RECHTBANK DEN HAAG
uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen
[eiseres], V-nummer: [V-nummer], eiseres
De zaak in het kort
Zittingsplaats Rotterdam
Bestuursrecht
zaaknummer: NL24.21445
(gemachtigde: mr. Ö. Saraç),
en
de minister van Asiel en Migratie, voorheen de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, verweerder
(gemachtigde: mr. W. van Hoof).
1. Eiseres heeft om twee redenen asiel aangevraagd in Nederland. Ten eerste is zij bang dat de Turkse autoriteiten haar zullen arresteren omdat zij als Gülenist wordt gezien. Ten tweede wordt eiseres in Turkije gediscrimineerd omdat zij transvrouw is.
2. Op 6 september 2024 is de asielaanvraag van eiseres afgewezen. Verweerder gelooft niet dat de Turkse autoriteiten eiseres als Gülenist beschouwen en dus ook niet dat zij om die reden problemen zal krijgen bij terugkeer naar Turkije. Verweerder gelooft wel dat eiseres transvrouw is, maar hij vindt de problemen die eiseres daardoor in Turkije heeft ondervonden niet zwaarwegend genoeg om haar asiel te verlenen.
3. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiseres tegen het niet tijdig nemen van een besluit op haar asielaanvraag en tegen het besluit van 6 september 2024. Het beroep tegen het niet tijdig nemen van een besluit is niet-ontvankelijk, omdat inmiddels een besluit op de asielaanvraag is genomen. Het besluit van 6 september 2024 is onbevoegd genomen, maar de rechtbank passeert dat gebrek. Naar het oordeel van de rechtbank gelooft verweerder de gestelde problemen van eiseres vanwege (toegedicht) Gülenisme terecht niet. Verweerder heeft naar het oordeel van de rechtbank niet goed genoeg uitgelegd waarom de discriminatie van eiseres als transgender niet zwaarwegend genoeg is om haar asiel te verlenen. Om die reden vernietigt de rechtbank het besluit van 6 september 2024. Verweerder moet opnieuw beslissen op de asielaanvraag van eiseres. In deze uitspraak legt de rechtbank uit hoe zij tot deze oordelen is gekomen.
Het verloop van de procedure
4. Eiseres heeft op 25 december 2022 asiel aangevraagd (de asielaanvraag).
5. Op 21 mei 2024 heeft eiseres beroep ingesteld tegen het niet tijdig nemen van een besluit op de asielaanvraag.
6. Bij besluit van 6 september 2024 (het bestreden besluit) heeft de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid de asielaanvraag afgewezen.
7. Eiseres heeft op verschillende data beroepsgronden en nadere stukken ingediend. Verweerder heeft twee verweerschriften ingediend.
8. De rechtbank heeft het beroep op 27 augustus 2026 op zitting behandeld. Eiseres en haar gemachtigde zijn zoals aangekondigd niet verschenen. Verweerder heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde. Aan het einde van de zitting heeft de rechtbank het onderzoek gesloten.
9. Op 16 september 2026 heeft de rechtbank het onderzoek heropend en partijen in de gelegenheid gesteld om zich uit te laten over het feit dat het bestreden besluit is genomen namens de staatsecretaris van Justitie en Veiligheid en niet namens de minister van Asiel en Migratie. Nadat beide partijen hun standpunt hierover naar voren hebben gebracht en hebben laten weten dat zij geen behoefte hebben aan een nieuwe zitting, heeft de rechtbank het onderzoek op 25 september 2026 opnieuw gesloten.
Het oordeel van de rechtbank
Het beroep tegen het niet tijdig nemen van een besluit is niet-ontvankelijk
10. Eiseres heeft geen belang meer bij haar beroep voor zover dat is gericht tegen het niet tijdig nemen van een besluit op haar asielvaanvraag, omdat verweerder inmiddels op die aanvraag heeft beslist. Omdat het beroep destijds terecht is ingesteld, moet verweerder de proceskosten vergoeden die eiseres voor het instellen van dit beroep heeft gemaakt. De rechtbank stelt deze vergoeding op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht (Bpb) vast op € 467,00 (1 punt voor het indienen van het beroepschrift, met een waarde per punt van € 934,00 en wegingsfactor 0,5).
Het bestreden besluit is onbevoegd genomen, maar de rechtbank passeert dat gebrek
11. Partijen zijn het erover eens dat de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid niet bevoegd was om het bestreden besluit te nemen, omdat de minister van Asiel en Migratie vanaf 2 juli 2024 bevoegd is om te beslissen op asielaanvragen. Ook zijn partijen het erover eens dat dit gebrek kan worden gepasseerd met toepassing van artikel 6:22 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). De rechtbank ziet geen reden om daar anders over te oordelen. Eiseres voert aan dat dit gebrek moet leiden tot een proceskostenveroordeling. Eiseres krijgt al een proceskostenvergoeding omdat het bestreden besluit inhoudelijk gezien onrechtmatig is. De rechtbank ziet geen reden om eiseres een hogere proceskostenvergoeding toe te kennen vanwege het door haarzelf niet aangevoerde bevoegdheidsgebrek.
Verweerder gelooft terecht niet dat eiseres problemen zal krijgen omdat zij als Gülenist wordt gezien
12. Eiseres voert aan dat zij tijdens de coup van 15 juli 2016 dienstplichtig militair was en op bevel heeft geschoten op gewapende burgers die de kazerne aanvielen. Later ontdekte eiseres dat dit bevel kwam van de coupplegers en dat zij schoot op burgers die de coup probeerden te voorkomen. Eiseres ziet zichzelf niet als Gülenist. Ongeveer vier maanden na de coup moest eiseres voor een onderzoekscommissie verschijnen en werd zij ontslagen als militair. Tot aan haar vertrek uit Turkije in december 2022, ruim zes jaar later, heeft eiseres in verband hiermee geen verdere problemen ondervonden. Eind 2021/begin 2022 begonnen de Turkse autoriteiten echter voormalige militairen te arresteren die tijdens de coup een vergelijkbare rol hadden gespeeld als eiseres. Eiseres vreest dat haar hetzelfde te wachten staat en daarom is zij gevlucht.
13. Verweerder stelt zich terecht op het standpunt dat eiseres deze gestelde problemen onvoldoende heeft onderbouwd met documenten. Verweerder wijst erop dat het ontslag van militairen doorgaans per decreet gebeurt en dat een dergelijk decreet wordt gepubliceerd. Eiseres merkt terecht op dat dit niet altijd zo gaat, maar zij heeft de gestelde problemen ook niet met voldoende andere documenten onderbouwd. Zo heeft eiseres de oproep die zij ontving voor de commissie niet overgelegd. Ook heeft zij haar stelling dat soldaten in een vergelijkbare positie zijn vastgezet niet onderbouwd met documenten. Hoewel gevolgd kan worden dat eiseres het riskant vindt om contact te zoeken met hen of met hun familieleden, heeft eiseres eerder verklaard dat zij zou proberen om documenten hierover te verkrijgen; toen beschouwde zij dit dus nog als een mogelijkheid. Verder heeft eiseres gesteld dat verschillende familieleden voor aan Gülen gelieerde organisaties werkten en dat zij om die reden extra wordt verdacht. Ook deze stelling heeft eiseres ondanks verzoeken daartoe van verweerder niet onderbouwd met documenten, afgezien van een foto van (volgens eiseres) haar zus met twee collega’s, waaruit niet kan worden afgeleid dat deze zus in een aan Gülen gelieerd laboratorium heeft gewerkt.
14. Verweerder stelt zich verder terecht op het standpunt dat eiseres weinig heeft weten te verklaren over haar ondervraging in 2016. Zo weet eiseres niet concreet te verklaren wat er in het document stond dat zij moest ondertekenen. Verweerder heeft dit in het voornemen en het bestreden besluit duidelijk uitgelegd en eiseres heeft hier in beroep niet gemotiveerd op gereageerd.
15. Verweerder vindt het terecht onaannemelijk dat eiseres tot aan haar vertrek uit Turkije geen verdere problemen heeft ondervonden in dit verband, dat zij zonder problemen identiteitspapieren heeft kunnen aanvragen en dat zij zonder problemen legaal heeft kunnen uitreizen. Het is op zich mogelijk dat de autoriteiten pas (veel) later tegen iemand in actie komen, maar eiseres werd er naar eigen zeggen al in 2016 van verdacht Gülenist te zijn en familieleden te hebben die Gülen aanhangen. Tegen die achtergrond is het niet aannemelijk dat eiseres eenmalig zou zijn ondervraagd en vervolgens zou zijn ontslagen zonder verdere gevolgen, ook al heeft zij naar eigen zeggen tijdens de coup op burgers geschoten.
16. Dat eiseres na aankomst in Nederland niet zo snel mogelijk asiel heeft aangevraagd, heeft zij niet betwist.
17. Gelet op het voorgaande, in samenhang bezien, acht verweerder de gestelde problemen wegens (toegedicht) Gülenisme terecht niet geloofwaardig. De hierop betrekking hebbende beroepsgronden slagen niet.
Verweerder heeft niet goed genoeg uitgelegd waarom de discriminatie van eiseres als transvrouw niet zwaarwegend genoeg is om haar asiel te verlenen
18. Eiseres voert aan dat zij zich vrouw voelt. In Turkije slikte zij illegale middelen om minder testosteron en meer oestrogeen te krijgen en in Nederland is zij in transitie. Eiseres heeft haar genderidentiteit in Turkije lang verborgen proberen te houden, ook in het leger, maar enkele jaren voor haar vertrek kon en wilde zij dat niet langer doen. Toen haar ouders ontdekten dat eiseres zichzelf ziet als vrouw, hebben zij niet meer met eiseres gepraat, ook al woonde eiseres toen nog bij hen. Eiseres is ontslagen toen zij uitkwam voor haar genderidentiteit en het lukte haar om dezelfde reden niet om nieuw werk te vinden. Eiseres is een keer mishandeld. Daarnaast heeft iemand geprobeerd haar te verkrachten en heeft deze persoon eiseres mishandeld toen zij zich verzette. Toen eiseres vervolgens de politie belde, kreeg zij te horen dat zij er blijkbaar ook wel zin in had. Eiseres wil leven als vrouw en dat kan volgens haar niet in Turkije zonder zwaar te worden gediscrimineerd.
19. Verweerder gelooft dat eiseres transvrouw is en dat het leven voor haar in Turkije niet gemakkelijk moet zijn geweest. Verweerder benadrukt dat discriminatie niet snel grond is voor asiel; daarvoor is vereist dat het voor eiseres onmogelijk is om in Turkije op sociaal en maatschappelijk gebied te functioneren. Wat eiseres in Turkije heeft meegemaakt, hoe verdrietig ook, is volgens verweerder niet ernstig genoeg om dat aan te nemen en dus niet zwaarwegend genoeg om haar asiel te verlenen.
20. Toen eiseres naar een baan solliciteerde en daarbij vermeldde dat zij transvrouw is, heeft degene die haar naar het sollicitatiegesprek zou brengen haar in zijn auto meegenomen naar een bos, waar hij probeerde eiseres te verkrachten. Eiseres verzette zich en werd toen mishandeld. Vervolgens belde eiseres de politie en kreeg zij te horen dat zij er blijkbaar ook wel zin in had. Verweerder acht deze verklaringen geloofwaardig, maar hij lijkt de ernst van deze gebeurtenis in het bestreden besluit te bagatelliseren door het over mishandeling te hebben. Eiseres is inderdaad mishandeld, maar een poging tot verkrachting is meer dan dat.
21. In het bestreden besluit benadrukt verweerder dat het optreden van de politie op dat moment niet representatief is voor de Turkse autoriteiten. Verweerder concludeert: Gelet op al het bovenstaande hebt u onvoldoende aannemelijk gemaakt dat de Turkse autoriteiten, dan wel de geëigende instanties, u niet zouden kunnen of willen helpen of beschermen. Eiseres heeft in beroep met verwijzing naar informatie uit openbare bronnen aangevoerd dat dit niet klopt: de Turkse autoriteiten bieden geen bescherming tegen geweld zoals zij dat heeft ondervonden. In het verweerschrift erkent verweerder dit en laat hij dit argument vallen. Omdat dit argument een wezenlijk onderdeel van verweerders redenering is, kan het bestreden besluit niet in stand blijven.
22. Verder is van belang dat eiseres deze gebeurtenis heeft meegemaakt in het kader van een sollicitatie. Het is voor eiseres als transvrouw dus niet alleen moeilijk om werk te vinden, zoals zij met haar verklaringen en met informatie uit openbare bronnen heeft onderbouwd, dat kan zelfs gevaarlijk voor haar zijn. Mede in dit licht bezien heeft verweerder het betoog van eiseres dat zij een aantal keren tevergeefs heeft gesolliciteerd, maar dat van haar niet kan worden verlangd dat zij dit onbeperkt blijkt proberen, onvoldoende weerlegd. Verweerder heeft tijdens het aanvullend gehoor ook niet echt doorgevraagd over het verloop van de sollicitaties van eiseres.
21. Verweerder wijst er terecht op dat eiseres tijdens het aanvullend gehoor niet duidelijk heeft verklaard dat zij is ontslagen omdat zij transvrouw is, zoals zij in de zienswijze en in beroep heeft gesteld. Haar verklaring tijdens het aanvullend gehoor sluit dat echter ook niet zonder meer uit en verweerder heeft ook daar niet op doorgevraagd.
22. De rechtbank merkt verder op dat verweerder eiseres vragen heeft gesteld over huisvesting, maar daarover geen standpunt lijkt te hebben ingenomen, ook al heeft eiseres verklaard dat haar ouders haar vijandig bejegenden en niet meer met haar praatten toen zij zich bekendmaakte als transvrouw. Het zal dus moeilijk zijn voor eiseres om weer bij haar ouders te gaan wonen, als zij dat al toestaan. Transgender vrouwen worden volgens de door eiseres overgelegde informatie uit openbare bronnen in Turkije ernstig gediscrimineerd op de woningmarkt; veel verhuurders willen geen transvrouw als huurder. Het ligt in de rede dat verweerder dit aspect alsnog onderzoekt en beoordeelt als hij de asielaanvraag opnieuw wil afwijzen.
23. Eiseres heeft verder gewezen op informatie uit openbare bronnen waaruit volgt dat de Turkse politieke machthebbers zich ronduit vijandig uitlaten over transvrouwen en dat transvrouwen in Turkije regelmatig het slachtoffer worden van geweldsmisdrijven waartegen niet of onvoldoende wordt opgetreden, zoals ook eiseres heeft ervaren. Ook deze informatie zal verweerder bij zijn besluitvorming moeten betrekken als hij de asielaanvraag opnieuw wil afwijzen en ook meent dat dat mogelijk is.
24. Gelet op het voorgaande, in samenhang bezien, heeft verweerder in het bestreden besluit niet goed genoeg uitgelegd waarom de discriminatie die eiseres in Turkije heeft meegemaakt omdat zij transvrouw is niet ernstig genoeg is om haar asiel te verlenen. De hierop betrekking hebbende beroepsgronden slagen.
Conclusie en gevolgen
25. Het beroep is gegrond en de rechtbank vernietigt het bestreden besluit wegens strijd met artikel 3:2 en 3:46 van de Awb. De rechtbank ziet geen grond om de rechtsgevolgen van het bestreden besluit in stand te laten of om zelf in de zaak te voorzien, omdat het allereerst aan verweerder is om de zwaarwegendheid van de discriminatie van eiseres als transvrouw opnieuw te beoordelen en alle door eiseres afgelegde verklaringen en overgelegde stukken daarbij te betrekken. Ook is het aan verweerder om te bepalen of hij eiseres aanvullend wil horen voordat hij een nieuw besluit neemt. Verweerder zal daarom een nieuw besluit moeten nemen met inachtneming van deze uitspraak.
27. De rechtbank veroordeelt verweerder in de door eiseres gemaakte proceskosten. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Bpb voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 934,00 (1 punt voor het indienen van de beroepsgronden, met een waarde per punt van € 934,00 en wegingsfactor 1).
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep niet-ontvankelijk voor zover dat is gericht tegen het niet tijdig nemen van een besluit op de asielaanvraag;
- verklaart het beroep gegrond voor zover dat is gericht tegen het bestreden besluit;
- vernietigt het bestreden besluit;
- draagt verweerder op een nieuw besluit te nemen op de asielaanvraag met inachtneming van deze uitspraak;
- veroordeelt verweerder in de proceskosten van eiseres tot een bedrag van € 1.401,00.
Deze uitspraak is gedaan door mr. B. van Velzen, rechter, in aanwezigheid van E.J. van den Doel, griffier.
De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
Bent u het niet eens met deze uitspraak?
Als u het niet eens bent met deze uitspraak, kunt u een brief sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin u uitlegt waarom u het er niet mee eens bent. Dit heet een beroepschrift. U moet dit beroepschrift indienen binnen 4 weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. U ziet deze datum hierboven.