ECLI:NL:HR:2026:352

1. Procesverloop in cassatie

2. Beoordeling van de ontvankelijkheid van het beroep van de klager

Cassatiemiddelen namens [klager] zijn niet voorgesteld. De wet bepaalt binnen welke termijn een advocaat namens de klager een schriftuur met cassatiemiddelen (klachten) bij de Hoge Raad moet indienen. Aan die verplichting is niet voldaan. Het gevolg daarvan is dat de Hoge Raad het beroep van de klager niet in behandeling kan nemen (zie artikel 437 lid 2 van het Wetboek van Strafvordering (hierna: Sv)).

3. Procesgang bij de rechtbank

De rechtbank heeft in één beschikking beslist op zowel een vordering van de officier van justitie als bedoeld in artikel 552f lid 2 Sv tot onttrekking aan het verkeer van een onder een derde inbeslaggenomen personenauto, als op klaagschriften als bedoeld in artikel 552a lid 1 Sv die strekken tot teruggave van die auto aan de klagers.

4. Beoordeling van het cassatiemiddel

Het cassatiemiddel komt op tegen de toewijzing van de vordering tot onttrekking aan het verkeer van de auto en tegen de ongegrondverklaring van het klaagschrift dat is ingediend namens de [klaagster] GmbH.

De rechtbank heeft de vordering van de officier van justitie als bedoeld in artikel 552f lid 2 Sv tot onttrekking aan het verkeer van de auto toegewezen en het klaagschrift, dat strekt tot teruggave aan de klaagster van die inbeslaggenomen auto, ongegrond verklaard. De beschikking van de rechtbank houdt onder meer in:

“1. Feiten

(...)

Uit onderzoek door de politie volgde dat [klaagster] GmbH de eigenaar van deze Duitse auto is.

Op 14 juni 2024 heeft de politie de auto onderzocht. Uit het daarvan opgemaakte proces-verbaal FO Verkeer blijkt het volgende.

Een kilometerblokker is een elektrische voorziening om de kilometerstand van het voertuig te manipuleren. Dit apparaat zorgt ervoor dat de kilometerstand gemanipuleerd kan worden zodat de kilometerstand, weergegeven op het instrumentenpaneel, niet overeenkomt met de daadwerkelijk gereden kilometers. Hierdoor is het dus mogelijk om bijvoorbeeld 100 kilometer te rijden terwijl het instrumentpaneel geen kilometers registreert of dit maar beperkt doet. Met dit apparaat wordt kilometerstand fraude gepleegd.

Uit het onderzoek van de auto bleek dat er een niet fabrieksmatige kabel was aangebracht achter het instrumentenpaneel van de Volkswagen. Verbalisant zag dat er tussen de fabrieksmatige kabelboom en het instrumentpaneel een extra kabel was aangebracht. In het midden van deze kabelboom zat een ingesealde printplaat met daarop de tekst VAG+. De verbalisant herkende dit apparaat als een kilometerblokker.

De versnellingsbak van deze auto houdt ook zelf een kilometerstand bij. Deze bleek dezelfde kilometerstand aan te geven, als die het dashboard weergaf, 108.664 km.

Na verder onderzoek werd nog een tweede kilometerblokker aangetroffen. Deze zorgde ervoor dat de digitaal bijgehouden kilometerstand van de versnellingsbak bij diagnose niet weergeven wordt, maar vervangen wordt door de kilometerstand van het dashboard. Na verwijdering van deze kilometerblokker werd nogmaals uitgelezen wat de kilometerstand van de versnellingsbak was. Deze bleek 170.034,7 te zijn.

(...)

3. Standpunt van de officier van justitie

Het gaat hier om een voertuig dat is voorzien van een zogenaamde kilometerblokker, waardoor de kilometerstand een valse c.q. vervalste, in ieder geval een onjuiste, want gemanipuleerde, stand aangeeft. Daardoor kunnen kopers en instanties niet meer vertrouwen op de weergegeven kilometerstand van dit voertuig. Om dit bedrog te stoppen dient dit voertuig te worden onttrokken aan het verkeer.

De inbeslaggenomen auto is vatbaar voor onttrekking aan het verkeer, omdat het inbeslaggenomene van zodanige aard is, dat het ongecontroleerde bezit daarvan in strijd is met de wet of het algemeen belang.

4. Standpunt van klager

5. Beoordeling

In deze zaak staat vast dat in de auto een kilometerblokker was ingebouwd. De kilometerblokkers zijn op 14 juni 2024 door de politie uit de auto verwijderd.

De van toepassing zijnde verboden zijn vastgelegd in de volgende artikelen:

(...)

De officier van justitie heeft in zijn vordering verwezen naar een (sfeer)proces-verbaal van bevindingen van de politie van 29 oktober 2024. Hierin wordt onder meer het volgende vermeld:

“Het gebruik van een km-blocker kan leiden tot misleiding bij de verkoop of het onderhoud van een voertuig en wordt beschouwd als fraude. Voertuigen met gemanipuleerde kilometertellers kunnen onderhoudsintervallen missen, wat tot ernstige mechanische problemen kan leiden. Daarnaast biedt het een oneerlijk voordeel bij het leasen van een voertuig. Bijvoorbeeld, een leaser kan een contract afsluiten voor 20.000 kilometer per jaar en hiervoor een passend tarief betalen, maar door het gebruik van een km-blocker kan de gebruiker in werkelijkheid aanzienlijk meer kilometers rijden zonder een hoger leasetarief te betalen.

(...)

Redenen voor volledige vernietiging van het voertuig:

1. Onherstelbare Manipulatie: De km-blocker beïnvloedt de kilometerstand op een manier die niet gemakkelijk te detecteren of te corrigeren is. Zelfs als de kilometer-blocker wordt verwijderd, blijft de betrouwbaarheid van de kilometerstand twijfelachtig. Dit maakt het voertuig fundamenteel onbetrouwbaar.

2. Risico voor Veiligheid: Voertuigen met een gemanipuleerde kilometerstand kunnen ernstige mechanische problemen ontwikkelen, omdat essentiële onderhoudsintervallen worden gemist, Het risico op defecten aan cruciale onderdelen, zoals remmen en distributieriemen, maakt het voertuig potentieel gevaarlijk op de weg.

3. Juridische en Ethische Overwegingen: Door het voertuig te vernietigen, wordt de integriteit van de voertuigregistratie beschermd. Het voorkomt dat een gemanipuleerd voertuig opnieuw op de markt komt, waardoor potentiële kopers worden beschermd tegen misleiding.”

De officier van justitie heeft ter nadere onderbouwing van dit standpunt ter zitting nog het volgende aangevoerd:

Elke vorm van softwarematige aanpassing die niet door de fabrikant is uitgevoerd, leidt tot het vervallen van de garantie op die componenten. En door de manipulatie van de kilometerstand en software is het consumentenrecht niet meer van toepassing. De verkoper kan geen garantie bieden op een product dat niet voldoet aan de wettelijke eisen. Daarom zal een gerenommeerde dealer of fabrikant nooit de kilometerstand van een voertuig opnieuw programmeren.

Onduidelijk blijft wat de werkelijke kilometerstand is, nu deze op verschillende (soms wel vijf) plekken in de auto wordt bijgehouden. Het terugzetten van de kilometerstand naar een vermoedelijke waarde of het verkrijgen van een nieuwe RDW-keuring kan voornoemde gevolgen van de softwarematige manipulatie niet ongedaan maken. Een RDW-keuring biedt dan ook geen oplossing.

Door het voertuig te vernietigen, wordt de integriteit van voertuigregistratie beschermd. Het voorkomt dat een gemanipuleerd voertuig opnieuw op de markt komt. Potentiële kopers worden door de maatregel beschermd tegen misleiding. Aldus, om het bedrog te stoppen en de verkeersveiligheid te waarborgen, dient het betreffende voertuig te worden onttrokken aan het verkeer.

De rechtbank is het eens met wat de officier van justitie ter onderbouwing van de vordering heeft aangevoerd en komt daarom tot de conclusie dat de vordering tot onttrekking aan het verkeer moet worden toegewezen. Het strafbare feit van artikel 70m Wegenverkeerswet 1994 is met de auto begaan; de kilometerstand beïnvloeden is met de auto gedaan. De auto kan met deze onjuiste kilometerstand niet terug in het verkeer worden gebracht.

(...)

De raadsman van klager heeft ter zitting ten slotte nog aangevoerd dat het mogelijk zou moeten zijn dat de kilometerstand van de auto wordt gecorrigeerd, waarna de auto wel weer in het verkeer zou kunnen worden gebracht.

De officier van justitie heeft daartegen ingebracht dat – anders dan bij auto’s met een verborgen ruimte – het niet alleen om de kilometerstand op het dashboard van de auto gaat, maar dat de kilometerstand ook op andere plaatsen in de auto wordt geregistreerd. Niet valt vast te stellen wat de juiste kilometerstand zou moeten zijn.

Gelet op de betwisting van deze mogelijkheid door de officier van justitie, ziet de rechtbank geen aanleiding de beslissing aan te houden totdat nader onderzoek zal kunnen worden gedaan.

Omdat de vordering van de officier van justitie toewijsbaar is, moet het klaagschrift van klager tot teruggave van de auto ongegrond worden verklaard (zie hiervoor onder 5.4).”

Volgens het proces-verbaal van de behandeling in raadkamer van 21 november 2024 heeft de raadsman van de klaagster daar het woord gevoerd overeenkomstig de bij de stukken gevoegde pleitnota. Deze pleitnota houdt onder meer in:

“Vorige raadkamer (5 september jl.) werd door de aanwezige verbalisanten van politie aangegeven dat dit de eerste zaak betrof waar de onttrekking aan het verkeer van een voertuig vanwege een ingebouwde km-blocker aan de orde was, vandaar de belangstelling.

Ik heb toen aangegeven dat dit niet een primeur betrof daar de militaire kamer van uw rechtbank reeds eerder over een soortgelijke kwestie had geoordeeld (RBGEL:2023:6734):

“Ongecontroleerde bezit is in strijd met het algemeen belang en de wet nu de km-stand en de daarmee gepaard gaande technische staat van het voertuig onduidelijk is en de ware kilometerstand niet meer te achterhalen is. In dat geval kan worden overgegaan tot onttrekking aan het verkeer van het voertuig”.

Daarentegen is in onderhavige zaak de daadwerkelijk kilometerstand wel te achterhalen. Op pagina 43 van het dossier staat namelijk vermeld dat de daadwerkelijke kilometerstand van het voertuig 170.034 km bedraagt ipv de 108.667 km die de teller van het voertuig bij staande houding aangeeft.

Klager is dan ook van mening dat geen sprake is ongecontroleerd bezit. Het voertuig is in de “originele staat” terug te brengen. De km-blocker kan verwijderd worden (...).

(...)

Zoals eerder aangegeven is in dit geval de daadwerkelijke / ware kilometerstand wel achterhaald. Deze daadwerkelijk km-stand zou ook in de systemen geregistreerd kunnen worden en het voertuig ter keuring bij de RDW kunnen worden aangeboden. Of te wel, geen sprake van onherstelbare manipulatie.

(...)

Nu dit voertuig met de daadwerkelijke kilometerstand kan worden geregistreerd, dan wel in de NAP zou worden geregistreerd met een kilometerstand die als onbetrouwbaar te kwalificeren valt, blijft de integriteit van de voertuigregistratie beschermd.

(...)

Ik heb het OM eerder een mogelijk praktische oplossing aangedragen daar het onttrekken aan het verkeer voor klager, gelet op de waarde welke het voertuig vertegenwoordigt, een hard gelag is, sterker nog een verkapte straf:- het voertuig op Nederlands kenteken laten zetten (invoeren door klager van het voertuig), vervolgens de juiste kilometerstand laten corrigeren en registreren door de RDW/NAP.

Op basis van hetgeen aangevoerd bestaat er geen, dan wel onvoldoende grond voor onttrekking van het voertuig aan het verkeer.”

In zijn beschikking van vandaag in de zaak 25/02382 B (ECLI:NL:HR:2026:349) heeft de Hoge Raad over de vraag of een personenauto waarin een kilometerblokker heeft gezeten, vatbaar is voor onttrekking aan het verkeer, onder meer overwogen:

“3.5 Een personenauto is niet zonder meer van zodanige aard dat het ongecontroleerde bezit ervan in strijd is met de wet of het algemeen belang (vgl. HR 4 oktober 2016, ECLI:NL:HR:2016:2238). Dat wordt niet anders op de enkele grond dat in die auto door de politie een kilometerblokker is aangetroffen die daaruit al is verwijderd, of die – met niet meer dan redelijke van de daarbij betrokken functionarissen te vergen inspanningen – daaruit kan worden verwijderd (om die kilometerblokker te kunnen onttrekken aan het verkeer).

Niettemin kan onder omstandigheden een personenauto waarin een kilometerblokker is aangetroffen, van zodanige aard zijn dat het ongecontroleerde bezit ervan in strijd is met de wet of het algemeen belang, waardoor de auto alsnog in aanmerking komt voor onttrekking aan het verkeer.

Een geval als bedoeld onder 3.6 kan zich voordoen als de rechter vaststelt dat de auto – ook na de verwijdering daaruit van de kilometerblokker – een concreet gevaar voor de verkeersveiligheid vormt terwijl het aan dat gevaar ten grondslag liggende gebrek niet met redelijke inspanningen kan worden hersteld. De enkele omstandigheid dat de kilometerstand van de auto (zoals deze wordt weergegeven op de kilometerteller) mogelijk niet juist is, brengt niet mee dat de auto daadwerkelijk een concreet gevaar voor de verkeersveiligheid vormt.

Daarnaast kan zich een geval als bedoeld onder 3.6 voordoen als de rechter vaststelt dat – ook na de verwijdering van de kilometerblokker – het normale handelsverkeer ten aanzien van de auto onevenredig wordt belemmerd doordat de waarde van de auto onduidelijk of te hoog is als gevolg van de kans dat de kilometerstand van de auto (zoals deze wordt weergegeven op de kilometerteller) wezenlijk lager is dan het daadwerkelijk daarmee gereden aantal kilometers.

Aangenomen mag worden dat zo’n belemmering van het handelsverkeer in voldoende mate wordt voorkomen als i) de correcte kilometerstand inmiddels is hersteld of in voldoende mate is benaderd op de kilometerteller, of ii) het gegeven dat de kilometerstand van de auto niet betrouwbaar is (omdat deze is gemanipuleerd door de kilometerblokker) op een eenvoudige manier – bijvoorbeeld door een registratie bij de Dienst Wegverkeer – voor derden kenbaar is gemaakt.

Het openbaar ministerie dat op de onder 3.7 en/of 3.8.1 genoemde grond(en) de onttrekking aan het verkeer vordert van een personenauto waarin een kilometerblokker heeft gezeten, is ervoor verantwoordelijk dat de hiervoor benodigde (technische) informatie over de auto zich bij de (proces)stukken bevindt voordat de zaak op de terechtzitting of in raadkamer wordt behandeld en vult daartoe zo nodig tijdig het dossier aan. In voorkomende gevallen kan de rechter – desnoods door aanhouding van de behandeling van de zaak – bewerkstelligen dat stukken met nadere informatie over de gevolgen voor de verkeersveiligheid of over belemmeringen van het handelsverkeer als de auto weer in het verkeer zou worden gebracht, alsnog bij de processtukken worden gevoegd.

Van de betrokkene die zich keert tegen een vordering van het openbaar ministerie tot onttrekking aan het verkeer of die zich op grond van Titel IX van het Vierde Boek van het Wetboek van Strafvordering beklaagt over de inbeslagneming of onttrekking aan het verkeer van de auto, mag in beginsel worden verwacht dat hij het nodige onderneemt om – na de ontdekking en verwijdering van de kilometerblokker – de belemmering (op zijn kosten) weg te (doen) nemen op een van de onder 3.8.2 bedoelde manieren. De omstandigheid dat hem daartoe van overheidswege niet (voldoende) gelegenheid is geboden, kan een rol spelen bij de beantwoording van de vraag of de auto aan het verkeer kan worden onttrokken en of in dat geval aanleiding bestaat voor de toekenning van een geldelijke tegemoetkoming als bedoeld in artikel 36b lid 2 in samenhang met artikel 33c lid 2 Sr.”

De rechtbank heeft geoordeeld dat de vordering tot onttrekking aan het verkeer van de inbeslaggenomen auto moet worden toegewezen, en daartoe overwogen dat zij “het eens [is] met wat de officier van justitie ter onderbouwing van de vordering heeft aangevoerd”. Daarbij heeft de rechtbank kennelijk het oog op het standpunt van de officier van justitie dat – mede omdat “onduidelijk blijft wat de werkelijke kilometerstand is” – de “integriteit van voertuigregistratie” en de verkeersveiligheid worden beschermd door de vernietiging van het voertuig.

Dit oordeel van de rechtbank is in het licht van wat onder 4.3 is vooropgesteld, niet toereikend gemotiveerd. Daarbij is van belang dat de enkele omstandigheid dat de kilometerstand van de auto (zoals deze wordt weergegeven op de kilometerteller) mogelijk niet juist is, niet meebrengt dat de auto daadwerkelijk een concreet gevaar voor de verkeersveiligheid vormt, terwijl de rechtbank ook geen vaststellingen heeft gedaan over de vraag of het gebrek dat ten grondslag ligt aan het geconstateerde gevaar voor de verkeersveiligheid, met redelijke inspanningen kan worden hersteld. Verder is van belang dat – in verband met het kennelijke oordeel van de rechtbank dat het normale handelsverkeer ten aanzien van de auto onevenredig wordt belemmerd in verband met, kort gezegd, de gemanipuleerde kilometerstand – de rechtbank geen vaststellingen heeft gedaan over de vraag of die belemmering in voldoende mate kan worden voorkomen.

Het cassatiemiddel slaagt.

5. Beslissing