ECLI:NL:RBDHA:2026:24341

Procesverloop

Eiser heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.

De rechtbank heeft het beroep op 25 februari 2026 op zitting behandeld. Hieraan heeft alleen de gemachtigde van verweerder deelgenomen. Eiser en zijn gemachtigde zijn, zonder voorafgaande kennisgeving, niet verschenen.

Beoordeling door de rechtbank

2. Eiser legt aan zijn asielaanvraag het volgende ten grondslag. Hij heeft de Somalische nationaliteit en is geboren in het dorp [geboorteplaats] in de regio Midden-Shabelle (Midden-Somalië). Hij behoort tot de Hawiye Abgaal bevolkingsgroep. Eiser stelt te zijn geboren op [geboortedag] 1992. Het dorpje waaruit hij afkomstig is, is gelegen in ruraal gebied. Eiser heeft verklaard dat hij getrouwd is en twee kinderen heeft. Met hulp van zijn tante heeft hij Somalië per vliegtuig kunnen verlaten. De reden van zijn vertrek is gelegen in zijn problemen met Al-Shabaab, die zakat (smeergeld) wilde ontvangen van zijn vader. Zijn vader kon dat bedrag echter niet betalen, waarna leden van Al-Shabaab zijn vader en broer hebben mishandeld en meegenomen. Ook hebben zij eiser met de achterkant van een geweer geslagen. De vader en broer van eiser zijn later ontsnapt, waarna Al-Shabaab eiser heeft bedreigd met de dood als hij de zakat niet zou betalen. Ook hebben zij de tante van eiser in 2025 vermoord, vanwege haar hulp bij eisers vertrek uit Somalië. Bij terugkeer naar Somalië vreest eiser voor Al-Shabaab.

3. Het asielrelaas van eiser bevat volgens verweerder de volgende asielmotieven:

1. Identiteit, nationaliteit en herkomst 2. Problemen met Al-Shabaab

4. Volgens eiser is ten onrechte geoordeeld dat zijn identiteit, nationaliteit en herkomst niet geloofwaardig zijn. Eiser voert aan dat hij consistente en gedetailleerde verklaringen heeft afgelegd over zijn woonplaats en de gewoonten binnen de Hawiye Abgaal. Deze verklaringen sluiten aan bij objectieve landeninformatie. Eiser is analfabeet en afkomstig uit een ruraal dorp waar geen officiële documenten werden verstrekt, dit is ook bevestigd in het medisch advies. Het tegenwerpen van het ontbreken van die documenten, terwijl die feitelijk nooit beschikbaar zijn geweest, is in strijd met het zorgvuldigheidsbeginsel.

5. Allereerst stelt de rechtbank vast dat uit het bestreden besluit volgt dat verweerder de nationaliteit en herkomst van eiser wél geloofwaardig heeft bevonden. De beroepsgronden, die zien op de nationaliteit en herkomst van eiser zullen daarom niet worden besproken.

6. Ten aanzien van de identiteit overweegt de rechtbank dat het aan eiser is om (zoveel mogelijk) documenten te overleggen om zijn asielrelaas (inclusief zijn identiteit) te staven. Verweerder stelt niet ten onrechte dat niet is gebleken dat eiser tijdens zijn asielprocedure een oprechte inspanning heeft geleverd om documenten over te leggen. Eiser heeft namelijk verklaard dat hij in het bezit is geweest van een huwelijksakte, die nu bij zijn vrouw ligt. Hoewel een huwelijksakte geen officieel identificerend document is, kan een dergelijk document mogelijk wel bijdragen aan de geloofwaardigheid van eisers gestelde identiteit. Verweerder heeft dan ook van eiser mogen verwachten dat hij pogingen zou doen om aan dit document te komen. Eiser heeft niet kunnen verklaren waarom dit document niet aan hem kon worden gestuurd. De rechtbank overweegt hierbij dat eiser in zijn aanmeldgehoor heeft verklaard dat hij snel moest vertrekken en daarom de akte niet kon meenemen. Eiser heeft echter na zijn vertrek uit Somalië bijna één jaar in Kenia gewoond voor hij naar Nederland vertrok. In die periode (en ook na zijn aankomst in Nederland in juli 2023) zou hij dus voldoende gelegenheid hebben gehad om dit document (of eventuele andere identificerende documenten) te verkrijgen. Gelet hierop heeft verweerder zich niet ten onrechte op het standpunt gesteld dat eiser niet aan de voorwaarde van artikel 31, zesde lid, aanhef en onder b, van de Vreemdelingenwet (Vw) heeft voldaan en dat niet enkel op basis van de verklaringen van eiser kan worden uitgegaan van zijn identiteitsgegevens. Ook is geen sprake van een schending van het zorgvuldigheidsbeginsel. Deze beroepsgrond slaagt daarom niet.

7. Eiser stelt zich op het standpunt dat verweerder onvoldoende rekening heeft gehouden met zijn referentiekader. Eiser is analfabeet en heeft moeite met geografische aanduidingen. Het gebruik van complexe vragen door verweerder heeft geleid tot verwarring. Ook heeft verweerder niet doorgevraagd en eisers uitleg in de zienswijze niet meegewogen. Gezien eisers referentiekader werpt verweerder ten onrechte tegen dat eiser inconsistente verklaringen heeft afgelegd. Het besluit is daarom in strijd met artikel 3:2 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).

8. Naar het oordeel van de rechtbank heeft verweerder voldoende rekening gehouden met het referentiekader van eiser. Uit het medisch advies van 9 april 2025 is enkel gebleken dat eiser verklaart analfabeet te zijn en moeite te hebben met geografische aanduidingen. Uit het medisch advies blijkt niet dat van eiser geen consistente verklaringen kunnen worden verwacht. Ook heeft eiser bij geen van de gehoren verklaard op- of aanmerkingen te hebben over de werkwijze van de hoormedewerker of tolk. Daarbij neemt de rechtbank in aanmerking dat eiser niet heeft onderbouwd dat hij als laagopgeleide analfabeet niet consistent kan verklaren en dat hij geen andere concrete voorbeelden heeft kunnen noemen van tegenwerpingen waarbij onvoldoende rekening zou zijn gehouden met zijn referentiekader en zienswijze dan de hierna te bespreken tegenwerpingen. Ook is niet verduidelijkt welke vragen te complex of verwarrend waren voor eiser en welk gedeelte van de zienswijze niet door verweerder zou zijn betrokken bij het bestreden besluit. In het bestreden besluit gaat verweerder namelijk wel in op de zienswijze. De rechtbank verwijst verder nog naar wat zij hierna overweegt in het kader van de tegenwerpingen. Gelet op dit alles is het besluit ook niet in strijd met artikel 3:2 van de Awb. Problemen met Al-Shabaab

9. Eiser voert aan dat verweerder ten onrechte ongeloofwaardig heeft geacht dat eiser problemen met Al-Shabaab heeft. Zo kan aan eiser niet worden tegengeworpen dat hij wisselend zou hebben verklaard over de tijdlijn van zijn vertrek, zijn verblijf en het tweede incident. Mede door de verwarrende wijze van vraagstelling en eisers beperkte referentiekader is tijdens het nader gehoor verwarring ontstaan over de vraag of het eerste of tweede incident werd bedoeld in de vraagstelling. Eiser heeft consistent verklaard, zodra hij doorhad dat het over het tweede incident ging. Dit is ook opgehelderd in de correcties en aanvullingen van 2 september 2025. Ook heeft hij consistent verklaard over de aanwezigen bij de huisinval. Het vermeende verschil in verklaringen over telefoontjes van Al-Shabaab kan hem ook niet worden tegengeworpen. Dat is een vergissing die mede voortvloeit uit stress en verwarring tijdens het gehoor. Dat zijn tante is vermoord nadat zij hem hielp te vertrekken, past daarnaast binnen het patroon van bedreigingen en mishandelingen door Al-Shabaab richting personen en hun familieleden die geen zakat betalen.

10. De rechtbank stelt vast dat verweerder in het bestreden besluit niet langer aan eiser tegenwerpt dat hij wisselend heeft verklaard over de aanwezige familieleden bij de huisinval. De hiertegen gerichte beroepsgrond zal daarom niet worden besproken.

11. Naar het oordeel van de rechtbank stelt verweerder zich niet ten onrechte op het standpunt dat eiser wisselend heeft verklaard over de gebeurtenissen, het tijdsbestek en de wijze waarop gecommuniceerd werd met Al-Shabaab. Zo heeft eiser eerst verklaard dat er een aantal weken zat tussen de tweede en vierde gebeurtenis, maar later verklaarde hij dat het slechts twee dagen waren. Verweerder heeft eiser tijdens het nader gehoor met zijn wisselende verklaringen geconfronteerd, maar eiser heeft hier geen afdoende verklaring voor gegeven. Ook heeft verweerder niet ten onrechte gesteld dat eiser inconsistent heeft verklaard over gebeurtenissen tijdens het tweede bezoek van Al-Shabaab bij zijn huis. Eerst werd aangegeven dat drie leden van Al-Shabaab naar het huis van eiser kwamen, de deur hadden geforceerd en zijn vader en broer hadden meegenomen. Daarna is echter verklaard dat de drie mannen pas laten waren gekomen, nadat de vader van eiser en broer waren meegenomen. Ook is daarna verklaard dat het eerst ging om vier mannen en is een andere volgorde van gebeurtenissen gegeven. Verweerder heeft niet ten onrechte gesteld dat deze inconsistenties niet zijn verduidelijkt in de correcties en aanvullingen. Eiser heeft dit ook in de beroepsgronden niet afdoende toegelicht. Ook heeft hij zijn stelling dat verwarring is ontstaan door de wijze van vraagstelling niet geconcretiseerd. Gelet op het voorgaande wordt eiser niet gevolgd in zijn standpunt dat zijn verklaringen het gevolg waren van verwarring tijdens het gehoor over het incident waarnaar werd gevraagd. Ten aanzien van de telefonische contactmomenten met Al-Shabaab heeft eiser eerst verklaard dat hij telefonisch is ingelicht over de ontsnapping van zijn vader en broer en later dat Al-Shabaab hem nooit telefonisch heeft benaderd en hem dat fysiek heeft verteld. Verweerder heeft deze inconsistenties niet ten onrechte tegengeworpen aan eiser. Niet is gebleken dat hierbij sprake was van stress of verwarring tijdens het gehoor. Daarnaast is ook de gestelde moord op de tante van eiser niet onderbouwd. Volgens eiser is zijn tante drie jaar na zijn vertrek uit Somalië vermoord. Daarom heeft verweerder het niet waarschijnlijk kunnen vinden dat die gestelde moord het gevolg was van haar hulp bij het vertrek van eiser uit Somalië. Verweerder heeft niet ten onrechte het standpunt ingenomen dat de enkele stelling dat haar gestelde moord past binnen de handelwijze van Al-Shabaab, onvoldoende is om die moord en toedracht geloofwaardig te achten. Bovendien woont het gezin van eiser nog steeds in hetzelfde dorp waar eiser vandaan komt en heeft hij verklaard dat het goed gaat met hen en dat ze zelf geen problemen hebben ondervonden met Al-Shabaab. De enkele stelling van eiser dat zijn vrouw zou hebben verklaard gescheiden te zijn, heeft verweerder onvoldoende verklaring hiervoor mogen achten. Verder is naar het oordeel van de rechtbank ook terecht aan eiser tegengeworpen dat hij inconsistent heeft verklaard over de datum van zijn vertrek uit Somalië. Eiser heeft in de gehoren drie verschillende data van vertrek genoemd (25 juli 2023, 25 september 2022 en 25 juni 2022). Hij heeft dit niet gecorrigeerd in de correcties en aanvullingen en geen afdoende verklaring voor die wisselende data gegeven.

12. Gelet op de hiervoor vermelde tegenwerpingen, in samenhang bezien, heeft verweerder zich naar het oordeel van de rechtbank niet ten onrechte op het standpunt gesteld dat de verklaringen van eiser over zijn problemen met Al-Shabaab inconsistent zijn en geen samenhangend en aannemelijk geheel vormen en dat dus niet wordt voldaan aan de voorwaarde van artikel 31, zesde lid, aanhef en onder c, van de Vw. Hieruit volgt dat verweerder zich niet ten onrechte op het standpunt heeft gesteld dat de verklaringen van eiser over zijn problemen met Al-Shabaab ongeloofwaardig zijn. De beroepsgrond slaagt niet.

13. Naar het oordeel van de rechtbank heeft eiser verder niet aannemelijk gemaakt dat hij vanwege zijn herkomst en nationaliteit een reëel risico op ernstige schade loopt bij terugkeer naar Somalië. Dat moet blijken uit de individuele situatie van eiser en de door hem overgelegde en verder bekende algemene informatie. De rechtbank volgt verweerder in zijn standpunt dat uit de geloofwaardig bevonden verklaringen van eiser niet blijkt dat hij ernstige schade zal oplopen als hij terugkeert naar Somalië. Verweerder heeft terecht gewezen op het Algemeen Ambtsbericht Somalië van 2025 waaruit blijkt dat de woonplaats van eiser ( [woonplaats] in de regio Shabelle Dhexe, midden-Shabelle ) al enkele jaren niet meer onder controle van Al-Shabaab staat. Eiser kan terugkeren naar zijn woonplaats zonder door het gebied te reizen dat onder controle van Al-Shabaab staat. Eiser heeft geen enkele feitelijke onderbouwing gegeven waaruit blijkt dat de informatie uit het ambtsbericht niet klopt en zijn woonplaats wel onder de controle van Al-Shabaab staat. Verweerder heeft zich aldus niet ten onrechte op het standpunt gesteld dat geen sprake is van een reëel risico op ernstige schade in de zin van artikel 29, eerste lid, aanhef en onder b, van de Vw. De beroepsgrond slaagt niet.

14. Eiser voert verder aan dat het terugkeerbesluit niet in stand kan blijven. Terugkeer naar Somalië levert volgens eiser een reëel risico op ernstige schade in de zin van artikel 3 van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). Volgens eiser heeft verweerder geen individuele belangenafweging gemaakt van de persoonlijke omstandigheden van eiser. Er is namelijk geen rekening gehouden met de kwetsbaarheid van eiser als analfabeet, zijn afhankelijkheid van familie en de reële dreiging van Al-Shabaab. Het besluit is daarom ook onzorgvuldig en ondeugdelijk gemotiveerd.

15. Naar het oordeel van de rechtbank heeft verweerder terecht overwogen dat eiser niet aannemelijk heeft gemaakt dat hij bij terugkeer naar Somalië een reëel risico loopt op ernstige schade. Ten aanzien van de problemen met Al-Shabaab heeft de rechtbank al overwogen dat verweerder dit asielmotief ongeloofwaardig kon achten. Uit het bestreden besluit blijkt verder dat verweerder een beoordeling heeft gemaakt zoals volgt uit het arrest Ararat en de rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling). Eiser heeft sindsdien geen nieuwe informatie overgelegd die een nieuwe beoordeling van verweerder verlangen. De rechtbank verwijst ook naar wat zij hiervoor onder 13 heeft overwogen over het risico op ernstige schade bij terugkeer. Verder heeft eiser zijn stelling dat verweerder in het kader van artikel 3 van het EVRM rekening had moeten houden met eisers kwetsbaarheid als analfabeet en zijn afhankelijkheid van familie niet nader toegelicht. Dat eiser hierdoor een risico als bedoeld in artikel 3 van het EVRM loopt, ziet de rechtbank niet in. Verweerder mocht daarom het terugkeerbesluit opleggen. Gelet op het voorgaande is het besluit ook niet onzorgvuldig of ondeugdelijk gemotiveerd.

Conclusie en gevolgen

Beslissing