7 juli 2017
Eerste Kamer
17/01707
LZ/AR
Hoge Raad der Nederlanden
Beschikking
in de zaak van:
[betrokkene] ,wonende te [woonplaats] ,
VERZOEKSTER tot cassatie,
advocaat: mr. M.A.M. Wagemakers,
t e g e n
de OFFICIER VAN JUSTITIE IN HET ARRONDISSEMENT ROTTERDAM,
VERWEERDER in cassatie,
niet verschenen.
Partijen zullen hierna ook worden aangeduid als betrokkene en de officier van justitie.
1. Het geding in feitelijke instantie
Voor het verloop van het geding in feitelijke instantie verwijst de Hoge Raad naar de beschikking in de zaak C/10/518499/FA RK 17-258 van de rechtbank Rotterdam van 31 januari 2017.
De beschikking van de rechtbank is aan deze beschikking gehecht.
2. Het geding in cassatie
Tegen de beschikking van de rechtbank heeft betrokkene beroep in cassatie ingesteld. Het cassatierekest is aan deze beschikking gehecht en maakt daarvan deel uit.
De officier van justitie heeft geen verweerschrift ingediend.
De conclusie van de plaatsvervangend Procureur-Generaal strekt tot vernietiging van de bestreden beschikking en verwijzing van de zaak naar de rechtbank Rotterdam.
3. Beoordeling van het middel
In cassatie kan van het volgende worden uitgegaan.
(i) De officier van justitie heeft de rechtbank op 11 januari 2017 verzocht op de voet van art. 2 Wet Bopz een voorlopige machtiging te verlenen om betrokkene te doen opnemen in een psychiatrisch ziekenhuis (verpleeg- inrichting).
(ii) De rechtbank heeft het verzoek mondeling behandeld op 31 januari 2017 en heeft toen betrokkene en haar advocaat gehoord, alsmede een casemanager dementie en de behandelaar [betrokkene 1] .
De rechtbank heeft bij beschikking van 31 januari 2017 de verzochte machtiging verleend en heeft daartoe, samengevat, het volgende overwogen. Bij betrokkene is de diagnose Alzheimer-dementie gesteld. Uit de geneeskundige verklaring en de ter zitting besproken stukken volgt dat het gevaar bestaat dat betrokkene zichzelf in ernstige mate zal verwaarlozen en dat de stoornis betrokkene gevaar doet veroorzaken voor de psychische gezondheid van haar zoon. Betrokkene vergeet regelmatig te eten en te drinken, weigert hulp bij het eten en wanneer zij wel hulp accepteert, lukt het niet betrokkene voldoende te laten eten binnen de tijd die de hulpverlener beschikbaar heeft. Betrokkene is niet in staat adequaat voor zichzelf te zorgen. Haar zoon ervaart een grote druk op zijn gezin omdat hij de zorg heeft voor betrokkene en omdat betrokkene hem tientallen keren per dag opbelt. Hij is hierdoor ernstig overbelast geraakt. Er bestaat brandgevaar omdat betrokkene meermalen de waterkoker op het gasfornuis heeft gezet. De geboden hulp (meer dan 35 bezoeken per week) is niet langer voldoende om het gevaar af te wenden. Het gevaar kan niet anders dan door een gedwongen opname worden afgewend. (rov. 2.1-2.3)
Onderdeel 1 klaagt dat de rechtbank de eisen van de goede procesorde en het beginsel van hoor en wederhoor heeft miskend door haar oordeel (mede) te baseren op een brief van de zoon van betrokkene die uitsluitend aan de rechter is overhandigd en niet ter kennis van betrokkene of haar advocaat is gebracht, zodat zij geen gelegenheid hebben gehad op de inhoud ervan te reageren.
In de beschikking van de rechtbank wordt onder 1.1 melding gemaakt van een brief van de zoon van betrokkene van 17 januari 2017. Uit het proces-verbaal en de beschikking (onder 2.2, tweede zin) blijkt dat de beslissing van de rechtbank mede op die brief berust.
Blijkens het proces-verbaal van de mondelinge behandeling heeft de behandelaar [betrokkene 1] verklaard dat de zoon van betrokkene niet aanwezig durfde te zijn en dat hij een e-mail heeft gestuurd. Uit het proces-verbaal blijkt voorts dat de rechtbank een schriftelijk bericht van de zoon heeft ontvangen, waarmee zij bij haar beslissing rekening zal houden. Dit vindt bevestiging in de als bijlage bij het cassatierekest gevoegde correspondentie tussen de behandelaar en de advocaat van betrokkene. Daaruit blijkt dat het bij de door de rechtbank vermelde “brief” gaat om een e-mail die de zoon van betrokkene op 17 januari 2017 heeft gestuurd aan de behandelaar, en dat die e-mail tijdens de zitting door de behandelaar aan de rechtbank is overhandigd.
Uit de beschikking en het proces-verbaal blijkt niet dat betrokkene en haar advocaat gelegenheid is geboden om (zelf) kennis te nemen van de e-mail en op de inhoud daarvan te reageren.
Op grond van het voorgaande moet het ervoor worden gehouden dat de rechtbank vóór het geven van haar beschikking heeft nagelaten betrokkene en haar advocaat in de gelegenheid te stellen kennis te nemen van de hiervoor in 3.3.2 genoemde e-mail en zich over de inhoud van die e-mail uit te laten. Daarvan uitgaand is sprake van schending van het in art. 19 Rv neergelegde beginsel van hoor en wederhoor. Het onderdeel is dus gegrond.
De overige onderdelen behoeven geen behandeling.
4. Beslissing
De Hoge Raad:
vernietigt de beschikking van de rechtbank Rotterdam van 31 januari 2017;
wijst het geding terug naar die rechtbank ter verdere behandeling en beslissing.
Deze beschikking is gegeven door de raadsheren A.M.J. van Buchem-Spapens, als voorzitter, G. Snijders en T.H. Tanja-van den Broek, en in het openbaar uitgesproken door de raadsheer G. de Groot op 7 juli 2017.