ECLI:NL:RBGEL:2025:10270, Rechtbank Gelderland, 18-03-2025, 182101-24

Aan verdachte is ten laste gelegd dat:

hij op of omstreeks 8 februari 2024 te [plaats 1] , gemeente [plaats 2] tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, ter uitvoering van het door verdachte en/of zijn mededader(s) voorgenomen misdrijf om aan [slachtoffer] opzettelijk zwaar lichamelijk letsel toe te brengen, immers heeft/hebben verdachte en/of zijn mededader(s),

althans, indien het vorenstaande niet tot een veroordeling leidt:

hij op of omstreeks 8 februari 2024 te [plaats 1] , gemeente [plaats 2] tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen [slachtoffer] heeft/hebben mishandeld door die [slachtoffer]

Het standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie heeft gesteld dat wettig en overtuigend bewezen kan worden dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan de primair ten laste gelegde poging tot zware mishandeling.

Het standpunt van de verdediging

De raadsvrouw heeft primair vrijspraak bepleit ten aanzien van een aantal geweldshandelingen zoals primair ten laste gelegd. De (overgebleven) geweldshandelingen leveren geen poging tot zware mishandeling op en daarom moet vrijspraak volgen van het primair tenlastegelegde. Subsidiair heeft de raadsvrouw aangevoerd dat verdachte heeft gehandeld uit noodweer(exces) en dat hiervoor ontslag van alle rechtsvervolging dient te volgen (van het primair tenlastegelegde) dan wel vrijspraak (van het subsidiair tenlastegelegde).

Beoordeling door de rechtbank

[slachtoffer] heeft verklaard dat hij 8 februari 2024 aan het slapen was in zijn woning op de [locatie] in [plaats 1] , toen hij wakker werd van gebonk op de deur. Er werd geroepen dat ze de politie waren en dat hij de deur moest openen en dat deze anders zou worden geforceerd. Na het openen van de deur liepen drie mannen naar binnen en ze begonnen hem op zijn hoofd te slaan. Hij werd op bed getrokken en met de vuist op het hoofd geslagen. Toen hij buiten stond, is hij nog geslagen met een voorwerp op zijn rug en achterop zijn hoofd.

Bij onderzoek aan het lichaam van [slachtoffer] werden de volgende letsels vastgesteld: enkele blauwe plekken in het gelaat, enkele hechtingen bovenop zijn hoofd, een huidbeschadiging in de omgeving van de hals/nek, diverse huidbeschadigingen op de rug (acht kommavormige wondjes), een huidbeschadiging op de linker zijkant van de romp en enkele huidbeschadigingen op de onderarmen.

Verdachte heeft verklaard dat toen [slachtoffer] de deur opende, een woordenwisseling ontstond met geduw en getrek. In de woning heeft hij [slachtoffer] meerdere keren met zijn vuist geraakt waar hij hem maar raken kon.

Medeverdachte [medeverdachte 1] heeft verklaard dat hij de man in de woning een paar klappen heeft gegeven. Dit zou zijn gebeurd nadat ze met zijn drieën naar binnen waren gegaan en de man hem met een pistool in zijn kin had geschoten.

Medeverdachte [medeverdachte 2] heeft verklaard dat hij mee de woning in is gegaan en dat daar een worsteling was tussen [verdachte] en [slachtoffer] , en dat hij hen naar de grond heeft geduwd. Ter terechtzitting heeft hij verklaard dat hij bovenop [slachtoffer] is gesprongen toen hij zag dat [slachtoffer] een pistool in zijn hand had.

Op grond van genoemde bewijsmiddelen stelt de rechtbank vast dat verdachte en zijn medeverdachten [slachtoffer] meermalen tegen het gezicht hebben geslagen en gestompt en hem ten val hebben gebracht. Ook stelt de rechtbank vast dat zij [slachtoffer] met een (hard) voorwerp hebben geslagen. De letsels die op zijn rug en hoofd zijn ontstaan, kunnen naar het oordeel van de rechtbank, mede gezien de verklaring van [slachtoffer] dat hij met een voorwerp is geslagen, niet anders zijn ontstaan dan door het slaan met een (hard) voorwerp. Voor de onderdelen verwurgen en trappen tegen het lichaam is naar het oordeel van de rechtbank onvoldoende bewijs. Voor deze delen van de tenlastelegging wordt verdachte vrijgesproken.

De rechtbank is van oordeel dat geen sprake is van opzet op zwaar lichamelijk letsel van [slachtoffer] , ook niet in voorwaardelijke zin. Daarvan zou sprake zijn indien met het handelen van verdachte de aanmerkelijke kans op het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel aan het slachtoffer heeft bestaan, en verdachte die kans willens en wetens heeft aanvaard. De bewezenverklaarde geweldshandelingen, namelijk het slaan en stompen op het gezicht en hoofd en slaan met een (hard) voorwerp op hoofd en/of rug, leveren naar het oordeel van de rechtbank geen opzet of aanmerkelijke kans op zwaar lichamelijk letsel op. De rechtbank zal verdachte dan ook vrijspreken van de tenlastegelegde poging tot zware mishandeling. De rechtbank acht de subsidiair ten laste gelegde mishandeling bewezen.

De rechtbank oordeelt dat sprake is geweest van een voldoende nauwe en bewuste samenwerking tussen verdachte en zijn medeverdachten die in de kern bestaat uit een gezamenlijke uitvoering. Daarmee acht de rechtbank het tenlastegelegde medeplegen bewezen.

Culpa in causa

De rechtbank is van oordeel dat het beroep op noodweer niet kan slagen omdat sprake is van culpa in causa en overweegt daartoe als volgt.

De gedragingen van de verdachte die aan de wederrechtelijke aanranding door het latere slachtoffer zijn voorafgegaan, kunnen in de weg staan aan het slagen van een beroep op noodweer of noodweerexces, maar slechts onder bijzondere omstandigheden. Van zulke bijzondere omstandigheden kan bijvoorbeeld sprake zijn indien de verdachte de aanval heeft uitgelokt door provocatie van het latere slachtoffer en hij aldus uit was op een confrontatie, of wanneer hij willens en wetens de confrontatie met het slachtoffer heeft gezocht en een gewelddadige reactie van het slachtoffer heeft uitgelokt (vergelijk: ECLI:NL:HR:2016:456).

Verdachte is midden in de nacht met zijn medeverdachten naar de woning van het slachtoffer gegaan om ‘verhaal te halen’. Er heeft nauwelijks een gesprek plaatsgevonden; er werd direct geweld gebruikt door verdachte en zijn medeverdachten. Dat het slachtoffer op enig moment een airsoftwapen zou hebben gepakt om zichzelf te verdedigen tegen deze aanval, maakt niet dat het geweld dat gepleegd is door verdachte en zijn mededaders, gerechtvaardigd is.

Het beroep op noodweer wordt verworpen. Gelet op het voorgaande kan het beroep op noodweerexces onbesproken blijven.

Naar het oordeel van de rechtbank is wettig en overtuigend bewezen dat verdachte het subsidiair tenlastegelegde heeft begaan, te weten dat:

hij op of omstreeks 8 februari 2024 te [plaats 1] , gemeente [plaats 2] tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen [slachtoffer] heeft/hebben mishandeld door die [slachtoffer]

Voor zover er in de tenlastelegging kennelijke taal- en/of schrijffouten voorkomen, zijn die fouten in de bewezenverklaring verbeterd. Verdachte is daardoor niet in de verdediging geschaad.

Wat meer of anders is ten laste gelegd dan hiervoor bewezen is verklaard, is niet bewezen.

Verdachte zal daarvan worden vrijgesproken.

Het bewezenverklaarde levert op:

mishandeling in vereniging.

Het feit is strafbaar.

Verdachte is strafbaar, nu geen omstandigheid is gebleken of aannemelijk is geworden die de strafbaarheid van verdachte uitsluit.

Het standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie heeft gevorderd dat verdachte zal worden veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 90 dagen waarvan 88 dagen voorwaardelijk, met aftrek van de tijd die verdachte in verzekering heeft doorgebracht. Aan het voorwaardelijke strafdeel moeten de voorwaarden worden gekoppeld zoals door reclassering geadviseerd, met een proeftijd van drie jaren. Daarnaast heeft hij gevorderd dat aan verdachte een taakstraf voor de duur van 180 uren wordt opgelegd.

Het standpunt van de verdediging

De raadsvrouw heeft, in het geval een bewezenverklaring volgt, verzocht geen (onvoorwaardelijke) gevangenisstraf op te leggen, omdat dit gevolgen heeft voor zijn schuldenlast. Zij heeft verzocht om oplegging van een deels voorwaardelijke taakstraf, met oplegging van de voorwaarden die de reclassering heeft geadviseerd.

De beoordeling door de rechtbank

De rechtbank heeft bij de bepaling van de op te leggen straf rekening gehouden met de aard en de ernst van hetgeen bewezen is verklaard en de omstandigheden waaronder dit is begaan. De rechtbank heeft verder rekening gehouden met de persoon en de omstandigheden van verdachte.

Verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan mishandeling in vereniging. Hij heeft zich met zijn medeverdachten, midden in de nacht, naar de woning van het slachtoffer begeven en daar het slachtoffer mishandeld. De aanleiding van dit geweldsincident was een conflict tussen verdachte en het slachtoffer, waarbij verdachte en zijn medeverdachten lichtvaardig zijn overgaan tot het plegen van geweld. Het slachtoffer heeft door de mishandeling stevig letsel opgelopen. Bovendien heeft het feit bij hem gevoelens van onveiligheid teweeggebracht, waar hij tot op de dag van vandaag last van heeft, zo is gebleken uit zijn schriftelijke slachtofferverklaring.

De rechtbank heeft verder kennisgenomen van het reclasseringsadvies van Reclassering Nederland van 23 oktober 2024. De reclassering merkt de leefgebieden psychosociaal functioneren, sociaal netwerk en middelengebruik aan als delictgerelateerd en criminogeen. Er is sprake van een flinke schuldenlast. Het recidiverisico wordt ingeschat als gemiddeld. Om het recidiverisico te verminderen is verdachte gebaat bij stabiliteit in zijn leven en een behandeling voor agressieregulatie en impulscontrole. Daarom adviseert de reclassering de oplegging van een (deels) voorwaardelijke straf met als bijzondere voorwaarden een meldplicht bij de reclassering, ambulante behandeling, een contactverbod met het slachtoffer, meewerken aan schuldhulpverlening en meewerken aan middelencontrole.

Alles afwegende, komt de rechtbank tot een taakstraf van 180 uren, waarvan 60 uren voorwaardelijk, met een proeftijd van 3 jaren. Aan het voorwaardelijke deel van de taakstraf zullen de bijzondere voorwaarden worden gekoppeld zoals de reclassering heeft geadviseerd. De tijd die verdachte in voorlopige hechtenis heeft doorgebracht, wordt in mindering gebracht op de te verrichten taakstraf. Deze straf is lager dan geëist door de officier van justitie, hetgeen samenhangt met het feit dat de rechtbank tot een andere bewezenverklaring komt.

De rechtbank zal de teruggave van de jas (goednummer 3149567) en de stanleymessen (goednummers 3149565 en 3149566) aan de rechthebbende (zijnde medeverdachte [medeverdachte 2] ) gelasten omdat geen strafvorderlijk belang zich daartegen verzet.

[slachtoffer] heeft zich als benadeelde partij gevoegd in het strafproces en vordert een bedrag van € 6.000,00 aan immateriële schade, te vermeerderen met de wettelijke rente. Verder is om oplegging van de schadevergoedingsmaatregel verzocht.

Standpunten

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat de vordering van de benadeelde partij hoofdelijk en tot een door de rechtbank te bepalen hoogte kan worden toegewezen, met toekenning van de wettelijke rente, en vordert oplegging van de schadevergoedingsmaatregel.

De verdediging heeft zich op het standpunt gesteld dat de benadeelde partij niet-ontvankelijk in de vordering dient te worden verklaard. In eerste instantie vanwege gebreken ten aanzien van het verzoek tot schadevergoeding, omdat deze niet voldoet aan de eisen die worden gesteld in artikel 51g lid 3 van het Wetboek van Strafvordering.

De benadeelde partij dient, indien de rechtbank dat verweer passeert, eveneens niet-ontvankelijk in de vordering te worden verklaard. Primair vanwege de bepleite vrijspraak/ontslag van alle rechtsvervolging, subsidiair omdat de vordering onvoldoende is onderbouwd. Meer subsidiair heeft de verdediging gesteld dat rekening gehouden dient te worden met de medeschuld van de benadeelde. Meest subsidiair heeft de verdediging gesteld dat de vordering vanwege de medeschuld van de benadeelde een te zware belasting is voor het strafproces en ook om die reden niet-ontvankelijk is.

Overweging van de rechtbank

De rechtbank is van oordeel dat de benadeelde partij kan worden ontvangen in de vordering tot schadevergoeding. De voeging is inderdaad voorafgaand aan de zitting ingediend met enkele gebreken: zo mist een handtekening van de benadeelde en is de vordering niet in het dossier van verdachte gevoegd. Nu de vordering ter zitting is gedaan en mondeling is toegelicht door de advocaat van de benadeelde en de benadeelde partij zelf aanwezig was, is echter (alsnog) sprake van een geldige voeging.

Op basis van de genoemde bewijsmiddelen en wat ter zitting over de vordering is besproken, stelt de rechtbank vast dat de benadeelde partij door het bewezenverklaarde schade heeft geleden die binnen één categorie van artikel 6:106 van het Burgerlijk Wetboek valt.

Door de mishandeling heeft de benadeelde immers lichamelijk letsel opgelopen. De rechtbank overweegt dat het letsel aan het oor en het oog in causaal verband staan tot het gepleegde feit. Van de geruime tijd na het feit ontstane hernia is geen causaal verband vast te stellen op basis van de stukken.

Dat de benadeelde letsel heeft opgelopen, is aan verdachte toe te rekenen. De rechtbank houdt rekening met de aard en de ernst van het feit en de bedragen die Nederlandse rechters in vergelijkbare gevallen toewijzen. Naar maatstaven van billijkheid zal zij het smartengeld op een bedrag van € 2.000,00 vaststellen.

De rechtbank zal de benadeelde partij voor het overige niet-ontvankelijk verklaren in de vordering. De benadeelde partij kan de vordering in zoverre bij de burgerlijke rechter aanbrengen.

Verdachte is vanaf 8 februari 2024 wettelijke rente over het toegewezen bedrag aan immateriële schade verschuldigd.

De rechtbank overweegt dat verdachte en zijn medeverdachte(n) ten aanzien van de toegewezen bedragen ieder voor het hele schadebedrag (hoofdelijk) kunnen worden aangesproken. Verdachte hoeft niet meer te betalen indien en voor zover zijn medeverdachte(n) de schade heeft/hebben vergoed.

Geen eigen schuld

Bij de beantwoording van de vraag of en in hoeverre eigen schuld van de benadeelde partij leidt tot vermindering van de schadevergoedingsplicht, moet worden beoordeeld in welke mate de gedragingen van het slachtoffer aan het ontstaan van de schade hebben bijgedragen.

Naar het oordeel van de rechtbank is uit het onderzoek ter terechtzitting voldoende gebleken dat uitsluitend de bewezen verklaarde gedraging van de verdachte – het mishandelen van [slachtoffer] – de schade heeft veroorzaakt. De omstandigheid dat het slachtoffer zich op enig moment heeft verdedigd, terwijl hij in zijn eigen woning werd aangevallen, maakt dit niet anders, waarbij de rechtbank mede verwijst naar hetgeen hiervoor is overwogen met betrekking tot de verwerping van het beroep op noodweer en noodweerexces. Eigen schuld is daarom niet aan de orde. Het verweer van de verdediging wordt verworpen.

De rechtbank ziet aanleiding om op grond van artikel 36f van het Wetboek van Strafrecht de schadevergoedingsmaatregel aan verdachte op te leggen. Verdachte wordt verplicht het aan de benadeelde partijen toegewezen bedragen aan de Staat te betalen. Eventueel toegekende proceskosten zijn daar niet bij inbegrepen.

De oplegging van de straf en/of maatregel is gegrond op de artikelen 9, 14a, 14b, 14c, 22c, 22d, 36f, 47 en 300 van het Wetboek van Strafrecht.

De rechtbank:

o stelt als algemene voorwaarde dat verdachte zich niet schuldig zal maken aan een strafbaar feit;

o stelt als bijzondere voorwaarde(n) dat verdachte:

 verdachte zich binnen vijf dagen na het ingaan van de proeftijd telefonisch meldt bij Reclassering Nederland (op telefoonnummer 088 804 1401) om zijn contactgegevens door te geven en om verdere afspraken te maken, en zich gedurende de proeftijd meldt op afspraken met de reclassering, zo vaak en zolang de reclassering dat nodig vindt;

 verdachte zich gedurende de proeftijd, of zoveel korter als de reclassering nodig vindt, laat behandelen door Kairos of een soortgelijke zorgverlener, te bepalen door de reclassering, zolang de reclassering de behandeling nodig vindt. De zorgverlener bepaalt de wijze van behandeling;

 verdachte meewerkt aan het aflossen van zijn schulden en het treffen van afbetalingsregelingen, ook als dit inhoudt meewerken aan schuldhulpverlening in het kader van de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen, en de reclassering inzicht biedt in zijn financiën en schulden;

 verdachte gedurende de proeftijd meewerkt aan controles om zicht te krijgen op het gebruik en/of het gebruik te leren beheersen van alcohol en drugs. Deze controles kunnen bestaan uit urineonderzoek en ademonderzoek. De reclassering bepaalt hoe vaak en met welk controlemiddel wordt gecontroleerd;

 verdachte gedurende de proeftijd op geen enkele wijze – direct of indirect – contact zoekt of heeft met: [slachtoffer] , geboren op [geboortedag 2] 1989;

o stelt als overige voorwaarden dat:

 verdachte zijn medewerking zal verlenen aan het ten behoeve van het vaststellen van zijn identiteit afnemen van een of meer vingerafdrukken of een identiteitsbewijs als bedoeld in artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht ter inzage zal aanbieden;

 verdachte zijn medewerking zal verlenen aan het reclasseringstoezicht als bedoeld in artikel 14c van het Wetboek van Strafrecht. De medewerking aan huisbezoeken en het zich melden bij de reclasseringsinstelling zo vaak en zolang de reclassering dit noodzakelijk acht zijn daaronder begrepen;

De beslissing op de vordering van de benadeelde partij