PROCUREUR-GENERAAL
BIJ DE
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
Nummer 20/01230 H
Zitting 29 september 2020
CONCLUSIE
D.J.C. Aben
In de zaak
[aanvrager],
geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1995,
hierna: de aanvrager.
1. De aanvrager tot herziening is bij onherroepelijk vonnis van 25 november 2019 door de politierechter in de rechtbank Rotterdam, wegens “overtreding van artikel 9, eerste lid, van de Wegenverkeerswet 1994”, bij verstek veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van twee weken.
2. Namens de aanvrager is door mr. J.M. Bekooij, advocaat te Den Haag, bij verzoekschrift van 27 maart 2020 herziening aangevraagd.
3. De veroordeling betreft het rijden tijdens de ontzegging van de rijbevoegdheid, begaan op 14 augustus 2019.
4. De aanvraag berust op de stelling dat er op 14 augustus 2019 geen sprake meer was van een ontzegging van de rijbevoegdheid.
5. Ter staving van deze stelling wordt in de aanvraag tot herziening onder meer verwezen naar het volgende:
(i) op 27 maart 2019 is de aanvrager op de openbare weg in Rotterdam als bestuurder aangehouden, c.q. is zijn voertuig stilgehouden, op grond van een snelheidsovertreding waarbij de maximaal toegestane snelheid met meer dan veertig kilometer per uur werd overschreden. Zijn rijbewijs is bij die gelegenheid direct ingevorderd (in het verzoekschrift wordt verwezen naar bijlage 2);
(ii) op 4 april 2019 ontving de aanvrager een brief van het parket Centrale Verwerking Openbaar Ministerie (Parket CVOM). Hierin werd aan de aanvrager medegedeeld dat het door de politie op 27 maart 2019 ingevorderde rijbewijs in afwachting van de terechtzitting niet zou worden teruggegeven (inhoudingstermijn: twee maanden) (verwijzing naar bijlage 3);
(iii) de aanvrager is opgeroepen voor de OM-zitting van 9 mei 2019, alwaar tevens een eerdere overtreding van 17 november 2017 werd behandeld. De aanvrager heeft op die zitting van 9 mei 2019 voor beide zaken de aangeboden strafbeschikkingen geaccepteerd, inhoudende dat hij in beide zaken een geldboete van € 750,- moest betalen en een rijontzegging voor de duur van 45 dagen opgelegd kreeg, beide rijontzeggingen met aftrek van de periode dat het rijbewijs reeds was ingehouden. In totaal kwam dit dus neer op een geldboete van € 1.500,- en een rijontzegging voor de duur van negentig dagen met aftrek (verwijzing naar bijlage 4);
(iv) op 9 mei 2019 heeft de aanvrager in beide zaken een separate strafbeschikking ontvangen. Hierdoor is de rijontzegging van negentig dagen, aangevangen op 27 maart 2019, verder doorgelopen en geëindigd op 25 juni 2019 (verwijzing naar bijlage 5);
(v) bij aangetekende brief van 21 juni 2019 is het rijbewijs door het Parket CVOM teruggezonden naar de aanvrager (verwijzing naar bijlage 6);
(vi) op 17 juni 2019 kreeg de aanvrager per post wederom de strafbeschikking met parketnummer 96-073867-18 thuisgestuurd, met daarin vermeld de rijontzegging van 45 dagen. In de begeleidende brief is opgenomen dat de rijontzegging van 45 dagen zou ingaan op 21e dag na dagtekening, derhalve op 8 juli 2019, en zou duren tot 22 augustus 2019 (verwijzing naar bijlage 7). Deze strafbeschikking met parketnummer 96-073867-18 was evenwel reeds op 9 mei 2019 aan de aanvrager uitgereikt en de rijontzegging van negentig dagen was op 25 juni 2019 al geëindigd, een gegeven waar de aanvrager bij brief van 21 juni 2019 over is geïnformeerd, aldus het verzoekschrift (verwijzing naar bijlage 6);
(vii) na opvragen van het dossier bleek dat de politie in het systeem heeft ingevoerd dat de rijontzegging is ingegaan op 27 juni 2019 en duurde tot 10 september 2019. Deze periode is op basis van de voorgaande brieven en strafbeschikkingen op geen enkele manier te herleiden (verwijzing naar bijlage 8);
(viii) in het strafdossier voor de politierechterzitting bevinden zich enkel de stukken van de zaak met parketnummer 96-073867-18, en ontbreken de stukken van de zaak met parketnummer 96-077874-19. Daarnaast ontbreken in dat dossier ook de beide strafbeschikkingen afgegeven op 9 mei 2019.
6. Namens de aanvrager tot herziening wordt gesteld dat er gezien het bovenstaande overduidelijk sprake is van een administratieve fout van het Parket CVOM, waarvan de aanvrager de dupe is geworden. Door het ontbreken van relevante stukken in het dossier van de politierechter ten tijde van de behandeling van de zaak waarvan herziening wordt gevraagd, kon de politierechter bij de zitting en uitspraak op 25 november 2019 niet weten dat de rijontzegging van de aanvrager reeds op 25 juni 2019 was geëindigd. Waren alle bovenstaande feiten de politierechter wel bekend geweest, dan was de aanvrager op 25 november 2019 vrijgesproken, aldus wederom het verzoekschrift.
7. De inhoud van de bij de herzieningsaanvraag overgelegde stukken zoals hiervoor onder 5 weergegeven, is op het eerste gezicht onverenigbaar met de door de politierechter uitgesproken veroordeling. Uit deze stukken zou volgens de aanvrager de conclusie moeten volgen dat op 14 augustus 2019 geen sprake (meer) was van een ontzegging van de rijbevoegdheid.
8. In het op 3 juni 2020 door de griffie van de Hoge Raad ontvangen strafdossier van de rechtbank bevinden zich alle stukken die ook door de aanvrager tot herziening aan het verzoekschrift als bijlage 1 tot en met 8 zijn gehecht, met uitzondering van:
(1) de kennisgeving beslissing inhouding rijbewijs van 4 april 2019, met parketnummer 96-077874-19, aan het verzoekschrift gehecht als bijlage 3;
(2) de strafbeschikking van 9 mei 2019, met parketnummer 96-077874-19, met daarin de oplegging van een geldboete van € 750,00 en een ontzegging van de rijbevoegdheid voor de duur van 45 dagen met aftrek, aan het verzoekschrift gehecht als bijlage 5;
(3) de aangetekende brief van 21 juni 2019 waarmee het rijbewijs door het Parket CVOM onder parketnummer 96-077874-19 is teruggezonden aan de aanvrager, aan het verzoekschrift gehecht als bijlage 6.
9. Wanneer ik een en ander reconstrueer kom ik uit op de volgende gang van zaken. Bij zijn staandehouding op 27 maart 2019 ter zake van een snelheidsovertreding, is het rijbewijs van de aanvrager ingevorderd. Bij brief van 4 april 2019 is de aanvrager onder vermelding van parketnummer 96-077874-19 medegedeeld dat zijn rijbewijs ingevorderd bleef in afwachting van de strafzaak met dit parketnummer, hetwelk kennelijk was toegekend aan het feit gepleegd op 27 maart 2019. Op 9 mei is op de OM-zitting zowel de zaak met parketnummer 96-077874-19 (snelheidsovertreding op 27 maart 2019), als de zaak met parketnummer 96-073867-18 (snelheidsovertreding op 17 november 2017) behandeld. In beide zaken kreeg en accepteerde de aanvrager onder meer de twee rijontzeggingen van 45 dagen elk. De strafbeschikkingen voor beide parketnummers zijn op die 9 mei 2019 aan de aanvrager uitgevaardigd. Op diezelfde 9 mei 2019 liep de inhouding van het rijbewijs (voor parketnummer 96-077874-19 ?) reeds 43 dagen.
10. En dan wordt het verwarrend. Op 17 juni 2019, wanneer het rijbewijs reeds gedurende 82 dagen doorlopend is ingehouden (voor kennelijk parketnummer 96-077874-19?), verzendt het Parket CVOM de brief met als onderwerp ‘Kennisgeving ingang ontzegging rijbevoegdheid’, en met – ditmaal – parketnummer 96-073867-18. Deze kennisgeving wordt op 6 juli 2019 in persoon aan de aanvrager betekend. Intussen heeft het parket CVOM bij aangetekende brief van 21 juni 2019, en onder vermelding van het parketnummer 96-077874-19, het rijbewijs aan de aanvrager retour gezonden met de mededeling dat de rijontzegging in zijn zaak is geëindigd. Op die 21 juni 2019 was het rijbewijs reeds 86 dagen onafgebroken ingehouden (voor kennelijk parketnummer 96-077874-19).
11. De aanvrager kreeg derhalve op 22 juni 2019 zijn rijbewijs terug nadat het 86 dagen ingehouden was geweest. Zo’n twee weken later, op 6 juli 2019, ontving hij de kennisgeving waarbij hem de rijontzegging voor parketnummer 96-073867-18 werd medegedeeld. Ingevolge de uitleg in de bijlage bij die kennisgeving had de aanvrager – strikt genomen – zijn rijbewijs moeten opsturen aan het OM in verband met, zo niet de ‘nieuwe rijontzegging’ van 45 dagen behorende bij parketnummer 96-073867-18, opgelegd wegens de “op maandag 17 juni 2019 aan u uitgevaardigde strafbeschikking” dan toch in verband met de vier dagen die nog resteerden van het totaal van negentig dagen achtereenvolgende rijontzegging voor beide parketnummers tezamen.
12. Het verzoekschrift rept hierover niet, maar met een oog op de aanwezige stukken in het politierechterdossier meen ik te mogen aannemen dat de aanvrager zijn rijbewijs na 6 juli 2019 niet naar het OM heeft (terug)gestuurd. Hoe je de – verwarrende – situatie ook wilt uitleggen, in beide lezingen is de aanvrager in gebreke gebleven als het gaat om het insturen van zijn rijbewijs. Dit heeft, in elk geval administratief, tot gevolg gehad dat de totale periode van de rijontzegging van 45 dagen voor parketnummer 96-073867-18 werd verlengd met elke dag dat de aanvrager zijn rijbewijs in bezit hield. Met andere woorden, de rijontzegging behorend bij parketnummer 96-073867-18, ingevolge de kennisgeving van 17 juli 2019 ingegaan op 8 juli 2019 en eindigend op 22 augustus 2019, is doorgelopen met elke dag dat het rijbewijs in het bezit is gebleven van de aanvrager. Derhalve stond – administratief – de rijontzegging nog open op 14 augustus 2019, de dag dat de aanvrager werd aangehouden voor het rijden tijdens de rijontzegging behorend bij parketnummer 96-073867-18.
13. Tot zover de reconstructie. Wat betekent dit alles nu voor de aanvraag tot herziening? Ik leid uit het verzoekschrift af dat als novum wordt gepresenteerd de omstandigheid dat de politierechter op 25 november 2019 niet bekend was met alle stukken behorend bij de beide parketnummers, en in elk geval niet met de stukken hierboven opgesomd onder punt 8 van deze conclusie.
14. Als grondslag voor een herziening kan, voor zover hier van belang, krachtens lid 1 aanhef en onder c van artikel 457 Sv slechts dienen een door bescheiden gestaafd gegeven dat bij het onderzoek op de terechtzitting aan de rechter niet bekend was en dat het ernstige vermoeden wekt dat indien dit gegeven bekend zou zijn geweest, het onderzoek van de zaak zou hebben geleid hetzij tot een vrijspraak van de gewezen verdachte, hetzij tot een ontslag van alle rechtsvervolging, hetzij tot de niet-ontvankelijkverklaring van het openbaar ministerie, hetzij tot de toepassing van een minder zware strafbepaling.
15. De vraag die derhalve beantwoord moet worden is de volgende. Vooropgesteld dat de politierechter in de onderhavige zaak (wel) bekend was geweest met alle stukken, betrekking hebbende op beide parketnummers, bestaat er dan het ernstige vermoeden dat het onderzoek van de zaak had geleid tot hetzij vrijspraak (zoals de aanvrager wil), hetzij ontslag van alle rechtsvervolging, hetzij de niet-ontvankelijkverklaring van het OM, hetzij de toepassing van een minder zware strafbepaling?
16. Of iets als een novum in de zin van artikel 457 lid 1 aanhef en onder c Sv heeft te gelden, hangt volledig af van de inhoud van het dossier zoals dat ter beschikking is geweest van de politierechter op 25 november 2019. De stukken zoals hierboven genoemd onder punt 8 van deze conclusie bevinden zich niet in het politierechterdossier zoals dat door de Hoge Raad van de rechtbank is ontvangen. De politierechter kon dus niet op de hoogte zijn van het feit dat het rijbewijs reeds 86 dagen ingevorderd was geweest op het moment dat de aanvrager op 22 juni 2019 zijn rijbewijs terugkreeg van het OM.
17. In het dossier van de politierechter bevindt zich wel een ander relevant stuk, te weten het ‘Schriftelijk verslag OM-zitting’ d.d. 9 mei 2019, waarin verslag wordt gedaan van de behandeling van beide parketnummers op die zitting, alsmede de vermelding van de oplegging en aanvaarding van de beide strafbeschikkingen. Voormeld schriftelijk verslag dateert van vóór het vonnis van de politierechter. Alhoewel de strafbeschikking met parketnummer 96-077874-19 zich niet in het politierechterdossier bevindt, kan, met het oog op het schriftelijke verslag, mijns inziens niet worden volgehouden dat de politierechter met deze strafbeschikking niet bekend was. In zoverre vormt de ontbrekende strafbeschikking met parketnummer 96-077874-19 geen novum in de zin van artikel 457 lid 1 aanhef en onder c Sv.
18. Waar de politierechter kennelijk (echt) niet bekend mee was, is, zoals gezegd, de omstandigheid dat het rijbewijs 86 aaneengesloten dagen ingevorderd is geweest. Dit behelst een feit dat, ware het de politierechter bekend geweest, waarschijnlijk tot een andere uitkomst van de onderhavige strafzaak had geleid op de grond dat het opzetbestanddeel van artikel 9 lid 1 WVW (‘weten of redelijkerwijs moeten weten van de rijontzegging’) niet kan worden bewezen. Kortom, aan de, bij het herzieningsverzoek gehechte (1) kennisgeving beslissing inhouding rijbewijs van 4 april 2019 en (2) aangetekende brief van 21 juni 2019 waarmee het rijbewijs door het Parket CVOM is teruggezonden aan de aanvrager, kan mijns inziens wel degelijk het ernstige vermoeden worden ontleend dat de politierechter, als hij met deze door de aanvrager vermelde gegevens bekend was geweest, de aanvrager van het tenlastegelegde zou hebben vrijgesproken.
19. Ik ben dan ook van oordeel dat de voornoemde brieven van 4 april 2019 en 21 juni 2019, waarop in de aanvraag tot herziening een beroep wordt gedaan, een novum opleveren in de zin van artikel 457 lid 1 aanhef en onder c Sv. Daaruit vloeit voort dat de aanvraag tot herziening gegrond is.
20. Het voorgaande brengt mij tot de conclusie dat de Hoge Raad de aanvraag gegrond zal verklaren, voor zover nodig de opschorting of schorsing van de tenuitvoerlegging van het gewijsde van de politierechter in de rechtbank Rotterdam van 25 november 2019, parketnummer 96-195228-19, zal bevelen en de zaak zal verwijzen naar een gerechtshof dat daarvan nog geen kennis heeft genomen, opdat de zaak zal worden behandeld en afgedaan op de wijze als is voorzien in artikel 472 lid 2 Sv.
De procureur-generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden