RECHTBANK GELDERLAND
Team strafrecht
Zittingsplaats Arnhem
Parketnummer: 05/720054-16
Datum uitspraak: 10 januari 2025
Beslissing van de meervoudige kamer als bedoeld in artikel 6:6:10 van het Wetboek van Strafvordering
in de zaak van
de officier van justitie
tegen
[betrokkene] ,
geboren op [geboortedag] 1984 te [geboorteplaats] ,
op dit moment verblijvende in [de kliniek] (hierna: de kliniek).
Raadsvrouw: mr. A.L. Louwerse, advocaat te Haarlem.
Procedure
Betrokkene is op 20 april 2017 bij vonnis van de rechtbank Gelderland te Arnhem ontslagen van alle rechtsvervolging en aan hem is terbeschikkingstelling met voorwaarden opgelegd, welke maatregel dadelijk uitvoerbaar is verklaard. Deze maatregel is ingegaan op 20 april 2017. Bij beslissing van deze rechtbank van 28 augustus 2020 is de termijn van de terbeschikkingstelling verlengd met één jaar. Bij beslissing van 18 november 2020 van deze rechtbank is alsnog de verpleging van overheidswege bevolen. Tegen zowel de beslissing van 28 augustus 2020 als 18 november 2020 is hoger beroep ingesteld. Op 1 april 2021 heeft het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden de beslissing van 28 augustus 2020 vernietigd en bevolen dat betrokkene alsnog van overheidswege wordt verpleegd en de termijn van de terbeschikkingstelling met twee jaar verlengd. Bij beslissing van 30 december 2022 van deze rechtbank is de terbeschikkingstelling met twee jaar verlengd.
Bij vordering van 6 november 2024, ingekomen op diezelfde datum, heeft de officier van justitie gevorderd dat deze maatregel wordt verlengd voor de duur van twee jaren.
De rechtbank heeft verder kennisgenomen van de volgende processtukken:
Ter zitting van 13 december 2024 zijn gehoord:
De standpunten
De officier van justitie heeft ter zitting de vordering tot verlenging van de terbeschikkingstelling met twee jaar gehandhaafd, nu aan de voorwaarden voor verlenging is voldaan. Hij heeft aangevoerd dat de argumenten om met één jaar te verlengen niet overtuigend genoeg zijn en er geen redenen zijn om af te wijken van een verlenging met twee jaar. Het verdient de voorkeur eerst de ontwikkelingen bij transmuraal verlof en/of proefverlof af te wachten. Na afloop van die twee jaar kan de reclassering worden betrokken en kan worden toegewerkt naar een voorwaardelijke beëindiging.
De raadsvrouw van betrokkene heeft primair gepleit voor verlenging van de maatregel met één jaar en aanhouding voor onderzoek of de dwangverpleging voorwaardelijk kan worden beëindigd. Subsidiair heeft de raadsvrouw verzocht de terbeschikkingstelling te verlengen met één jaar.
De beoordeling
Indexdelict
De terbeschikkingstelling is opgelegd vanwege zware mishandeling en twee keer poging tot zware mishandeling.
Dat betekent dat de maatregel is opgelegd in verband met een misdrijf dat gericht was tegen of gevaar veroorzaakte voor de onaantastbaarheid van het lichaam van een of meer personen.
De terbeschikkingstelling met voorwaarden is omgezet naar een terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege. De maatregel is niet gemaximeerd. Gezien het arrest van de Hoge Raad van 26 november 2024, ECLI:NL:HR:2024:1729 (https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:HR:2024:1729), merkt de rechtbank op dat blijkens het administratiesysteem het veroordelend vonnis op 4 november 2020 onherroepelijk is geworden.
Stoornis
Uit het rapport van de kliniek blijkt dat betrokkene lijdt aan een andere gespecificeerde persoonlijkheidsstoornis met antisociale, narcistische en paranoïde kenmerken in combinatie met een stoornis in cannabisgebruik (in remissie). De bevindingen van de psychiater stemmen hiermee overeen.
Hieruit blijkt dat de stoornissen nog altijd aanwezig zijn.
Verloop van de maatregel
Betrokkene is sinds 18 februari 2022 in [de kliniek] opgenomen. Hij verbleef op een reguliere behandelafdeling voor persoonlijkheidsgestoorde patiënten met evidente kwetsbaarheden (Cheops 1). In augustus 2022 is betrokkene overgeplaatst naar buurafdeling Cheops 2, omdat het multidisciplinaire team (MDBT) vermoedt dat hij daar beter op zijn plek zal zitten. Op deze afdeling heeft betrokkene aansluiting gevonden bij medepatiënten en gaat hij constructief in gesprek met sociotherapie. Betrokkene is wantrouwend en kan zich cynisch en devaluerend opstellen in het contact met medewerkers. Hij werkt mee aan de delict-analyse, heeft schone urinecontroles en binnen schema- en beeldende therapie krijgt hij inzicht in zijn krachten en valkuilen, wat voor hem triggers zijn en is het thema ‘vertrouwen’ onderwerp van gesprek.
In december 2022 veroorzaakte betrokkene een agressief incident met een medepatiënt. Naar aanleiding hiervan heeft een incidentenanalyse plaatsgevonden, waaruit naar voren komt dat betrokkene nog altijd snel teruggrijpt op agressie om zijn frustraties te kanaliseren en zijn impulsregulatie is nog altijd beperkt.
In 2023 is getracht begeleid verlof aan te vragen, maar deze werd meerdere keren binnen de interne toetsingscommissie aangehouden, iets dat betrokkene moeilijk kon verdragen. Hij richtte zijn boosheid en wantrouwen naar het MDBT en in het bijzonder naar zijn hoofd behandeling.
Betrokkene verbleef sinds begin oktober 2023 op de nieuw geopende afdeling Karnak 2. Hij heeft de overstap als een nieuwe start ervaren, maar had in het begin moeite om het team te vertrouwen. Betrokkene geeft aan dat hij achterdochtig en wantrouwig is door dingen die in het verleden of tijdens zijn verblijf in de kliniek zijn gebeurd. Hij heeft het gevoel dat hij wordt achtergesteld en niet serieus wordt genomen. Dit creëert een gevoel van machteloosheid en eenzaamheid.
Medio februari 2024 was er een situatie op de afdeling, waarbij betrokkene tijdens een woordenwisseling geduwd werd door een medepatiënt. Het is betrokkene gelukt om niet te reageren met fysieke agressie, hetgeen een grote stap is voor betrokkene.
Betrokkene is op 7 februari 2024 begonnen met zijn eerste begeleide verlofstappen. Hij gaat op een zeer verantwoorde manier om met zijn verlof en heeft vooraf per verlof duidelijke doelen voor zichzelf gesteld, gekoppeld aan een activiteit en planning. Ter zitting blijkt dat betrokkene sinds 15 november 2024 toestemming heeft gekregen voor onbegeleid verlof. Daarmee kan hij zelfstandig naar zijn werk van vier dagen per week gaan en het idee is dat hij vanaf februari 2025 extern in de asbestsanering gaat werken waar hij ook met onbegeleid verlof zelf naar toe mag gaan. Daar is hij met zijn werkbegeleider mee bezig. Het gelijktijdig verzochte transmurale verlof is tot zijn teleurstelling afgekeurd.
Tevens blijkt dat betrokkene recent als tussenstap is overgeplaatst naar de pre-resocialisatie afdeling Portocabins waar meer vrijheden zijn. Hij staat op de wachtlijst voor de appartementen van de kliniek.
Recidivegevaar
Volgens de psychiater is de psychopathologie van betrokkene in de loop der jaren ingebed geraakt in zijn gedragingen en gedragskeuzen. Dit betekent dat niet alleen het risico op delict recidive hoog is bij een beëindiging van de terbeschikkingstelling op korte termijn, maar ook dat er op termijn een zeker risico bestaat op toekomstig geweld in de bredere zin. Dit risico zal uitsluitend te beteugelen zijn door zorg te dragen voor een adequaat, ambulant behandelings- en toezichtkader voor betrokkene en voor een passende omgevingsprothese.
Hieruit blijkt dat de kans op herhaling bij onmiddellijke beëindiging van de terbeschikkingstelling groot is.
Conclusie
Op grond van het voorgaande is de rechtbank van oordeel dat de veiligheid van anderen en de algemene veiligheid van personen de verlenging van de maatregel eist. Uit het advies van de kliniek blijkt dat betrokkene een adequaat, ambulant behandelings- en toezichtkader nodig heeft. Het recidiverisico wordt bij een beëindiging van de terbeschikkingstelling op korte termijn ingeschat als hoog. Uit de voorgeschiedenis van betrokkene blijkt dat er incidenten zijn geweest. Betrokkene gaat sinds november 2024 met onbegeleid verlof en het transmuraal verlof is nog niet opgestart.
De externe rapporteurs hebben echter ook benadrukt dat van een voortgezette klinische behandeling weinig heil te verwachten is en dat betrokkene zo snel als verantwoord is, opnieuw zou moeten worden toegeleid naar een ambulant behandelings- en toezichtskader, in welke juridische vorm dan ook. De rechtbank gaat er van uit dat de kliniek, die deze zienswijze ook heeft onderschreven, dit inderdaad voortvarend zal pogen te realiseren, zoals door de deskundige ter zitting ook is aangegeven.
De kliniek heeft namelijk ter zitting toegelicht dat zij bij een verlenging van een jaar verwachten dat betrokkene in een kliniekappartement zal verblijven. De verwachting is niet dat het traject binnen een jaar zal zijn afgerond, maar de kliniek heeft dan een beter beeld van betrokkene ten aanzien van een eventuele terugkeer in de maatschappij. Volgens de kliniek is een eventueel proefverlof niet uit te sluiten noch een voorwaardelijke beëindiging, maar is dat een vraag voor volgend jaar. De kliniek handhaaft het advies van verlenging met één jaar.
De rechtbank zal de terbeschikkingstelling met één jaar verlengen. De psychiater heeft ter zitting benadrukt dat gelet op de aard van de psychopathologie van betrokkene het echt de voorkeur verdient over één jaar na te gaan of een voorwaardelijke beëindiging van de dwangverpleging aan de orde kan zijn. Ook de kliniek sluit dit niet uit, afhankelijk van hoe de ontwikkeling van betrokkene in het komende jaar zal zijn. De rechtbank vindt het daarom ongewenst dat de maatregel met twee jaren wordt verlengd en wil kunnen nagaan wat de stand van zaken is over één jaar.
Gelet op het voorgaande acht de rechtbank het verzoek van de raadsvrouw om de beslissing rond de dwangverpleging aan te houden prematuur en zal dat verzoek afwijzen.
De beslissing
De rechtbank: