RECHTBANK DEN HAAG
Civiel recht
Kantonrechter
Zittingsplaats Den Haag
JK/B/C
Zaaknummer: 11818736 \ RL EXPL 25-14052
Vonnis van 26 november 2025
in de zaak van
GEMEENTE ZOETERMEER,
te Zoetermeer,
eisende partij,
hierna te noemen: de gemeente,
gemachtigde: Gerechtsdeurwaarderskantoor Over de Vest,
tegen
[gedaagde] ,
te [woonplaats],
gedaagde partij,
hierna te noemen: [gedaagde],
verschenen in persoon.
1. De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding van 21 juli 2025, met producties 1 t/m 17;
- de conclusie van antwoord van [gedaagde], met producties 18 t/m 20;
- de mondelinge behandeling van 27 oktober 2025.
Ten slotte is vonnis bepaald.
2. De feiten
[gedaagde] was van 1 mei 2015 tot en met 31 mei 2024 in dienst van de gemeente.
[gedaagde] is na zijn indiensttreding gestart met een rechtenstudie aan de Erasmus Universiteit. Vanwege problemen om het collegegeld over het studiejaar 2017/2018 te voldoen heeft hij contact opgenomen met zijn leidinggevende. Afgesproken is dat de gemeente de studiekosten voor hem zou vergoeden op voorwaarde dat hij een Persoonlijk Ontwikkelplan (POP) zou indienen.
Op 3 mei 2018 heeft [gedaagde] digitaal een POP ingediend. Het ondertekende POP bevat de volgende tekst:
“Let op:
- Er geldt een terugbetalingsverplichting, zie artikel 7 van de Uitvoeringsregeling Opleiding en Ontwikkeling [hierna: de Uitvoeringsregeling].
[…]
Medewerker verklaart hierbij:
[…]
Bekend te zijn met artikel 7 Terugbetalingsverplichting van de Uitvoeringsregeling
De aanvraag naar waarheid te hebben ingevuld.”
Artikel 7 van de Uitvoeringsregeling (d.d. 1 januari 2010) luidt, voor zover relevant, als volgt:
“ Artikel 7 Terugbetaling
1. Er geldt een terugbetalingsverplichting voor studies waarvan de reeds door de werkgever vergoede studiekosten € 2.500,- of meer bedragen.
2. De medewerker is verplicht tot terugbetaling van 100% van de studiekosten indien:
a. de medewerker de studie, waarvoor de vergoeding is verleend, beëindigt voordat de in het persoonlijk ontwikkelingsplan afgesproken termijn is verstreken zonder dat de studie tot het behalen van een diploma, certificaat heeft geleid;
[…]”
De gemeente heeft over de studiejaren 2018/2019, 2019/2020 en 2020/2021 het collegegeld voor de opleiding van [gedaagde] betaald.
[gedaagde] heeft zijn studie tussentijds beëindigd en geen diploma behaald. Hij heeft dit niet aan zijn leidinggevende gemeld.
Bij brief van 24 juni 2024 heeft de gemeente aan [gedaagde] meegedeeld dat hij de door de gemeente betaalde studiekosten overeenkomstig artikel 7 van de Uitvoeringsregeling moet terugbetalen omdat hij de studie niet heeft afgerond. De gemeente heeft hem daarbij voor € 7.882,49 gefactureerd.
[gedaagde] heeft de studiekosten tot op heden niet terugbetaald.
3. Het geschil
in conventie
De gemeente vordert - samengevat - veroordeling van [gedaagde] tot betaling van € 8.651,61, vermeerderd met rente over een bedrag van € 7.882,49 vanaf 23 augustus 2024 tot op de dag waarop dit bedrag geheel is voldaan. Ook vordert de gemeente betaling van de buitengerechtelijke kosten.
De gemeente voert daartoe aan dat [gedaagde] op grond van het POP en de daarbij behorende Uitvoeringsregeling gehouden is de studiekosten terug te betalen, nu hij zijn studie aan de Erasmus Universiteit zonder diploma heeft beëindigd.
[gedaagde] voert verweer. [gedaagde] concludeert tot niet-ontvankelijkheid van de gemeente, dan wel tot afwijzing van de vorderingen van de gemeente, met veroordeling van de gemeente in de kosten van deze procedure. Hij betwist dat hij akkoord is gegaan met de terugbetaling van de studiekosten. [gedaagde] heeft weliswaar een POP ondertekend maar de gemeente heeft hem mondeling toegezegd dat zij alle studiekosten zou vergoeden. Bovendien voldoet het POP niet aan de criteria die volgens de jurisprudentie aan een studiekostenbeding worden gesteld.
in reconventie
[gedaagde] vordert terugbetaling door de gemeente van een bedrag van € 975,05, vermeerderd met wettelijke rente van de datum van afschrijving en de gemeente te veroordelen in de kosten van deze procedure.
[gedaagde] voert daartoe aan dat de gemeente ten onrechte beslag heeft gelegd ter waarde van voormeld bedrag.
De gemeente voert verweer. De gemeente concludeert afwijzing van de vordering van [gedaagde], met veroordeling van [gedaagde] in de kosten van deze procedure.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.
4. De beoordeling
in conventie en reconventie
Gelet op de samenhang van de vorderingen zal de kantonrechter de vorderingen in conventie en reconventie gezamenlijk behandelen.
Vooropgesteld moet worden dat de gemeente de studiekosten is gaan vergoeden omdat [gedaagde] financiële problemen had. De gemeente heeft als voorwaarde gesteld dat [gedaagde] een POP zou indienen en ondertekenen. Op de laatste bladzijde van het POP wordt expliciet vermeld dat er een terugbetalingsverplichting geldt die is weergegeven in artikel 7 van de Uitvoeringsregeling en dat [gedaagde] daarmee bekend was. Dat [gedaagde] in afwijking daarvan een mondelinge toezegging had gekregen dat hij niets terug hoefde te betalen, of hooguit € 600,- boekengeld, is onvoldoende onderbouwd en past ook niet goed bij de gang van zaken, waarin geen noodzaak voor de studie bestond en de gemeente hem alleen maar tegemoet is gekomen vanwege zijn betalingsproblemen. De kantonrechter gaat er dan ook vanuit dat het in het POP opgenomen studiekostenbeding met de verwijzing naar de Uitvoeringsregeling van toepassing is en er geen afwijkende mondelinge afspraken zijn.
In de Uitvoeringsregeling is duidelijk vermeld in welke situaties de studiekosten terugbetaald moesten worden. Van [gedaagde] mocht verwacht worden dat hij van de relevante bepalingen in de Uitvoeringsregeling kennis zou nemen voor hij het POP ondertekende. Dat hij dat niet gedaan heeft komt voor zijn rekening en risico.
[gedaagde] heeft aangevoerd dat het studiekostenbeding, zoals dat in het POP is opgenomen, niet rechtsgeldig is, omdat het niet voldoet aan de voorwaarden zoals uiteengezet in de uitspraak van de Hoge Raad van 10 juni 1983, ECLI:NL:HR:1983:AC2816, NJ 1983/796 (Muller/ Van Opzeeland). De kantonrechter volgt [gedaagde] daarin niet.
Het eerste criterium in het arrest Muller/Van Opzeeland, namelijk dat duidelijk moet zijn gedurende welke tijdsspanne de werkgever wordt geacht profijt te hebben van de door de werknemer gevolgde opleiding, is hier niet aan de orde. [gedaagde] is de rechtenstudie immers niet op verzoek van de gemeente gaan volgen maar heeft dat op eigen initiatief gedaan. De studie was ook niet relevant voor zijn functie. Evenmin is gesteld of gebleken dat deze relevant zou kunnen zijn voor een eventuele vervolgfunctie of dat de gemeente op andere wijze profijt van de opleiding had.
Het tweede criterium houdt in dat de kosten vooraf kenbaar moeten zijn voor de werknemer. Volgens [gedaagde] is hieraan niet voldaan. De kantonrechter passeert dit verweer. Bij de beoordeling of de kosten voldoende kenbaar waren moeten naar het oordeel van de kantonrechter de omstandigheden van het geval worden meegewogen, namelijk dat [gedaagde] op eigen initiatief met de studie begonnen was en pas later om een vergoeding heeft gevraagd. Hij wist dus welke kosten ermee gemoeid waren. De hoogte van het collegegeld is bovendien wettelijk vastgesteld zoals [gedaagde] ook zelf heeft betoogd. Die kosten waren dus kenbaar voor [gedaagde]. Dat deze kosten niet expliciet in het POP zijn opgenomen kan aan die kenbaarheid in dit geval dan ook niet afdoen.
Het derde criterium houdt in dat de terugbetalingsverplichting via een glijdende schaal moet verminderen naarmate de arbeidsovereenkomst voortduurt. Uit de regeling blijkt dat hieraan is voldaan. Die glijdende schaal is hier echter niet aan de orde omdat [gedaagde] zijn studie tussentijds heeft beëindigd. In dat geval bepaalt artikel 7 Uitvoeringsregeling dat het volledige bedrag terugbetaald moet worden. Dit staat duidelijk in de regeling en had [gedaagde] dus bekend kunnen en moeten zijn. Hij had daarmee rekening kunnen houden toen hij de studie beëindigde.
Het voorgaande heeft tot gevolg dat [gedaagde] de studiekosten die de gemeente voor hem heeft betaald volledig moet terugbetalen. De vordering van de gemeente wordt dus toegewezen. Dat betekent dat de gemeente terecht tot beslaglegging is overgegaan en dat de beslagkosten dus voor rekening van [gedaagde] komen. De in reconventie gevorderde terugbetaling daarvan is dus niet toewijsbaar.
Buitengerechtelijke incassokosten
De gemeente vordert vergoeding van buitengerechtelijke incassokosten. De vordering moet worden beoordeeld op grond van artikel 6:96 BW en het Besluit vergoeding voor buitengerechtelijke incassokosten (hierna: het Besluit). De kantonrechter stelt vast dat [gedaagde] een consument is (een natuurlijk persoon die niet heeft gehandeld in de uitoefening van een beroep of bedrijf). Daarom moet de kantonrechter controleren of is voldaan aan de dan geldende extra eisen voor de verschuldigdheid van buitengerechtelijke incassokosten. De gemeente heeft aan [gedaagde] een of meer aanmaningen gestuurd die voldoen aan de eisen van artikel 6:96 lid 6 BW. Daarom zal een bedrag van € 769,12 exclusief BTW worden toegewezen.
Proceskosten in conventie en reconventie
[gedaagde] is in conventie in het ongelijk gesteld en moet daarom de proceskosten van de gemeente (inclusief nakosten) betalen. De proceskosten van de gemeente worden begroot op:
- kosten van de dagvaarding
€
120,21
- griffierecht
€
543,00
- salaris gemachtigde
€
678,00
(2 punten × € 339,00)
- nakosten
€
135,00
(plus de kosten van betekening zoals vermeld in de beslissing)
Totaal
€
1.476,21
[gedaagde] is in reconventie eveneens in het ongelijk gesteld. De proceskosten van de gemeente worden begroot op nihil.
5. De beslissing
De kantonrechter
in conventie
veroordeelt [gedaagde] om aan de gemeente te betalen een bedrag van € 7.882,49, te vermeerderen met de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 BW daarover vanaf 23 augustus 2024 tot de dag van volledige betaling,
veroordeelt [gedaagde] om aan de gemeente te betalen een bedrag van € 769,12 aan buitengerechtelijke kosten,
veroordeelt [gedaagde] in de proceskosten van € 1.476,21, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe, te vermeerderen met de kosten van betekening als [gedaagde] niet tijdig aan de veroordelingen voldoet en het vonnis daarna wordt betekend,
verklaart dit vonnis uitvoerbaar bij voorraad,
in reconventie
wijst de vordering af,
veroordeelt [gedaagde] in de proceskosten aan de kant van de gemeente, die worden begroot op nihil.
Dit vonnis is gewezen door mr. D. Jongsma en in het openbaar uitgesproken op 26 november 2025.