HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
STRAFKAMER
Nummer 25/01050
Datum 26 mei 2026
ARREST
op het beroep in cassatie tegen een arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 21 maart 2025, nummer 21-002894-24, in de strafzaak
tegen
[verdachte] ,
geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1994,
hierna: de verdachte.
1. Procesverloop in cassatie
Het beroep is ingesteld door de verdachte. Namens deze heeft de advocaat P.L.O. van de Waarsenburg bij schriftuur een cassatiemiddel voorgesteld.
De advocaat-generaal P.H.P.H.M.C. van Kempen heeft geconcludeerd tot vernietiging van de bestreden uitspraak en tot terugwijzing van de zaak naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Zwolle, opdat de zaak opnieuw wordt berecht en afgedaan.
2. Beoordeling van het cassatiemiddel
Het cassatiemiddel klaagt over het oordeel van het hof dat het door de verdachte ingestelde hoger beroep niet-ontvankelijk is omdat het te laat is ingesteld.
Het hof heeft het door de verdachte ingestelde hoger beroep niet-ontvankelijk verklaard en daartoe overwogen:
“De dagvaarding voor de zitting van de rechtbank van 5 augustus 2022 is niet aan de verdachte in persoon betekend. De verdachte is niet ter zitting van de rechtbank verschenen. De rechtbank heeft op 5 augustus 2022 verstek verleend aan de verdachte en vervolgens op 19 augustus 2022 vonnis gewezen, waarbij de verdachte is veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van vier maanden, waarvan twee maanden voorwaardelijk, met een proeftijd van twee jaar. Op 8 juli 2024 is namens de verdachte hoger beroep ingesteld tegen dat vonnis.
Bij e-mailbericht van 20 maart 2025 heeft de raadsman het hof een drietal WhatsApp-berichten doen toekomen van de verdachte gericht aan de raadsman, waarin de verdachte onder meer reageert op de betekening van de dagvaarding in eerste aanleg. In die WhatsApp-berichten is met zoveel woorden twee keer vermeld dat aan de verdachte in 2023 door de politie in Nijmegen een brief is overhandigd van de rechtbank in Arnhem waarin stond vermeld dat als de verdachte zich de komende twee jaar schuldig zou maken aan een strafbaar feit, hij voor twee maanden naar de gevangenis zou moeten. Uit het uittreksel justitiële documentatie van 13 februari 2025 blijkt dat aan de verdachte geen andere voorwaardelijke gevangenisstraffen zijn opgelegd dan in de onderhavige zaak. Naar het oordeel van het hof dienen deze berichten van de verdachte derhalve worden aangemerkt als een omstandigheid waaruit voortvloeit dat de verdachte reeds in 2023 met de einduitspraak van de rechtbank bekend is geraakt, als bedoeld in het bepaalde van artikel 408 lid 2 van het Wetboek van Strafvordering.
Dit betekent dat de verdachte binnen veertien dagen na die datum hoger beroep had moeten instellen. Nu de verdachte pas op 8 juli 2024, ruim na het verstrijken van die termijn, hoger beroep heeft ingesteld, is dat buiten de termijn van veertien dagen gedaan. Niet is gebleken van enige omstandigheid op grond waarvan deze termijnoverschrijding verschoonbaar kan worden geacht. De verdachte dient daarom niet-ontvankelijk te worden verklaard in het door hem ingestelde hoger beroep.”
Artikel 408 lid 1 en 2 van het Wetboek van Strafvordering (hierna: Sv) luidt:
“1. Het hoger beroep moet binnen veertien dagen na de einduitspraak worden ingesteld indien:
a. de dagvaarding of oproeping om op de terechtzitting te verschijnen of de aanzegging of oproeping voor de nadere terechtzitting aan de verdachte in persoon is gedaan of betekend;
b. de verdachte op de terechtzitting of nadere terechtzitting is verschenen;
c. zich anderszins een omstandigheid heeft voorgedaan waaruit voortvloeit dat de dag van de terechtzitting of van de nadere terechtzitting de verdachte tevoren bekend was;
(...)
2. In andere gevallen dan de in het eerste lid genoemde moet het hoger beroep worden ingesteld binnen veertien dagen nadat zich een omstandigheid heeft voorgedaan waaruit voortvloeit dat de einduitspraak de verdachte bekend is.”
Het hof heeft kennelijk aangenomen dat geen sprake is van een omstandigheid, vermeld in artikel 408 lid 1 Sv. Op grond van artikel 408 lid 2 Sv moet de verdachte in dat geval binnen veertien dagen nadat zich een omstandigheid voordoet waaruit voortvloeit dat de einduitspraak de verdachte bekend is, hoger beroep instellen tegen het vonnis van de rechtbank. Van een ‘omstandigheid waaruit voortvloeit dat de einduitspraak de verdachte bekend is’, is sprake als de verdachte op de hoogte wordt gesteld van datgene wat voor hem van belang is voor de besluitvorming ten aanzien van het instellen van hoger beroep, zoals de aard of zwaarte van de bij het vonnis opgelegde straf(fen) of maatregel(en). (Vgl. HR 12 februari 2013, ECLI:NL:HR:2013:BZ1940.)
Het oordeel van het hof dat zich in 2023 een omstandigheid heeft voorgedaan als bedoeld in artikel 408 lid 2 Sv, is niet zonder meer begrijpelijk. Het hof heeft aan dat oordeel ten grondslag gelegd dat uit WhatsApp-berichten van de verdachte en uit een op hem betrekking hebbend uittreksel justitiële documentatie volgt dat de verdachte in 2023 op de hoogte is gesteld van het voorwaardelijke deel van de bij het vonnis opgelegde gevangenisstraf. Dat brengt echter nog niet met zich dat de verdachte in 2023 op de hoogte is geraakt van datgene wat voor hem van belang is voor de besluitvorming ten aanzien van het instellen van hoger beroep, nu niet blijkt dat de verdachte toen ook op de hoogte is gesteld van het onvoorwaardelijke deel van die gevangenisstraf.
Het cassatiemiddel slaagt.
3. Beslissing
De Hoge Raad:
- vernietigt de uitspraak van het hof;
- wijst de zaak terug naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, opdat de zaak opnieuw wordt berecht en afgedaan.
Dit arrest is gewezen door de vice-president V. van den Brink als voorzitter, en de raadsheren T. Kooijmans en F. Posthumus, in bijzijn van de waarnemend griffier H.J.S. Kea, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van 26 mei 2026.