ECLI:NL:RBDHA:2026:25409

Procesverloop

Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit en op 21 november 2025 en 24 februari 2026 aanvullende gronden ingediend.

De rechtbank heeft het beroep op 27 februari 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiseres, de voormalige gemachtigde van eiseres (mr. C.H. van den Berg), A. Yahye als tolk en de gemachtigde van de minister.

De zaak is vervolgens aangehouden om eiseres in de gelegenheid te stellen te reageren op de door de minister ter zitting genoemde taalindicatie. De minister is daarna in de gelegenheid gesteld daarop te reageren. Beide partijen hebben vervolgens de rechtbank toestemming verleend om de zaak buiten zitting af te doen. De rechtbank heeft daarna het onderzoek gesloten.

Beoordeling door de rechtbank

Het asielrelaas

3. Eiseres legt aan haar asielaanvraag ten grondslag gelegd dat zij de Somalische nationaliteit heeft en tot de Seukhal bevolkingsgroep behoord. Ze stelt te zijn geboren op [geboortedatum] 2008 in [geboorteplaats] . In haar dorp is Al-Shabaab aan de macht. Op een dag riep Al-Shabaab alle mannen bijeen waarbij werd gezegd dat elk gezin een meisje en een jongen moest afstaan aan Al-Shabaab. De mannen in het dorp hebben besloten om hier geen gehoor aan te geven. Volgens eiseres mocht zij vanaf dat moment niet meer naar buiten en niet meer naar de Koranschool. Kort daarna zou Al-Shabaab hebben geprobeerd haar mee te nemen, waarna haar vader heeft besloten dat zij moest vertrekken om te voorkomen dat zij zou worden uitgehuwelijkt. Met behulp van een vriend van haar vader is eiseres ondergedoken. Tijdens deze periode zou haar vader door Al-Shabaab zijn vermoord. Nadat Al-Shabaab ook contact had opgenomen met de man die haar hielp onderduiken, is besloten dat eiseres Somalië moest verlaten. Bij terugkeer vreest eiseres voor Al-Shabaab en ook om herbesneden te worden.

Het bestreden besluit

4. Het asielrelaas van eiseres bevat volgens de minister de volgende asielmotieven:

identiteit, nationaliteit en herkomst; en

de problemen van eiseres met Al-Shabaab.

De minister acht de identiteit en nationaliteit van eiseres geloofwaardig, maar de herkomst van eiseres niet. De minister vindt namelijk dat de verklaringen van eiseres over haar herkomstgebied geen samenhangend en aannemelijk geheel vormen. Daartoe stelt de minister dat eiseres summier, oppervlakkig en tegenstrijdig heeft verklaard over haar woonplaats en dat de door haar aangegeven plekken en gebouwen niet zijn teruggevonden in openbare bronnen. Verder stelt de minister dat eiseres summier, oppervlakkig en tegenstrijdig heeft verklaard over de gestelde omliggende plaats [plaats 1] (oftewel [plaats 1] ). Omdat haar herkomst niet geloofwaardig wordt geacht, wordt er niet verder getoetst aan het tweede asielmotief. Om die reden is dat asielmotief volgens de minister dan ook ongeloofwaardig.

Daarnaast stelt de minister zich op het standpunt dat eiser geen gegronde vrees voor vervolging heeft en dat hij niet aannemelijk heeft gemaakt dat zij bij terugkeer een reëel risico op ernstige schade loopt. Eiseres heeft haar vrees om herbesneden te worden niet aannemelijk gemaakt, nu deze is gebaseerd op een veronderstelling. Verder behoort eiseres niet tot het risicoprofiel ‘alleenstaande vrouw’.

Eiseres krijgt geen verblijfsvergunning regulier op grond van het buitenschuldbeleid voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen, omdat het onderzoek naar adequate opvang voor eiseres in Somalië nog niet is afgerond. Zolang dit onderzoek nog loopt, heeft eiseres procedureel rechtmatig verblijf.

Geloofwaardigheid van de herkomst van eiseres

Verklaringen over de woonplaats van eiseres

5. Eiseres stelt dat zij met haar verklaringen en de in de correcties en aanvullingen en de zienswijze overgelegde informatie aannemelijk heeft gemaakt dat zij uit haar gestelde dorp [geboorteplaats] komt. Zij heeft haar leefomgeving, waaronder de nabijgelegen plaats [plaats 1] , naar vermogen beschreven. Daarbij wijst zij erop dat zij vanwege haar leeftijd en de lokale omstandigheden nauwelijks buiten haar directe woonomgeving kwam. Verder heeft zij zich, onder meer met hulp van vriendinnen in de opvang, ingespannen om haar woonplaats nauwkeuriger te lokaliseren. Volgens eiseres kan aan het niet kunnen terugvinden van haar dorp op officiële kaarten niet de conclusie worden verbonden dat deze plaats niet bestaat. Zij wijst daarnaast op haar jonge leeftijd ten tijde (vijftien jaar) van haar vertrek en het ontbreken van regulier onderwijs, waardoor zij geen windrichtingen kent en geen kaarten kan lezen. Gelet hierop heeft zij voldoende inspanningen geleverd en kan niet worden verlangd dat zij meer of anders verklaart.

De rechtbank is van oordeel dat de minister zich terecht op het standpunt heeft gesteld dat eiseres onsamenhangend en onaannemelijk heeft verklaard over haar gestelde woonplaats. Eiseres heeft onvoldoende aannemelijk gemaakt dat zij afkomstig is uit de door haar gestelde woonplaats. Terecht is overwogen dat het wel aan eiseres is om dit aannemelijk te maken. Hiertoe overweegt de rechtbank als volgt.

Eiseres heeft verklaard dat haar woonplaats [geboorteplaats] in de provincie [provincie] ligt, tussen de steden [plaats 1] en [plaats 2] . Het is er vlak en groen, er zijn veel bomen en niet rechte, onverharde wegen. In de correcties en aanvullingen heeft eiseres gesteld dat haar woonplaats in de regio [regio] , tussen [regio] en [plaats 1] ligt, en verwijst daarvoor naar een foto van een kaart. In de zienswijze heeft eiseres foto’s overgelegd die van haar gestelde woonplaats zouden moeten zijn. Met deze informatie heeft eiseres naar het oordeel van de rechtbank haar gestelde herkomst niet aannemelijk gemaakt. De regionale duiding dat [geboorteplaats] in de regio [regio] moet liggen, biedt onvoldoende concreet aanknopingspunt om de door haar gestelde woonplaats te kunnen vaststellen. Daar komt bij dat eiseres in de correcties en aanvullingen zelf heeft vermeld dat het aanwijzen van haar woonplaats op de kaart slechts een vermoeden betreft. Dat geldt eveneens voor de overlegde foto’s, nu deze zijn gebaseerd op dezelfde veronderstelling. De rechtbank acht ook van belang dat eiseres heeft verklaard dat haar woonplaats niet aan of in de nabijheid van zee ligt, terwijl uit de door haar overgelegde kaart in de correcties en aanvullingen wel volgt dat [regio] aan de kust is gelegen. De verklaringen van eiseres over de aanwezigheid van veel groen, bomen en onverharde wegen maken haar gestelde herkomst niet aannemelijk. De minister heeft zich terecht op het standpunt gesteld dat deze verklaringen oppervlakkig zijn en dat deze kenmerken niet onderscheidend zijn, omdat zij voor een groot deel van de betreffende regio gelden.

Dat eiseres stelt dat van haar niet meer kon worden verwacht vanwege haar jonge leeftijd ten tijde van haar vertrek, verandert het voorgaande niet. Eiseres heeft haar hele leven in het door haar gestelde herkomstgebied gewoond. Om die reden mocht de minister juist van haar verwachten dat zij meer dan algemene antwoorden over haar gestelde herkomstgebied kan geven. Niet is gebleken dat van een vijftienjarige niet kan worden verwacht dat zij de gestelde vragen over haar directe leefomgeving kan beantwoorden. Uit het rapport van het nader gehoor blijkt bovendien dat de vragen over haar herkomst uitgebreid aan bod zijn gekomen en waar nodig zijn toegelicht en verduidelijkt. Verder wordt eiseres niet tegengeworpen dat zij geen windrichtingen kent of geen kaarten kan lezen, waardoor het betoog dat zij maar een beperkte onderwijsachtergrond heeft niet kan slagen.

Verklaringen over [plaats 1]

Voorts voert eiseres aan dat zij heeft verklaard dat zij niet in [plaats 1] op school heeft gezeten. Vanwege de afstand – vier uur lopen – is het ook niet aannemelijk dat eiseres daar naar school is geweest. Ze is slechts één keer in [plaats 1] geweest toen zij ziek was en haar bloed afgenomen moest worden. Verder wijst eiseres erop dat de minister uit is gegaan van de verkeerde [plaats 1] en dus niet kan volstaan met de motivering in het voornemen dat de apotheek en de winkels waarover eiseres heeft verklaard niet gevonden zijn.

De rechtbank kan dit betoog van eiseres niet volgen. Uit het proces-verbaal van de leeftijdsschouw volgt dat eiseres heeft verklaard dat zij acht jaar lang in [plaats 1] naar school is geweest. Tijdens het nader gehoor heeft zij echter verklaard dat zij in haar woonplaats op een Koranschool heeft gezeten en maar één keer naar [plaats 1] is geweest. De rechtbank acht deze verklaringen tegenstrijdig. Dat het niet aannemelijk zou zijn dat eiseres in [plaats 1] naar school zou gaan vanwege de loopafstand, is onvoldoende om deze tegenstrijdigheid te verklaren. Ter zitting is verder niet gebleken dat de minister is uitgegaan van de verkeerde plaats [plaats 1] . Bovendien heeft de minister niet enkel volstaan met het stellen dat de apotheek en de winkels waarover eiseres heeft verklaard niet gevonden zijn, maar heeft hij eiseres ook tegengeworpen dat zij hierover summier heeft verklaard. Eiseres heeft onder meer verklaard dat er een apotheek is bestaande uit golfplaten, waar in een gedeelte bloed wordt afgenomen en in een ander gedeelte medicatie wordt verstrekt. De minister stelt terecht dat deze beschrijving beperkt en weinig concreet is. Hetzelfde geldt voor haar verklaringen over de winkels.

Taalindicatie en taalanalyse

Eiseres stelt verder dat de minister onvoldoende heeft gemotiveerd waarom de taalindicatie niet voldoende is om de herkomst van eiseres geloofwaardig te achten. Omdat de taalindicatie geen aanleiding geeft om een taalanalyse op te starten, stelt eiseres dat dit een indicatie is dat de door haar opgegeven herkomst kan kloppen. Ze stelt verder dat uit het beleid van de minister niet zonder meer volgt dat een taalanalyse geen meer specifieke regio kan aanduiden. Omdat de conclusie van de taalindicatie anders is dan in de besluitvorming staat, heeft ze bovendien geen kans gehad om contra-expertise op te stellen. Ze verwijst daarvoor naar emailcorrespondentie die ze heeft gehad met Verified, een bedrijf dat is gespecialiseerd in taalanalyses, en naar een uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Middelburg, van 12 november 2025.

De rechtbank is van oordeel dat de minister zich terecht op het standpunt heeft gesteld dat de taalindicatie geen grond biedt voor het oordeel dat de geloofwaardigheidsbeoordeling van de herkomst van eiseres onvoldoende is gemotiveerd. Uit de taalindicatie volgt dat eiseres Centraal- of Zuid-Somalisch spreekt. In het verweerschrift van 27 maart 2026 heeft de minister, onder verwijzing naar toelichting van Team Onderzoek en Expertise Land en Taal (TOELT), toegelicht dat deze conclusie betekent dat eiseres Zuid-Somalisch spreekt indien zij uit Zuid-Somalië afkomstig is. Dat laatste wordt door de minister gevolgd. In het bestreden besluit is de minister uitgegaan van de conclusie van de taalindicatie dat eiseres Zuid-Somalisch spreekt. Daarmee bestaat tussen partijen geen geschil over de door eiseres gesproken taalvariant. Reeds daarom bestond geen aanleiding voor het verrichten van een taalanalyse. De minister stelt terecht dat een contra-expertise daarom niet aan de orde is. Om die reden kan het beroep op de uitspraak van zittingsplaats Middelburg niet kan slagen, nu in die zaak discussie bestond over de gesproken taalvariant van de vreemdeling. Verder volgt uit het verweerschrift dat TOELT heeft toegelicht dat een taalanalyse geen nauwkeurige herkomst kan vaststellen dan een taalindicatie. Daarmee volgt de rechtbank de stelling van eiseres niet dat een taalanalyse haar herkomst nader kan specificeren. De rechtbank acht daarbij ook van belang dat eiseres haar gestelde woonplaats onvoldoende aannemelijk heeft gemaakt en dat zij heeft niet onderbouwd dat er bijvoorbeeld een specifiek dialect wordt gesproken in haar gestelde herkomstgebied.

Herkomst en HIS-check

Eiseres voert ten slotte aan dat ervan uit kan worden gegaan dat in de asielprocedure van eiseres een Herkomst Informatie Systeem-check (HIS-check) heeft plaatsgevonden maar dat uit de besluitvorming niet volgt hoe er rekening is gehouden met het referentiekader van eiseres in het beantwoorden van de vragen over haar stam, substam, etnciteit en de bewegingen die ze heeft gemaakt in haar omgeving. Ook is niet duidelijk hoe deze elementen zijn betrokken in de besluitvorming van de minister.

De rechtbank is van oordeel dat er voldoende rekening is gehouden met het referentiekader van eiseres in het beantwoorden van de vragen in het kader van de HIS-check. Ter zitting heeft de minister toegelicht dat de vragen die tijdens het nader gehoor zijn gesteld kort en simpel waren om zo aan te sluiten bij de taalvaardigheid van eiseres. De rechtbank leest deze werkwijze ook terug in het rapport van het nader gehoor. Voorts overweegt de rechtbank dat de minister in het bestreden besluit voldoende heeft gemotiveerd dat rekening is gehouden met het referentiekader inhoudende dat eiseres minderjarig is, geen regulier onderwijs heeft genoten en dat zij niet kan kaartlezen maar dat desalniettemin wel van haar verwacht mag worden dat van eiseres mag worden dat zij uitgebreider verklaard omdat zij haar hele leven in de door haar gestelde woonplaats heeft gewoond. De rechtbank verwijst hiervoor ook naar hetgeen zij heeft overwogen in rechtsoverweging 5.3.

Conclusie geloofwaardigheidsbeoordeling van de herkomst van eiseres

6. Gelet op het voorgaande is de rechtbank van oordeel dat de minister de herkomst van eiseres ongeloofwaardig heeft mogen vinden. De beroepsgronden slagen niet.

Zwaarwegendheid

Risico op ernstige schade

7. Voorts stelt eiseres dat zij moet terugkeren naar een gebied dat onder controle is van de Al Shabaab. Uit de taalindicatie valt af te leiden dat zij afkomstig uit Zuid-Somalië en daarom moet de minister toetsen of terugkeer naar die regio in strijd is met artikel 3 van het Europese Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). Vrijwel geheel Zuid-Somalië valt namelijk onder controle van Al-Shabaab waardoor het ook zeker is dat eiseres door gecontroleerd gebied moet reizen. Daarvoor verwijst eiseres naar verschillende landeninformatie.

De rechtbank kan dit betoog van eiseres niet volgen. Zoals de rechtbank hiervoor heeft overwogen heeft eiseres de door haar gestelde woonplaats niet aannemelijk gemaakt, waardoor haar herkomst ongeloofwaardig mocht worden gevonden. Daarmee kan het risico op schending van het non-refoulementbeginsel niet goed worden onderzocht. De overlegde kaart waaruit de machtsverdeling in Somalië volgt, maakt dit niet anders. Daarmee is immers niet aannemelijk gemaakt dat eiseres bij terugkeer zal worden geconfronteerd met een situatie waarin zij naar gebied moet reizen dat onder controle staat van Al-Shabaab of via dergelijk gebied zal moeten reizen. De beroepsgrond slaagt niet.

Herbesnijdenis

8. Eiseres voert verder aan dat zij vreest voor herbesnijdenis omdat ze uit Somalië is vertrokken en geen sociaal netwerk heeft. Als ze moet terugkeren, dan kan haar om die redenen worden toegedicht dat zij gemeenschap heeft gehad of is misbruikt. Dat kan door haar familie of haar clan niet worden gecontroleerd, dus kan er besloten worden om haar opnieuw te besnijden. Zij wijst op twee rapporten van EUAA van augustus 2023 en oktober 2025, welke volgens haar bevestigen dat vrouwen met een mildere vorm van besnijdenis onder druk kunnen komen te staan voor een hevigere vorm, vooral bij jonge vrouwen die kunnen trouwen. Deze druk zou bij eiseres ook kunnen komen vanuit de familie van een aanstaande echtgenoot. Ook volgt uit de rapporten dat terugkerende vrouwen uit Europa vaak onder druk worden gezet tot herbesnijdenis. Zonder mannelijke bescherming is het risico daarop groot, omdat families van een huwelijkspartner vragen stellen en ontdekken dat er geen toezicht op haar was. De minister motiveert volgens eiseres niet waarom haar individuele risico op herbesnijdenis niet aannemelijk zou zijn, nu haar vader is gedood en ze geen netwerk heeft om haar te beschermen.

De rechtbank is van oordeel dat de minister zich op het standpunt heeft mogen stellen dat eiseres haar vrees voor herbesnijdenis niet aannemelijk heeft gemaakt. De minister heeft daarvoor in zijn besluitvorming verwezen naar algemene landeninformatie waaruit volgt dat herbesnijdenis in Somalië niet gebruikelijk is en enkel wordt uitgevoerd nadat iemand bijvoorbeeld is bevallen van een kind. De door eiseres genoemde bronnen waaruit in zijn algemeenheid volgt dat herbesnijdenis in Somalië voorkomt, ook in andere gevallen dan bij of na een bevalling, zien niet op de individuele situatie van eiseres bij terugkeer naar Somalië. Daar komt bij dat uit de rapporten – anders dan eiseres stelt - ook niet volgt dat vrouwen die terugkeren naar Somalië vanuit het westen een hoger risico lopen op herbesnijdenis. Uit de door eiseres overgelegde rapporten volgt dat als sprake is van herbesnijdenis dit dan vaak gebeurt door sociale druk van de familie. Eiseres heeft niet onderbouwd dat haar familie of de familie van een aanstaande echtgenoot haar onder druk zal zetten om herbesneden te worden. De enkele mogelijkheid van een toekomstig huwelijk zonder dat eiseres dit heeft onderbouwd, is onvoldoende om een reëel persoonlijk risico op dit moment aannemelijk te achten. Dit geldt eveneens voor haar stelling dat aan haar wordt toegedicht dat zij gemeenschap heeft gehad of is misbruikt. Verder heeft zij niet onderbouwd dat zij geen netwerk heeft bij terugkeer, mede gelet op de omstandigheid dat eiseres heeft verklaard dat al haar familie nog in Somalië woont, waaronder haar broers van zowel haar vader- als moederkant. De minister heeft daarom geen reden hoeven zien om een reëel risico op herbesnijdenis aan te nemen. De beroepsgrond slaagt niet.

Alleenstaande vrouwenbeleid

9. Eiseres stelt dat zij onder het alleenstaande vrouwenbeleid van de minister valt. Hoewel haar familieleden in haar omgeving wonen, is het onduidelijk of ze daar nog steeds zijn. Ze is al ruim vijftien maanden geleden vertrokken uit haar land en heeft sinds november 2024 geen contact meer gehad met haar moeder of andere familieleden. Verder blijkt uit het landenbeleid dat er moet worden bezien of er geen grootfamilie is en eventueel een (plaatselijke) meerderheidsclan waar eiseres, gelet op haar individuele omstandigheden, voor opvang en bescherming op kan terugvallen.

De rechtbank overweegt als volgt. Vaststaat dat eiseres geen echtgenoot in Somalië heeft waar zij voor opvang en bescherming op terug kan vallen. Wel heeft zij verklaard dat naast haar moeder ook haar broers en zussen van zowel vaders- als moederskant in Somalië verblijven in de omgeving waar zij vandaan komt. De minister wijst er in dit kader op dat zij ook nog grootfamilie heeft waar zij op terug kan vallen. Ook wijst de minister erop dat eiseres behoort tot een meerderheidsclan. Gelet hierop heeft de minister zich op het standpunt mogen stellen dat eiseres niet aannemelijk heeft gemaakt dat zij onder het beleid voor alleenstaande vrouwen in Somalië valt. De beroepsgrond slaagt niet.

Conclusie en gevolgen

Beslissing

19 augustus 2026