ECLI:NL:HR:2026:409

1. Procesverloop

2. Uitgangspunten en feiten

In cassatie kan van het volgende worden uitgegaan.

(i) De werknemer is in september 2019 in dienst getreden van PostNL als chauffeur Groot Vervoer op basis van een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd.

(ii) In de nacht van 18 op 19 juli 2023 moest de werknemer pakketten transporteren van het distributiecentrum van PostNL in Tilburg naar het distributiecentrum van PostNL in Son.

(iii) Bij dit transport heeft de werknemer in Tilburg rolcontainers met pakketten ingeladen. Een medewerker van het distributiecentrum te Tilburg heeft de trailer verzegeld. De werknemer is naar Son gereden. Bij aankomst in Son heeft hij zich aangemeld en is hij gaan lossen. De werknemer heeft, in strijd met de instructies van PostNL, de verzegeling niet laten verbreken door een medewerker van het distributiecentrum in Son, maar heeft zelf de verzegeling verbroken.

(iv) Op 25 juli 2023 is de werknemer op non-actief gesteld vanwege onregelmatigheden en op 27 juli 2023 is hij op staande voet ontslagen.

Voor zover in cassatie van belang verzoekt de werknemer in deze procedure een verklaring voor recht dat aan de opzegging van de arbeidsovereenkomst geen dringende reden ten grondslag ligt en veroordeling van PostNL tot betaling van de transitievergoeding, een billijke vergoeding en een vergoeding voor de onregelmatige opzegging.

De kantonrechter heeft voor recht verklaard dat aan de opzegging geen dringende reden ten grondslag ligt en heeft PostNL veroordeeld tot betaling van diverse vergoedingen.

Voorafgaand aan de mondelinge behandeling in hoger beroep heeft PostNL bij e-mail van 22 juli 2024 aan het hof en de advocaat van de werknemer een link en instructie toegestuurd waarmee de camerabeelden van beveiligingscamera’s van PostNL zijn te downloaden en af te spelen (zie de conclusie van de Advocaat-Generaal onder 5.18). In de e-mail is onder meer vermeld:

“Het Verweerschrift zijdens [de werknemer] vormde aanleiding voor PostNL om de camerabeelden van de beveiligingscamera's waar in het Beroepschrift alsmede de onderliggende producties namens PostNL naar wordt verwezen, alvast op voorhand met uw Hof en de advocaat van [de werknemer] te delen zodat deze voorafgaand aan de mondelinge behandeling desgewenst kunnen worden bekeken en er tijdens de mondelinge behandeling voortvarend doorheen kan worden gegaan.

De camerabeelden zijn te downloaden vanaf de onedrive van PostNL via de navolgende link: (…)

Daartoe dienen de behandelend raadsheren alleen nog wel het e-mailadres (…) in te voeren, waarna er een wachtwoord zal worden gegenereerd dat vervolgens in de mailbox verschijnt en dient te worden ingevoerd ter verificatie. Voor de advocaat van [de werknemer], mr. Tel, geldt dat hij zijn eigen e-mailadres in dat verband dient in te voeren.

Omdat het videobeelden van beveiligingscamera’s betreft dient eerst het programma (...) te worden gedownload en uitgevoerd. Dit programma staat overigens ook bij de camerabeelden op de onedrive zodat dit programma vanaf de onedrive kan worden gedownload. Vervolgens kunnen de videobestanden in de videoplayer worden gesleept en afgespeeld. Ik merk in dat verband op dat de enige reden waarom het bekijken van de camerabeelden in eerste aanleg enige tijd in beslag nam, was omdat voornoemd programma niet standaard op de computers van de rechtbank stond en daarom eerst door een IT-medewerker gedownload moest worden. Omdat dit niet direct lukte, is er vervolgens voor gekozen een laptop van PostNL hiervoor te gebruiken en deze aan het beeldscherm van de rechtbank in de zittingszaal te koppelen. PostNL Security zal er tijdens de mondelinge behandeling bij Uw Hof (…) voor zorgdragen dat de camerabeelden al direct op een zelf meegenomen laptop gereed staan, zodat deze laptop enkel nog in de zittingszaal aan een beeldscherm van Uw Hof hoeft te worden gekoppeld om te betreffende camerabeelden te bekijken voorzien van een aanvullende mondelinge toelichting van een van de Security Officers van PostNL Security die het onderzoek naar de vermiste zendingen heeft verricht. Een en ander zal aldus tijdens de mondelinge behandeling hooguit enkele minuten in beslag nemen.

(…)

De camerabeelden worden overigens tevens per koerier op een USB-stick (incl. het programma dat dient te worden gedownload om te camerabeelden mee te kunnen bekijken) aan uw Hof en de advocaat van [de werknemer] afgeleverd voor het geval het de raadsheren niet zou lukken de camerabeelden vanaf de onedrive te bekijken. (…)”

Op 23 juli 2024 heeft PostNL aan het hof en de advocaat van de werknemer een USB-stick gestuurd met daarop de camerabeelden en het afspeelprogramma (zie de conclusie van de Advocaat-Generaal onder 5.18).

Op 1 augustus 2024 heeft de mondelinge behandeling in hoger beroep plaatsgevonden. Het proces-verbaal daarvan vermeldt, voor zover in cassatie van belang:

“De voorzitter geeft een inleiding op de zaak, vertelt hoe de zitting zal verlopen en kondigt aan dat het hof vragen zal stellen aan de hand van de camerabeelden.

(…)

De voorzitter deelt mede dat de camerabeelden zullen worden afgespeeld door de collega van de ICT-afdeling (…). De voorzitter vraagt om de volgende keer de beelden aan te leveren op een zodanige manier dat de beelden zonder een speciaal programma kunnen worden bekeken. Mr. Filippo deelt mee dat dit niet mogelijk is, omdat het beelden zijn van beveiligingscamera’s die enkel op die programma’s draaien en de beelden niet geconverteerd kunnen worden. Mr. Tel verklaart dat hij de beveiligingsbeelden niet heeft kunnen bekijken omdat hij net terug was van vakantie en omdat het in verband met de beveiliging niet lukte. Hij verklaart dat hij de griffie heeft gebeld om te vragen of het hof dat wel kon. Mr. Tel verklaart dat hij mr. Filippo heeft gesproken die de beelden vrij gedetailleerd met hem heeft besproken.

De voorzitter merkt op dat het misschien niet eenvoudig was om de beelden te bekijken, maar niet onmogelijk. De voorzitter deelt mee dat het hof de beelden voorafgaand aan de zitting volledig heeft bekeken.

(…)

Mr. Tel: (…) Nu hebben we beelden bekeken. Wat mij toch frappeerde is dat [de werknemer] mij vertelde dat er uitgebreidere beelden bij kantonrechter zijn getoond en daar heeft de rechter gezegd dat het niet klopt. Een collega deed precies hetzelfde. [De werknemer] wordt verweten en hoorden we tijdens de beelden dat hij een doos oppakt en terug de trailer inloopt en dat dit ongebruikelijk is. Bij kantonrechter zijn beelden getoond waar een andere vrachtwagenchauffeur precies hetzelfde doet. Dus de kantonrechter zei hoe kunt u hem dat verwijten als een andere chauffeur dat ook doet. Ik heb gezegd ik wil volledige beelden zien van Son en Tilburg en dan kunnen we zelf vaststellen of andere chauffeurs ook dit zegel zelf eraf halen. We krijgen een summiere weergave van de werkelijkheid. (…)

Mr. Filippo: bij de kantonrechter zijn exact dezelfde beelden getoond. En in 1e aanleg is niet door de kantonrechter de opmerking gemaakt over die werknemer, maar over de rode lijn. (…)

Mr. Filippo: (…) We weten niet welk pakketje [de werknemer] heeft vastgepakt. Als we beelden zien, dan is die barcode niet zichtbaar, dus het is niet bekend of dat pakket wel of niet ook verdwenen is.

Mw. Geerenstein: er kan niet geknipt worden in de camerabeelden.

Mr. Tel: ja volledige beelden bedoelde ik.

Hof: ja maar wij hebben doorgespoeld.

Mr. Tel: die beelden is een productie, is dat bewijs voor de stelling van PostNL? Dat had overgelegd moeten worden. Dan was er geen vraag of er een andere productie is overgelegd nu en in 1e aanleg.”

Het hof heeft de beschikking van de kantonrechter vernietigd en de verzoeken van de werknemer alsnog afgewezen. Voor zover in cassatie van belang heeft het hof het volgende overwogen:

“3.6.1 Volgens PostNL heeft [de werknemer] goederen weggenomen. Zij leidt dat af uit de volgende omstandigheden:

- een medewerker van het distributiecentrum te Son heeft beschadigde dozen aangetroffen op de distributieband waarvan de inhoud was verdwenen;

- uit onderzoek van de camerabeelden blijkt dat de betreffende zendingen met onbeschadigde dichte dozen in Tilburg worden aangevoerd en in twee verschillende rolcontainers door [de werknemer] van de belader worden overgenomen om in de trailer te worden geladen;

- [de werknemer] heeft tijdens het laden ongeveer vier minuten doorgebracht in de trailer, zonder het licht aan en zonder dat duidelijk is geworden wat hij daar aan het doen was;

- [de werknemer] heeft de trailer door het verlaadteam laten verzegelen;

- uit de GPS gegevens van de vrachtwagen en de trailer blijkt dat [de werknemer] onderweg ongeveer 30 seconden is gestopt;

- bij aankomst in Son heeft [de werknemer] niet de verzegeling laten verbreken door medewerkers van het distributieteam te Son;

- [de werknemer] heeft de verzegeling zelf verbroken;

- [de werknemer] is gaan lossen en uit beeldonderzoek blijkt dat bij het lossen van de hiervoor genoemde rolcontainers de samenstelling daarvan was veranderd;

- de rolcontainers blijven in de open ruimte van het distributiecentrum staan totdat de pakketten uit die rolcontainers op de in het distributiecentrum aanwezige band worden gedeponeerd en dan beschadigd en zonder inhoud worden aangetroffen.

Het hof is met PostNL van oordeel dat het gelet op deze omstandigheden niet anders kan dan dat [de werknemer] de dozen heeft geopend en de inhoud ervan heeft weggenomen. Gelet op het gehele werkproces dat met allerlei beveiligingsmaatregelen is omgeven, is niet verklaarbaar hoe het kan dat de dozen die [de werknemer] heeft vervoerd intact zijn ingeladen, maar geopend en zonder inhoud op de distributieband zijn aangetroffen. De pakketten worden bij de klanten van een barcode voorzien waaruit (onder andere) kan worden afgelezen wat het gewicht is, waardoor kan worden gecontroleerd of de inhoud na vervoer is gewijzigd en er dus iets uit het pakket is weggenomen. Zowel het inladen als het uitladen wordt op camerabeelden vastgelegd. Wanneer de rolcontainers zijn uitgeladen blijven ze in de open ruimte van het distributiecentrum staan waarin meerdere medewerkers rondlopen en waarin meerdere camera’s hangen die ook gericht staan op de distributieband waarop de pakketten worden gelegd wanneer ze uit de rolcontainers worden gehaald.

De conclusie dat het niet anders kan dan dat [de werknemer] de goederen heeft weggenomen wordt nog versterkt door de volgende omstandigheden:

- op de camerabeelden is te zien dat [de werknemer] na het laden van enkele rolcontainers stopt met laden en om onduidelijke redenen in de trailer blijft;

- op de camerabeelden is te zien dat [de werknemer] het licht niet aan heeft gedaan in de trailer, zodat niet is te zien wat hij gedurende die tijd in de trailer deed;

- op dat moment staat een grote hoeveelheid rolcontainers klaar om geladen te worden, maar [de werknemer] komt niet uit de trailer om te laden;

- in de vier minuten dat er bij [de werknemer] niets gebeurt, worden de trailers aan weerszijden van die van [de werknemer] in een gestaag tempo door de chauffeurs ingeladen, terwijl bij [de werknemer] helemaal niets gebeurt;

- [de werknemer] moest het trailernummer invoeren, maar hij heeft het verkeerde nummer ingevoerd;

- de boordcomputer van de vrachtwagen heeft tussen Tilburg en Son niet aan gestaan.

[De werknemer] is tijdens het gesprek op 27 juli 2023 over al deze omstandigheden bevraagd door PostNL. Het hof heeft de camerabeelden van het laden en lossen bekeken en deze zijn tijdens de mondelinge behandeling ook samen met partijen bekeken en besproken.

Het hof is met PostNL van oordeel dat er grote vraagtekens kunnen worden geplaatst bij de reden dat [de werknemer] zo’n lange tijd na het inladen van de betreffende rolcontainers in de trailer is gebleven en niet is doorgegaan met inladen. Zo heeft hij tijdens het gesprek met security verklaard dat hij daar soms hangt en dat hij rustig aan doet met laden. Tijdens de mondelinge behandeling bij de kantonrechter heeft hij verklaard dat hij niet achter de rode streep mag komen, zodat hij niet kon gaan laden omdat alle rolcontainers achter die streep stonden. Op de camerabeelden is echter te zien dat [de werknemer] wel over de rode streep loopt om zelf rolcontainers te pakken. Tijdens de mondelinge behandeling in hoger beroep heeft hij gesuggereerd dat er bij het laden van de rolcontainers dozen uit die rolcontainers waren gevallen en dat hij misschien bezig is geweest om die weer in te laden. Dat is echter niet aannemelijk, omdat de dozen niet eruit zijn gevallen toen deze over de laadplank werden gerold. Het is niet waarschijnlijk dat de dozen dáár niet zijn gevallen (vanwege oneffenheid van de vloer), maar wel toen de rolcontainers over de vlakke vloer van de trailer rolden. Bovendien zou [de werknemer] dan toch het licht hebben aangedaan, maar dat was uit. Als dit was gebeurd, dan zou [de werknemer] dat toch zeker hebben gezegd toen hij werd bevraagd door security (slechts enkele dagen later). Het is ook niet waarschijnlijk dat het zo lang zou duren om de dozen terug in de rolcontainers te leggen. Op de camerabeelden van het uitladen is te zien dat er dozen vallen als ze over de afvoerplank worden gerold en dat het weinig tijd kost om de dozen weer in de rolcontainers te leggen.

Opvallend is dat [de werknemer] niet uit de trailer komt om te vragen de rolcontainers aan te bieden (zoals de chauffeur ernaast dat wel doet), terwijl hij nog maar net was begonnen met laden en er nog een grote hoeveelheid rolcontainers staat te wachten om ingeladen te worden. De trailers naast die van [de werknemer] worden wel in een gestaag tempo door de chauffeurs beladen. Ook is op de camerabeelden te zien dat medewerkers van het distributiecentrum af en toe richting de trailer kijken (om te zien wat er gebeurt, of om te zien waar [de werknemer] blijft) en op zeker moment duwt een medewerker een paar rolcontainers op de laadplank en nog eens zodat ze tegen elkaar de trailer in rollen, waarna [de werknemer] eindelijk verder gaat met laden.

(…)

De werknemer] heeft zelf de verzegeling verbroken. Dát hij dat zelf heeft gedaan staat vast. Dat kan hij hebben gedaan toen hij stopte bij de benzinepomp of in Son. [De werknemer] heeft verklaard dat het de bedoeling is dat de verzegeling wordt verbroken door iemand van het distributiecentrum, maar dat het regelmatig voorkwam dat hij bij het aanmelden te horen kreeg dat hij dat zelf moest doen. Volgens [de werknemer] was dat die nacht ook zo tegen hem gezegd. PostNL heeft dat betwist. Het hof kan er niet vanuit gaan dat het ontzegelen altijd gebeurt volgens de instructies. Niet valt uit te sluiten dat het is gegaan zoals [de werknemer] heeft verklaard. Dat neemt echter niet weg dat het niet mogelijk is dat anderen iets hebben gewijzigd aan de vracht in de tijd tussen de verzegeling in Tilburg en de aankomst in Son. Op de beelden is te zien dat [de werknemer] bij aankomst in Son de deuren opent en de trailer zodanig parkeert dat deze gelost kan worden. Het is alleen [de werknemer] geweest die tot dat moment bij die vracht kon. Op de camerabeelden is vervolgens te zien hoe de rolcontainers worden gelost. De medewerker van het distributiecentrum is steeds in beeld en blijft in constant tempo heen en weer lopen om de rolcontainers te lossen. Hij kan in die tijd geen doos hebben geopend en er iets uitgehaald hebben zonder dat dit op camera te zien is geweest. Hij is wel op zeker moment wat verder de trailer in gelopen om de rolcontainers te pakken, maar te zien is dat hij meteen weer met een container eruit loopt. Hij is niet zo lang daar gebleven dat hij de mogelijkheid heeft gehad om dozen te openen en iets weg te nemen.

Volgens [de werknemer] had PostNL met regelmaat moeten controleren of haar werkinstructies voor wat betref de verzegeling werden nageleefd. Volgens [de werknemer] had PostNL ook moeten controleren of in Son tegen de chauffeurs werd gezegd dat zij zelf de verzegeling moesten verbreken, zoals door [de werknemer] is verklaard. PostNL heeft dat niet gedaan, althans niet tot de mondelinge behandeling. Toen heeft zij dat tijdens de schorsing telefonisch nagevraagd. Dat PostNL dit niet heeft gecontroleerd, wil echter niet zeggen dat anderen de pakketten konden openmaken en er goederen uit konden nemen en evenmin dat dit het wegnemen van goederen rechtvaardigt.

(…)

De werknemer] heeft aangevoerd dat PostNL een tunnelvisie heeft en dat van haar mocht worden verwacht dat zij eerder en beter de argumenten van [de werknemer] had moeten onderzoeken, onder andere het argument dat hij zelf de verzegeling moest verbreken.

Het hof is van oordeel dat het bij dat (volgens [de werknemer] gebrekkige) onderzoek gaat om bijkomende omstandigheden die maken dat er extra redenen zijn om ervan uit te gaan dat [de werknemer] goederen heeft weggenomen. Als die bijkomende omstandigheden worden weggedacht, dan is het nog steeds zo dat het eigenlijk niet anders kan dan dat het [de werknemer] is geweest die de goederen heeft weggenomen. Ook dan is namelijk niet te begrijpen hoe het kan dat de pakjes intact zijn ingeladen, maar op de band in Son bleek dat ze niet meer intact waren en de inhoud was verdwenen. Nergens op de beelden is te zien dat [de werknemer] met zijn handen in die pakketten heeft gezeten, maar het hele proces van het inladen en het uitladen in de distributiecentra wordt vanuit allerlei hoeken met camera’s opgenomen. Het enige wat niet is opgenomen, is wat er in de vrachtwagen en onderweg is gebeurd, terwijl daarvoor maar één persoon verantwoordelijk was en dat was [de werknemer].

Het hof overweegt tot slot dat geen absolute zekerheid hoeft te bestaan dat [de werknemer] de goederen heeft weggenomen. Het hof is van oordeel dat in dit geval sprake is van een zodanige mate van aannemelijkheid dat verdere bewijslevering niet aan de orde is.”

3. Toelaatbaarheid van de reactie van de werknemer op het verweerschrift in cassatie van PostNL

PostNL heeft bezwaar gemaakt tegen de reactie van de werknemer op haar verweerschrift in cassatie. De werknemer kreeg slechts gelegenheid te reageren op de bij het verweerschrift gevoegde bijlagen, terwijl de reactie overwegend niet daarop ziet, aldus PostNL.

Aan de werknemer is gelegenheid gegeven om te reageren op de bijlagen bij het verweerschrift van PostNL (zie de conclusie van de Advocaat-Generaal onder 3.24). De door de werknemer ingediende reactie bevat echter niet alleen een reactie op deze bijlagen (in de nrs. 6-9), maar ook een reactie op hetgeen PostNL in haar verweerschrift heeft aangevoerd en een nadere toelichting op de cassatieklachten van de werknemer. Met uitzondering van de nrs. 6-9 heeft de Hoge Raad de reactie daarom buiten beschouwing gelaten bij de beoordeling van het middel.

4. Beoordeling van het middel

Onderdeel 1 van het middel klaagt, mede met een beroep op hetgeen hiervoor in 2.4-2.5 is weergegeven, dat het hof zich bij zijn oordeel (in rov. 3.6.2-3.6.9) dat aannemelijk is dat de werknemer de goederen heeft weggenomen, niet (mede) mocht baseren op de camerabeelden die ter zitting in hoger beroep zijn getoond. Het onderdeel voert daartoe onder meer aan dat het hof ermee bekend was dat het (de advocaat van) de werknemer als gevolg van de beveiliging van de bestanden niet is gelukt de door PostNL overgelegde camerabeelden voorafgaand aan de mondelinge behandeling te bekijken. Volgens het onderdeel zijn het beginsel van hoor en wederhoor en/of het beginsel van equality of arms (art. 19 Rv en art. 6 EVRM) geschonden doordat de werknemer pas ter zitting (dus onvoorbereid) werd geconfronteerd met de beelden en doordat de werknemer niet de mogelijkheid heeft gehad om op voorhand voor hem ontlastende passages in die beelden op te sporen (en daarop ter zitting te wijzen). Het hof had de camerabeelden bij zijn oordeelsvorming buiten beschouwing moeten laten, dan wel de werknemer (ambtshalve) alsnog in de gelegenheid moeten stellen om met zijn advocaat kennis te kunnen nemen van de beelden en zich daarover uit te laten (hetzij door de mondelinge behandeling daartoe aan te houden, hetzij door de werknemer nog een nadere akte te laten nemen na de mondelinge behandeling), aldus het onderdeel.

Zoals blijkt uit het proces-verbaal van de mondelinge behandeling in hoger beroep (zie hiervoor in 2.5) was het hof ermee bekend dat (de advocaat van) de werknemer de door PostNL overgelegde camerabeelden wegens technische redenen niet voorafgaand aan de mondelinge behandeling had kunnen bekijken (de beelden konden alleen met een speciaal programma worden afgespeeld), terwijl hij kenbaar had gemaakt dat wel te willen. Teneinde de beginselen van hoor en wederhoor (art. 19 lid 1 Rv en art. 6 EVRM) en equality of arms (art. 6 EVRM) te waarborgen had het hof – dat zijn oordeel over het ontslag op staande voet mede op de tijdens de mondelinge behandeling getoonde camerabeelden heeft gebaseerd – genoegzame maatregelen moeten nemen om adequate kennisneming van de volledige door PostNL overgelegde, en door het hof voorafgaand aan de zitting bekeken, camerabeelden door de werknemer mogelijk te maken en de werknemer in staat te stellen zich daarover uit te laten. In zoverre slaagt onderdeel 1.

Onderdeel 2 richt zich tegen het oordeel van het hof (in rov. 3.6.9) dat sprake is van een zodanige mate van aannemelijkheid dat de werknemer de goederen heeft weggenomen, dat verdere bewijslevering niet aan de orde is. Het onderdeel klaagt onder meer dat het hof met dit oordeel onvoldoende gemotiveerd is voorbijgegaan aan het aanbod van de werknemer tot het leveren van tegenbewijs.

De werknemer heeft in hoger beroep tegenbewijs aangeboden, onder meer door het horen van getuigen (zie de conclusie van de Advocaat-Generaal onder 5.46). Het hof heeft niet toereikend gemotiveerd dat aan dit aanbod voorbij kon worden gegaan. De hiervoor in 4.2.1 weergegeven klacht is dus terecht voorgesteld.

De overige klachten van het middel behoeven geen behandeling.

5. Beslissing