[eiser] , uit Afghanistan, eiser
(gemachtigde: mr. M.A.L. van de Glind),
en
de minister van Defensie, verweerder
(gemachtigde: mr. M.M. van Asperen).
Inleiding
1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiser tegen de afwijzing van zijn aanvraag.
Verweerder heeft deze aanvraag met het besluit van 22 december 2023 afgewezen. Met het bestreden besluit van 2 december 2024 op het bezwaar van eiser is verweerder bij de afwijzing van de aanvraag gebleven.
De rechtbank heeft het beroep op 25 september 2025 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: de gemachtigde van eiser, de gemachtigde van verweerder en
mr. A.J.M. Zwiep.
Beoordeling door de rechtbank
Waar gaat deze zaak over?
2. Eiser heeft verzocht om overbrenging van Afghanistan naar Nederland. Hij werkte voor het bedrijf “ [bedrijfsnaam] ” ( [bedrijfsnaam] ) en hield zich als safety supervisor bezig met transport tussen [kampnaam 1] , [plaats 1] en [kampnaam 2] te [plaats 2] , [provincie] . Hij stelt dat hij gevaar loopt als gevolg van deze werkzaamheden. Verweerder heeft zijn verzoek afgewezen omdat hij niet voldoet aan de criteria van de Tolkenregeling. Volgens verweerder verschilde eiser niet van een grotere groep mensen die werkzaamheden verrichtten en diensten verleenden op of in de Nederlandse ISAF-basis. Hij vervulde geen functie waarin hij regelmatig actief door Nederlandse militairen in posities werd gebracht waardoor hij extra zichtbaar werd en er sprake was van vereenzelviging met de Nederlandse militaire missie. Verder kan niet worden vastgesteld dat hij een direct persoonlijk risico loopt vanwege zijn werkzaamheden voor [bedrijfsnaam] .
Wat vindt eiser in beroep?
3. Eiser voert aan dat de aanvragen ruimhartig moeten worden bezien, maar dat uit het betreden besluit niet blijkt dat verweerder ruimhartig heeft getoetst. Verweerder legt het vereiste van zichtbaarheid onredelijk streng uit. De regeling vereist niet dat een medeweker fysiek naast Nederlandse militairen stond. De kern van de regeling is dat een medewerker als zodanig herkend wordt als ondersteunend aan de missie. Eiser werd wel regelmatig actief door Nederlandse militairen of politiefunctionarissen in posities gebracht waardoor hij extra zichtbaar werd. Hij was in de praktijk een onmisbare schakel in de Nederlandse missie, omdat hij de veiligheid van de Nederlandse konvooien bewaakte. Zijn observaties werden doorgegeven aan zijn leidinggevende, die de informatie deelde met Nederlandse militairen. Die informatie was cruciaal voor de veiligheid van de missie. Feitelijk was hij een verlengstuk van de militaire operatie en heeft hij structureel bijgedragen aan de bescherming van de Nederlandse troepen. Als onderdeel van de transportbeveiliging was hij zichtbaar en bekend bij de lokale bevolking en de Taliban. De transporten vonden plaats in risicogebieden waar de Taliban actief aanwezig was. Het is een feit van algemene bekendheid dat de Taliban dergelijke transporten nauwlettend in de gaten hield. Hierdoor was hij in de ogen van de Taliban direct verbonden aan de Nederlandse missie. Daarnaast was [bedrijfsnaam] exclusief belast met opdrachten voor de Nederlandse militaire aanwezigheid. Dat hij traditionele Afghaanse kleding droeg betekent niet dat hij niet zichtbaar of herkenbaar was. Eiser heeft ook voldoende aannemelijk gemaakt dat hij wordt bedreigd als gevolg van zijn werkzaamheden voor de Nederlandse missie. De Taliban heeft inmiddels toegang tot lijsten met namen van personen die voor westerse troepen hebben gewerkt. Hij loopt daardoor een reëel risico op represailles. Hij wordt in een onmogelijke bewijspositie geplaatst als hij moet aantonen dat hij bedreigd wordt. De Taliban werkt niet met officiële waarschuwingen of oproepen.
Wat is het oordeel van de rechtbank?
4. De Tolkenregeling komt voort uit een set werkafspraken uit 2014 tussen de ministeries van Defensie, Buitenlandse Zaken en Veiligheid en Justitie. Met die werkafspraken is uitvoering gegeven aan het kabinetsstandpunt dat lokale medewerkers die voor een Nederlandse militaire missie werkzaamheden hebben verricht en als gevolg daarvan gevaar lopen, op steun kunnen rekenen. Hoewel de Tolkenregeling geen specifieke wettelijke grondslag kent, kwalificeren beslissingen die aan de hand daarvan worden genomen wel als besluiten in de zin van het bestuursrecht. Het gaat bij de Tolkenregeling om buitenwettelijk begunstigend beleid. De bestuursrechter toetst buitenwettelijk beleid aan het evenredigheidsbeginsel als de betrokkene zich daarop beroept. Omdat de beslissingsruimte van het bestuursorgaan bij dit type beleid groot is, leidt dit in beginsel tot een terughoudende toets.
5. Verweerder heeft onder verwijzing naar verschillende Kamerstukken uitgelegd dat er een onderscheid kan worden gemaakt tussen drie groepen die in beginsel onder het beschermingsbereik van de Tolkenregeling vallen. De voor dit beroep relevante groep betreft lokale medewerkers (anders dan tolken) die aannemelijk kunnen maken een substantiële periode voor een Nederlandse missie of functionaris te hebben gewerkt en daardoor vandaag de dag persoonlijk risico lopen en bescherming nodig hebben. Dit zijn cumulatieve vereisten. Om na te gaan wie bescherming nodig hebben, is de aard van de werkzaamheden van belang. Deze moeten zodanig zijn dat de persoon in kwestie regelmatig actief door Nederlandse militairen of Nederlandse EUPOL-functionarissen in posities is gebracht waarin hij of zij extra zichtbaar was en vereenzelvigd werd met de Nederlandse missie. Hierbij kan worden gedacht aan genderspecialisten. Het kabinet heeft vanwege de veiligheidssituatie in Afghanistan destijds aangegeven deze aanvragen ruimhartig te bezien. Op de zitting heeft verweerder toegelicht dat deze mededeling van het kabinet is gedaan op het moment dat de evacuaties plaatsvonden. Er is toen inderdaad ruimhartig(er) beslist, maar daarna is de Tolkenregeling weer toegepast zoals deze altijd werd toegepast. Verweerder heeft er in dit verband op gewezen dat er hoe dan ook zorgvuldig moet worden getoetst aan de Tolkenregeling.
6. Eiser heeft in 2008 werkzaamheden verricht voor [bedrijfsnaam] . Verweerder heeft kunnen aannemen dat de aard van die werkzaamheden eiser onvoldoende onderscheidt van een grotere groep mensen die werkzaamheden verrichtten en diensten verleenden ten behoeve van de Nederlandse missie. De genoemde werkzaamheden hebben eiser niet in een extra zichtbare en kwetsbare positie gebracht waardoor hij vereenzelvigd is met de Nederlandse missie. Daar komt bij dat eiser onvoldoende aannemelijk heeft gemaakt dat hij als gevolg van die werkzaamheden nu concreet gevaar loopt. Hij heeft niet uitgelegd of onderbouwd waaruit de dreiging, waardoor hij zich genoodzaakt ziet om onder te duiken, concreet bestaat. Dat de Taliban toegang zou hebben tot lijsten met namen van personen die voor westerse troepen hebben gewerkt is in dat verband onvoldoende. Eiser heeft ook niet aannemelijk gemaakt dat er huiszoekingen zijn geweest. Ook heeft hij niet aannemelijk gemaakt dat hij, zoals op de zitting is gesteld, op 13 augustus 2025 is bedreigd. Daar komt bij dat sinds zijn werkzaamheden voor de [bedrijfsnaam] veel jaren zijn verstreken en dat, zoals verweerder heeft gesteld onder verwijzing naar het Algemeen Ambtsbericht Afghanistan, eventueel gevaar in Afghanistan veel oorzaken kan hebben. De rechtbank ziet geen grond voor het oordeel dat verweerder niet zou mogen vasthouden aan de bewijslastverdeling. Hoewel eiser zich in een moeilijke bewijspositie bevindt, kan verweerder nog steeds van eiser verlangen dat hij aannemelijk maakt dat hij persoonlijk gevaar loopt. Niet is gebleken van bijzondere feiten of omstandigheden die maken dat het beleid in dit concrete geval zodanig onevenredig uitpakt dat verweerder de komst van eiser naar Nederland alsnog had moeten faciliteren. Verweerder heeft het verzoek om overbrenging daarom kunnen afwijzen.
Conclusie en gevolgen
7. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat verweerder het verzoek van eiser om overbrenging naar Nederland op grond van de Tolkenregeling op goede gronden heeft afgewezen. Eiser krijgt daarom geen vergoeding van zijn proceskosten.
Beslissing
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.
Deze uitspraak is gedaan door mr. M.M. Meijers, rechter, in aanwezigheid van
mr. M. de Graaf, griffier. Uitgesproken in het openbaar op 6 november 2025.
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.