[eiser] , geboren op [geboortedatum 1] 1994, eiser/verzoeker, hierna: eiser,
[eiseres] , geboren op [geboortedatum 2] 2002, eiseres/verzoekster, hierna: eiseres
beiden van Comorese nationaliteit,
hierna samen te noemen: eisers,
(gemachtigde: mr. V. Senczuk),
en
de minister van Asiel en Migratie, verweerder,
(gemachtigde: mr. A.E. van Midden).
Inleiding
1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank/voorzieningenrechter (hierna: de rechtbank) de beroepen van eisers tegen de afwijzing van hun aanvragen tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd en hun verzoeken om een voorlopige voorziening.
2. Bij besluiten van 28 april 2025 (de bestreden besluiten) heeft verweerder de aanvragen in de algemene procedure afgewezen als kennelijk ongegrond.
3. Eisers hebben beroep ingesteld tegen de bestreden besluiten. Daarnaast hebben zij de voorzieningenrechter verzocht een voorlopige voorziening te treffen.
4. De rechtbank heeft de zaken op 26 juni 2025 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eisers, de gemachtigde van eisers, M.J.M. Moure als tolk in de taal Frans en de gemachtigde van verweerder.
Beoordeling door de rechtbank
5. De rechtbank beoordeelt het kennelijk ongegrond verklaren van de asielaanvragen van eisers. Zij doet dat aan de hand van de beroepsgronden van eisers.
6. De rechtbank is van oordeel dat de beroepen gegrond zijn en vernietigt de bestreden besluiten. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
Ten aanzien van eiser
Het asielrelaas van eiser
7. Eiser legt aan zijn asielaanvraag het volgende ten grondslag. Eiser heeft de Comoren verlaten omdat hij problemen heeft gekregen nadat hij seks voor geld heeft gehad met een andere man. Hij is in elkaar geslagen door mensen op straat en hij is door de rechter veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf. Eiser vreest bij terugkeer de dood, omdat het in de Comoren niet is toegestaan om als man met mannen seksuele handelingen te verrichten.
Het bestreden besluit van eiser
8. Het asielrelaas van eiser bevat volgens verweerder de volgende asielmotieven:
9. Verweerder vindt de identiteit, nationaliteit en herkomst van eiser geloofwaardig. De afvalligheid en de problemen vanwege toegedichte homoseksuele gerichtheid vindt verweerder niet geloofwaardig. Eiser heeft hierover namelijk op verschillende punten kennelijk inconsequente en tegenstrijdige verklaringen afgelegd.
Ten aanzien van eiseres
Het asielrelaas van eiseres
10. Eiseres legt aan haar asielaanvraag het volgende ten grondslag. Volgens eiseres heeft haar verloofde, eiser, dingen gedaan die streng verboden zijn in de Comoren, omdat hij een seksuele relatie had met een man. Eiser is hierdoor opgepakt, heeft een gevangenisstraf gekregen en is ontsnapt uit de gevangenis in de Comoren. Omdat eiser nu wordt gezocht en eiseres zijn verloofde is, heeft eiseres samen met eiser de Comoren verlaten en vreest eiseres voor de autoriteiten in de Comoren. Daarnaast heeft eiseres problemen met haar familie. Zij zijn het niet eens met de verloving met eiser. Bij terugkeer vreest eiseres dat zij wordt gedood door haar vader.
Het bestreden besluit van eiseres
11. Het asielrelaas van eiseres bevat volgens verweerder de volgende asielmotieven:
12. Verweerder vindt de identiteit, nationaliteit en herkomst van eiseres geloofwaardig. De problemen vanwege eiser als verloofde vindt verweerder niet geloofwaardig. De verklaringen van eiseres worden namelijk beoordeeld als kennelijk vals en duidelijk onwaarschijnlijk en tegenstrijdig.
De beroepsgronden van eisers
13. Eisers voeren aan dat verweerder hun asielaanvragen ten onrechte als kennelijk ongegrond heeft afgewezen. Eisers zijn telkens ten onrechte gehoord in de Franse taal, terwijl zij die taal slechts beperkt spreken; hun moedertaal is Comorees. Het horen terwijl er een taalbarrière is, is onzorgvuldig. Ook worden vermeende tegenstrijdigheden in hun verklaringen ten onrechte aan hen verweten, omdat deze door de taalproblemen kunnen zijn ontstaan. Dit geldt ook voor de discrepanties in de verklaringen over de strafbare feiten in het arrestatiebevel van eiser. Eisers moeten daarom opnieuw worden gehoord in hun moedertaal. Daarbij komt dat verweerder ook niet heeft onderzocht of er andere mogelijkheden zijn om eisers te horen, bijvoorbeeld door een tolk in de Comorese taal uit Frankrijk in te schakelen.
14. Eiser merkt op dat afvalligheid geen asielmotief van hem is.
15. Eiseres betoogt dat verweerder haar verklaringen over doodsbedreigingen en vervolging onvoldoende heeft betrokken bij de beoordeling van artikel 3 van het EVRM.
16. Tot slot voeren eisers aan dat hun asielaanvragen ten onrechte als kennelijk ongegrond zijn afgewezen, omdat zij verweerder hebben misleid met een vals visum. Het gebruik van een vals visum betekent niet dat hun hele asielrelaas ongeloofwaardig is.
Het oordeel van de rechtbank
Kon verweerder eisers horen in de Franse taal?
17. De vreemdeling wordt gehoord in een taal waaraan de vreemdeling de voorkeur geeft, tenzij er een andere taal kan worden gebruikt die hij begrijpt en waarin hij helder kan communiceren. Het beleid van verweerder houdt als uitgangspunt aan dat de vreemdeling wordt gehoord in een taal waarvan redelijkerwijs kan worden aangenomen dat de vreemdeling die kan verstaan. Daaronder vallen onder andere de officiële talen van het land van herkomst.
18. Eisers zijn gehoord met gebruikmaking van een registertolk Frans. Uit openbare bronnen blijkt dat Frans een officiële taal is van de Comoren. Eisers mochten daarom in beginsel in het Frans worden gehoord, indien geen tolk in het Comorees beschikbaar was. Verweerder heeft onweersproken toegelicht dat er geen Comorese tolk beschikbaar is. Van dit uitgangspunt kan worden afgeweken als er concrete aanwijzingen zijn dat de vreemdelingen het Frans onvoldoende machtig zijn.
19. De rechtbank constateert dat de informatie over het taalgebruik en taalbegrip van de verschillende bevolkingsgroepen op de Comoren niet eenduidig is. Wel staat vast dat eiser tot zijn veertiende of vijftiende jaar onderwijs in het Frans heeft gevolgd en dat eiseres na de middelbare school nog drie jaar universitaire opleiding heeft gehad in de Franse en Comorese taal. Deze omstandigheden geven aanleiding om aan te nemen dat zij enige Franse taalvaardigheid hebben. De vraag is echter of die taalvaardigheid voldoende was om helder en volledig hun asielrelaas naar voren te kunnen brengen.
20. Om te beoordelen of hun Franse taalvaardigheid voldoende was, geven de rapporten van de gehoren inzicht. Uit die rapporten komt een wisselend beeld naar voren over de Franse taalvaardigheid van eisers. Daardoor is niet zonder meer duidelijk of eisers de Franse taal voldoende machtig waren om in die taal te worden gehoord. Verweerder betoogt dat dat wel zo is, maar de rechtbank ziet aanleiding om dat te betwijfelen. Enerzijds verklaarden eisers dat zij de tolk goed konden verstaan, anderzijds gaven zij aan de tolk niet altijd goed te begrijpen. Eisers verklaarden herhaaldelijk dat zij slechts “een beetje” Frans verstaan en begrijpen. Daarnaast verklaarde eiser: “Ik heb ook aangegeven dat ik veel te vertellen heb maar dat Frans moeilijk is” en verklaarde eiseres: “Het is een beetje moeilijk voor mij om alles goed uit te leggen omdat ik niet zo goed Frans spreek”. De (oud-)gemachtigde van eisers heeft voorafgaand aan het nader gehoor expliciet verzocht om een tolk in de Comorese taal, omdat eisers de Franse taal onvoldoende machtig zijn. Desgevraagd heeft de gemachtigde van eisers op de zitting nog toegelicht dat de communicatie met eisers niet vanzelf ging. Voor eiser wordt zijn beperkte Franse taalbegrip bovendien bevestigd in een medisch advies van 18 april 2025, waarin is opgemerkt dat eiser de Franse taal niet goed kan begrijpen.
21. De rechtbank ziet, anders dan verweerder, dat de Franse taalvaardigheid van eisers tot communicatieproblemen leidde tijdens de gehoren. Zo moest de tolk een paar keer de verklaringen van eiser samenvatten tijdens het nader gehoor, wat wijst op moeizame communicatie. Daarnaast is een opmerking van de rapporteur illustratief dat de rapporteur het over “ik en mijn” heeft, maar eiser “we en ons” noemde. Eiser gaf aan dat hij bij het zoeken naar woorden soms de verkeerde woorden gebruikte en dat de tolk hem dan hielp, door bijvoorbeeld te vragen: “bedoel je dit?”. Dit ondersteunt de stelling van eiser dat hij de Franse taal onvoldoende beheerst.
22. Ook bij eiseres verliep de communicatie merkbaar stroef. Uit het rapport van het nader gehoor blijkt dat zij de tolk regelmatig vroeg om vragen te herhalen of te verduidelijken en dat de tolk haar soms niet goed begreep. De rapporteur noteerde onder andere:
Opmerking rapporteur: de tolk herhaalt de vraag en verduidelijkt hem.
Opmerking rapporteur: mevrouw vraagt aan de tolk de vraag te herhalen.
Opmerking rapporteur: de tolk begrijpt mevrouw niet, ze vraagt mevrouw om
het te herhalen.
Opmerking rapporteur: de tolk legt de vraag uit aan mevrouw en noemt
voorbeelden.
Deze opmerkingen bevestigen dat de communicatie tussen eiseres en de tolk moeizaam verliep.
23. Verweerder betoogt dat er voldoende waarborgen waren die maakten dat eisers hun asielrelaas naar voren konden brengen met behulp van een tolk in de Franse taal. Volgens verweerder is op verschillende momenten gevraagd of het goed gaat en hebben eisers, kort gezegd, verschillende keren de kans kregen om taalproblemen te melden. Ook heeft de gemachtigde van eisers geen belangrijke correcties en aanvullingen gedaan na het nader gehoor.
24. De rechtbank is echter van oordeel dat deze waarborgen niet toereikend zijn gebleken. Bij signalen van eisers dat zij de Franse taal “een beetje” begrijpen en verstaan, werd onvoldoende doorgevraagd tijdens het nader gehoor van eisers. Onvoldoende is onderzocht wat eisers precies moeilijk vonden. Ook heeft verweerder niet onderzocht hoe eisers beter ondersteund hadden kunnen worden, bijvoorbeeld door het inschakelen van een (digitale) tolk in de Comorese taal, een buitenlandse tolk in de Comorese taal of het toepassen van een dubbele tolkconstructie (van Comorees naar Engels of Frans, en van daaruit naar het Nederlands). De enkele stelling van verweerder dat er in Nederland geen Comorese tolk beschikbaar is, ontslaat hem niet van de plicht om andere mogelijkheden te onderzoeken. Dat heeft verweerder ten onrechte nagelaten.
25. De rechtbank merkt bovendien op dat ook op de zitting duidelijk werd dat eisers het Frans onvoldoende beheersen. Dit bevestigt het beeld dat tijdens de gehoren geen sprake was van volwaardige communicatie in een taal waarin eisers zich helder konden uitdrukken.
26. Gezien de communicatieproblemen tijdens de gehoren, de verklaringen van eisers over hun beperkte Franse taalvaardigheid, de observaties van de rapporteur, het medisch advies van eiser en het gebrek aan voldoende doorvragen of ondersteuning, ziet de rechtbank voldoende concrete aanwijzingen dat eisers de Franse taal onvoldoende beheersen en zich daarin niet helder kunnen uitdrukken. De rechtbank kan dan ook niet uitsluiten dat de door verweerder aangevoerde tegenstrijdigheden zijn ontstaan doordat eisers zijn gehoord in een taal die zij onvoldoende beheersen.
27. De rechtbank concludeert dat verweerder eisers niet kon horen in de Franse taal. Aangezien de afwijzende bestreden besluiten zijn gebaseerd op de verklaringen zoals die zijn afgelegd tijdens de gehoren in de Franse taal, zijn deze besluiten onzorgvuldig tot stand gekomen. De beroepsgrond slaagt.
28. De rechtbank draagt verweerder op om eisers opnieuw te horen, ditmaal in hun moedertaal (de Comorese taal), zodat zij in staat worden gesteld hun asielrelaas helder toe te lichten. Gelet daarop zal de rechtbank niet ingaan op de overige beroepsgronden.
Conclusie en gevolgen
29. De beroepen zijn gegrond. De bestreden besluiten worden dan ook vernietigd. Verweerder wordt opgedragen om eisers te horen in hun moedertaal – de Comorese taal, rekening houdend met alternatieve tolkmogelijkheden zoals genoemd in overweging 24 van deze uitspraak als in Nederland geen tolk in de Comorese taal beschikbaar is. Het is vervolgens aan verweerder om opnieuw te beoordelen of al dan niet van de geloofwaardigheid van het asielrelaas van eisers kan worden uitgegaan en op basis van die nieuwe beoordeling, nieuwe besluiten te nemen. De rechtbank stelt hiervoor een termijn van zestien weken.
30. Omdat de rechtbank op de beroepen heeft beslist, bestaat geen aanleiding meer tot het treffen van een voorlopige voorziening. De verzoeken daartoe worden daarom afgewezen.
31. De rechtbank stelt vast dat de zaken van eiser met de zaaknummers NL25.20663 en NL25.20664 en de zaken van eiseres met de zaaknummers NL25.20665 en NL25.20666 op dezelfde zitting zijn behandeld, dat daarin dezelfde gemachtigde rechtsbijstand heeft verleend, dat deze in beide zaken nagenoeg gelijkluidende beroepsgronden heeft aangevoerd en dat in beide zaken gemeenschappelijke rechtsvragen aan de orde zijn. Daarom is sprake van samenhangende zaken die voor de berekening van de proceskostenveroordeling worden beschouwd als één zaak. De rechtbank veroordeelt verweerder in de door eisers gemaakte proceskosten. De rechtbank stelt deze kosten op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 2.721,- (1 punt voor het indienen van de beroepschriften, 1 punt voor het indienen van de verzoekschriften en 1 punt voor het bijwonen van de zitting, met een waarde per punt van € 907,- en een wegingsfactor 1).
Beslissing
De rechtbank in de zaken geregistreerd onder zaaknummers NL25.20663 en NL25.20665:
- verklaart de beroepen gegrond;
- vernietigt de bestreden besluiten;
- draagt verweerder op om eisers opnieuw te horen in de Comorese taal, en binnen zestien weken nieuwe besluiten te nemen op de aanvragen van eisers, waarbij rekening wordt gehouden met deze uitspraak.
De voorzieningenrechter in de zaken geregistreerd onder zaaknummers NL25.20664 en NL25.20666:
- wijst de verzoeken af.
De rechtbank en de voorzieningenrechter, in alle zaken:
- veroordeelt verweerder in de proceskosten van eisers tot een bedrag van € 2.721,-.
Deze uitspraak is gedaan door mr. Q.M.J.A. Crul, (voorzieningen)rechter, in aanwezigheid van mr. K.J. Vos, griffier.
Bijlage
Schema [eiser]
Schema [eiseres]
uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 1 week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen. Tegen de uitspraak op het verzoek om een voorlopige voorziening staat geen rechtsmiddel open.