2. Uitgangspunten en feiten
In cassatie kan van het volgende worden uitgegaan.
(i) De Stichting heeft in 2006 grond verworven te Piscadera, met als voornemen daarop appartementen te bouwen en deze te verkopen en te verhuren (hierna: het project).
(ii) De Bank heeft ter realisering van het project aan de Stichting een krediet verstrekt van NAf 1.849.660,--. Nadien heeft de Bank NAf 650.000,-- aanvullend krediet verschaft. De Bank werd eerste hypotheekhouder.
(iii) Omdat het doel van een stichting niet mag inhouden het uitoefenen van een bedrijf, heeft de kandidaat-notaris De Vries een economische eigendomsoverdracht voorgesteld aan een naamloze vennootschap waarvan de Stichting alle aandelen had. Voorts heeft deze kandidaat-notaris voorgesteld de te bouwen onroerende zaak te splitsen in achttien appartementsrechten. Voor de economische eigendomsoverdracht en splitsing werd de medewerking van de Bank als hypotheekhouder verzocht.
(iv) Bij onherroepelijk geworden vonnis van 3 september 2013 heeft het gerecht beslist dat de Bank op het hiervoor onder (iii) bedoelde verzoek niet adequaat heeft gereageerd en dat dit een toerekenbare tekortkoming jegens de Stichting oplevert. Het gerecht heeft de Bank veroordeeld tot betaling aan de Stichting van de door haar geleden schade, nader op te maken bij staat en te vereffenen volgens de wet.
(v) Het project is stukgelopen.
In deze schadestaatprocedure vordert de Stichting dat de Bank wordt veroordeeld tot betaling van NAf 11.119.505,-- in hoofdsom als schadevergoeding voor de hiervoor in 2.1 onder (iv) bedoelde tekortkoming.
Het gerecht heeft deze vordering toegewezen tot een bedrag van NAf 2.260.000,--.
Het hof heeft het vonnis van het gerecht bekrachtigd. Daartoe heeft het, voor zover in cassatie van belang, als volgt overwogen:
“Causaliteit
De bank stelt dat ook zonder de door haar gemaakte fout het project zou zijn mislukt. Met het GEA (tussenvonnis, rov. 2.6-2.8) verwerpt het Hof deze stelling. Een adequate reactie door de bank op de reddingsvoorstellen van kandidaat-notaris De Vries zou zijn geweest: eraan mee te werken. Inmiddels zijn tien jaren verstreken zonder dat ooit een valide argument tegen medewerking te berde is gebracht. De overwegingen in de hoofdprocedure moeten ook aldus worden gelezen, ook al is het niet met zoveel woorden gezegd.
Indien de bank met de verzochte en wenselijke spoed had meegewerkt aan het reddingsplan, zou OBNA (Ontwikkelingsbank van de Nederlandse Antillen N.V.) aanvullend krediet hebben gegeven, zouden de appartementen voortvarend zijn afgebouwd en verkocht en zou de schuld van [de Stichting] aan de bank per 30 juni 2009 zijn afgelost. De schade door het stuklopen van het project staat in zodanig verband met de fout van de bank dat deze de bank, mede gezien de aard van de aansprakelijkheid (contractueel uit kredietverlening) en de schade, als een gevolg van de fout kan worden toegerekend (artikel 6:98 BW). De grieven van de bank ter zake (onder 3.3 e.v. en 5.1 e.v.) falen derhalve.”
3. Beoordeling van het middel
Onderdeel 1 van het middel klaagt onder meer dat onbegrijpelijk is het oordeel van het hof dat (een redelijke mate van zekerheid bestond dat) de OBNA het noodzakelijke aanvullende krediet zou verstrekken, nu de Bank dit heeft betwist en uit de gestelde omstandigheden op zijn best slechts volgt dat mogelijk of denkbaar was dat de OBNA dit krediet zou verstrekken, maar niet dat hierover (ten minste) een redelijke mate van zekerheid bestond. Het hof licht op geen enkele manier toe waarom het meende dat ervan kon worden uitgegaan dat de OBNA het benodigde krediet zou verstrekken, aldus de klacht.
Deze klacht is gegrond. De Bank heeft in feitelijke instanties het causaal verband betwist tussen haar tekortkoming, bestaande in het niet verlenen van de hiervoor in 2.1 onder (iii) bedoelde medewerking, en het stuklopen van het project. De Bank heeft in dat verband, onder verwijzing naar een taxatierapport van Brouwer (prod. 20 bij CvR), aangevoerd dat begin 2009 voor de afbouw van de appartementen nog een aanvullend bedrag van NAf 2.700.000,-- nodig was en dat de Stichting het voor afbouw benodigde kapitaal niet had. De Bank heeft verder betoogd dat de Stichting het voor afbouw benodigde bedrag ook zonder de tekortkoming van de Bank niet vóór 30 juni 2009 – de datum waarop het krediet aan de Bank moest zijn afgelost – zou hebben kunnen genereren uit de opbrengst van de voor die datum af te bouwen en te verkopen appartementen en dat geen geldverstrekker bereid zou zijn geweest de Stichting dat bedrag te verschaffen, ook de OBNA niet.
In het licht van deze stellingen van de Bank behoefde nadere motivering het oordeel van het hof (in rov. 4.11) dat indien de Bank met de verzochte en wenselijke spoed had meegewerkt, de OBNA aanvullend krediet zou hebben gegeven.
Onderdeel 1 bevat voorts onder meer de klacht dat onbegrijpelijk is het oordeel dat de appartementen voortvarend zouden zijn afgebouwd en verkocht en dat de schuld van de Stichting aan de Bank per 30 juni 2009 zou zijn afgelost. Deze klacht behoeft na het voorgaande geen behandeling. Na terugwijzing zal opnieuw, met inachtneming van hetgeen partijen daarover hebben aangevoerd, moeten worden onderzocht of causaal verband in de zin van condicio sine qua non-verband bestaat tussen de tekortkoming van de Bank en het stuklopen van het project.
De overige klachten van het middel kunnen niet tot cassatie leiden. De Hoge Raad hoeft niet te motiveren waarom hij tot dit oordeel is gekomen. Bij de beoordeling van deze klachten is het namelijk niet nodig om antwoord te geven op vragen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht (zie art. 81 lid 1 RO).
4. Beslissing
De Hoge Raad:
- vernietigt het vonnis van het Gemeenschappelijk Hof van Justitie van 30 juli 2019;
- wijst het geding terug naar dat hof ter verdere behandeling en beslissing;
- veroordeelt de Stichting in de kosten van het geding in cassatie, tot op deze uitspraak aan de zijde van de Bank begroot op € 882,34 aan verschotten en € 2.600,-- voor salaris.
Dit arrest is gewezen door de raadsheren A.M.J. van Buchem-Spapens, als voorzitter, C.H. Sieburgh en H.M. Wattendorff, en in het openbaar uitgesproken door de raadsheer M.J. Kroeze op 5 maart 2021.