ECLI:NL:HR:2026:351

1. Procesverloop in cassatie

2. Beoordeling van het cassatiemiddel

Het cassatiemiddel komt op tegen de toewijzing van de vordering tot onttrekking aan het verkeer van een inbeslaggenomen auto en tegen de ongegrondverklaring van het klaagschrift.

De officier van justitie heeft een vordering als bedoeld in artikel 552f lid 2 van het Wetboek van Strafvordering (hierna: Sv) gedaan die strekt tot onttrekking aan het verkeer van een auto waarin een kilometerblokker heeft gezeten. De rechtbank heeft deze vordering toegewezen, de onttrekking aan het verkeer van de auto opgelegd en het klaagschrift van de klager, dat strekt tot teruggave van de auto, ongegrond verklaard.

De beschikking van de rechtbank houdt onder meer in:

“1. Feiten

Uit de kennisgeving van inbeslagneming blijkt dat op 5 juni 2024 onder [betrokkene 1] een Duitse personenauto, Audi RS3, [kenteken] (hierna: de auto) in beslag is genomen. [betrokkene 1] had de auto gehuurd van [A] uit [plaats] . De inbeslagname vond plaats op de autosnelweg […] in [plaats] . De kennisgeving van inbeslagname vermeldt als grond voor de inbeslagname: “Overtreding van artikel 70M Wegenverkeerswet en artikel 3 lid 2 besluit voertuigen, (aanwezigheid van km-blocker)”.

De eigenaar van verhuurbedrijf [A] is [betrokkene 2] . De politie heeft hem gehoord over de door zijn bedrijf verhuurde auto. Uit de daarvan opgemaakte proces-verbalen van 6 en 15 juni 2024 volgt dat [betrokkene 2] onder meer verklaarde dat hij de eigenaar van de auto ( [klager] ) had gesproken. Die zou hebben toegegeven dat hij via zijn GPS tracker en een los kastje de kilometers kon blokken en dat hij dit aan de politie kan laten zien en dan zelf kan verwijderen.

[betrokkene 2] verklaarde verder dat hij in totaal € 6.500,- aan [klager] had betaald om de auto twee maanden te kunnen verhuren. Volgens de verklaring van [betrokkene 2] hield hij de kilometerstand zelf niet bij, omdat hij deze auto ‘kilometervrij’ had gehuurd en deze zelf ook zo verhuurde.

Uit onderzoek door de politie volgde dat [klager] (klager) de eigenaar van deze Duitse auto is.

Op 10 juni 2024 heeft de politie de auto onderzocht. Uit het daarvan opgemaakte proces-verbaal FO Verkeer blijkt het volgende.

Een kilometerblocker is een elektrische voorziening om de kilometerstand van het voertuig te manipuleren. Dit apparaat zorgt ervoor dat de kilometerstand gemanipuleerd kan worden zodat de kilometerstand, weergegeven op het instrumentenpaneel, niet overeenkomt met de daadwerkelijk gereden kilometers. Hierdoor is het dus mogelijk om bijvoorbeeld 100 kilometer te rijden terwijl het instrumentpaneel maar 10 kilometer registreert. Met dit apparaat wordt kilometerstand fraude gepleegd.

Uit het onderzoek van de auto bleek dat er in deze auto een niet fabrieksmatige kabel was aangebracht achter het instrumentenpaneel. Tussen de fabrieksmatige kabelboom en het instrumentpaneel was een extra kabel aangebracht. In het midden van deze zogeheten “plug and play” kabelboom zat een ingesealde printplaat met daarop de tekst VAG+. De verbalisant herkende dit apparaat als een kilometerblocker.

De versnellingsbak van deze auto houdt ook zelf een kilometerstand bij. Deze bleek 128.660,2 km aan te geven. De kilometerstand die het dashboard weergaf, was 80.652 km.

Ook werd een GPS tracker aangetroffen. Deze module kon verschillende functies hebben, waarbij ook op afstand communicatie met het voertuig zelf mogelijk was en waarbij het ook mogelijk was om op afstand een voertuig uit te schakelen.

(...)

5. Beoordeling door de rechtbank

De vraag in deze zaak is vervolgens wat er met de auto moet gebeuren, nadat de kilometerblokker uit de auto is verwijderd (wat de politie al op 10 juni 2024 heeft gedaan).

De officier van justitie heeft in zijn vordering verwezen naar een (sfeer)proces-verbaal van bevindingen van de politie van 29 oktober 2024. Hierin wordt onder meer het volgende vermeld:

“Het gebruik van een km-blocker kan leiden tot misleiding bij de verkoop of het onderhoud van een voertuig en wordt beschouwd als fraude. Voertuigen met gemanipuleerde kilometertellers kunnen onderhoudsintervallen missen, wat tot ernstige mechanische problemen kan leiden. Daarnaast biedt het een oneerlijk voordeel bij het leasen van een voertuig. Bijvoorbeeld, een leaser kan een contract afsluiten voor 20.000 kilometer per jaar en hiervoor een passend tarief betalen, maar door het gebruik van een km-blocker kan de gebruiker in werkelijkheid aanzienlijk meer kilometers rijden zonder een hoger leasetarief te betalen. (...)

Redenen voor volledige vernietiging van het voertuig:

1. Onherstelbare Manipulatie: De km-blocker beïnvloedt de kilometerstand op een manier die niet gemakkelijk te detecteren of te corrigeren is. Zelfs als de kilometer-blocker wordt verwijderd, blijft de betrouwbaarheid van de kilometerstand twijfelachtig. Dit maakt het voertuig fundamenteel onbetrouwbaar.

2. Risico voor Veiligheid: Voertuigen met een gemanipuleerde kilometerstand kunnen ernstige mechanische problemen ontwikkelen, omdat essentiële onderhoudsintervallen worden gemist. Het risico op defecten aan cruciale onderdelen, zoals remmen en distributieriemen, maakt het voertuig potentieel gevaarlijk op de weg

3. Juridische en Ethische Overwegingen: Door het voertuig te vernietigen, wordt de integriteit van de voertuigregistratie beschermd. Het voorkomt dat een gemanipuleerd voertuig opnieuw op de markt komt, waardoor potentiële kopers worden beschermd tegen misleiding.”

De officier van justitie heeft ter nadere onderbouwing van dit standpunt ter zitting nog het volgende aangevoerd:

(...)

Elke vorm van softwarematige aanpassing die niet door de fabrikant is uitgevoerd, leidt tot het vervallen van de garantie op die componenten. En door de manipulatie van de kilometerstand en software is het consumentenrecht niet meer van toepassing. De verkoper kan geen garantie bieden op een product dat niet voldoet aan de wettelijke eisen. Daarom zal een gerenommeerde dealer of fabrikant nooit de kilometerstand van een voertuig opnieuw programmeren.

Onduidelijk blijft wat de werkelijke kilometerstand is, nu deze op verschillende (soms wel vijf) plekken in de auto wordt bijgehouden. Het terugzetten van de kilometerstand naar een vermoedelijke waarde of het verkrijgen van een nieuwe RDW-keuring kan voornoemde gevolgen van de softwarematige manipulatie niet ongedaan maken. Een RDW-keuring biedt dan ook geen oplossing.

Door het voertuig te vernietigen, wordt de integriteit van voertuigregistratie beschermd. Het voorkomt dat een gemanipuleerd voertuig opnieuw op de markt komt. Potentiële kopers worden door de maatregel beschermd tegen misleiding. Aldus, om het bedrog te stoppen en de verkeersveiligheid te waarborgen, dient het betreffende voertuig te worden onttrokken aan het verkeer.

(...)

De rechtbank is het eens met wat de officier van justitie heeft aangevoerd (hierboven onder 5.8 en 5.9 weergegeven) en komt daarom tot de conclusie dat de vordering tot onttrekking aan het verkeer moet worden toegewezen. Het strafbare feit van artikel 70m Wegenverkeerswet 1994 is met de auto begaan; de kilometerstand beïnvloeden is met de auto gedaan. De auto kan met deze onjuiste kilometerstand niet terug in het verkeer worden gebracht.”

In zijn beschikking van vandaag in de zaak 25/02382 B (ECLI:NL:HR:2026:349) heeft de Hoge Raad over de vraag of een personenauto waarin een kilometerblokker heeft gezeten, vatbaar is voor onttrekking aan het verkeer, onder meer overwogen:

“3.5 Een personenauto is niet zonder meer van zodanige aard dat het ongecontroleerde bezit ervan in strijd is met de wet of het algemeen belang (vgl. HR 4 oktober 2016, ECLI:NL:HR:2016:2238). Dat wordt niet anders op de enkele grond dat in die auto door de politie een kilometerblokker is aangetroffen die daaruit al is verwijderd, of die – met niet meer dan redelijke van de daarbij betrokken functionarissen te vergen inspanningen – daaruit kan worden verwijderd (om die kilometerblokker te kunnen onttrekken aan het verkeer).

Niettemin kan onder omstandigheden een personenauto waarin een kilometerblokker is aangetroffen, van zodanige aard zijn dat het ongecontroleerde bezit ervan in strijd is met de wet of het algemeen belang, waardoor de auto alsnog in aanmerking komt voor onttrekking aan het verkeer.

Een geval als bedoeld onder 3.6 kan zich voordoen als de rechter vaststelt dat de auto – ook na de verwijdering daaruit van de kilometerblokker – een concreet gevaar voor de verkeersveiligheid vormt terwijl het aan dat gevaar ten grondslag liggende gebrek niet met redelijke inspanningen kan worden hersteld. De enkele omstandigheid dat de kilometerstand van de auto (zoals deze wordt weergegeven op de kilometerteller) mogelijk niet juist is, brengt niet mee dat de auto daadwerkelijk een concreet gevaar voor de verkeersveiligheid vormt.

Daarnaast kan zich een geval als bedoeld onder 3.6 voordoen als de rechter vaststelt dat – ook na de verwijdering van de kilometerblokker – het normale handelsverkeer ten aanzien van de auto onevenredig wordt belemmerd doordat de waarde van de auto onduidelijk of te hoog is als gevolg van de kans dat de kilometerstand van de auto (zoals deze wordt weergegeven op de kilometerteller) wezenlijk lager is dan het daadwerkelijk daarmee gereden aantal kilometers.

Aangenomen mag worden dat zo’n belemmering van het handelsverkeer in voldoende mate wordt voorkomen als i) de correcte kilometerstand inmiddels is hersteld of in voldoende mate is benaderd op de kilometerteller, of ii) het gegeven dat de kilometerstand van de auto niet betrouwbaar is (omdat deze is gemanipuleerd door de kilometerblokker) op een eenvoudige manier – bijvoorbeeld door een registratie bij de Dienst Wegverkeer – voor derden kenbaar is gemaakt.

Het openbaar ministerie dat op de onder 3.7 en/of 3.8.1 genoemde grond(en) de onttrekking aan het verkeer vordert van een personenauto waarin een kilometerblokker heeft gezeten, is ervoor verantwoordelijk dat de hiervoor benodigde (technische) informatie over de auto zich bij de (proces)stukken bevindt voordat de zaak op de terechtzitting of in raadkamer wordt behandeld en vult daartoe zo nodig tijdig het dossier aan. In voorkomende gevallen kan de rechter – desnoods door aanhouding van de behandeling van de zaak – bewerkstelligen dat stukken met nadere informatie over de gevolgen voor de verkeersveiligheid of over belemmeringen van het handelsverkeer als de auto weer in het verkeer zou worden gebracht, alsnog bij de processtukken worden gevoegd.

Van de betrokkene die zich keert tegen een vordering van het openbaar ministerie tot onttrekking aan het verkeer of die zich op grond van Titel IX van het Vierde Boek van het Wetboek van Strafvordering beklaagt over de inbeslagneming of onttrekking aan het verkeer van de auto, mag in beginsel worden verwacht dat hij het nodige onderneemt om – na de ontdekking en verwijdering van de kilometerblokker – de belemmering (op zijn kosten) weg te (doen) nemen op een van de onder 3.8.2 bedoelde manieren. De omstandigheid dat hem daartoe van overheidswege niet (voldoende) gelegenheid is geboden, kan een rol spelen bij de beantwoording van de vraag of de auto aan het verkeer kan worden onttrokken en of in dat geval aanleiding bestaat voor de toekenning van een geldelijke tegemoetkoming als bedoeld in artikel 36b lid 2 in samenhang met artikel 33c lid 2 Sr.”

De rechtbank heeft geoordeeld dat de vordering tot onttrekking aan het verkeer van de inbeslaggenomen auto moet worden toegewezen, en daartoe overwogen dat zij “het eens [is] met wat de officier van justitie ter onderbouwing van de vordering heeft aangevoerd”. Daarbij heeft de rechtbank kennelijk het oog op het standpunt van de officier van justitie dat – mede omdat “onduidelijk blijft wat de werkelijke kilometerstand is” – de “integriteit van voertuigregistratie” en de verkeersveiligheid worden beschermd door de vernietiging van het voertuig.

Dit oordeel van de rechtbank is in het licht van wat onder 2.3 is vooropgesteld, niet toereikend gemotiveerd. Daarbij is van belang dat de enkele omstandigheid dat de kilometerstand van de auto (zoals deze wordt weergegeven op de kilometerteller) mogelijk niet juist is, niet meebrengt dat de auto daadwerkelijk een concreet gevaar voor de verkeersveiligheid vormt, terwijl de rechtbank ook geen vaststellingen heeft gedaan over de vraag of het gebrek dat ten grondslag ligt aan het geconstateerde gevaar voor de verkeersveiligheid, met redelijke inspanningen kan worden hersteld. Verder is van belang dat – in verband met het kennelijke oordeel van de rechtbank dat het normale handelsverkeer ten aanzien van de auto onevenredig wordt belemmerd in verband met, kort gezegd, de gemanipuleerde kilometerstand – de rechtbank geen vaststellingen heeft gedaan over de vraag of die belemmering in voldoende mate kan worden voorkomen.

Het cassatiemiddel slaagt.

3. Beslissing