uitspraak van de enkelvoudige kamer van 18 september 2025 in de zaak tussen
Stichting Another Kind of Blue, uit Den Haag, eiseres
(gemachtigde: mr. J.H.A. van der Grinten),
en
de raad van bestuur van het Nederlands Fonds voor Podiumkunsten, verweerder
(gemachtigde: A. Braxhoveri, M. de Ridder en J. van Oortmerssen).
Inleiding
l . In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiseres tegen de afwijzing van haar subsidieaanvraag in het kader van de Deelregeling meerjarige productsubsidies 2025-2028 (de deelregeling).
Verweerder heeft deze aanvraag met het besluit van 3 juli 2024 niet gehonoreerd. Met het bestreden besluit van 4 februari 2025 op het bezwaar van eiseres is verweerder bij de afwijzing van de aanvraag gebleven.
Verweerder heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.
De rechtbank heeft het beroep op 26 juni 2025 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: de gemachtigde van eiseres en de gemachtigden van verweerder. Namens eiseres zijn [naam 1] , [naam 2] en [naam 3] verschenen.
Beoordeling door de rechtbank
Waar gaat deze zaak over?
2. Eiseres is een in Den Haag gevestigd dansgezelschap onder artistieke leiding van choreograaf [naam 1] . Eiseres heeft een subsidieaanvraag ingediend op grond van de deelregeling voor een subsidiebedrag van € 370.000,- per jaar (categorie Il).Verweerder heeft de aanvraag voorgelegd aan de Adviescommissie meerjarige productsubsidie 2025-2028 categorie II (de adviescommissie). De adviescommissie heeft de aanvraag getoetst aan de (beleids)uitgangspunten en de criteria die gelden voor de deelregeling. De adviescommissie heeft een negatief advies uitgebracht. Hierop heeft verweerder de subsidieaanvraag niet gehonoreerd.
In bezwaar heeft de bezwarenadviescommissie (de bac) verweerder geadviseerd om het bezwaarschrift ongegrond te verklaren. Het is de bac niet gebleken dat het advies van de adviescommissie niet zorgvuldig tot stand is gekomen of niet voldoende draagkrachtig en inzichtelijk is gemotiveerd. Verweerder heeft dit advies gevolgd.
Wat vindt eiseres in beroep?
Eiseres voert aan dat verweerder het advies van de adviescommissie niet ten grondslag aan het besluit had mogen leggen. Volgens eiseres heeft één van de leden van de adviescommissie, [naam 4] , zich als freelance recensent voor de NRC, al jarenlang stelselmatig negatief uitgelaten over het werk van [naam 1] . Zij heeft hierdoor op z'n minst de schijn van partijdigheid gewekt. [naam 4] heeft een persoonlijk belang, deels door gezichtsverlies bij een positief advies van de adviescommissie, en kan niet onbevangen deelnemen aan de beoordeling van de aanvraag.
Daarnaast betoogt eiseres dat de beoordeling van de artistieke kwaliteit in meerdere opzichten tekort schiet. De beoordeling is niet zorgvuldig geweest, niet deugdelijk gemotiveerd en op onderdelen onbegrijpelijk en naar haar uitkomst onjuist.
Ten slotte meent eiseres dat de beoordeling van de artistieke kwaliteit naar haar aard ook de beoordeling op het criterium 'betekenis voor de Nederlandse podiumkunstpraktijk' op negatieve wijze beïnvloedt.
Eiseres concludeert dan ook dat het advies van de adviescommissie niet aan het besluit van 3 juli 2024 ten grondslag mocht worden gelegd.
Wat zijn de regels?
3. Op de subsidieaanvraag is de deelregeling van toepassing. De subsidieaanvragen (die voldoen aan de formele vereisten) worden getoetst aan de volgende criteria:
- Artistieke kwaliteit;
- Publieksfunctie;
- Betekenis voor de Nederlandse podiumkunstpraktijk;
- Geografische spreiding.
Wat is het oordeel van de rechtbank?
Is er sprake van vooringenomenheid?
4. De vraag die allereerst bij de rechtbank voorligt is of [naam 4] een zodanig persoonlijk belang had bij de advisering van de aanvraag van eiseres dat zij daaraan niet had behoren deel te nemen. Uit artikel 2:4 van de Algemene wet bestuursrecht volgt dat een bestuursorgaan zijn taak vervult zonder vooringenomenheid. Daarnaast waakt het ertegen dat tot het bestuursorgaan behorende of daarvoor werkzame personen die een persoonlijk belang hebben bij een besluit de besluitvorming beïnvloeden. Hieruit vloeit ook voort dat een bestuursorgaan de schijn van belangenverstrengeling moet vermijden.
5. Naar het oordeel van de rechtbank is van een persoonlijk belang als hiervoor bedoeld van [naam 4] niet gebleken. Daartoe is van belang dat de beoordeling van een subsidieaanvraag door een adviescommissie wezenlijk verschilt met het recenseren voor een krant. Uit de toelichting van verweerder op zitting volgt dat de adviescommissie is samengesteld uit negen leden en een voorzitter. De leden hebben elk hun eigen expertise en zijn ook vanwege hun kennis en expertise in het betreffende vakgebied benoemd. Zij vertegenwoordigen een breed palet aan kennis. Dit maakt het mogelijk om een gedegen artistieke beoordeling te maken. De argumenten in het advies worden gedragen door de complete adviescommissie, die onder leiding van een onafhankelijke voorzitter tot een oordeel komt. In deze adviescommissie zat naast [naam 4] nog een lid met een expertise op het gebied van dans. Elke adviseur draagt vanuit zijn eigen deskundigheid bij aan het gezamenlijke oordeel van de adviescommissie. Daarbij is de adviescommissie gebonden aan het beoordelingskader van de deelregeling en aan een protocol. Dit protocol moet voorafgaand aan de advisering door alle leden worden ondertekend. Hierin is onder meer opgenomen dat de adviseurs geen persoonlijk belang hebben bij aanvragen die behandeld worden en zij hun werk zonder vooringenomenheid kunnen uitvoeren. Daarnaast moeten zij hun nevenfuncties melden. De lijst met aanvragen die in behandeling zijn genomen, is aan alle adviseurs gestuurd met het verzoek na te gaan of zij een (in)direct belang hebben bij de aanvragen. Tenslotte is ook tijdens de vergadering aandacht besteed aan mogelijke vooringenomenheid. Hierbij is niet gebleken van een (schijn van) belangenverstrengeling, vooringenomenheid of een persoonlijk belang van [naam 4] .
Het recenseren van kunstuitingen gaat, in tegenstelling tot het hiervoor beschrevene, om een individuele beoordeling van een specifiek optreden, waarbij de recensent niet gebonden is aan een vooraf opgesteld beoordelingskader of protocol. Dat [naam 4] zich in haar hoedanigheid als recensent bij de NRC een aantal keer negatief heeft uitgelaten over een specifieke uitvoering van [naam 1] , maakt dan ook niet dat zij niet in staat zou zijn om op objectieve en onpartijdige wijze over eiseres te adviseren. Niet is gebleken van wrok of vooringenomenheid van haar kant, nu haar recensies niet alleen maar negatief zijn. Ook is niet aannemelijk gemaakt dat er gevaar voor gezichtsverlies voor [naam 4] zou dreigen. Daarbij is van belang dat de negatieve recensies op voorstellingen uit het verleden zien, terwijl het bij de beoordeling van onderhavige aanvraag juist over de toekomstplannen van eiseres gaat. De rechtbank komt dan ook met verweerder tot de conclusie dat van een persoonlijk belang van [naam 4] niet is gebleken.
Is het advies inzichtelijk en concludent?
6. De afwijzing van de subsidieaanvraag is gebaseerd op een deskundigenadvies, namelijk het advies van de adviescommissie. Volgens vaste jurisprudentie van de hoogste bestuursrechter moet een bestuursorgaan, als het een deskundigenadvies aan zijn besluitvorming ten grondslag legt, zich ervan vergewissen dat het advies zorgvuldig tot stand is gekomen en dat de inhoud inzichtelijk en concludent is. Het laatste betekent dat de gedachtegang van het deskundigenadvies duidelijk en voldoende controleerbaar moet zijn. Als het advies aan die eisen voldoet, mag het bestuursorgaan van dat advies uitgaan, tenzij
concrete aanknopingspunten voor twijfel aan de juistheid of volledigheid van het advies naar voren zijn gebracht.
Artistieke kwaliteit
7. De adviescommissie heeft de artistieke kwaliteit van eiseres als zwak beoordeeld. Bij het toetsen van de artistieke kwaliteit wordt door de adviescommissie gebruik gemaakt van drie kernbegrippen: vakmanschap, oorspronkelijkheid en zeggingskracht.
Vakmanschap
8. De adviescommissie is gematigd positief over het vakmanschap van eiseres en heeft oog voor de vakkundigheid waarmee technische elementen worden toegepast in de producties, maar vindt dat deze onvoldoende inhoudelijk worden vervlochten met de choreografie van de voorstellingen. De adviescommissie constateert bijvoorbeeld dat het thema van mens versus techniek op een vrij eenduidige manier zijn uitwerking vindt binnen de producties. Daarnaast zet de adviescommissie op basis van eerder werk kanttekeningen bij de muziek, die zij regelmatig weinig gelaagd en eenvoudig van aard vindt. De adviescommissie constateert vervolgens dat de plannen voor de periode 2025-2028 grotendeels gebaseerd zijn op een voortzetting van de al ingeslagen artistieke koers. Zij ziet in het plan geen overtuigende visie die nieuwe perspectieven biedt op de vorm en thematiek van het werk van eiseres of op een versterking van de muziek binnen de producties.
Naar het oordeel van de rechtbank heeft de adviescommissie voldoende inzichtelijk gemaakt hoe zij tot deze beoordeling voor vakmanschap is gekomen. De adviescommissie heeft een kanttekening gezet bij de muziek op basis van eerder werk. Dit heeft zij gedaan op basis van de activiteiten van eiseres in de periode I januari 2021 tot
1 maart 2024 aan de hand van de reflectie in de aanvraag op de gerealiseerde activiteiten, de bevindingen bij voorstellingsbezoek die adviseurs van verweerder in die periode hebben verricht en maximaal vier liveregistraties van werk uit deze periode die eiseres bij de aanvraag heeft kunnen aanleveren. Op grond van deze bronnen is de adviescommissie tot haar oordeel gekomen. Naar het oordeel van de rechtbank is hiermee inzichtelijk gemaakt waar het oordeel betrekking op heeft, wat de kritiek van de adviescommissie is en hoe zij tot dit oordeel is gekomen. De beoordeling is op dit punt te volgen.
Dat eiseres deze beoordeling niet te rijmen vindt met het feit dat zij voor twee voorstellingen van verweerder een subsidie Opdracht compositie en libretto heeft ontvangen, volgt de rechtbank niet. Bij beide subsidies gelden verschillende eisen die door andere adviescommissies worden beoordeeld, waardoor de beoordelingen van de aanvragen niet vergelijkbaar zijn.
Oorspronkelijkheid
9. Naar het oordeel van de rechtbank is het advies ten aanzien van dit punt ook voldoende inzichtelijk en concludent.
De adviescommissie erkent een zekere mate van oorspronkelijkheid in de wijze waarop techniek en esthetiek worden gecombineerd, maar zet wel kanttekeningen bij de uitwerking van deze techniek. Volgens de adviescommissie heeft het onderzoek dat eiseres bij haar voorstellingen wil betrekken vooral het karakter van vooronderzoek en wordt het te
weinig doorgezet als een geïntegreerd onderdeel van de specifieke producties. Uit het plan blijkt onvoldoende hoe het onderzoek doorwerkt in de vormgeving van de producties. Bij verschillende producties is opgemerkt dat eiseres een bepaald thema onderzoekt. Als voorbeeld noemt de adviescommissie de voorstelling "Dualogue". Op basis van de thematiek kan in potentie een oorspronkelijke visie tot uiting komen, maar de adviescommissie ziet dit te weinig terug in de toelichting bij het plan. Hierdoor wordt het volgens de adviescommissie niet helder hoe het theoretische concept wordt vertaald naar een choreografische uitwerking. De adviescommissie vindt de thematiek bij andere voorstellingen, zoals "The Human vs Machine", weinig origineel. Dat eiseres het hier niet mee eens is, laat onverlet dat er geen aanknopingspunten zijn aangevoerd die aanleiding geven om te twijfelen aan de juistheid of volledigheid van dit advies.
Eiseres heeft in dit kader ook aangevoerd dat het niet aan de bac is om een inhoudelijk oordeel te vormen over haar aanvraag. Naar het oordeel van de rechtbank is daarvan ook geen sprake. De bac is slechts nagegaan of de adviescommissie op basis van de beschrijving van de voorstellingen in redelijkheid tot haar oordeel heeft mogen komen. De bac heeft verwezen naar passages uit het plan waarin eiseres een vorm van onderzoek benoemt. Vervolgens heeft de bac benoemd dat zij het redelijk vindt dat de adviescommissie binnen het beoordelingskader voor het kernbegrip oorspronkelijkheid deze onderzoeken beoordeelt. Dat de beschrijving van de voorstellingen de bac summier en conceptueel voorkomt, is dan ook geen inhoudelijk oordeel, maar een constatering.
Zeggingskracht
10. Volgens de toelichting bij de deelregeling gaat het bij het criterium zeggingskracht over de overdracht op het publiek. Zo is van belang of de voorstelling het beoogde muziek aanspreekt en in hoeverre de makers met hun voorstellingen het beoogde publiek weten te beroeren, te prikkelen of te verrassen.
Binnen die context vindt de adviescommissie dat de louter positieve benadering van technologische ontwikkelingen een tamelijk eenzijdig perspectief laat zien. Het bevreemdt de commissie dat het gezelschap in het plan niet stilstaat bij andere aspecten van technologie, zoals de negatieve gevolgen van technologische ontwikkelingen of de relatie met het thema inclusie. De toelichting op de concrete producties voor de komende periode wordt beperkt gevonden. Er ontstaat geen helder beeld van het eindresultaat dat eiseres voor ogen heeft en de adviescommissie mist een motivatie om te gaan werken met bepaalde samenwerkingspartners. De adviescommissie stelt uit de plannen van eiseres vast dat daar een oprechte fascinatie uit naar voren komt voor het overbrengen van bepaalde thematiek op het publiek, maar concludeert dat deze onvoldoende inhoudelijk wordt vertaald naar de choreografie. Zo wil eiseres op indringende wijze raken aan de ambivalente gevoelens die de technologie bij mensen oproept, maar deze visie heeft de adviescommissie nauwelijks aangetroffen in de plannen. De technologie wordt volgens de adviescommissie eenzijdig aangevlogen en ook in de omschrijving van het project "Arms" wordt in het plan in beperkte mate een andere kant van de medaille geschetst.
Naar het oordeel van de rechtbank heeft de adviescommissie met deze motivering voldoende inzicht geboden in de aan haar oordeel ten grondslag liggende gedachtegang. De stelling van eiseres dat in de aanvraag is beschreven dat op indringende wijze de ambivalente gevoelens worden geraakt die technologie bij veel mensen oproept, maakt het voorgaande niet anders, nu dit iets zegt over het effect van het werk op het publiek, maar
onvoldoende over de benadering van eiseres van de technologische ontwikkeling en het tot uitdrukking brengen van de ambivalente relatie tussen mens en techniek. Dat eiseres het niet eens is met dit oordeel van de adviescommissie, laat onverlet dat er geen aanknopingspunten zijn aangevoerd die aanleiding geven gegeven om te twijfelen aan de juistheid of volledigheid van het dit advies.
Betekenis voor de Nederlandse podiumkunstpraktijk
11. Eiseres heeft betoogt dat een negatieve beoordeling van de artistieke kwaliteit onherroepelijk doorwerkt op de beoordeling van het criterium betekenis voor de Nederlandse podiumkunstpraktijk. Eiseres meent daarom dat als voor de artistieke kwaliteit een hogere score moet worden toegekend, de beoordeling voor de betekenis voor de podiumkunstpraktijk op zijn minst moet worden heroverwogen.
De adviescommissie heeft de betekenis voor de Nederlandse podiumkunstpraktijk van eiseres als voldoende beoordeeld. Gelet op wat in de overwegingen 8 tot en met 10 is overwogen, blijft de beoordeling van de artistieke kwaliteit van eiseres als zwak in stand. Maar ook als er wel aanleiding zou zijn om de beoordeling van het criterium artistieke kwaliteit aan te passen, zou dit naar het oordeel van de rechtbank niet doorwerken in de beoordeling van het criterium betekenis voor de Nederlandse podiumkunstpraktijk. Daartoe is van belang, zoals ook door verweerder is toegelicht, dat beide criteria een eigen afwegingskader kennen. Bij de artistieke kwaliteit beoordeelt de adviescommissie de plannen van de aanvrager. Bij het criterium betekenis voor de Nederlandse
podium kunstpraktijk beoordeelt de adviescommissie of de activiteiten van de aanvrager een aanzienlijke verrijking opleveren van een discipline, genre of de podiumkunsten als geheel in Nederland. Een kritisch oordeel op het criterium artistieke kwaliteit betekent, zoals ook in onderhavig geval aan de orde is, dan ook niet dat het oordeel ten aanzien van de artistieke kwaliteit doorwerkt in het criterium betekenis voor de Nederlandse podiumkunstpraktijk.
Conclusie en gevolgen
12. Gelet op het voorgaande is de rechtbank van oordeel dat het advies van de adviescommissie voldoende zorgvuldig tot stand is gekomen, inzichtelijk en concludent is, waardoor verweerder het ten grondslag heeft kunnen leggen aan zijn besluitvorming.
13. Het beroep is ongegrond. Voor een proceskostenveroordeling of vergoeding van het door eiseres betaalde griffierecht bestaat geen aanleiding.
Beslissing
De rechtbank verklaart beroep ongegrond.
Deze uitspraak is gedaan door mr. M.M. Meijers, rechter, in aanwezigheid van mr. S. Hoeijmans, griffier. Uitgesproken in het openbaar op 18 september 2025.
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.