uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen
[eiser] , eiser,
RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Middelburg
Bestuursrecht
zaaknummer: NL25.28686
V-nummer: [V-nummer] ,
(gemachtigde: mr. Z.M. Alaca),
en
de minister van Asiel en Migratie, voorheen de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, verweerder,
(gemachtigde: mr. C.W.M. van Breda).
Procesverloop
Bij besluit van 27 juni 2025 (het bestreden besluit) heeft verweerder de asielaanvraag van eiser afgewezen als ongegrond.
Eiser heeft tegen het bestreden besluit beroep ingesteld.
Verweerder heeft een verweerschrift ingediend.
De rechtbank heeft het beroep op 19 februari 2026 op zitting behandeld. Eiser is verschenen, bijgestaan door zijn gemachtigde. Als tolk is verschenen [tolk] . Verweerder heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.
Overwegingen
1. Eiser stelt te zijn geboren op [geboortedag] 2008 en de Somalische nationaliteit te hebben. Hij heeft op 11 juli 2023 een asielaanvraag ingediend in Nederland. Aan zijn asielaanvraag heeft eiser ten grondslag gelegd dat leden van Al-Shabaab jongens rekruteerden op zijn koranschool, waar hij te horen kreeg dat hij een training zou krijgen. De volgende dag zijn leden van Al-Shabaab bij zijn woning langsgekomen en hebben zij aan zijn oma meegedeeld dat eiser zich moest aansluiten bij de strijd en dat zijn zus moest trouwen met een leider van Al-Shabaab. Volgens eiser heeft zijn familie tien dagen bedenktijd gekregen. In die periode zijn eiser en zijn zus naar Mogadishu gevlucht. Vanwege hun vertrek is eisers opa door Al-Shabaab vermoord. Eiser vreest bij terugkeer naar Somalië te worden gedood door Al-Shabaab omdat hij zich niet bij hen heeft aangesloten.
2. Bij het bestreden besluit heeft verweerder de asielaanvraag van eiser afgewezen als ongegrond. Verweerder acht de identiteit, nationaliteit en herkomst van eiser geloofwaardig. De door eiser gestelde problemen met Al-Shabaab acht verweerder niet geloofwaardig. Verweerder stelt zich op het standpunt dat eiser summier en tegenstrijdig heeft verklaard over de gestelde rekrutering door Al-Shabaab. Ook heeft eiser niet aannemelijk gemaakt dat Al-Shabaab de feitelijke macht had in zijn woonplaats. Daarnaast komen de verklaringen van eiser op onderdelen niet overeen met de verklaringen van zijn zus. Met zijn verklaringen heeft eiser niet aannemelijk gemaakt dat hij bij terugkeer naar Somalië een reëel risico loopt op ernstige schade. Ook overigens is dat risico volgens verweerder niet aannemelijk. In dat verband overweegt verweerder dat in Mogadishu en in de regio Galmudug, waar eiser vandaan komt, sprake is van een relatief lager niveau van willekeurig geweld. Verder heeft verweerder zich op het standpunt gesteld dat eiser niet in aanmerking komt voor een vergunning regulier op grond van het AMV-buitenschuldbeleid, omdat het onderzoek naar de beschikbaarheid van adequate opvang nog niet is afgerond.
3. Eiser kan zich niet met het bestreden besluit verenigen en voert aan dat het besluit onzorgvuldig tot stand is gekomen en ondeugdelijk is gemotiveerd. Verweerder heeft zijn verklaringen over de gestelde problemen met Al-Shabaab ten onrechte ongeloofwaardig geacht. Verweerder heeft een te strikte bewijsmaatstaf gehanteerd. Volgens eiser heeft hij consistent en naar vermogen verklaard en heeft verweerder onvoldoende rekening gehouden met zijn minderjarigheid. Verder heeft verweerder onvoldoende rekening gehouden met de algemene veiligheidssituatie in Somalië en de aanwezigheid van Al-Shabaab in zijn woonplaats. Volgens eiser volgt uit de beschikbare landeninformatie namelijk dat ook in zogenoemde ‘mixed-control’ gebieden sprake kan zijn van ernstige risico’s voor burgers. Daarnaast voert eiser aan dat verweerder onvoldoende onderzoek heeft gedaan naar de beschikbaarheid van adequate opvang.
De rechtbank oordeelt als volgt.
Problemen met Al-Shabaab
4. Verweerder heeft de door eiser gestelde problemen met Al-Shabaab niet ten onrechte ongeloofwaardig geacht. Verweerder heeft daarbij kunnen verwijzen naar landeninformatie uit 2023 over Somalië waaruit is af te leiden dat de woonplaats van eiser, [woonplaats] is gelegen in betwist gebied en niet onder effectieve controle van Al-Shabaab staat. Verweerder heeft in reactie op het beroep, onder verwijzing naar enkele kaarten van Somalië, toegelicht dat dit nog steeds het geval is. Uit het in het bestreden besluit genoemde ambtsbericht over Somalië van juni 2023 volgt daarnaast dat Al-Shabaab voornamelijk gedwongen rekruteert in gebieden waar zij effectieve controle heeft. Dat Al-Shabaab ook in betwiste gebieden aanwezig kan zijn, betekent niet dat daarmee ook aannemelijk is dat zij in die gebieden rekruteren. Eiser heeft zijn rekrutering niet verder aannemelijk gemaakt. Hij heeft geen objectieve landeninformatie overgelegd waaruit blijkt dat Al-Shabaab daadwerkelijke controle uitoefent over zijn woonplaats. Eiser weet volgens verweerder verder vrijwel niets te verklaren over Al-Shabaab. Hij kent ook persoonlijk niemand anders die problemen met hen heeft gehad. Daarnaast heeft eiser verklaard dat hij in zijn vrije tijd voetbalde in zijn dorp, terwijl hij tevens zegt dat dit door Al-Shabaab verboden was. Verweerder stelt terecht dat dit alles niet wijst op een sterke aanwezigheid van Al-Shabaab. Ook heeft verweerder er op gewezen dat het in eisers nadeel werkt dat eiser, geconfronteerd met de verklaringen over het voetballen in zijn dorp, wisselend heeft verklaard.
5. Verweerder heeft voldoende gemotiveerd uiteengezet dat eiser summier en algemeen heeft verklaard over de gebeurtenissen die de directe aanleiding vormden voor eisers vertrek uit Somalië. Eiser heeft echter slechts in algemene bewoordingen kunnen verklaren over de komst van Al-Shabaab naar de koranschool en bij hem thuis en over de daaropvolgende gebeurtenissen. Eiser weet daarbij ook niet te vertellen hoe de oom heet bij wie hij twee weken in Mogadishu zou hebben verbleven. Gelet op het ingrijpende karakter van deze gebeurtenissen, heeft verweerder mogen verwachten dat eiser hierover meer inzichtelijke en op zijn persoonlijke ervaringen toegespitste verklaringen zou kunnen afleggen.
6. Verweerder heeft ook vraagtekens kunnen plaatsen bij eisers verklaring dat Al-Shabaab aan eiser een bedenktijd heeft gegeven om zich aan te sluiten, terwijl eiser anderzijds heeft verklaard dat het gebruikelijk was dat de oudste jongens uit de koranschool desnoods onvrijwillig werden meegenomen en ook hij geen keuze had omdat hij zou worden vermoord als hij zou weigeren zich aan te sluiten. Ook de gestelde moord op eisers opa veronderstelt dat eisers rekrutering zodanig van belang is dat niet goed valt in te zien waarom eiser niet onmiddellijk is meegenomen.
7. Daarnaast heeft verweerder terecht tegengeworpen dat eiser tegenstrijdig heeft verklaard over het overlijden van zijn opa. In het aanmeldgehoor heeft eiser verklaard dat hij ervan uitgaat dat zijn opa en oma nog in Somalië verblijven. In het nader gehoor heeft eiser verklaard dat zijn opa na zijn vertrek door Al-Shabaab is vermoord. Nu eiser deze gebeurtenis zelf in verband brengt met zijn gestelde problemen met Al-Shabaab, heeft verweerder het vreemd kunnen vinden dat eiser dit niet eerder heeft genoemd. Eisers suggestie dat dit is veroorzaakt door de vraagstelling tijdens het aanmeldgehoor heeft verweerder terecht niet gevolgd, aangezien eiser heeft geantwoord op de vraag “Wat zijn de gegevens van je opa?”
Algemene veiligheidssituatie
8. Verweerder heeft in het bestreden besluit met verwijzing naar algemene landeninformatie, waaronder het algemeen ambtsbericht over Somalië uit april 2025, gemotiveerd dat in het herkomstgebied van eiser in Somalië geen sprake is van de meest uitzonderlijke situatie, waarin de mate van willekeurig geweld in het kader van een gewapend conflict zo hoog is dat eiser door zijn enkele aanwezigheid aldaar reeds een reëel risico loopt op ernstige schade. In reactie op het beroep van eiser heeft verweerder toegelicht dat bij de totstandkoming van genoemd ambtsbericht ook de informatie is betrokken uit de rapporten zoals die door eiser is genoemd in het aanvullend beroepschrift van 8 februari 2026. Deze informatie betreft ook de algemene humanitaire situatie in Somalië. In de door eiser weergegeven citaten uit de rapporten ziet de rechtbank geen aanleiding om te twijfelen aan verweerders conclusie dat in het herkomstgebied van eiser geen sprake is van de meest uitzonderlijke situatie van willekeurig geweld. Eiser heeft verder niet aannemelijk gemaakt dat hij vanwege individuele omstandigheden een verhoogd risico loopt om slachtoffer te worden van willekeurig geweld. Verweerder terecht geconcludeerd dat eiser dan bij terugkeer geen reëel risico loopt op ernstige schade in de zin van artikel 15, aanhef en onder c, van de Kwalificatierichtlijn.
Adequate opvang
9. Uit vaste jurisprudentie van de Afdeling, naar aanleiding van het arrest TQ, volgt dat verweerder gehouden is om zo spoedig mogelijk na het kenbaar maken van de asielwens door een alleenstaande minderjarige te onderzoeken of in het land van herkomst adequate opvang beschikbaar is. Is de vreemdeling eenmaal meerderjarig dan houdt het onderzoek naar mogelijke adequate opvang op. Verweerder dient zijn onderzoek voortvarend ter hand te nemen en ernaar te streven dit tijdens de asielprocedure af te ronden, om de periode waarin de vreemdeling in onzekerheid verkeert over zijn verblijfsstatus zo kort mogelijk te houden en de doelstelling van de Terugkeerrichtlijn om een doeltreffende terugkeer- en verwijderingsbeleid te voeren te waarborgen. De vreemdeling is gehouden om zijn volledige medewerking aan het onderzoek te verlenen. Indien het verzoek op het moment van de besluitvorming nog niet is afgerond, mag verweerder het besluit over de asielaanvraag los behandelen van het besluit over terugkeer, mits inzichtelijk wordt gemaakt welke stappen zijn gezet en waarom afronding nog niet mogelijk was. De Afdeling heeft daarbij geoordeeld dat een periode van drie jaar voor het onderzoek vanaf de indiening van de asielaanvraag hoe dan ook niet voortvarend is.
10. Uit het bestreden besluit volgt dat verweerder geen verblijfsvergunning regulier op grond van het buitenschuldbeleid voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen heeft verleend, omdat het onderzoek naar de beschikbaarheid van adequate opvang nog niet is afgerond en door de DT&V zal worden voortgezet. Uit het dossier blijkt dat tijdens de asielgehoren aan eiser vragen zijn gesteld over zijn familieleden in Somalië. Nu eiser zijn asielaanvraag al op 11 juli 2023 heeft ingediend, is het onderzoek naar adequate opvang inmiddels twee jaar en acht maanden bezig. Door verweerder is niet gesteld dat eiser onvoldoende heeft meegewerkt. Daargelaten dat gedurende de asielprocedure niet alle vormen van onderzoek mogelijk zijn, kan de rechtbank dan uit het geschetste tijdsverloop, afgezet tegen de tot nu toe verrichte onderzoekshandelingen niet anders concluderen dan dat verweerder niet voldoende voortvarend te werk is gegaan.
Conclusie
11. Nu hiermee niet aan de uit het TQ-arrest voortvloeiende verplichtingen is voldaan, is het beroep gegrond voor zover het is gericht tegen de ambtshalve weigering van verweerder om aan eiser een verblijfvergunning te verlenen op grond van het buitenschuldbeleid voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Voor het overige is het beroep ongegrond. De rechtbank ziet geen mogelijkheid om de rechtsgevolgen van het te vernietigen deel van het bestreden besluit geheel in stand te laten, of om zelf in de zaak te voorzien. Verweerder zal vóórdat eiser meerderjarig wordt – dus uiterlijk op [datum] 2026, op basis van de alsdan voorhanden zijnde informatie, opnieuw moeten beslissen over het verlenen van een verblijfsvergunning op grond van het buitenschuldbeleid met ingang van de datum van eisers asielaanvraag.
12. In de gegrondverklaring van het beroep ziet de rechtbank aanleiding om verweerder te veroordelen in de door eiser gemaakte proceskosten. Deze worden op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor een door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vastgesteld op € 1.868 bestaande uit een punt voor het indienen van het beroepschrift en een punt voor het verschijnen ter zitting met een waarde per punt van € 934 en vermenigvuldigd met wegingsfactor 1 (gemiddeld).
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep gegrond, voor zover dit is gericht tegen de weigering om aan eiser een verblijfvergunning te verlenen op grond van het buitenschuldbeleid voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen;
- vernietigt het bestreden besluit in zoverre;
- verklaart het beroep voor het overige ongegrond.
- draagt verweerder op een nieuw besluit te nemen met inachtneming van deze uitspraak;
- veroordeelt verweerder tot betaling € 1.868 (duizend achthonderdachtenzestig euro) aan proceskosten aan eiser.
Deze uitspraak is gedaan op 26 maart 2026, door mr. J.F.I. Sinack, rechter, in aanwezigheid van mr. S. Mohandes, griffier, en openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op www.rechtspraak.nl.
De uitspraak is bekendgemaakt op:
Bent u het niet eens met deze uitspraak? Als u het niet eens bent met deze uitspraak, kunt u een brief sturen naar de Afdelingbestuursrechtspraak van de Raad van State waarin u uitlegt waarom u het er niet mee eensbent. Dit heet een beroepschrift. U moet dit beroepschrift indienen binnen vier weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. U ziet deze datum hierboven.