3. Procesgang en bestreden beschikking
Het klaagschrift betreft een onder de klager op de voet van art. 94 Sv inbeslaggenomen BMW. De inbeslagneming vond plaats omdat de klager ervan werd verdacht deze auto te hebben witgewassen. Na vervreemding van de auto ex art. 117 Sv kwam het beslag te rusten op de opbrengst.
Deze zaak is reeds eerder in cassatie aan de orde geweest onder nr. 17/01765. De rechtbank had bij beschikking van 6 december 2016 het klaagschrift gegrond verklaard omdat naar haar oordeel een redelijk vermoeden van schuld ontbrak. Het openbaar ministerie stelde tegen deze beschikking met succes beroep in cassatie in. De Hoge Raad vernietigde de beschikking en wees de zaak terug naar de rechtbank teneinde opnieuw te worden behandeld.
De rechtbank hield op 15 juni 2018 de behandeling van het klaagschrift aan. De inhoudelijke behandeling volgde op 31 augustus 2018. Daarbij kwam ter sprake dat de politierechter de klager in de onderliggende strafzaak bij vonnis van 12 juni 2018 had vrijgesproken en dat het openbaar ministerie tegen dat vonnis hoger beroep had ingesteld.
De bestreden beschikking houdt, voor zover hier van belang, het volgende in:
“De beslissing van de rechtbank van 6 december 2016 is, met inachtneming van het summiere en voorlopige karakter van de raadkamerprocedure, genomen aan de hand van de toen beschikbare stukken. Naar het oordeel van de rechtbank is er thans geen reden meer voor een summier onderzoek ten aanzien van het beklag, nu het dossier volledig is en de zaak inmiddels inhoudelijk beoordeeld is door de politierechter. De politierechter heeft klager vrijgesproken van het hem ten laste gelegde feit en heeft de teruggave van de BMW gelast aan klager. Bij deze stand van zaken moet het naar het oordeel van de rechtbank hoogst onwaarschijnlijk worden geacht dat de verkoopopbrengst van de in beslag genomen auto door het gerechtshof verbeurd zal worden verklaard.”
4. Naar aanleiding van het middel en ambtshalve
Het middel klaagt dat de rechtbank te ver is vooruitgelopen op de mogelijke uitkomst van de strafzaak tegen de klager.
De rechtbank heeft in de bestreden beschikking vastgesteld dat de politierechter de teruggave van de BMW heeft gelast aan de klager, hetgeen bevestiging vindt in het afschrift van het mondeling vonnis van de politierechter dat zich bij de gedingstukken bevindt. Dit betekent volgens de vaste jurisprudentie van de Hoge Raad dat de rechtbank de klager niet ontvankelijk had dienen te verklaren in zijn klaagschrift. Het gesloten stelsel van rechtsmiddelen brengt immers mee dat de bedoelde beslissing van de politierechter haar kracht alleen kan verliezen door een beslissing van het gerechtshof op het hoger beroep dat het openbaar ministerie in de strafzaak instelde. Dat betekent dat het ingestelde hoger beroep – dat zich tegen het vonnis in zijn geheel richt – niet mag worden doorkruist door een beslissing op een ingediend klaagschrift. Als eenmaal door de strafrechter een beslissing is gegeven over een op grond van art. 94 Sv inbeslaggenomen voorwerp, is dus voor een inhoudelijke beslissing op een daarop betrekking hebbend klaagschrift geen plaats meer.
Wat betekent dit voor het ingestelde cassatieberoep? Niet dat de officier van justitie bij dat beroep geen belang heeft. Een grond om de officier van justitie niet-ontvankelijk te verklaren in het ingestelde beroep is er dus niet. Tegelijk geldt dat een bespreking van het ingediende cassatiemiddel een onwezenlijke aangelegenheid wordt als daarbij geabstraheerd moet worden van het feit dat de rechtbank niet aan een inhoudelijke beoordeling van het klaagschrift had mogen toekomen. Dat laatste impliceert immers dat de rechtbank sowieso niet op het oordeel van de strafrechter mocht vooruitlopen. Het is in elk geval zo dat het enkele feit dat de politierechter vrijsprak, onvoldoende grond oplevert om het klaagschrift gegrond te verklaren. Dat zou ook het geval zijn als de politierechter had verzuimd ex art. 353 Sv een beslissing te nemen over de inbeslaggenomen auto.
Gelet op het voorgaande lijkt het mij de kortste slag als de Hoge Raad de bestreden beschikking naar aanleiding van het middel ambtshalve vernietigt op de onder 4.2 aangedragen grond. De Hoge Raad zal daarbij, doende wat de rechtbank had behoren te doen, de klager niet-ontvankelijk moeten verklaren in het ingediende klaagschrift.
5. Ambtshalve heb ik geen andere gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden beschikking aanleiding behoren te geven.
6. Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden beschikking en tot de niet-ontvankelijkverklaring van de klager in zijn klaagschrift.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
AG