ECLI:NL:RBDHA:2026:10989

Procesverloop

Overwegingen

1. Ten behoeve van eiser is op 27 juli 2021 een aanvraag voor een machtiging tot voorlopig verblijf ingediend. Deze aanvraag is buiten behandeling gesteld. Dit besluit omvat geen terugkeerbesluit.

2. Op 29 november 2021 is voor eiser een aanvraag ingediend voor een gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid. Het besluit van 22 januari 2022, waarmee de aanvraag voor deze vergunning is afgewezen, omvat een terugkeerbesluit waarin Ghana als land van terugkeer is aangemerkt en een termijn van vier weken voor vrijwillig is bepaald. Dit besluit staat in rechte vast.

3. Eiser is op 22 februari 2026 op Eindhoven Airport, na binnenkomst met een vlucht vanuit Milaan, staandegehouden. Eiser heeft bij aankomst op Eindhoven Airport gebruik gemaakt van een Italiaans rijbewijs en een Italiaanse identiteitskaart, welke documenten na onderzoek vals bleken te zijn. Eiser is aangehouden, in preventieve hechtenis genomen en op 25 februari 2026 door de politierechter in Den Bosch veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van twee maanden terzake artikel 231, tweede lid, Sr.

4. Op 21 april 2026 is wederom een terugkeerbesluit vastgesteld waarin Ghana als land van terugkeer is aangemerkt en waarin geen termijn voor vrijwillig vertrek is verleend. Dit terugkeerbesluit gaat gepaard met een inreisverbod met een duur van twee jaar. Dit is een zogenoemd ‘kaal terugkeerbesluit’, waarin het illegale verblijf van eiser is vastgesteld en een terugkeerverplichting is opgelegd. In het terugkeerbesluit is gemotiveerd dat sprake is van een onttrekkingsrisico en dat hierin aanleiding is gezien om een termijn voor vrijwillig vertrek te onthouden.

5. Eiser is -voorafgaand aan het einde van de executie van deze gevangenisstraf- op 21 april 2026 gehoord over een mogelijk op te leggen bewaringsmaatregel. De beslissing om eiser in bewaring te stellen is genomen op 21 april 2026, en deze maatregel is toen ook uitgereikt waarbij aan eiser is medegedeeld dat de maatregel van kracht wordt aansluitend aan de beëindiging van de strafrechtelijke detentie op 22 april 2026.

6. Eiser is op 22 april 2026 overgenomen door de vreemdelingenketen waarna de maatregel, van bewaring die ertoe strekt om de terugkeer naar Ghana voor te bereiden en uit te voeren, in werking is getreden.

7. In de maatregel van bewaring heeft verweerder overwogen dat de openbare orde de maatregel vordert, omdat het risico bestaat dat eiser zich aan het toezicht zal onttrekken en eiser de voorbereiding van het vertrek of de uitzettingsprocedure ontwijkt of belemmert. Verweerder heeft, onder verwijzing naar artikel 5.1b, eerste, derde en vierde lid, van het Vreemdelingenbesluit, als zware gronden vermeld dat eiser:3a. Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen, dan wel een poging daartoe heeft gedaan;3c. eerder een visum, besluit, kennisgeving of aanzegging heeft ontvangen waaruit de plicht Nederland te verlaten blijkt en hij daaraan niet uit eigen beweging binnen de daarin besloten of gestelde termijn gevolg heeft gegeven;3d. niet dan wel niet voldoende meewerkt aan het vaststellen van zijn identiteit en nationaliteit;3f. zich zonder noodzaak heeft ontdaan van zijn reis- of identiteitsdocumenten;3g. in het Nederlandse rechtsverkeer gebruik heeft gemaakt van valse of vervalste documenten; en als lichte gronden vermeld dat eiser:4a. zich niet aan een of meer andere voor hem geldende verplichtingen van hoofdstuk 4 van het Vb heeft gehouden;4c. geen vaste woon- of verblijfplaats heeft;4d. niet beschikt over voldoende middelen van bestaan;4e. verdachte is van enig misdrijf dan wel daarvoor is veroordeeld.

8. Eiser heeft geen zelfstandige gronden aangevoerd tegen de vaststelling van illegaal verblijf, maar betwist ten aanzien van zowel het terugkeerbesluit als de bewaringsmaatregel het onttrekkingsrisico. Eiser stelt zich tevens op het standpunt dat in het inreisverbod onvoldoende is gemotiveerd waarom zijn relatie niet in de weg staat aan de oplegging van het inreisverbod. Tevens stelt eiser dat had moeten worden volstaan met een lichter middel. Eiser heeft in beroep een brief van zijn partner en ondersteunende documenten overgelegd waaruit blijkt dat eiser in afwachting van zijn vertrek bij haar kan verblijven en dat eiser over voldoende financiële middelen beschikt om de kosten van het vertrek te dragen en dat zij en eiser ook bereid zijn de terugkeer te financieren. Eiser heeft ter zitting toegelicht dat hij daags voor de zitting contact heeft opgenomen met de Ghanese autoriteiten om de terugkeer te bespoedigen. Eiser heeft in het bewaringsgehoor verklaard dat hij dit contact zou opnemen en heeft verder verklaard dat de Italiaanse autoriteiten zijn – nog geldige- paspoort hebben ingenomen. Eiser stelt tevens in de veronderstelling te hebben verkeerd dat de Italiaanse documenten die hij bij zijn inreis in Eindhoven bij zich had echt en geldig waren.

9. De rechtbank zal het beroep voor zover gericht tegen het terugkeerbesluit en inreisverbod ongegrond verklaren, maar zal de maatregel opheffen omdat in de maatregel niet is gemotiveerd waarom een lichter middel niet volstaat om het terugkeerbesluit uit te voeren. De rechtbank motiveert dit als volgt.

10. Zowel het vaststellen van het terugkeerbesluit, als het uitvaardigen van een inreisverbod zijn handelingen waarmee verweerder richtlijn 2008/115 ten uitvoer legt. Dat betekent dat de rechter, naast het beoordelen van de beroepsgronden, zo nodig, ambtshalve moet nagaan of de in artikel 5 van richtlijn 2008/115 genoemde belangen en/of het beginsel van non-refoulement aan het vaststellen van het terugkeerbesluit en het uitvaardigen van een inreisverbod met een duur van twee jaar in de weg staan.

11. De rechtbank overweegt in dit kader allereerst dat het op 21 april 2026 vastgestelde terugkeerbesluit op rechtsgevolg is gericht gelet op het onthouden van de vertrektermijn en het daardoor verplicht uitgevaardigde inreisverbod. Zowel het vaststellen van het terugkeerbesluit, als het uitvaardigen van een inreisverbod zijn handelingen waarmee verweerder richtlijn 2008/115 ten uitvoer legt.

12. Verweerder heeft eiser gehoord alvorens het terugkeerbesluit vast te stellen en het inreisverbod uit te vaardigen. Verweerder is in dit gehoor nagegaan of eiser illegaal in Nederland verblijft en of hij een verblijfsvergunning in een andere lidstaat heeft. Verweerder heeft tevens gevraagd of eiser familieleden in Nederland of een andere lidstaat heeft en zo ja, of zij legaal in de Unie verblijven. Verweerder heeft zich door het stellen van vragen vergewist van de gezondheidssituatie van eiser en heeft nadere vragen gesteld over het privéleven van eiser in Nederland en de Unie door onder meer te vragen of eiser zakelijke belangen in de Unie heeft. Voorts is aan eiser gevraagd wat het voor hem betekent dat hij Nederland en de Unie onmiddellijk moet verlaten en is uitdrukkelijk gevraagd of er redenen zijn om af te zien van de uitvaardiging van een inreisverbod, dan wel om een inreisverbod met een verkorte duur op te leggen.

13. De rechtbank stelt op grond van dit gehoor vast dat de Opperwachtmeester van de KMar zich heeft gerealiseerd dat niet alleen moet worden vastgesteld of eiser onder de werkingssfeer van richtlijn 2008/115 valt, maar dat ook moet worden nagegaan of de in artikel 5 van richtlijn 2008/115 genoemde belangen en/of het beginsel van non-refoulement aan het vaststellen van het terugkeerbesluit en het uitvaardigen van een inreisverbod met een duur van twee jaar in de weg staan. De rechtbank merkt hierbij op dat eiser zeer zorgvuldig is gehoord en dat dit niet alleen blijkt uit de vele vragen die zijn gesteld maar ook uit het ‘dóórvragen’. Duidelijk is dat niet een ‘vragenlijst is afgewerkt’ maar dat er een onderzoek heeft plaatsgevonden voorafgaand aan het opleggen van deze besluiten en dat naar de door eiser gegeven antwoorden is geluisterd en indien dat nodig was, nadere vragen zijn gesteld.

14. In het terugkeerbesluit is terecht vastgesteld dat sprake is van illegaal verblijf. Tevens is voldoende gemotiveerd dat sprake is van een onttrekkingsrisico. Eiser zegt in 2010 met een visum naar Europa te zijn gekomen en vanaf 2019 in de Unie te verblijven maar kan geen document tonen dat waaruit blijkt dat de inreis was toegestaan. Eiser heeft niet voldaan aan de terugkeerplicht die reeds op 22 januari 2022 is ontstaan. Eiser weet dit ook, maar heeft de Unie niet verlaten en verblijft, naar eigen zeggen, in Italië en komt af en toe naar Nederland om zijn partner te bezoeken. Eiser is veroordeeld door de politierechter omdat hij bij een controle bij de inreis in Nederland twee valse documenten heeft getoond aan de Kmar. Dat eiser stelt niet te hebben geweten dat de documenten waren vervalst doet niet af aan de feitelijke juistheid. Naar het oordeel van de rechtbank zijn zware gronden die feitelijk juist zijn niet reeds daarom een onderbouwing van een risico op onttrekking. In dit geval is dat wel zo omdat de stelling van eiser niet overtuigend is. Eiser niet heeft verklaard dat hij het (valse) Italiaanse rijbewijs en de (valse) Italiaanse identiteitskaart heeft verkregen van de Italiaanse autoriteiten maar van derden. Eiser weet dat hij zich om Ghanese documenten te verkrijgen tot de autoriteiten van Ghana moet wenden. Eiser snapt dus ook dat hij Italiaanse documenten niet bij derden kan kopen, maar deze uitsluitend van de Italiaanse autoriteiten kan verkrijgen. Deze gronden volstaan om het onttrekkingsrisico te onderbouwen dat zowel in het terugkeerbesluit als in de bewaringsmaatregel is opgevoerd.

15. De beroepsgrond die is gericht tegen het terugkeerbesluit slaagt niet. Eiser heeft zich gerefereerd ten aanzien van de overige rechtmatigheidsaspecten van het terugkeerbesluit. Eiser meent wel dat moest worden afgezien van het uitvaardigen van het inreisverbod. De rechtbank overweegt ten aanzien van het terugkeerbesluit verder het navolgende.

16. In artikel 7, vierde lid, van richtlijn 2008/115 is onder meer bepaald dat indien er een risico op onderduiken bestaat, de lidstaten kunnen afzien van het toekennen van een termijn voor vrijwillig vertrek. Deze bepaling is omgezet in artikel 62, tweede lid onder a, Vw en verweerder heeft beleid vastgesteld om aan deze bevoegdheid invulling te geven. In het terugkeerbesluit is het onttrekkingsrisico genoegzaam onderbouwd en dus is genoegzaam onderbouwd dat kan worden afgezien van het toekennen van een termijn voor vrijwillig vertrek. In artikel 11, eerste lid onder a, van richtlijn 2008/115 is bepaald dat het terugkeerbesluit gepaard gaat met een inreisverbod als er geen termijn voor vrijwillig vertrek is toegekend. Artikel 66a, eerste lid onder a, Vw bepaalt dat een inreisverbod wordt uitgevaardigd als de vreemdeling Nederland onmiddellijk moet verlaten. In het terugkeerbesluit is gemotiveerd ingegaan op de verklaringen die eiser heeft afgelegd. Eiser heeft verklaard dat hij niets heeft te zeggen over het terugkeerbesluit. Hij heeft tevens verklaard dat hij in Ghana niemand heeft om bij te verblijven, hij ook problemen met zijn familie verwacht maar hij wel veilig kan terugkeren. Eiser heeft ook verklaard een relatie met een Nederlandse vrouw te hebben. In de motivering is voorts het navolgende opgenomen:

17. De rechtbank overweegt dat weliswaar niet uitdrukkelijk is overwogen dat de in artikel 5 van richtlijn 2008/115 genoemde belangen en/of het beginsel van non-refoulement niet aan het vaststellen van het terugkeerbesluit en het uitvaardigen van een inreisverbod met een duur van twee jaar in de weg staan. De rechtbank constateert evenwel dat grondig is onderzocht of sprake was van de in artikel 5 van richtlijn 2008/115 genoemde belangen en dat verweerder zich ook deugdelijk heeft vergewist of eiser vreest bij terugkeer of dat er mogelijk een refoulementrisico dreigt. Het terugkeerbesluit is ook voldoende draagkrachtig gemotiveerd. De beroepsgrond van eiser dat in het inreisverbod onvoldoende is gemotiveerd waarom artikel 8 EVRM geen reden is om af te zien van het inreisverbod slaagt niet. Zoals hiervoor overwogen moet onder meer worden beoordeeld of het belang van het familie- en privéleven aan de vaststelling van een inreisverbod met een duur van twee jaar in de weg staat. Dit is een wezenlijk andere beoordeling dan de beoordeling of een verblijfsvergunning moet worden verleend op grond van artikel 8 EVRM. Uit de verklaringen van eiser blijkt dat hij langdurig illegaal in de Unie verblijft. Op vragen van de rechtbank heeft eiser ter zitting verklaard dat hij in al die jaren geen aanvraag heeft gedaan om zijn verblijf bij zijn partner te regulariseren en dat hij overigens invulling geeft aan zijn privéleven door in Italië te verblijven en vanuit Italië met zijn Nederlandse partner die in Nederland verblijft contact te onderhouden. Eiser heeft verder verklaard afhankelijk van de uitkomst van de onderhavige procedure alsnog een aanvraag voor een verblijfsvergunning in te zullen dienen. De rechtbank overweegt dat het privéleven dat eiser heeft uitgeoefend zonder inspanningen om dit privéleven te regulariseren ondanks het langdurige illegale verblijf, de wijze waarop hij dit heeft uitgeoefend en de relatief geringe gevolgen hiervoor als het inreisverbod na het verlaten van de Unie in werking treedt, niet in de weg staat aan de duur van twee jaar die aan het verplicht uitgevaardigde inreisverbod is gekoppeld. In het inreisverbod is dit genoegzaam gemotiveerd.

18. De rechtbank concludeert dan ook dat het terugkeerbesluit en het inreisverbod rechtmatig zijn.

19. Eiser heeft zich op het standpunt gesteld dat de maatregel moet worden opgeheven omdat had moeten worden volstaan met de oplegging van een lichter middel, dan wel dat onvoldoende is gemotiveerd waarom dat niet is geschied.

20. De rechtbank overweegt dat in het gehoor, dat tegelijk met ‘TKB/IRV-gehoor’ heeft plaatsgevonden, grondig is onderzocht of kon worden volstaan met de oplegging van een lichter middel. In de M110 is ook aan eiser medegedeeld waarom niet is volstaan met de oplegging van een lichter middel. In de M110 is onder meer het navolgende vermeld:

21. De rechtbank overweegt dat dit een zeer deugdelijke motivering is van de beslissing om niet te volstaan met een lichter middel. De rechtbank stelt evenwel vast dat in de maatregel van bewaring een dergelijke motivering ontbreekt. In de maatregel is ten aanzien van het lichter middel uitsluitend gemotiveerd dat ‘door de vreemdeling geen omstandigheden zijn aangevoerd die zouden moeten leiden tot het opleggen (of voortzetten) van een minder dwingende maatregel’. Dit is ontoereikend. Het alleen motiveren van de gronden die zijn opgevoerd om het onttrekkingsrisico te onderbouwen kan niet worden beschouwd als de motivering van het niet volstaan met een lichter middel. Ook als er sprake is van een onttrekkingsrisico kan immers een lichter middel onder omstandigheden mogelijk zijn om het doel waarvoor de maatregel is opgelegd te verwezenlijken. De maatregel dient een kenbare en gemotiveerde beslissing te bevatten waaruit blijkt dat oplegging van de maatregel noodzakelijk is. Dat in de maatregel wel is gemotiveerd waarom zicht op uitzetting niet ontbreekt en dat is benoemd dat is niet is gebleken van omstandigheden die de detentie onevenredig bezwarend maken, doet niet af aan het ontbreken van een motivering waaruit de noodzaak van het opleggen van de maatregel blijkt. Daargelaten de bovenstaande redenen die wel in de M110 zijn vermeld, heeft eiser ook verklaard dat hij een vriendin heeft die de Nederlandse nationaliteit heeft en heeft eiser adresgegevens van haar verstrekt. Hij heeft verklaard dat zij vijf jaar een relatie hebben en dat zij hebben samengewoond tot februari 2024 en dat hij daarna naar Italië is vertrokken. Eiser stelt vanaf 2010 met een visum in Nederland te komen en dat hij vanaf 2019 illegaal in Nederland verblijft en nimmer meer is teruggekeerd naar Ghana. Verder heeft eiser verklaard dat eiser sinds hij ‘in gevangenschap’ zit een hoge bloeddruk heeft en dat de arts in PI Ter Apel heeft gezegd dat dit waarschijnlijk wordt veroorzaakt door stress en hij als hij in vrijheid wordt gesteld naar de dokter moet.

22. De rechtbank overweegt dat gelet op al deze verklaringen in de maatregel niet kon worden volstaan met de opmerking dat eiser geen omstandigheden heeft aangevoerd die zouden moeten leiden tot het opleggen (of voortzetten) van een minder dwingende maatregel. De rechtbank overweegt om elk misverstand te voorkomen dat de rechtbank niet concludeert dat had moeten worden volstaan met een lichter middel. De rechtbank stelt uitsluitend vast dat in de maatregel had moeten worden gemotiveerd waarom de door eiser aangedragen feiten en omstandigheden geen reden vormen om te volstaan met een lichter middel.

23. Verweerder heeft ter zitting, nadat de rechtbank dit heeft voorgehouden, erkend dat in de maatregel geen motivering terzake het lichter middel is opgenomen. Dit betekent dat de motivering in de maatregel een zodanig gebrek bevat dat de maatregel moet worden opgeheven. De in beroep overgelegde stukken behoeven daarom geen nadere beoordeling.

24. De rechtbank overweegt hierbij dat eiser zeer zorgvuldig is gehoord, dat het onttrekkingsrisico goed is gemotiveerd en dat verweerder in zijn gehoor en ook door de bewaringsmaatregel laat zien zich te realiseren dat bij het opleggen van de maatregel ook moet worden nagegaan of het terugkeerbesluit kan worden uitgevoerd. Bij die beoordeling mag verweerder uitgaan van het meest recent vastgestelde terugkeerbesluit en de mogelijke rechterlijke controle van een terugkeerbesluit en/of maatregel. De rechtbank heeft hiervoor reeds gemotiveerd dat het terugkeerbesluit rechtmatig is vastgesteld. Verweerder heeft daarenboven -ook blijkens de M110- uitmuntend aan eiser uitgelegd waarom de in artikel 5 van richtlijn 2008/115 genoemde belangen en het beginsel van refoulement niet aan de verwijdering van eiser in de weg staan. De rechtbank wijst er op dat deze motivering evenwel ook in de maatregel ontbreekt.

25. De rechtbank overweegt voorts dat verweerder in de onderhavige procedure zeer voortvarend aan de terugkeerprocedure heeft gewerkt. Verweerder heeft gedurende de periode dat eiser strafrechtelijk is gedetineerd eiser reeds gehoord over een mogelijk op te leggen maatregel, heeft deze maatregel ook al opgelegd zodat deze aansluitend na het ontslag uit detentie in werking kan treden. Verweerder heeft ook reeds een aantal dagen voor oplegging van de maatregel een LP-aanvraag ingediend bij de Ghanese autoriteiten en op 28 april 2026 een kopie van het paspoort nagezonden. De DIA heeft op 29 april 2026 via de ambassade het politiebureau in Italië aangeschreven om na te gaan of het geldige paspoort van eiser, zoals eiser heeft verklaard, daadwerkelijk door hen is ingenomen. Dat verweerder zeer voortvarend werkt aan het vertrek van eiser, kan evenwel niet gelden als compensatie voor een ontoereikend gemotiveerde maatregel.

26. De rechtbank heeft ter zitting met eiser besproken dat indien de rechtbank zou concluderen dat de maatregel onrechtmatig is en daarom moet worden opgeheven en eiser in vrijheid zou worden gesteld, dit niet betekent dat eiser niet langer hoeft te voldoen aan zijn terugkeerverplichting. Eiser blijft ook na de opheffing van de maatregel onder de werkingssfeer van richtlijn 2008/115 vallen en het terugkeerbesluit en inreisverbod worden ook niet vernietigd. Eiser heeft aangegeven contact te hebben opgenomen met de Ghanese ambassade om zijn terugkeer te bespoedigen. De partner van eiser heeft zich garant gesteld voor de terugkeer van eiser en heeft verklaard dat eiser bij haar kan verblijven in afwachting van het beschikbaar komen van de benodigde reis- en identiteitsdocumenten. De rechtbank gaat er van uit dat eiser, gelet op zijn verklaringen en de verklaringen van zijn partner, aan DT&V mededeelt waar hij na zijn invrijheidstelling zal verblijven en dat hij zich beschikbaar houdt voor vertrekgesprekken en voor het daadwerkelijke vertrek. Ter zitting is aangegeven dat zal worden nagegaan of een verblijfsvergunning kan worden aangevraagd. De rechtbank geeft eiser mee om samen met zijn advocaat ook na te gaan aan welke voorwaarden moet worden voldaan om – na terugkeer naar Ghana en vanuit Ghana- te verzoeken om opheffing van het inreisverbod en aan welke voorwaarden moet worden voldaan om in aanmerking te komen voor een verblijfsvergunning indien die vanuit Ghana wordt aangevraagd. Eiser zal begrijpen dat het hiervoor relevant is dat hij zijn inmiddels in bewaring ontstane meewerkende houding voortzet en dat hij zich niet zal onttrekken aan het toezicht en dat eiser zal begrijpen dat indien hij de terugkeerprocedure belemmert of ontwijkt door bijvoorbeeld naar Italië te vertrekken, dit mogelijk toekomstig rechtmatig verblijf in Nederland in de weg zal staan.

27. De rechtbank concludeert dat eiser op 22 april 2026 onrechtmatig in bewaring is gesteld en daardoor vanaf de oplegging van de maatregel onrechtmatig in bewaring is gehouden. De rechtbank zal eiser daarom in aanmerking brengen voor schadevergoeding en ziet geen aanleiding om af te wijken van de standaardmatig gehanteerde bedragen, zodat eiser aanspraak maakt op een bedrag van € 4.960,- (16 x € 1.920,-)

28. De rechtbank spreekt een proceskostenveroordeling uit omdat het beroep gegrond is en hanteert daarvoor de standaardmatig toegekende punten en bedragen, waarbij de rechtbank geen punt toekent voor de kennisgeving.

29. Beslist wordt als volgt.

Beslissing

- verklaart het beroep voor zover dit is gericht tegen het terugkeerbesluit en inreisverbod ongegrond (NL26.23969);

- verklaart het beroep voor zover dit is gericht tegen de bewaringsmaatregel gegrond (NL26.23509);

- beveelt de onmiddellijke opheffing van de maatregel;

- gelast de onmiddellijke invrijheidstelling van eiser;

veroordeelt de Staat der Nederlanden tot het betalen van een schadevergoeding aan eiser tot een bedrag van € 1.920,- -, te betalen door de griffier en beveelt de tenuitvoerlegging van deze schadevergoeding;

- veroordeelt verweerder in de proceskosten van eiser tot een bedrag van € 1.868,-.