ECLI:NL:RBDHA:2025:23346, Rechtbank Den Haag, 02-12-2025, NL25.56772

Procesverloop

Overwegingen

Ambtshalve toetsing

1. Omdat de bewaring is opgeheven, beperkt de beoordeling zich in deze zaak tot de vraag of aan eiser schadevergoeding moet worden toegekend. In dit verband moet de vraag worden beantwoord of de tenuitvoerlegging van de maatregel van bewaring op enig moment voorafgaande aan de opheffing daarvan onrechtmatig is geweest. Op grond van artikel 106 van de Vw kan de rechtbank indien de bewaring al is opgeheven vóór de behandeling van het verzoek om opheffing van de bewaring aan eiser een schadevergoeding ten laste van de Staat toekennen.

2. Eiser betoogt dat hij ten onrechte op grond van artikel 59b, eerste lid, van de Vw in bewaring is gesteld. Tijdens het gehoor voorafgaand aan de inbewaringstelling heeft eiser ondubbelzinnig aangegeven geen asiel te willen aanvragen omdat hij dit zinloos acht. Volgens eiser kan verweerder hem niet op deze grond in bewaring stellen enkel omdat verweerder meer tijd nodig heeft om het non-refoulementrisico te toetsen in het kader van het arrest Adrar van 4 september 2025, ECLI:EU:C:2025:647. Voor dat doel is deze bewaringsgrond niet bedoeld, aldus eiser. Een dergelijke beoordeling had volgens eiser moeten plaatsvinden tijdens het gehoor dat voorafging aan het opleggen van de maatregel. Eiser voert verder aan dat het gehoor een onjuiste insteek heeft gehad omdat een inbewaringstelling op grond van artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw een andere afweging vergt dan een inbewaringstelling op grond van artikel 59b, eerste lid, van de Vw. Omdat het gehoor is aangevangen met artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw in het achterhoofd, heeft verweerder volgens eiser in ieder geval niet de juiste afweging kunnen maken voor een asielbewaring. Hoewel de gronden die het risico van onttrekking moeten aantonen overeenkomen, verschilt de afweging van een inbewaringstelling op grond van artikel 59b van die op grond van artikle 59 daarvan afhankelijk van de wettelijke grondslag van de maatregel, zo stelt eiser.

3. Hoewel eiser tijdens het gehoor voorafgaand aan de inbewaringstelling inderdaad heeft gezegd dat hij geen asiel aan wil vragen omdat hij denkt dat zijn asielaanvraag hoe dan ook zal worden afgewezen, heeft hij tijdens dat gehoor óók, en zelfs bij herhaling, verklaard dat hij niet kan terugkeren naar Georgië omdat er mensen zijn die hem daar willen vermoorden en stelt hij verder dat hij bang is voor de Georgische politie, dat deze hem hebben bedreigd, en dat de politie in Georgië hem wil vermoorden. Gelet op deze herhaalde uitlatingen van eiser, waaruit een duidelijke asielgerelateerde vrees bij terugkeer naar Georgië blijkt, acht de rechtbank het zorgvuldig en niet onjuist, en bovendien ook niet in eisers nadeel, dat verweerder ervoor heeft gekozen om niet direct in te zetten op uitzetting van eiser naar Georgië maar om eerst eisers uitlatingen te interpreteren als een asielaanvraag. Deze aanpak getuigt dan ook van de zorgvuldigheid die van verweerder verlangd mag worden bij het interpreteren van een eventuele asielwens tijdens het gehoor. Een asielaanvraag is immers vormvrij en uitlatingen zoals de hiervoor geciteerde uitlatingen van eiser tijdens het gehoor dienen te worden geïnterpreteerd als een asielwens (zie in dit verband de uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) van 20 januari 2025, ECLI:NL:RVS:2025:159, overweging 3.2 en van 4 oktober 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BT7118, overwegingen 2.4.4 tot en met 2.4.6). Gelet op het feit dat eiser uitlatingen heeft gedaan waaruit zowel een vrees voor terugkeer naar Georgië blijkt als de wens een asielaanvraag te doen mits hij die aanvraag in vrijheid af zou mogen afwachten, is het zorgvuldig geweest dat verweerder eiser in eerste instantie op grond van artikel 59b van de Vw in bewaring heeft gesteld. De stelling van eiser dat verweerder enkel meer tijd wenste om een toets als bedoeld in het Adrar-arrest, volgt de rechtbank niet. Uit de toelichting van verweerder ter zitting blijkt voldoende dat de grondslag van de onderhavige maatregel van bewaring is gekozen omdat voor verweerder niet ondubbelzinnig vaststond dat eiser geen asiel wilde aanvragen tijdens zijn detentie, en verweerder eiser die mogelijkheid uit voorzorg heeft willen bieden door diens uitlatingen tijdens het gehoor als een asielwens op te vatten. Anders dan eiser betoogt, is niet gebleken dat verweerders besluit om artikel 59b, eerste lid, van de Vw als grondslag te hanteren verband hield met het effectief verlengen van de periode waarin het non-refoulementbeginsel getoetst kon worden.

4. Tot slot volgt de rechtbank eiser niet in zijn stelling dat de afwegingen van verweerder ten aanzien van de zware en lichte gronden waaruit een risico op onttrekking moet blijken niet juist is geweest omdat deze afweging plaatsvond in het kader van artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw. Het gehoor voorafgaand aan een inbewaringstelling heeft juist de functie om verweerder zorgvuldig te laten beoordelen of een maatregel van bewaring noodzakelijk is, en wat de juiste grondslag van een eventuele maatregel zou moeten zijn gelet op de omstandigheden van de vreemdeling. Daarnaast is de rechtbank van oordeel dat de zware en lichte gronden die aan de bewaringsmaatregel ten grondslag zijn gelegd niet anders zouden zijn geweest als wel toepassing was gegeven aan artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw, en ook niet anders beoordeeld dienen te worden.

5. Gelet op het voorgaande ligt in hetgeen eiser in beroep heeft aangevoerd geen grond besloten voor het oordeel dat de maatregel van bewaring op een onjuiste wettelijke grondslag is gebaseerd. De beroepsgrond slaagt niet.

6. In de maatregel van bewaring heeft verweerder zich op het standpunt gesteld dat de bewaring noodzakelijk was met het oog op de vaststelling van de identiteit of nationaliteit van eiser en met het oog op het verkrijgen van gegevens die noodzakelijk zijn voor beoordeling van een asielaanvraag. Verweerder heeft, onder verwijzing naar artikel 5.1b, derde en vierde lid, van het Vreemdelingenbesluit (Vb), als zware gronden vermeld dat eiser:

7. De rechtbank stelt vast dat eiser de zware en lichte gronden, en de daarop gegeven toelichtingen, niet heeft betwist. Deze gronden en de daarop gegeven toelichtingen, die de ambtshalve toetsing van de rechtbank doorstaan, kunnen de maatregel van bewaring dragen. Er volgt namelijk uit dat er een risico bestaat dat eiser zich aan het toezicht zal onttrekken. Daarmee is ook gegeven dat de maatregel van bewaring noodzakelijk is met het oog op het verkrijgen van gegevens die noodzakelijk zijn voor de beoordeling van de asielaanvraag, zoals bedoeld in artikel 59b, eerste lid, aanhef en onder b, van de Vw (vgl. de uitspraak van de Afdeling van 6 december 2018, ECLI:NL:RVS:2018:4011).

8. Eiser voert aan dat verweerder voorafgaand aan de opheffing van de bewaring had moeten volstaan met een lichter middel. Hij betoogt dat onduidelijk is waarom hij na zijn staandehouding en ophouding op 8 november 2025 is heengezonden zonder in bewaring te worden gesteld, terwijl verweerder op 19 november 2025 alsnog heeft besloten de maatregel op te leggen. Volgens eiser is in de periode tussen 8 en 19 november niets voorgevallen dat aanleiding gaf verweerders eerdere oordeel (om op 8 november 2025 geen bewaring toe te passen) te veranderen.

9. Bij de beantwoording van de vraag of verweerder met een lichter middel had moeten volstaan, beoordeelt de rechtbank of verweerder zich terecht op het standpunt heeft gesteld dat geen andere afdoende maar minder dwingende maatregelen dan de inbewaringstelling doeltreffend konden worden toegepast. Daarbij past een grondig onderzoek naar de feitelijke elementen van het concrete geval en een specifieke motivering van verweerder; verwijzing naar de bewaringsgronden volstaat daarvoor niet. De rechtbank wijst op de uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van

10. De rechtbank is van oordeel dat verweerder zich terecht op het standpunt heeft gesteld dat in dit geval geen andere afdoende, maar minder dwingende maatregelen dan de inbewaringstelling doeltreffend konden worden toegepast. Dat verweerder op 8 november 2025 geen aanleiding heeft gezien om eiser in bewaring te stellen doet niet af aan de juistheid van de aanknopingspunten die verweerder in de maatregel naar voren heeft gebracht om eiser op 19 november 2025 wel in bewaring te stellen en geen toepassing te geven aan een lichter middel. In de maatregel heeft verweerder terecht overwogen dat het onwaarschijnlijk is dat eiser zich beschikbaar zou houden voor zijn asielprocedure, gelet op de omstandigheid dat eiser eerder niet voor zijn nader gehoor is verschenen, heeft aangegeven dat hij via Brussel wil vertrekken naar Turkije of Servië, en op 8 november 2025 heeft geprobeerd Nederland te verlaten en de Duitse grens over te steken wetende dat dit niet was toegestaan. Deze beroepsgrond slaagt niet.

Beslissing

Rechtsmiddel

Tegen deze uitspraak kan hoger beroep worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State binnen één week na de dag van bekendmaking.