RECHTBANK DEN HAAG
uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaken tussen
[eiser] , V-nummer: [V-nummer] , eiser
Zittingsplaats Rotterdam
Bestuursrecht
zaaknummers: NL23.24599 en NL24.7066
(gemachtigde: mr. E.C. Kaptein),
en
de minister van Asiel en Migratie, voorheen de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, verweerder.
Procesverloop
Gezien de onderlinge samenhang van de beroepen, behandelt de rechtbank op grond van artikel 8:14 van de Algemene wet bestuursrecht de beroepen gevoegd.
NL23.24599
Verweerder heeft met het besluit van 21 augustus 2023 aan eiser een terugkeerbesluit opgelegd en bepaald dat hij binnen vier weken na 4 september 2023 Nederland dient te verlaten.
Eiser heeft tegen deze beschikking beroep ingesteld. Ook heeft hij de voorzieningenrechter verzocht om een voorlopige voorziening te treffen (NL23.24600). De rechtbank heeft dit verzoek om een voorlopige voorziening op 28 maart 2024 afgewezen.
Met de brief van 14 februari 2024 heeft verweerder de beschikking van 21 augustus 2023 ingetrokken. Eiser heeft de rechtbank desgevraagd laten weten het beroep te handhaven.
NL24.7066
Bij besluit van 7 februari 2024 heeft verweerder aan eiser een nieuw terugkeerbesluit opgelegd.
Eiser heeft op 23 februari 2024 tegen dat besluit beroep ingesteld. Hij heeft tevens een verzoek om een voorlopige voorziening ingediend (NL24.11478).
Eiser heeft op 1 maart 2024 beroepsgronden ingediend.
De voorzieningenrechter van deze rechtbank en zittingsplaats heeft het verzoek om een voorlopige voorziening bij uitspraak van 29 maart 2024 afgewezen. Eiser heeft daarna een nieuw verzoek om een voorlopige voorziening ingediend (NL24.14066). Bij uitspraak van 4 april 2024 heeft de voorzieningenrechter dit verzoek toegewezen en bij wijze van voorlopige voorziening bepaald dat eiser niet wordt uitgezet en dat hij wordt behandeld alsof het recht op tijdelijke bescherming bedoeld in de Richtlijn Tijdelijke Bescherming op hem van toepassing is, totdat op het door hem ingestelde beroep is beslist.
Met toestemming van partijen doet de rechtbank op grond van artikel 8:57 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) uitspraak zonder zitting.
Overwegingen
NL24.7066
Inleiding
1. Eiser is geboren op [geboortedatum] en bezit de Algerijnse nationaliteit. Hij had in Oekraïne een tijdelijke verblijfsvergunning op het moment dat de Russische strijdkrachten op 24 februari 2022 begonnen met een grootschalige invasie van Oekraïne. Eiser is vanuit Oekraïne naar Nederland gekomen en heeft hier facultatieve tijdelijke bescherming verkregen op grond van de Richtlijn 2001/55/EG en het daarop gebaseerde Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/3822 van 4 maart 2022 (Richtlijn Tijdelijke Bescherming; RTB). Ook heeft hij, om deze tijdelijke bescherming te kunnen krijgen, een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd ingediend.
2. Verweerder heeft op 21 augustus 2023 ten aanzien van eiser twee besluiten genomen. Ten eerste is besloten om de door eiser ingediende asielaanvraag buiten behandeling te stellen. Ten tweede heeft verweerder bij afzonderlijk besluit bepaald dat de facultatieve tijdelijke bescherming met ingang van 4 september 2023 eindigt. In dat besluit staat ook dat het geldt als terugkeerbesluit en van rechtswege tot gevolg heeft dat eiser vanaf 4 september 2023 niet langer rechtmatig in de Europese Unie verblijft en dient terug te keren naar Algerije. Hiertegen heeft eiser op 27 augustus 2023 beroep ingesteld.
3. Bij brief van 7 september 2023 heeft verweerder eiser geïnformeerd dat de gevolgen van beëindiging van de tijdelijke bescherming zijn bevroren. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) heeft bij uitspraak van 17 januari 2024 geoordeeld dat verweerder de facultatieve bescherming niet per 4 september 2023 heeft kunnen beëindigen, en heeft bepaald dat het recht op tijdelijke bescherming van derdelanders met een tijdelijke verblijfsvergunning van rechtswege eindigt op 4 maart 2024. Bij brief van 24 januari 2024 heeft verweerder vervolgens eiser gewezen op deze beëindiging van rechtswege op 4 maart 2024.
4. Verweerder heeft het aan eiser opgelegde terugkeerbesluit van 21 augustus 2023 op 12 februari 2024 ingetrokken. Verweerder heeft hierbij aangeboden om de proceskosten van eiser te vergoeden.
5. Eiser stelt nog altijd belang te hebben bij een beoordeling van het ingetrokken terugkeerbesluit. Daarnaast voert eiser aan dat het terugkeerbesluit van 7 februari 2024 onrechtmatig is. Ter onderbouwing van beide standpunten heeft hij meerdere beroepsgronden naar voren gebracht.
Beoordeling door de rechtbank
6. Deze rechtbank, zittingsplaats Amsterdam, en de Afdeling hebben op 29 maart 2024 en op 25 april 2024 prejudiciële vragen gesteld aan het Hof van Justitie van de Europese Unie (Hof) over de beëindiging van deze tijdelijke bescherming. Naar aanleiding hiervan heeft verweerder een bevriezingsmaatregel genomen, inhoudende dat personen van wie de tijdelijke bescherming was beëindigd langer gebruik mochten maken van de rechten die zij onder de RTB hadden.
7. Het Hof heeft bij arrest van 19 december 2024 de door de Afdeling en zittingsplaats Amsterdam gestelde vragen beantwoord. Het Hof heeft geoordeeld dat het Unierecht een lidstaat toestaat om de door hem verleende facultatieve tijdelijke bescherming op een eerder tijdstip in te trekken dan dat waarop de verplichte tijdelijke bescherming geen rechtsgevolgen meer heeft. De Afdeling heeft in haar uitspraken van 23 april 2025 uitgelegd hoe het arrest van het Hof dient te worden toegepast en heeft bevestigd dat de tijdelijke bescherming voor derdelanders op 4 maart 2024 is geëindigd. Verder heeft de Afdeling vastgesteld dat uit het arrest van het Hof volgt dat een lidstaat geen terugkeerbesluit kan uitvaardigen tegen een derdelander die legaal op het grondgebied van een lidstaat verblijft en die facultatieve tijdelijke bescherming geniet, voordat deze bescherming is geëindigd, zelfs wanneer blijkt dat die bescherming binnenkort zal eindigen en de gevolgen van dit besluit tot die datum worden opgeschort. Bij brief van 3 juni 2025 aan de Tweede Kamer heeft verweerder meegedeeld dat hij besloten heeft om naar aanleiding van deze Afdelingsuitspraken de bevriezingsmaatregel per 4 september 2025 te beëindigen. Op 10 juli 2025 heeft deze rechtbank, zittingsplaats Amsterdam, naar aanleiding van het arrest van 19 december 2024 einduitspraak gedaan.
8. Nu het bestreden besluit van 21 augustus 2023 is ingetrokken en daarmee de gewenste vernietiging van dat besluit is bereikt, is verweerder in zoverre aan het beroep van eiser tegemoetgekomen en heeft eiser geen procesbelang meer bij een inhoudelijke beoordeling van de beroepsgronden. De stelling van eiser dat hij nog wel procesbelang heeft omdat verweerder de aard van het verblijfsrecht dat eiser heeft gehad gedurende de looptijd van de tijdelijke bescherming onjuist heeft vastgesteld, had eiser naar voren kunnen brengen in een procedure gericht tegen het besluit waarbij verweerder dat de aard van het verblijfsrecht heeft vastgesteld.
9. Wat betreft het bestreden besluit van 7 februari 2024 overweegt de rechtbank als volgt. In de uitspraken van 23 april 2025 heeft de Afdeling bevestigd dat de tijdelijke bescherming (van rechtswege) op 4 maart 2024 is geëindigd. Aangezien het terugkeerbesluit echter al op 7 februari 2024 is genomen, is het terugkeerbesluit - zoals volgt uit de hiervoor genoemde uitspraken van de Afdeling van 23 april 2025 - te vroeg genomen. Verweerder heeft ook geen later terugkeerbesluit opgelegd. Het beroep is dus gegrond. De overige beroepsgronden behoeven geen bespreking.
Conclusie
NL23.24599
10. Het beroep is niet-ontvankelijk.
11. Verweerder heeft zich al bereid verklaard de proceskosten te vergoeden. Daarom bestaat geen aanleiding bestaat voor een proceskostenveroordeling.
12. Het beroep is gegrond.
13. Omdat het beroep gegrond wordt verklaard, veroordeelt de rechtbank verweerder in de door eiser gemaakte proceskosten. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 934,- (1 punt voor het indienen van het beroepschrift met een waarde per punt van € 934,- en een wegingsfactor 1).
Beslissing
De rechtbank verklaart:
NL23.24599
- het beroep niet-ontvankelijk;
NL24.7066
- het beroep gegrond;
- vernietigt het bestreden besluit van 7 februari 2024;
- veroordeelt verweerder in de proceskosten die eiser heeft gemaakt tot een bedrag van € 934,-.
Deze uitspraak is gedaan door mr. J. de Gans, rechter, in aanwezigheid van mr. E.F. Derksen, griffier.
De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
Bent u het niet eens met deze uitspraak?
Als u het niet eens bent met deze uitspraak, kunt u een brief sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin u uitlegt waarom u het er niet mee eens bent. Dit heet een beroepschrift. U moet dit beroepschrift indienen binnen 4 weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. U ziet deze datum hierboven.