RECHTBANK DEN HAAG
uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen
[eiser] , eiser,
de minister van Asiel en Migratie, verweerder,
Zittingsplaats Middelburg
Bestuursrecht
zaaknummer: NL25.25457
V-nummer: [V-nummer]
(gemachtigde: mr. J.E. de Poorte),
en
(gemachtigde: mr. J.M. Sánchez Rhemrev).
Procesverloop
Bij besluit van 30 mei 2025 (het bestreden besluit) heeft verweerder de asielaanvraag van eiser in de algemene procedure afgewezen als ongegrond.
Eiser heeft tegen het bestreden besluit beroep ingesteld.
De rechtbank heeft het beroep op 19 november 2025 behandeld in Breda. Eiser is verschenen, bijgestaan door zijn gemachtigde. Als tolk is verschenen [naam]. Verweerder heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.
Overwegingen
1. Eiser stelt van Iraakse nationaliteit te zijn en te zijn geboren op [datum] 1986. Hij heeft op 6 september 2022 een asielaanvraag in Nederland ingediend.
2. Eiser heeft aan zijn asielaanvraag ten grondslag gelegd dat hij Jezidi is. Hij is in Irak bedreigd vanwege zijn etniciteit en religie. Eiser heeft deelgenomen aan demonstraties en hij is bij de tweede demonstratie opgepakt en verhoord. Vanwege zijn deelname aan demonstraties is eiser tegengewerkt in het vinden van werk. Verder is eiser door de Center of Peace Communications uitgenodigd voor een congres in Erbil. Eiser is niet gegaan omdat hij ziek was. Echter enkele dagen na afloop van het congres is eiser telefonisch benaderd door de Nationale Veiligheidsdienst. Eiser werd verteld dat tegen hem een arrestatiebevel was uitgevaardigd en dat hij zich diende te melden. Eiser vreest bij terugkeer naar Irak voor arrestatie door de Nationale Veiligheidsdienst.
3. Bij het bestreden besluit heeft verweerder de asielaanvraag van eiser afgewezen als ongegrond. Verweerder acht de identiteit, nationaliteit en herkomst van eiser geloofwaardig. Ook de problemen die eiser in Irak heeft ervaren vanwege zijn Jezidi etniciteit zijn geloofwaardig. De politieke activiteiten en problemen van eiser acht verweerder gedeeltelijk geloofwaardig. Zo gelooft verweerder dat eiser een politieke mening heeft, dat hij heeft deelgenomen aan demonstraties en dat hij in 2014 is gearresteerd. Niet gevolgd wordt dat eiser vanwege zijn deelname aan demonstraties is tegengewerkt in het vinden van werk. Eiser heeft niet geloofwaardig verklaard dat hij is uitgenodigd voor een congres en dat als gevolg daarvan een arrestatiebevel is uitgevaardigd door de Iraakse autoriteiten. Ook heeft eiser onvoldoende inzichtelijk gemaakt dat hij een reëel risico loopt op ernstige schade bij terugkeer naar een ontheemdenkamp in de KAR.
4. Eiser voert tegen het bestreden besluit het volgende aan. Verweerder heeft ten onrechte het nieuwe beleid voor Jezidi’s, dat geldt sinds 1 juli 2024, toegepast. In het geval van eiser is de maximale beslistermijn van 21 maanden ruimschoots overschreden. Als verweerder tijdig had beslist op zijn asielaanvraag, zou het voor eiser gunstigere beleid nog niet zijn afgeschaft en zou aan hem een verblijfsvergunning zijn verstrekt. Verder betoogt eiser dat Jezidi’s als groep wordt gediscrimineerd. Zo is eiser tegengewerkt bij het vinden van werk. Eiser heeft dit in zijn verklaringen voldoende onderbouwd. Ten aanzien van de locatie van het congres heeft eiser verklaard deze te kunnen achterhalen via zijn contacten bij de organisatie Nabo. Verder is eiser in zijn gehoor en zienswijze ingegaan op zijn positie als vooraanstaand persoon. Verweerder had hier ook nader op kunnen doorvragen tijdens het gehoor. Dat eisers verklaringen over de inhoud van het congres niet volledig zijn maakt deze nog niet foutief. Eiser stelt een risico te lopen op ernstige schade bij terugkeer naar Irak.
5. In de aanvullende gronden van 7 november 2025 heeft eiser nadere landeninformatie overgelegd. Samengevat volgt uit de landeninformatie volgens eiser dat de situatie voor Jezidi’s in Irak nog steeds zeer slecht is. De Iraakse overheid doet onvoldoende met de schrijnende omstandigheden in de ontheemdenkampen. Hoewel er verbeterinitiatieven bestaan in Irak, worden deze niet nageleefd. Ten onrechte heeft verweerder hiermee in zijn beoordeling geen rekening gehouden. Voorts beroept eiser zich op een arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie en zeven vergelijkbare uitspraken van rechtbanken over Jezidi’s. Tot slot heeft eiser ter zitting gewezen op een recente uitspraak van de meervoudige kamer van deze rechtbank, zittingsplaats Arnhem, van 5 november 2025, en het thematisch ambtsbericht van de minister van Buitenlandse Zaken van 7 november 2025 over de ontheemdenkampen en Jezidi in Irak.
De rechtbank oordeelt als volgt.
Beleidswijziging
6. Het uitgangspunt bij het nemen van een besluit is dat het recht wordt toegepast dat op dat moment geldt. Dit geldt ook voor beleidsregels. Alleen in het geval van bijzondere omstandigheden kan van dit uitgangspunt worden afgeweken. Per 1 juli 2024 is het nieuwe beleid onder het Wijzigingsbesluit Vreemdelingencirculaire (WBV) 2024/12 in werking getreden. Het oude beleid waarbij Jezidi’s aangemerkt waren als kwetsbare minderheidsgroep, is hiermee vervallen. Naar het oordeel van de rechtbank heeft eiser zelf in dit verband geen bijzondere omstandigheden aangevoerd waarom in zijn geval van het oude beleid uitgegaan moet worden. Voor zover het al relevant is dat verweerder niet tijdig heeft beslist op de asielaanvraag van eiser, is van belang dat eisers asielaanvraag aanvankelijk niet in behandeling is genomen omdat Polen verantwoordelijk was voor de behandeling daarvan. Omdat eiser niet tijdig is overgedragen aan Polen is Nederland per 29 september 2024 alsnog verantwoordelijk geworden. Tot die datum was verweerder niet bevoegd om een (inhoudelijke) beslissing te nemen op eisers asielaanvraag. Dat verweerder niet tijdig heeft beslist op de asielaanvraag van eiser brengt bovendien niet de verplichting mee om een ouder, naar gesteld gunstiger, beleid toe te passen. Daar komt bij dat het ten tijde van de asielaanvraag geldende beleid niet meebracht dat zonder meer een vergunning zou worden verleend. Verweerder zou in dat geval nog steeds een beoordeling van het asielrelaas moeten maken. Dit relaas wordt vervolgens afgezet tegen de algemene situatie in het land van herkomst. Verweerder wijst er dan ook terecht op dat zowel in het oude als het nieuwe beleid sprake is van het individualiseringsvereiste. Het nieuwe beleid levert voor eiser geen benadeling op. Eisers beroepsgrond slaagt niet.
Geloofwaardigheid
7. Verweerder heeft zich niet ten onrechte op het standpunt gesteld dat eisers verklaringen geen samenhangend en aannemelijk geheel vormen. Zo heeft verweerder kunnen overwegen dat eisers verklaringen over de tegenwerking bij het vinden van een baan berusten op aannames van eiser. Verweerder wijst terecht op de verklaring van eiser dat hem niet verteld is om welke reden hij niet is aangenomen bij de organisatie SIT. Eiser vult zelf in dat hij niet is aangenomen vanwege de controle door de KDP. Verder heeft verweerder niet ten onrechte eisers gestelde problemen vanwege de uitnodiging voor een congres ongeloofwaardig geacht. Eiser heeft geen objectieve documenten overgelegd die dit asielmotief volledig onderbouwen. De uitnodiging voor het congres betreft een kopie en deze kan niet op echtheid onderzocht worden. Verweerder heeft niet ten onrechte overwogen dat eiser summier verklaart over het congres. Zo geeft eiser geen duidelijkheid over de locatie en inhoud. Uit openbare bronnen volgt dat voor het congres prominente Irakezen zijn uitgenodigd. Eiser heeft onvoldoende onderbouwd dat hij werd gezien als vooraanstaand persoon. Bovendien heeft eiser het congres naar eigen zeggen niet bijgewoond vanwege ziekte. Verweerder heeft verder bij zijn beoordeling kunnen betrekken dat eiser op 8 oktober 2021 legaal en gecontroleerd via het vliegveld van Bagdad uit Irak is vertrokken. Het is gelet hierop niet ten onrechte ongeloofwaardig geacht dat tegen eiser een arrestatiebevel is uitgevaardigd.
Reëel risico op ernstige schade bij terugkeer naar de KAR
8. Niet in geschil is dat het vluchtelingenkamp Rwanga in de KAR moet worden aangemerkt als de normale woon- of verblijfplaats van eiser. Verweerder dient het reële risico op ernstige schade bij terugkeer naar Irak in te schatten aan de hand van een individuele beoordeling. Het risico moet blijken uit de individuele omstandigheden en de overgelegde en bekende algemene landeninformatie.
9. Verweerder heeft zich op het standpunt kunnen stellen dat eiser de discriminatie die hij in Irak ondervonden heeft vanwege zijn etniciteit aannemelijk is, maar onvoldoende zwaarwegend. Niet gebleken is dat eiser destijds door discriminatie zo ernstig werd beperkt in zijn bestaansmogelijkheden dat hij onmogelijk op maatschappelijk en sociaal gebied kon functioneren. Verweerder wijst terecht op eisers verklaringen dat hij onderwijs heeft kunnen volgen en als vrijwilliger werkzaam kon zijn. Hieruit volgt niet dat eiser voor zijn vertrek uit Irak persoonlijk zwaarwegende problemen heeft ondervonden vanwege zijn etniciteit.
10. In het algemeen ambtsbericht van de minister van Buitenlandse Zaken over Irak van november 2023 komt een zorgelijk beeld naar voren over de humanitaire situatie in de ontheemdenkampen in Irak. De ontheemdenkampen zijn overbevolkt, de onderkomens zijn niet geschikt voor langdurig verblijf en bieden onvoldoende bescherming tegen de extreme weersomstandigheden en brand, de ontheemden zijn afhankelijk van humanitaire hulp en ervaarden moeite met toegang tot werk. Toch was er in de verslagperiode, al dan niet beperkt, toegang tot onderwijs, gezondheidzorg en basisvoorzieningen. Het thematisch ambtsbericht van november 2025 schetst een verslechtering van de situatie in de kampen. Het besluit van het federale ministerie van Migratie en Ontheemding tot sluiting van de ontheemdenkampen gaf aanleiding tot het vertrek van humanitaire hulporganisaties. Bovendien zorgt dit besluit en de korting van de USAID voor een terugloop in de financiering van de kampen. Ten opzichte van het vorige ambtsbericht was sprake van een groot aantal gewapende incidenten in de kampen. Ook de toegang tot basisvoorzieningen was verder beperkt, de voedselhulp en waterveiligheid waren inconsistent. Gezondheidszorg en onderwijs waren aanwezig, maar door ernstige tekorten aan artsen, ambulances, chauffeurs en leerkrachten is de toegang tot deze diensten verder beperkt.
11. De rechtbank overweegt dat, hoewel de Iraakse overheid zich welwillend opstelt en aanvullende ondersteuning heeft aangekondigd, er vooralsnog geen duidelijkheid bestaat over de daadwerkelijke realisatie daarvan. Verweerder heeft ter zitting niet betwist dat de situatie in de vluchtelingenkampen is verslechterd en dat sprake is van budgettekorten. Verweerder is onvoldoende ingegaan op de door eiser overgelegde landeninformatie waaruit volgt dat eiser mogelijk niet naar het ontheemdenkamp in de KAR kan terugkeren zonder daarbij een reëel risico te lopen op een behandeling in strijd met artikel 3 van het EVRM. Verweerder heeft niet kunnen volstaan met een beoordeling van de ernst van de discriminatie die eiser (toen) heeft ervaren, er zijn immers ook aanwijzingen voor ernstige schade als eiser nu moet terugkeren naar het ontheemdenkamp, die daar los van staat. De beroepsgrond slaagt.
12. Het beroep is gegrond. Het bestreden besluit is onvoldoende gemotiveerd. De rechtbank vernietigt het bestreden besluit wegens schending van artikel 3:46 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). De rechtbank bepaalt met toepassing van artikel 8:72, vierde lid, van de Awb dat verweerder een nieuw besluit moet nemen met inachtneming van deze uitspraak. De rechtbank geeft verweerder daarvoor een termijn van acht weken. Verweerder dient zich ervan te vergewissen dat de terugkeer van eiser naar de KAR in Irak geen reëel en bewezen risico op ernstige schade inhoudt.
13. Omdat het beroep gegrond is, krijgt eiser een vergoeding van zijn proceskosten. De proceskosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.814 (1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen op zitting met een waarde per punt van € 907 en een wegingsfactor 1).
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep gegrond;
- vernietigt het besluit van 30 mei 2025;
- draagt verweerder op binnen acht weken na de dag van verzending van deze uitspraak een
nieuw besluit te nemen op de aanvraag van eiser, waarbij rekening wordt gehouden met
deze uitspraak;
- veroordeelt verweerder tot betaling van € 1.814 (duizend achthonderdveertien euro) aan
proceskosten aan eiser.
Deze uitspraak is gedaan op 18 december 2025 door mr. B.F.Th. de Roos, rechter, in aanwezigheid van A.S.J.I. Hendrickx, griffier, en openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op www.rechtspraak.nl.
De uitspraak is bekendgemaakt op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.