PROCUREUR-GENERAAL
BIJ DE
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
Nummer 22/01915 B
Zitting 30 mei 2023
CONCLUSIE
A.E. Harteveld
In de zaak
[klaagster],
geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1960,
hierna: de klaagster
Het middel klaagt over het oordeel van de rechtbank dat het niet hoogst onwaarschijnlijk is dat de strafrechter, later oordelend, de verbeurdverklaring van het inbeslaggenomen voertuig zal bevelen.
De bestreden beschikking houdt – voor zover voor de beoordeling van het middel van belang – het volgende in:
“FeitenUit de kennisgeving van inbeslagname op grond van artikel 94 Sv, blijkt dat op 14 maart 2022 onder [beslagene] (hierna te noemen: de beslagene) een Piaggio M08 (kenteken: [kenteken]) in beslag is genomen.
(…)
BeklagHet beklag strekt tot teruggave van het inbeslaggenomen voorwerp aan klaagster.
Door klaagster is aangevoerd dat de in beslag genomen Piaggio M08 geheel haar eigendom is. Beslagene is de schoonzoon van klaagster. Klaagster wist niet dat beslagene niet in het bezit was van een geldig rijbewijs. Het is juist dat beslagene eerder zonder geldig rijbewijs in een voertuig van klaagster heeft gereden. Beslagene heeft echter aangegeven dat hij inmiddels een geldig rijbewijs heeft behaald. Klaagster heeft op deze informatie vertrouwd. Indien zij had geweten dat beslagene niet in het bezit was van een geldig rijbewijs, dan had zij hem geen toestemming gegeven om haar voertuig te besturen.
Standpunt van het Openbaar MinisterieDe officier van justitie verzet zich tegen teruggave van het inbeslaggenomen voorwerp aan klaagster en heeft daartoe aangevoerd dat het belang van strafvordering zich daartegen verzet, omdat het Openbaar Ministerie zal vorderen dat het voorwerp zal worden verbeurd verklaard. De officier van justitie voert daartoe aan dat klaagster als eigenaar verantwoordelijk is om zorg te dragen dat er geen personen die niet in het bezit zijn van een rijbewijs, gebruik kunnen maken van haar voertuigen. Het controleren van het wel of niet hebben van een rijbewijs is eenvoudig. Klaagster had aan beslagene kunnen verzoeken het rijbewijs aan haar te tonen. Daarnaast is klaagster reeds gewaarschuwd en had zij extra alert moeten zijn omtrent het rijden van beslagene in een voertuig van haar. Uit de stukken volgt dat beslagene de verkeersregels niet zo nauw neemt, niet leert van de eerder opgelegde straffen, de beschikking heeft over het voertuig en het hem er niet van weerhoudt te gaan rijden zonder in het bezit te zijn van een rijbewijs. De officier van justitie acht recidivegevaar dan ook aanwezig. Het is derhalve niet hoogst onwaarschijnlijk dat de strafrechter, later oordelend, de verbeurdverklaring van het voertuig zal bevelen.
Beoordeling
De rechtbank is bevoegd en klaagster is ontvankelijk in het beklag.
Bij de beoordeling stelt de rechtbank voorop dat het onderzoek in raadkamer naar aanleiding van een beklag als bedoeld in artikel 552a Sv een summier karakter draagt. Dat betekent dat van de rechter niet kan worden gevergd ten gronde in de mogelijke uitkomst van een nog te voeren hoofdzaak of ontnemingsprocedure te treden.
In geval van een beklag tegen een op grond van artikel 94 Sv gelegd beslag dient de rechtbank eerst te beoordelen of het belang van strafvordering het voortduren van het beslag vordert.
Uit de stukken en hetgeen in raadkamer is besproken, is het volgende gebleken.Klaagster is eigenaar van de in beslag genomen Piaggio M08. Ondanks het feit dat klaagster eerder is geconfronteerd met het feit dat beslagene geen rijbewijs heeft, heeft klaagster wederom haar voertuig ter beschikking van beslagene gesteld zonder te verifiëren of beslagene inmiddels in het bezit is van een geldig rijbewijs. Ter zitting verklaart klaagster dat zij haar schoonzoon heeft vertrouwd op zijn woord. Gelet op het vorenstaande is de rechtbank van oordeel dat klaagster ten tijde van het ter beschikking stellen van haar voertuig aan beslagene niet haar verantwoordelijkheid heeft genomen door te verifiëren of beslagene inmiddels over een geldig rijbewijs beschikt.
Op grond van bovenstaande is de rechtbank van oordeel dat het niet hoogst onwaarschijnlijk is dat de strafrechter, later oordelend, het inbeslaggenomen voorwerp zal verbeurd verklaren. De rechtbank is dan ook van oordeel dat het strafvorderlijk belang zich verzet tegen opheffing van het beslag.
Het beklag zal daarom ongegrond worden verklaard.”
In de toelichting op het middel wordt in de kern aangevoerd dat de rechtbank bij haar oordeel dat het niet hoogst onwaarschijnlijk is dat de strafrechter, later oordelend, het inbeslaggenomen voertuig verbeurd zal verklaren, het bepaalde in art. 33a, lid 2 aanhef en onder a, Sr, namelijk – kort gezegd – of de rechthebbende te kwader trouw was, heeft miskend, althans dat het (impliciete) oordeel van de rechtbank dat van dergelijke kwader trouw sprake was, niet begrijpelijk is dan wel ontoereikend is gemotiveerd.
Artikel 33a, leden 1 en 2, Sr luidt als volgt:
“1. Vatbaar voor verbeurdverklaring zijn:(…)
c. voorwerpen met behulp van welke het feit is begaan of voorbereid;
(…)
2. Voorwerpen als bedoeld in het eerste lid onder a tot en met e die niet aan de veroordeelde toebehoren kunnen alleen verbeurd worden verklaard indien:
a. degene aan wie zij toebehoren bekend was met hun verkrijging door middel van het strafbare feit of met het gebruik of de bestemming in verband daarmede, dan wel die verkrijging, dat gebruik of die bestemming redelijkerwijs had kunnen vermoeden, of;
b. niet is kunnen worden vastgesteld aan wie zij toebehoren.”
Bij de beoordeling van een klaagschrift tegen een op grond van artikel 94 Sv gelegd beslag moet de rechter - ook als het klaagschrift afkomstig is van een ander dan de beslagene - a. beoordelen of het belang van strafvordering het voortduren van het beslag vordert, en zo nee, b. de teruggave van het inbeslaggenomen voorwerp gelasten aan de beslagene, tenzij een ander redelijkerwijs als rechthebbende ten aanzien van dat voorwerp moet worden beschouwd. Het belang van strafvordering houdt hierbij verband met het veiligstellen van de belangen waarvoor artikel 94 Sv de inbeslagneming toelaat. Het belang van strafvordering vordert bijvoorbeeld het voortduren van het beslag als niet hoogst onwaarschijnlijk is dat de later oordelende strafrechter de verbeurdverklaring van het voorwerp zal bevelen.
De verbeurdverklaring van een voorwerp waarmee het feit is begaan of voorbereid, is in beginsel alleen mogelijk als dat voorwerp aan de veroordeelde toebehoort. Op dit beginsel maakt art. 33a, lid 2 aanhef en onder a, Sr een uitzondering voor het geval de rechthebbende – kort samengevat – te kwader trouw was. Dat betekent dat bij de vraag of de wet verbeurdverklaring toelaat, niet in het midden kan worden gelaten of een ander dan de verdachte of veroordeelde de rechthebbende is op het desbetreffende voorwerp en, als dit het geval is, evenmin of die ander onbekend was met het criminele gebruik dat de verdachte of veroordeelde daarvan maakte en dat gebruik ook niet redelijkerwijs had kunnen vermoeden.
De rechtbank heeft vastgesteld dat het op 14 maart 2022 inbeslaggenomen voertuig toebehoort aan de klaagster, zodat een geval als bedoeld in art. 33a, lid 2 aanhef en onder b, Sr zich in de onderhavige zaak niet voordoet en verbeurdverklaring ingevolge art. 33a, lid 2 aanhef en onder a, Sr alleen mogelijk is als de klaagster bekend was met het gebruik van het voorwerp voor het strafbare feit, dan wel dit gebruik redelijkerwijs had kunnen vermoeden. Door bij haar oordeel dat het niet hoogst onwaarschijnlijk is dat de strafrechter, later oordelend, de verbeurdverklaring van het inbeslaggenomen voertuig zal bevelen, beslissend te achten dat de klaagster “niet haar verantwoordelijkheid heeft genomen door te verifiëren of beslagene inmiddels over een geldig rijbewijs beschikt” heeft de rechtbank haar oordeel niet toereikend gemotiveerd. De rechtbank had bij dit oordeel immers moeten betrekken of het niet hoogst onwaarschijnlijk is dat de strafrechter daarbij tevens tot het oordeel zal komen dat de klaagster bekend was met het gebruik van het voertuig voor het rijden zonder rijbewijs door de verdachte op 14 maart 2022, dan wel dat gebruik redelijkerwijs had kunnen vermoeden.
Het middel slaagt.
4. Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoren te geven.
5. Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden beschikking en tot terugwijzing van de zaak naar de rechtbank Noord-Nederland, teneinde op het bestaande beklag opnieuw te worden berecht en afgedaan.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden