ECLI:NL:RBDHA:2026:10064

Procesverloop

Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.

De rechtbank heeft het beroep op 2 april 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiseres, de gemachtigde van eiseres en de gemachtigde van de minister.

Beoordeling door de rechtbank

3. Eiseres heeft de Somalische nationaliteit en is geboren op [geboortedag] 1996. Zij legt aan haar asielaanvraag ten grondslag dat zij vreest voor Al-Shabaab. De neef van eiseres, [persoon B], is leider bij Al-Shabaab. Hij wilde eiseres uithuwelijken aan een collega van Al-Shabaab. Maar eiseres was in 2023 al gehuwd met [persoon A], die tot een minderheidsstam behoort. Eiseres weigerde daarom met de collega van haar neef te trouwen. [persoon B] heeft haar en [persoon A] toen meegenomen naar de gevangenis. Eiseres heeft twee dagen vastgezeten, maar mocht gaan vanwege haar medische situatie. Eiseres is wel ter dood veroordeeld. Bij terugkeer vreest zij daarom te worden gedood.

4. Het asielrelaas van eiser bevat volgens de minister de volgende asielmotieven:

De minister stelt zich hierover op het volgende standpunt. De minister vindt de identiteit, nationaliteit en herkomst van eiseres geloofwaardig. De minister vindt het geheime huwelijk met [persoon A] en problemen met haar neef die daaruit voortkomen niet geloofwaardig. Daarom heeft de minister alleen gekeken of eiseres op grond van haar identiteit, nationaliteit en herkomst in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning asiel. Omdat dit volgens de minister niet het geval is, heeft de minister de asielaanvraag afgewezen als ongegrond.

Mocht de minister het geheime huwelijk van eiseres en de daaruit voortvloeiende problemen met haar neef ongeloofwaardig vinden?

5. Het is niet in geschil dat eiseres dit asielmotief niet volledig met objectieve documenten heeft onderbouwd. De minister heeft daarom aan de hand van de verklaringen van eiseres en de overige overgelegde bewijsstukken beoordeeld of het asielmotief alsnog geloofwaardig is. Dat is volgens de minister niet het geval, omdat eiseres niet voldoet aan de voorwaarde van artikel 31, zesde lid, aanhef en onder c, van de Vw 2000.

Eiseres betoogt dat de minister het geheime huwelijk met [persoon A] en de daaruit voortvloeiende problemen ten onrechte ongeloofwaardig vindt om de reden dat haar verklaringen geen samenhangend en aannemelijk geheel vormen.

Geheim huwelijk

Eiseres betoogt allereerst dat de minister het geheime huwelijk met [persoon A] ten onrechte geloofwaardig acht. Zij betwist in dit verband dat zij onvolledig en tegenstrijdig heeft verklaard over haar burgerlijke staat. Zo heeft zij tijdens het nader gehoor weliswaar verklaard dat zij nog met [persoon A] was getrouwd toen zij naar Nederland kwam, maar dit is te wijten aan het feit dat eiseres korte antwoorden geeft op relatief strenge vragen van de hoormedewerker. Verder betwist eiseres dat het ongeloofwaardig is dat zij in het geheim is getrouwd met [persoon A] en dat zij niet aannemelijk heeft gemaakt waarom zij koos om met iemand van een minderheidsstam te trouwen. De manier waarop eiseres en [persoon A] elkaar hebben leren kennen en een huwelijk zijn aangegaan, is niet bevreemdend. Het huwelijk zou inderdaad onlogisch kunnen worden gevonden omdat dat eiseres geen toestemming heeft gevraagd en [persoon A] tot een minderheidsstam behoort. Het valt echter niet uit te sluiten dat eiseres dit huwelijk is aangegaan als een ‘daad van verzet’. Daarvoor bestaat in het nader gehoor ook voldoende feitelijke grondslag, omdat eiseres verklaart dat zij heeft gekozen voor [persoon A] uit liefde en dat zij die keuze zelf heeft gemaakt. Daarnaast heeft eiseres veel ellende meegemaakt, is zij verkracht, uitgehuwelijkt en heeft zij nare behandelingen meegemaakt door haar schoonmoeder om zwanger te raken. Ook was er sociale druk na haar scheiding. De minister had deze twee elementen moeten betrekken bij de beoordeling van de geloofwaardigheid.

De beroepsgrond van eiseres slaagt niet. De minister stelt zich niet ten onrechte op het standpunt dat het geheime huwelijk met [persoon A] ongeloofwaardig is. In de eerste plaats werpt de minister terecht tegen dat eiseres onvolledig en tegenstrijdig verklaart over haar burgerlijke staat. Eiseres verklaart in het aanmeldgehoor van 29 juni 2024 dat zij alleenstaand en gescheiden is, maar uit de verklaringen van eiseres tijdens het nader gehoor volgt dat zij op dat moment gehuwd was met [persoon A]. De rechtbank ziet niet in waarom deze tegenstrijdigheid een gevolg is van de vraagstelling tijdens het nader gehoor, want de vraagstelling van de minister is voldoende duidelijk geweest. De minister heeft aan eiseres gevraagd of zij toen zij hier aankwam gehuwd was met [persoon A]. De rechtbank ziet niet in hoe deze vraag duidelijker gesteld had kunnen worden. De minister mocht verder ongeloofwaardig vinden hoe eiseres [persoon A] heeft leren kennen en hoe zij met hem is getrouwd. Eiseres verklaart enerzijds dat zij [persoon A] heeft leren kennen in de bus op weg naar een ander dorp om boodschappen te doen, maar anderzijds dat het haar niet toegestaan was om vrij rond te lopen. Dat eiseres in het geheim kon trouwen met [persoon A], zonder dat haar familie daarvan afwist, is hierdoor door de minister terecht niet aannemelijk bevonden.

Daarnaast werpt de minister niet ten onrechte tegen dat eiseres onvoldoende heeft uitgelegd waarom zij is getrouwd met iemand van een minderheidsstam. Dat eiseres [persoon A] niet kende en niet wist tot welke stam hij behoorde, is daartoe onvoldoende. Dat rijmt immers niet met de verklaring van eiseres dat iedereen [persoon A] kende en [persoon A] uit hetzelfde dorp komt als zij. Bovendien bestaat voor de stelling dat het huwelijk (mogelijk) een daad van verzet was onvoldoende grondslag in het nader gehoor. Eiseres heeft dit namelijk tijdens het nader gehoor niet verklaard, terwijl zij wel de gelegenheid hiertoe heeft gehad. De rechtbank ziet tot slot niet in waarom de minister bij de voorgaande punten in de geloofwaardigheidsbeoordeling had moeten betrekken dat eiseres veel ellende heeft meegemaakt en onder sociale druk stond. Het valt immers niet in te zien waarom dit van invloed is geweest op de hiervoor omschreven verklaringen van eiseres.

Problemen met neef van eiseres

Eiseres betoogt verder dat de minister de problemen met haar neef ten onrechte ongeloofwaardig acht. Eiseres voert in dit verband allereerst aan dat de tegengeworpen tegenstrijdigheden en onduidelijkheden zijn te wijten aan de wijze waarop eiseres communiceert, en dan met name de korte manier waarop eiseres antwoordt. Aan eiseres mag daarom niet worden tegengeworpen dat zij tegenstrijdig of onduidelijk heeft verklaard. Daarnaast voert eiseres aan dat zij voldoende heeft verklaard over hoe haar neef op de hoogte is gekomen van het geheime huwelijk en dat zij inzichtelijk verklaart over de confrontatie met haar neef. Eiseres verklaart (kort) dat iemand haar neef kan hebben geïnformeerd over het geheime huwelijk en dat zij het hem onder druk heeft verteld. Hieruit kan op zichzelf genomen een tegenstrijdige verklaring afgeleid worden, maar deze is ontstaan door de (korte) wijze waarop eiseres communiceert. Als eiseres langere antwoorden had gegeven, had zij in één keer alle bijzonderheden kunnen noemen, inclusief de context van haar leven na de scheiding.

De beroepsgrond van eiseres slaagt niet. De minister stelt zich niet ten onrechte op het standpunt dat ongeloofwaardig is dat eiseres problemen heeft met haar neef. De minister werpt in de eerste plaats terecht aan eiseres tegen dat eiseres tegenstrijdig verklaart over hoe deze problemen zijn ontstaan. Eiseres verklaart eerst dat zij is benaderd door een lid van Al-Shabaab dat hij met haar wilde trouwen. Later verklaart zij dat haar neef vertelde dat zij moest trouwen met een collega van hem, die ook lid was van Al-Shabaab, en dat zij nooit heeft geweten wie deze collega was en dat zij geen contact met hem heeft gehad. Die verklaringen staan haaks op elkaar. Verder vindt de minister niet ten onrechte ongeloofwaardig dat de neef van eiseres op de hoogte is gekomen van haar gestelde huwelijk. Eiseres heeft namelijk verklaard dat niemand van dit huwelijk wist, zodat niet valt in te zien hoe de neef van eiseres dit van een derde heeft kunnen horen. Tot slot werpt de minister niet ten onrechte aan eiseres tegen dat zij niet inzichtelijk verklaart over de confrontatie met haar neef. Eiseres heeft niet duidelijk gemaakt of zij aan haar neef heeft verteld dat zij was getrouwd of dat haar neef dit al wist en eiseres hiermee confronteerde. Verderop in het nader gehoor heeft eiseres verklaard dat haar neef thuis kwam en zei dat zij getrouwd was en hij haar huwelijk zou gaan ontbinden. Eiseres wordt niet tegengeworpen dat zij niet weet hoe haar neef achter het huwelijk is gekomen, maar wel dat zij wisselend en onduidelijk heeft verklaard over hoe en wanneer de neef van eiseres achter dit huwelijk is gekomen en wat eiseres tegen hem gezegd heeft. Van eiseres mag verwacht worden dat zij eenduidig verklaart over de omstandigheden die tot haar problemen hebben geleid. In het enkele feit dat eiseres achteraf stelt dat dit het gevolg is van de wijze van communiceren, maakt niet dat de minister deze verklaringen niet wisselend en onduidelijk heeft mogen achten.

Tussenconclusie

Gelet op het voorgaande mocht de minister het geheime huwelijk van eiseres en de daaruit voortvloeiende problemen met haar neef ongeloofwaardig vinden.

Is eiseres verdragsvluchteling omdat zij een alleenstaande vrouw is?

6. Eiseres betoogt dat zij ten onrechte niet is aangemerkt als verdragsvluchteling, omdat zij als alleenstaande vrouw behoort tot een risicoprofiel. Eiseres is een gescheiden vrouw en verbleef bij haar oma, die inmiddels is overleden. Haar dochter woont bij haar ex-schoonouders, maar daar kan eiseres zelf niet naar terugkeren. Zij is daar mishandeld en bovendien wil haar schoonmoeder haar dochter besnijden. Eiseres heeft daarnaast geen goede relatie met haar oom en neef die behoren tot Al-Shabaab. Uit het dossier blijkt verder niet dat eiseres zich in het verleden zelfstandig heeft kunnen handhaven of dat er familieleden zijn die haar bescherming kunnen bieden. De enkele stelling van de minister dat eiseres behoort tot de stam Hawiye, is onvoldoende voor de conclusie dat zij daar om bescherming kan vragen.

De minister heeft alleenstaande vrouwen in het landenbeleid voor Somalië aangewezen als risicoprofiel, zodat van hen in beginsel wordt aangenomen dat zij verdragsvluchteling zijn. Bij de beoordeling of een vrouw ‘alleenstaand’ is, kijkt de minister in ieder geval naar de vraag of zij in Somalië een echtgenoot heeft en of er (groot)familie of een plaatselijke meerderheidsclan is waarop zij kan terugvallen.

De beroepsgrond van eiseres slaagt niet. De minister stelt zich terecht op het standpunt dat eiseres geen verdragsvluchteling is, omdat zij niet tot het risicoprofiel van alleenstaande vrouwen behoort. In de zienswijze heeft eiseres toegelicht dat haar dochter verblijft bij de “grootouders vaderszijde”. Eiseres heeft op zitting toegelicht dat zij haar ex-schoonouders hiermee bedoelt. (Ex-)schoonouders behoren volgens het beleid van de minister niet noodzakelijkerwijs tot ‘grootfamilie’, zodat niet zonder meer van eiseres mag worden verwacht dat zij zich voor opvang en voor bescherming tot hen wendt. Maar dat maakt niet dat eiseres tot het risicoprofiel van alleenstaande vrouwen behoort. In het geval van eiseres zijn er namelijk anderen op wie zij voor opvang en bescherming kan terugvallen. Eiseres heeft altijd in het huis van haar oma gewoond samen met haar oom en haar neef en zijn gezin. Dat eiseres geen goede relatie met haar oom heeft, heeft zij niet onderbouwd. Daarnaast mocht de minister de problemen met de neef van eiseres – zoals geoordeeld onder 5.3.1 – ongeloofwaardig vinden. Het valt daarom niet in te zien waarom zij niet naar hen kan terugkeren. Verder wijst de minister er terecht op dat eiseres tot een van de grootste stammen van Somalië behoort, de Hawiye, zodat zij op andere leden van deze stam kan terugvallen.

Loopt eiseres bij terugkeer naar Somalië een reëel risico op ernstige schade?

7. Eiseres betoogt verder dat de minister zich ten onrechte op het standpunt stelt dat zij bij terugkeer naar Somalië geen reëel risico op ernstige schade loopt, omdat zij moet terugkeren naar een gebied dat in handen is van Al-Shabaab. De woonplaats van eiseres ([woonplaats]) ligt tussen de plaatsen Afgooye en Awdhegle. Volgens de overzichtskaart uit het recentste landenrapport van de European Union Agency for Asylum (EUAA) staat Awdhegle compleet onder controle van Al-Shabaab en is dat een van de machtscentra van Al-Shabaab in de regio. Het is aannemelijk dat dit zich uitstrekt tot andere plaatsen in de regio, zoals [woonplaats]. Dat blijkt ook uit het feit dat [woonplaats] een burgemeester heeft die is gelieerd aan Al-Shabaab.

De beroepsgrond van eiseres slaagt. Uit het landenbeleid van de minister voor Somalië volgt dat de mensenrechtensituatie in gebieden in handen van Al-Shabaab zodanig is dat voor iedere terugkeerder een reëel risico op ernstige schade bestaat. Dat betekent dat het bij de afwijzing van een asielaanvraag van een Somaliër op de weg van de minister ligt om te motiveren dat Al-Shabaab niet aan de macht is in het gebied waarnaar de vreemdeling moet terugkeren. De minister heeft dat in het geval van eiseres en haar terugkeer naar [woonplaats] onvoldoende gedaan. Eiseres wijst er terecht op dat haar woonplaats [woonplaats] ligt tussen de plaatsen Afgooye en Awdhegle. Uit de kaart in het EUAA-rapport volgt dat het gebied tussen beide plaatsen voor het grootste deel onder “mixed, unclear and/or local control” staat, maar dat er ook een deel van dit gebied in handen is van Al-Shabaab. Het gaat daarbij om een gebied ten oosten van Awdhegle en ten noorden van een rivier die door Awdhegle stroomt. Gelet op de ligging van [woonplaats] ten oosten van Awdhegle en ten noorden van deze rivier valt niet uit te sluiten dat [woonplaats] (ook) tot het controlegebied van Al-Shabaab behoort. De kaart in het aangehaalde EUAA-rapport is onvoldoende gedetailleerd om te kunnen concluderen dat Al-Shabaab niet aan de macht is in de woonplaats van eiseres en eiseres dus bij terugkeer geen reëel risico op ernstige schade loopt. Dit betekent dat aan het bestreden besluit een motiveringsgebrek kleeft en de minister nader moet motiveren dat eiseres bij terugkeer naar [woonplaats] geen reëel risico op ernstige schade loopt. Daarbij kan de minister ook ingaan op de stelling van eiseres dat [woonplaats] een burgemeester van Al-Shabaab heeft.

Conclusie en gevolgen

Omdat het beroep gegrond is, moet de minister de proceskosten van eiseres vergoeden. Deze vergoeding bedraagt € 1.868, omdat de gemachtigde van eiseres een beroepschrift heeft ingediend en aan de zitting heeft deelgenomen (twee punten van elk € 934). Verder zijn er geen kosten gemaakt die vergoed kunnen worden.

Beslissing