[belanghebbende] , uit [woonplaats] , belanghebbende,
en
de inspecteur van de Belastingdienst, kantoor Zwolle, de inspecteur.
De bestreden uitspraak
De uitspraak op bezwaar van 10 september 2024, waarbij de inspecteur het bezwaar tegen de aanslag erfbelasting ter zake van het overlijden van [erflater] ongegrond heeft verklaard.
De zitting
De rechtbank heeft het beroep op 29 juli 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: belanghebbende en, namens inspecteur, [persoon 1] en [persoon 2] .
De beslissing
De rechtbank heeft het beroep ongegrond verklaard.
De overwegingen
1. Belanghebbende is de vader van [erflater] (erflater), die op [overlijdensdatum] is overleden.
2. Het vermogen van erflater vindt zijn oorsprong in immateriële schadevergoedingen (smartengeld). Dit smartengeld heeft hij ontvangen omdat hij door medische fouten meerdere fysieke beperkingen heeft opgelopen. Als gevolg hiervan is erflater zijn gehele leven ongewild partner- en kinderloos gebleven.
3. Op 27 januari 2015 heeft erflater 3/10e onverdeeld aandeel van de woning aan de [adres] in [woonplaats] (de woning) verkregen van belanghebbende, wat een aandeel in de eigen woning van belanghebbende is. Dit deel van de woning is op kosten van erflater verbouwd tot een aanleunwoning met zelfstandige woonunit, waar hij tot zijn overlijden heeft gewoond.
4. Erflater heeft bij testament van 3 februari 2016 het recht van gebruik en bewoning van zijn aandeel in de woning en de daarin aanwezig inboedel gelegateerd aan belanghebbende.
5. Belanghebbende heeft, tezamen met zijn dochter, tot het overlijden van erflater mantelzorg verleend aan hem.
6. Belanghebbende heeft aan het slot van de zitting verzocht om schriftelijke stukken aan de rechtbank te overleggen. De rechtbank heeft dit verzoek afgewezen, omdat het te laat is gedaan (tardief). Belanghebbende had namelijk meer dan voldoende tijd om nadere schriftelijke stukken in te dienen. Dit geldt ook voor een aanvullende reactie naar aanleiding van de uitspraak van Rechtbank Den Haag in de zaak van zijn dochter. Die uitspraak is immers al op 3 juli 2025 gedaan. Dat de inspecteur deze uitspraak pas op 29 juni 2026 heeft ingebracht, maakt niet dat belanghebbende onvoldoende tijd zou hebben voor de indiening van nadere schriftelijk stukken. Daarnaast heeft belanghebbende ter zitting een uitgebreide mondelinge toelichting gegeven. Gelet op deze gang van zaken heeft belanghebbende door te wachten met zijn verzoek tot het einde van de zitting niet alleen de inspecteur, maar ook de rechtbank overvallen. Toewijzing belemmert een tijdige voortgang van de behandeling ter zitting en leidt ertoe dat de behandeling ter zitting misschien (voor een deel) opnieuw moet plaatsvinden. Het verzoek is dus in strijd met de goede procesorde gedaan.
7. Tussen partijen is in geschil of het van erflater verkregen aandeel in de woning, dat met het smartengeld is gefinancierd, tot de grondslag van de erfbelasting behoort. Ook is in geschil of belanghebbende recht heeft op de partnervrijstelling.
8. De rechtbank heeft geoordeeld dat het aandeel in de woning terecht belast is met erfbelasting. Alles wat op grond van erfrecht wordt verkregen – en dus ook het aandeel in de woning dat met smartengeld is gefinancierd – is belast met erfbelasting. De wet biedt niet de mogelijkheid om onderscheid te maken op grond van de herkomst van het verkregen vermogen. Dit heeft de wetgever ook bewust gewild, omdat de rechtvaardiging voor de erfbelasting is gelegen in de draagkrachtvermeerdering van de verkrijger(s).
9. De rechtbank heeft daarnaast geoordeeld dat belanghebbende geen recht heeft op de partnervrijstelling. De rechtbank heeft hiertoe het volgende overwogen.
10. Belanghebbende heeft betoogd dat de uitsluiting van bloedverwanten in de rechte lijn als partner in strijd is met het discriminatieverbod, zoals opgenomen in artikel 14 van het EVRM. De rechtbank heeft deze beroepsgrond verworpen. De Hoge Raad heeft op 17 april 2026 namelijk al geoordeeld dat de uitsluiting van bloedverwanten in de rechte lijn als partner niet in strijd is met het discriminatieverbod uit de voornoemde verdragsbepaling is.
11. Belanghebbende heeft verder aangevoerd dat sprake is van een schending van het recht op eerbiediging van het familie- en gezinsleven (‘family life’), zoals opgenomen in artikel 8 van het EVRM. De rechtbank heeft deze beroepsgrond verworpen. Belanghebbende heeft namelijk niet voldaan aan de op hem rustende stelplicht. Hij heeft geen feiten gesteld op grond waarvan hij, als belastingplichtige voor de erfbelasting, door de weigering van de partnervrijstelling in zijn recht op eerbiediging van het familie- en gezinsleven wordt beperkt. De feiten die belanghebbende heeft gesteld, zien allemaal op erflater. Dat erflater ongewild partner- en kinderloos was, komt door medische oorzaken en staat dus helemaal los van de heffing van erfbelasting bij belanghebbende.
12. Belanghebbende heeft tot slot betoogd dat gekeken moet worden naar de uitzonderlijkheid van dit geval. De rechtbank heeft dit betoog opgevat als een beroep op het evenredigheidsbeginsel en deze beroepsgrond verworpen. De rechtbank mag alleen een bepaling uit een wet in formele zin buiten toepassing laten als sprake is van een bijzondere omstandigheid die niet (ten volle) is verdisconteerd in de afweging van de wetgever waardoor die omstandigheid tot gevolg heeft dat de toepassing van de wettelijke bepaling zozeer in strijd komt met algemene rechtsbeginselen, zoals het evenredigheidsbeginsel, dat die toepassing achterwege moet blijven. In dit geval is het echter een bewuste keuze van de wetgever om bloedverwanten in de rechte lijn uit te sluiten als partner voor de erfbelasting. Volgens de wetgever verschilt de relatie tussen partners met een wederzijdse zorgplicht, die ook gelijktijdig is aangegaan, fundamenteel met die tussen ouders en kinderen. De uitsluiting van een bloedverwant in de rechte lijn als partner voor de heffing van erfbelasting is dus ten volle verdisconteerd in de afweging van de wetgever.
De conclusie en gevolgen
13. Het beroep is ongegrond verklaard. Dat betekent dat de aanslag erfbelasting in stand blijft. Belanghebbende krijgt daarom het griffierecht niet terug. Hij krijgt ook geen vergoeding van zijn proceskosten.
Deze uitspraak is uitgesproken op 29 juli 2026 gedaan door mr. J.A.L. Heldens, rechter, in aanwezigheid van J.M.A.A. Dijksterhuis, griffier.
De uitspraak is aan partijen bekendgemaakt op de datum vermeld in de brief waarmee deze uitspraak aan partijen ter beschikking is gesteld.
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop dit proces-verbaal is bekendgemaakt.
Digitaal hoger beroep instellen kan via “Formulieren en inloggen” op www.rechtspraak.nl. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (belastingkamer), Locatie Arnhem, Postbus 9030, 6800 EM Arnhem.
De werking van de uitspraak wordt opgeschort totdat de termijn voor het instellen van hoger beroep is verstreken, of indien hoger beroep wordt ingesteld, op dat hoger beroep is beslist.