ECLI:NL:OGEAA:2026:137

1. de naamloze vennootschap NOORD LAB CENTER N.V. h.o.d.n. MEDLAB,

hierna te noemen: Medlab,

2. de naamloze vennootschap LABORATORIO DI SERVICIO N.V.,

hierna te noemen: LDS,

1. de publiekrechtelijke rechtspersoon UITVOERINGSORGAAN ALGEMENE ZIEKTEKOSTEN-VERZEKERING ARUBA, hierna te noemen: UAZV,

gemachtigde: de advocaat mr. ir. T.L.H. Peeters,

2. de stichting STICHTING ZIEKENVERPLEGING ARUBA,

1. DE PROCEDURE

Het verloop van de procedure blijkt uit:

- het verzoekschrift met producties, ingediend op 24 maart 2026;

- de akte overlegging producties aan de zijde van SZA, ingediend op 16 april 2026;

- de akte overlegging producties aan de zijde van Medlab, ingediend op 16 april 2026;

- de akte overlegging productie aan de zijde van UAZV, ingediend op 16 april 2026;

- de mondelinge behandeling van de zaak ter terechtzitting van 17 april 2026.

Ter zitting zijn namens Medlab c.s. verschenen de heer [directeur Medlab] (directeur) en mevrouw [financieel directeur] (financieel directeur), bijgestaan door hun gemachtigden voornoemd. Namens UAZV zijn verschenen de heer [directeur UAZV] (directeur), mevrouw [jurist van UAZV] (jurist), de heer [zorginkoop] (afdeling zorginkoop) en de heer [accountmanager] (accountmanager), bijgestaan door haar gemachtigde voornoemd. Namens SZA zijn verschenen de heer [directeur SZA] (directeur), de heer [manager legal van SZA] (manager legal) en mevrouw [chemicus] (chemicus van het laboratorium), bijgestaan door haar gemachtigde voornoemd.

Vonnis is bepaald op vandaag.

2. DE FEITEN

Als enerzijds gesteld en anderzijds erkend dan wel niet of onvoldoende (nader) bestreden alsmede op grond van overgelegde producties voor zover niet of onvoldoende (nader) bestreden staat onder meer het volgende vast tussen partijen.

Medlab c.s. verrichten diagnostische zorg ten behoeve van verzekerden in de zin van de Landsverordening Algemene Ziektekostenverzekering. LDS richt zich uitsluitend op eerstelijnszorg, doorgaans op verwijzing van een huisarts. Medlab is tevens actief in de tweedelijnszorg.

Performation heeft in 2022 in opdracht van de Algemene Ziektekostenverzekering een analyse uitgevoerd van de kostenstructuur van laboratoria in Aruba. Op 10 februari 2023 heeft Performation een adviesrapport uitgebracht strekkende tot invoering van marktconforme tarieven in Aruba. Dit rapport is nadien nader toegelicht in een bijlage van 17 maart 2023, bestaande uit zeven slides, waarin de wijze van tariefvaststelling wordt uiteengezet. Vervolgens heeft Performation op 5 mei 2023 een set slides uitgebracht met een toelichting in de vorm van vraag-en-antwoord over de tarievenlijst.

Per 1 januari 2024 heeft het UAZV een op het rapport van Performation gebaseerde nieuwe tariefsystematiek ingevoerd ten aanzien van laboratoria in Aruba, waaronder Medlab c.s.. Het UAZV en Medlab c.s. hebben naar aanleiding daarvan op 8 mei 2024 een overeenkomst gesloten waarin een overgangsregeling is opgenomen. Deze regeling bepaalt met terugwerkende kracht per 1 januari 2024 de toepasselijke tarieven.

Bij brief van 13 februari 2026 heeft het UAZV aan Medlab c.s. bericht dat de tijdelijke voortzetting van de dienstverlening onder de voorwaarden uit de overeenkomst van 8 mei 2024, die aanvankelijk gold tot en met 28 februari 2026, onder dezelfde voorwaarden wordt verlengd tot en met uiterlijk 30 april 2026.

3. HET GESCHIL

Medlab c.s. vorderen om bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad (samenvattend):

I. UAZV te bevelen om binnen 48 uur na betekening van dit vonnis de onderhandelingen met Medlab c.s. aan te vangen en constructief door onderhandelen teneinde te komen tot schriftelijke overeenkomsten voor de periode 2026-2027, met inachtneming van de precontractuele goede trouw;

II. UAZV te bevelen om, bij gebreke aan contractuele consensus en zolang de onderhandelingen voortduren, Medlab c.s. hun geleverde laboratoriumdiensten voorlopig te vergoeden op basis van:

a. voor de eerstelijnszorg: de tarieven zoals die golden direct voorafgaand aan de onrechtmatige kortingen van 1 januari 2024;

b. voor de tweedelijnszorg: de oorspronkelijke tender-tarieven zoals toegepast tot en met eind 2023 ten aanzien van Medlab;

III. UAZV c.s. te bevelen om binnen 24 uur na betekening van dit vonnis iedere vorm van (in)directe sturing, beïnvloeding of intimidatie van medisch specialisten met betrekking tot de verwijzing naar de laboratoria van Medlab te staken en gestaakt te houden;

IV. SZA te bevelen om de onbelemmerde toetreding van Medlab c.s. tot de tweedelijns-laboratoriummarkt in volle omvang te gehengen en te gedogen, en zich te onthouden van iedere handeling die deze toetreding direct of indirect belemmert, waaronder begrepen, doch niet uitsluitend, het technisch of administratief blokkeren van verwijzingen of het uitoefenen van enige druk op medisch specialisten;

V. UAZV te bevelen om bij toekomstige bijzondere diagnostische projecten Medlab c.s. tijdig en volwaardig de gelegenheid te bieden mede te dingen via een transparante, objectieve en non-discriminatoire procedure;

VI. SZA te bevelen om zich per direct te onthouden van de aanvaarding en/of uitvoering van nieuwe of aanvullende (screenings)opdrachten van het UAZV, waarvan SZA weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat Medlab c.s. eveneens gegadigden zijn, tenzij aan deze gunning een transparante, objectieve en non-discriminatoire selectieprocedure vooraf is gegaan waarbij Medlab c.s. een reële kans op gunning is geboden;

VII. te bevelen dat de onder I. tot en met VI. genoemde voorlopige voorzieningen van kracht blijven totdat in de bodemprocedure bij eindvonnis is beslist over de (on)rechtmatigheid van de door het UAZV gehanteerde tarieven en de uitsluiting van de tweedelijnsmarkt;

VIII. UAZV c.s. te veroordelen tot betaling van een dwangsom van Afl. 25.000,- per dag voor iedere dag dat elk van hen in gebreke blijft aan het door het Gerecht jegens hen bevolen te voldoen;

IX. UAZV c.s. te veroordelen in de proceskosten.

Tijdens de mondelinge behandeling heeft Medlab c.s., desgevraagd door de rechter, toegelicht dat met onderdeel I. van het petitum wordt beoogd de onderhandelingen met Medlab c.s. aan te vangen en constructief door te onderhandelen teneinde mogelijk te komen tot schriftelijke overeenkomsten voor de periode 2026-2027, met inachtneming van de precontractuele goede trouw.

UAZV c.s. voeren verweer en concluderen ieder voor zich tot afwijzing van het door Medlab c.s. verzochte, met hoofdelijke veroordeling van Medlab c.s. in de proceskosten (en nakosten), uitvoerbaar bij voorraad. UAZV vordert daarbij dat deze kosten worden vermeerderd met de wettelijke rente indien deze kosten niet binnen twee weken na de uitspraak van dit vonnis zijn voldaan, terwijl SZA de werkelijke proceskosten vordert, begroot op Afl. 17.500,-, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf veertien dagen na de uitspraak van dit vonnis. UAZV concludeert primair tot niet-ontvankelijkverklaring van Medlab c.s. in het door hen verzochte.

Het Gerecht zal hierna, voorzover van belang voor de uitspraak, nader op de standpunten van partijen ingaan.

4. DE BEOORDELING

Er zijn gronden gesteld noch gebleken waaruit volgt dat Medlab c.s. niet-ontvankelijk moeten worden verklaard in het door hen verzochte. Het ontvankelijkheidsverweer van UAZV wordt daarom verworpen.

Spoedeisend belang?

Voor toewijzing van een vordering in kort geding is vereist dat sprake is van een voldoende spoedeisend belang bij de gevraagde voorziening, in die zin dat gelet op de belangen van partijen een onmiddellijke voorziening bij voorraad wordt vereist en niet kan worden gevergd dat de uitkomst van een bodemprocedure wordt afgewacht. Medlab c.s. stellen dat hiervan sprake is.

UAZV heeft tijdens de mondelinge behandeling aangevoerd dat in een bodemprocedure tussen UAZV en een ander laboratorium, waarin een vergelijkbaar vraagstuk aan de orde is, binnenkort vonnis wordt gewezen en dat de bestaande afspraken met Medlab c.s. daarom worden voortgezet totdat in die procedure uitspraak is gedaan.

Medlab c.s. hebben hiertegen aangevoerd dat dit standpunt (hierna: het standpunt) eerst ter zitting bekend is gemaakt. Volgens hen waren zij in verband met de onbekendheid van het nu kenbaar gemaakte standpunt genoodzaakt een kort geding aanhangig te maken, omdat in de brief van 13 februari 2026 is vermeld dat de tijdelijke afspraken gelden tot en met april 2026. Medlab c.s. stellen dat zij het kort geding niet zouden hebben ingesteld indien zij eerder van het standpunt op de hoogte waren geweest en verzoeken, voor het geval het Gerecht vanwege het standpunt van oordeel is dat het spoedeisend belang ontbreekt, veroordeling van UAZV c.s. in de proceskosten.

Ten aanzien van de onder I. en II. van het petitum gevorderde voorzieningen overweegt het Gerecht dat het vereiste spoedeisend belang ontbreekt. Medlab c.s. hebben onvoldoende gesteld of aannemelijk gemaakt dat sprake is van een zodanige acute situatie dat een onmiddellijke voorziening bij voorraad is vereist. Daarbij is van belang dat UAZV ter zitting heeft toegelicht dat de bestaande afspraken en werkwijze met de laboratoria worden voortgezet zoals thans het geval, totdat in bedoelde vergelijkbare bodemprocedure uitspraak is gedaan. Gelet daarop is niet gebleken van een situatie waarin onmiddellijk ingrijpen door het Gerecht bij wijze van voorlopige voorziening noodzakelijk is. De stelling van Medlab c.s., dat zij dit kort geding niet zouden hebben ingesteld indien het standpunt eerder bekend was geweest, kan daaraan niet afdoen. UAZV hoefde er niet op bedacht te zijn dat dit kort geding niet zou zijn ingesteld door Medlab c.s., reeds omdat het petitum van Medlab c.s. een ruimere strekking heeft dan enkel het continueren van de bestaande situatie. Deze stelling zou slechts en wellicht opgaan indien uitsluitend was gevorderd de bestaande situatie voorlopig te handhaven, hetgeen niet het geval is. Bovendien had het op de weg van Medlab c.s. gelegen om UAZV alvorens deze procedure te entameren schriftelijk te verzoeken de bestaande situatie vooralsnog te handhaven tot aan het vonnis in bedoelde bodemprocedure. Het kennelijke nalaten daarvan komt en blijft voor rekening en risico van Medlab c.s.. Voor een proceskostenveroordeling zoals door Medlab c.s. verzocht bestaat geen grond of aanleiding.

Ten overvloede overweegt het Gerecht voorshands dat ten aanzien van de onder I. en II. gevorderde voorzieningen het volgende geldt. Bij de inkoop van zorg geldt als uitgangspunt contractsvrijheid, die wordt begrensd door de eisen van redelijkheid en billijkheid en de verplichting tot een objectief, transparant en non-discriminatoir inkoopbeleid. Dit brengt mee dat UAZV gehouden is een reëel tarief te hanteren, in die zin dat een redelijk efficiënt zorgaanbieder de betrokken zorg met de vereiste kwaliteit moet kunnen leveren. Een reëel tarief betekent echter niet, zoals Medlab c.s. stelt, dat UAZV gehouden is marktconforme kostendekkende tarieven te hanteren. Marktconformiteit en kostendekkendheid kunnen niet zonder meer op één lijn worden gesteld. Het gaat om tarieven die een redelijk efficiënt zorgaanbieder in staat stelt de diensten met de vereiste kwaliteit te leveren, waarbij niet zonder meer hoeft te worden uitgegaan van de door Medlab c.s. becijferde kostenstructuur. De stelling van Medlab c.s., dat geen sprake zou zijn van kostendekkende tarieven, is bovendien onvoldoende onderbouwd. Het had op hun weg gelegen deze stelling te staven met concrete cijfers, jaarrekeningen of accountantsverklaringen. Nu dergelijke onderbouwing ontbreekt, kan reeds daarom niet van de juistheid van die stelling worden uitgegaan. Hier komt bovendien bij dat als met betrekking tot Medlap c.s. sprake is van niet kostendekkende tarieven, daarmee niet is gezegd dat geen sprake is van tarieven die een redelijk efficiënt zorgaanbieder in staat stelt de diensten met de vereiste kwaliteit te leveren.

Ten aanzien van de hiervoor onder V. en VI. omschreven vorderingen van Medlab c.s. overweegt het Gerecht eveneens dat het vereiste spoedeisend belang ontbreekt. Medlab c.s. hebben niet concreet gemaakt dat op korte termijn sprake is van specifieke aanbestedings-, inkoop- of screeningsopdrachten waarvoor onmiddellijke rechterlijke tussenkomst is vereist. Beide vorderingen zien bovendien op toekomstige en onzekere situaties en op de inrichting en naleving van (toekomstige) selectie- en aanbestedingsprocedures. Dergelijke kwesties lenen zich naar hun aard niet voor een voorziening in kort geding.

Op grond van al het voorgaande worden de vorderingen onder I., II., V. en VI. afgewezen wegens het ontbreken van rechtens te respecteren spoedeisend belang. Het Gerecht komt thans toe aan de inhoudelijke beoordeling van de vorderingen onder III., IV., VII., VIII. en IX.. Het spoedeisend belang van Medlab c.s. volgt uit de aard van die vorderingen en de daaraan door hen ten gronde gelegde stellingen.

Vordering tot staken van (in)directe sturing, beïnvloeding of intimidatie

Medlab c.s. vorderen UAZV c.s. te bevelen iedere vorm van directe of indirecte sturing, beïnvloeding dan wel intimidatie van medisch specialisten met betrekking tot verwijzingen naar de laboratoria van Medlab te staken en gestaakt te houden. Aan deze vordering leggen Medlab c.s. ten grondslag dat medisch specialisten door het Horacio Oduber Hospital worden ontmoedigd patiënten naar particuliere laboratoria te verwijzen. UAZV c.s. voeren ieder afzonderlijk inhoudelijk verweer. Bespreking daarvan kan echter achterwege blijven, gelet op het navolgende.

De vordering van Medlab c.s. is in deze formulering niet toewijsbaar. Het gevorderde verbod op “iedere vorm van directe of indirecte sturing, beïnvloeding dan wel intimidatie” is onvoldoende concreet en te onbepaald geformuleerd. Niet duidelijk is op welke specifieke gedragingen het gevorderde bevel ziet. Bovendien zou toewijzing van deze vordering aanleiding geven tot executiegeschillen. Reeds hierom wordt de vordering van Medlab c.s. onder III. afgewezen, nu in het licht van vorenstaande in een bodemprocedure een gelijk oordeel valt te verwachten.

Vordering tot toetreding van Medlab c.s. tot de tweedelijns-laboratoriummarkt

Medlab c.s. vorderen voorts SZA te bevelen de onbelemmerde toetreding van Medlab c.s. tot de tweedelijns-laboratoriummarkt te gehengen en gedogen, en zich te onthouden van iedere handeling die deze toetreding direct of indirect belemmert, waaronder begrepen het technisch of administratief blokkeren van verwijzingen en het uitoefenen van druk op medisch specialisten.

Ook deze vordering is in de huidige vorm niet toewijsbaar. Met de gevorderde voorziening wordt in wezen beoogd een algemene verplichting tot markttoegang en een structurele ordening van de verhouding tussen partijen binnen de tweedelijns-laboratoriummarkt te realiseren. Een dergelijke generieke en toekomstgerichte verplichting leent zich niet voor toewijzing in kort geding, reeds omdat onvoldoende bepaalbaar is in welke concrete situaties en ten aanzien van welke handelingen SZA tot handelen of nalaten zou zijn gehouden. Het door SZA gevoerde verweer, gelet op het voorgaande, behoeft geen afzonderlijke bespreking meer. Het Gerecht zal de vordering van Medlab c.s. onder IV. afwijzen, nu vorenstaande met zich brengt dat in een bodemprocedure een gelijk oordeel valt te verwachten.

Ook afweging van de belangen van partijen maakt de hiervoor onder 4.9 en 4.11 omschreven oordelen niet anders, omdat het Gerecht geen zwaarwegender belangen ziet aan de zijde van Medlab c.s. bij toewijzing van hun hiervoor onder III. en IV. omschreven vorderingen ten opzichte van de belangen van UAZV c.s. bij afwijzing daarvan.

Accessoire vorderingen

Dan resteert de beoordeling van de accessoire vorderingen, geformuleerd in het petitum onder VII. en VIII.. Het Gerecht overweegt dat deze vorderingen het lot delen van de hoofdvorderingen. Nu de vorderingen onder I. tot en met VI. worden afgewezen, bestaat geen grond voor toewijzing van de onder VII. en VIII. gevorderde voorzieningen. Deze liggen reeds daarom voor afwijzing gereed.

Proceskosten

SZA verzoekt om Medlab c.s. te veroordelen in de werkelijke proceskosten. Voor toewijzing van een dergelijke kostenveroordeling bestaat slechts aanleiding in uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld indien sprake is van misbruik van procesrecht of anderszins onrechtmatig procederen. Van dergelijke omstandigheden is het Gerecht niet gebleken. De enkele omstandigheid dat Medlab c.s. in het ongelijk wordt gesteld, is daarvoor onvoldoende. Het verzoek wordt daarom afgewezen.

Medlab c.s. zal, als de in het ongelijk gestelde partijen, hoofdelijk worden veroordeeld in de kosten van deze procedure aan de zijde van UAZV en aan de zijde van SZA gevallen, tot aan dit vonnis telkens begroot op Afl. 2.000,- aan gemachtigdensalaris en Afl. 250,- aan nasalaris, telkens te vermeerderen met Afl. 150,- in geval van betekening van dit vonnis indien en voorzover Medlab c.s. na aanschrijving daartoe 14 dagen de tijd hebben gehad om vrijwillig de kostenveroordeling na te komen. De kosten aan de zijde van UAZV en die aan de zijde van SZA worden telkens vermeerderd met de wettelijke rente als na te melden.

5. DE UITSPRAAK

wijst de vorderingen van Medlab c.s. af;

veroordeelt Medlab c.s. hoofdelijk in de kosten van de procedure gevallen aan de zijde van UAZV, tot aan deze uitspraak begroot op Afl. 2.250,-, te vermeerderen met Afl. 150,- in geval van betekening van dit vonnis indien en voorzover Medlab c.s. na aanschrijving daartoe 14 dagen de tijd hebben gehad om vrijwillig deze kostenveroordeling te voldoen, te vermeerderen met de wettelijke rente gerekend vanaf de 15de dag na de uitspraak van dit vonnis;

veroordeelt Medlab c.s. hoofdelijk in de kosten van de procedure, aan de zijde van SZA tot aan deze uitspraak begroot op Afl. 2.250,-, te vermeerderen met Afl. 150,- in geval van betekening van dit vonnis indien en voorzover Medlab c.s. na aanschrijving daartoe 14 dagen de tijd hebben gehad om vrijwillig deze kostenveroordeling te voldoen, te vermeerderen met de wettelijke rente eveneens gerekend vanaf de 15de dag na de uitspraak van dit vonnis;

verklaart voormelde proceskostenveroordelingen uitvoerbaar bij voorraad.

Dit vonnis is gewezen door mr. A.H.M. van de Leur, rechter, en is uitgesproken ter openbare terechtzitting van woensdag 13 mei 2026 in aanwezigheid van de griffier.