsregel staat eraan in de weg dat het hof bij de berekening van de schatting van het wederrechtelijk verkregen voordeel van de betrokkene in een periode van langere duur gebruikmaakt van vaststellingen over de omvang van het wederrechtelijk voordeel dat de betrokkene gedurende een kortere periode – de zogenoemde referentieperiode – heeft verkregen. Als de betrokkene voldoende gemotiveerd de resultaten van de vaststellingen over de referentieperiode en/of de extrapolatie van die resultaten naar de gehele periode betwist, zal de rechter moeten motiveren waarom hij ondanks wat is aangevoerd de schatting van het wederrechtelijk verkregen voordeel in de gehele periode heeft kunnen ontlenen aan de inhoud van de gebruikte bewijsmiddelen.
Het hof stelt in het licht van het vorenstaande het volgende vast.
In het ontnemingsrapport zijn de resultaten over de getapte periode van 11 oktober 2012 tot en met 18 juni 2013 (250 dagen) geëxtrapoleerd naar de gehele onderzoeksperiode van 1 januari 2012 tot en met 18 juni 2013 (534 dagen). Deze extrapolatie is gebaseerd op CIE-informatie dat betrokkene vanaf februari 2012 in hennep heeft gehandeld en over grote hoeveelheden geld heeft beschikt om deze hennep te kunnen kopen.
Het hof is met de verdediging van oordeel dat deze feiten en omstandigheden in onderling verband en samenhang bezien niet het oordeel kunnen dragen dat de resultaten van de referentieperiode (11 oktober 2012 tot en met 18 juni 2013) representatief zijn voor de gehele onderzoeksperiode (1 januari 2012 tot en met 18 juni 2013) en daarover kunnen worden geëxtrapoleerd.
Hieruit volgt dat het hof het geschatte wederrechtelijk verkregen voordeel stelt op een bedrag van € 61.172,-.
Op te leggen betalingsverplichting
Het hof zal aan de betrokkene de verplichting opleggen tot betaling van na te melden bedrag aan de Staat ter ontneming van het wederrechtelijk verkregen voordeel.
Redelijke termijn
Het hof stelt voorop dat in artikel 6, eerste lid, van het Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en Fundamentele Vrijheden (EVRM) het recht van iedere betrokkene is gewaarborgd dat binnen een redelijke termijn op de jegens hem aanhangig gemaakte ontnemingsvordering wordt beslist. Deze redelijke termijn bedraagt in beginsel 24 maanden. Die termijn vangt aan op het moment dat vanwege de Nederlandse Staat jegens de betrokkene een handeling is verricht waaraan deze in redelijkheid de verwachting kan
ontlenen dat tegen hem een vordering tot ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel aanhangig zal worden gemaakt.
Het hof stelt de aanvang van de redelijke termijn in eerste aanleg op de datum van het eerste verhoor van betrokkene in augustus 2014. De behandeling van de onderhavige ontnemingszaak in eerste aanleg is geëindigd op 5 november 2019 met het wijzen van het vonnis waarvan beroep. Daarmee is de redelijke termijn in eerste aanleg overschreden met ongeveer 3 jaren en ruim twee maanden.
De redelijke termijn in hoger beroep is aangevangen op 18 november 2019, met het instellen van hoger beroep tegen de uitspraak. De behandeling van de onderhavige ontnemingszaak in hoger beroep eindigt heden, 5 maart 2026, met het wijzen van het onderhavige arrest.
Daarmee is de redelijke termijn in hoger beroep overschreden met ongeveer 4 jaren en ruim drie maanden.
In verband met de overschrijding van de redelijk termijn in eerste aanleg overweegt het hof dat de rechtbank heeft volstaan met de constatering van die overschrijding omdat er in de strafzaak bij de straftoemeting voldoende rekening was gehouden met de overschrijding.
Het hof heeft geen reden daaromtrent anders te oordelen en voegt daaraan toe dat in eerste aanleg in overleg met de verdediging met de behandeling van de ontnemingszaak is gewacht tot dat in de strafzaak uitspraak was gedaan.
Met betrekking tot de overschrijding van de redelijke termijn in het hoger beroep overweegt het hof het volgende. De ontnemingszaak is kort nadat dit hof arrest had gewezen in de onderhavige strafzaak (9 februari 2023) aangevangen met een regiezitting op 14 september 2023. Verder zijn er in de fase van het hoger beroep nog getuigen gehoord en heeft er een conclusiewisseling plaatsgevonden. Hoewel niet gelijktijdig behandeld, is in de strafzaak in hoger beroep met de overschrijding van de redelijke termijn in sterk strafmatigende zin rekening gehouden.
Alles overziend is het hof ziet het hof in de overschrijding van de redelijke termijn aanleiding de betalingsverplichting met 10% te matigen en aan betrokkene een betalingsverplichting op te leggen van (€ 61.172,- -/- € 10%=) € 55.054,- (afgerond).
Gijzeling
Met ingang van 1 januari 2020 heeft het nieuwe elfde lid van artikel 36e van het Wetboek van Strafrecht kracht van wet gekregen. Het hof zal daarom bij het opleggen van de ontnemingsmaatregel tevens de duur van de gijzeling bepalen die met toepassing van artikel 6:6:25 van het Wetboek van Strafvordering in de onderhavige zaak ten hoogste kan worden gevorderd indien volledig verhaal niet mogelijk blijkt.
Het hof hanteert, overeenkomstig de binnen de zittende magistratuur ontwikkelde uitgangspunten, bij de berekening van de duur van deze gijzeling voor elke volle € 50,00 van de betalingsverplichting één dag. De maximale duur van de gijzeling bedraagt ingevolge artikel 36e, elfde lid, van het Wetboek van Strafrecht 1080 dagen.
Gelet op de hoogte van de op te leggen betalingsverplichting zal het hof mitsdien de duur van de gijzeling die ten hoogste kan worden gevorderd hierna bepalen op 1080 dagen
Toepasselijke wettelijke voorschriften
De beslissing is gegrond op artikel 36e van het Wetboek van Strafrecht, zoals dit ten tijde van het bewezenverklaarde rechtens gold dan wel ten tijde van het wijzen van dit arrest rechtens geldt.
BESLISSING
Het hof:
Vernietigt het vonnis waarvan beroep en doet opnieuw recht:
Stelt het bedrag waarop het door de betrokkene wederrechtelijk verkregen voordeel wordt geschat vast op een bedrag van € 61.172,00 (eenenzestigduizend honderdtweeënzeventig euro).
Legt de betrokkene de verplichting op tot betaling aan de Staat ter ontneming van het wederrechtelijk verkregen voordeel van een bedrag van € 55.054,00 (vijfenvijftigduizend vierenvijftig euro).
Bepaalt de duur van de gijzeling die ten hoogste kan worden gevorderd op 1080 dagen.
Aldus gewezen door:
mr. J.T.F.M. van Krieken, voorzitter,
mr. M.C.C. van de Schepop en mr. C.A. van Roosmalen, raadsheren,
in tegenwoordigheid van mr. J.H.W. van der Meijs, griffier,
en op 5 maart 2026 ter openbare terechtzitting uitgesproken.