29. De beroepsgrond slaagt niet.
Laat het bestreden besluit te veel geluid op de gevel van het pand [adres 2] toe?
Standpunten van partijen
30. Eisers betogen (in de punten 29 tot en met 35 van het aanvullend beroepschrift) dat verweerder onvoldoende heeft onderbouwd waarom op de gevel van het pand [adres 2] incidenteel een geluidsbelasting van 75 dB(A) in de dagperiode is toegestaan, terwijl in de Handreiking industrielawaai en vergunningverlening sterk wordt aanbevolen dat het maximale geluidsniveau dat van 70 dB(A) in de dagperiode niet overschrijdt.
31. Verweerder meent dat een incidentele geluidsbelasting van 75 dB(A) in dit geval aanvaardbaar is. Hij stelt (op bladzijde 48 van het bestreden besluit), kort gezegd, dat het gaat om een relatief beperkte overschrijding voor een beperkt aantal dagen van het jaar. Hiermee is aansluiting gezocht bij de Handreiking industrielawaai en vergunningverlening.
Oordeel van de rechtbank
32. Uit de gedingstukken en de verklaringen van partijen tijdens de zitting leidt de rechtbank af dat het eisers uitsluitend gaat om de in rechtsoverweging 18 van deze uitspraak bedoelde hogere geluidsnorm in de dagperiode.
33. Bij het accepteren van normen die niet passen binnen de grenzen van het gemeentelijk akoestisch beleid beschikt verweerder over beleidsruimte. De rechtbank moet het gebruik van die ruimte terughoudend toetsen, zeker nu eisers hebben volstaan met het algemene standpunt dat verweerder heeft gehandeld in strijd met het motiveringsbeginsel.
34. De rechtbank constateert dat verweerder diens in rechtsoverweging 20 van deze uitspraak omschreven keuze heeft onderbouwd. Die onderbouwing is niet heel uitgebreid, maar naar het oordeel van de rechtbank toch voldoende. Verweerder heeft zich namelijk rekenschap gegeven van het feit dat eisers recht hebben op een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Binnen dit kader moet met name de opmerking over het beperkt aantal overschrijdingen per kalenderjaar worden gesitueerd.
35. De beroepsgrond slaagt niet.
Is het bestreden besluit (vanwege het M&A-rapport) onzorgvuldig voorbereid?
Standpunten van partijen
36. Uit de punten 33 en 34 van het aanvullend beroepschrift kan worden afgeleid dat het bestreden besluit volgens eisers onzorgvuldig is voorbereid, vanwege fouten in het M&A-rapport. Eisers hebben in het beroepschrift kritiek op de in het M&A-rapport gehanteerde meethoogtes van 1,5 meter en 5 meter op de gevel van hun woning, de locatie van het vullen van de voersilo en de hoogte van de open gevel-uitloop. Deze kritiek hebben eisers ook reeds opgenomen in een document gedateerd 26 april 2023 met zienswijzen (als bedoeld in artikel 3:15, eerste lid, van de Awb) over de ontwerpvergunning. Daarnaast hebben eisers separaat een rapport van 2 augustus 2024 dat is opgesteld door [naam 3] en [naam 4] , beiden werkzaam bij Econsultancy (hierna: second-opinion), in deze procedure ingebracht waarin kritiek wordt geuit op het M&A-rapport.
37. Op de in het beroepschrift vermelde (vermeende) fouten in het M&A-rapport is in het verweerschrift (bladzijdes 5, 6 en 7) gereageerd zijdens verweerder. Op 22 mei 2023 heeft [gemachtigde 5] ( [bedrijfsnaam] ) schriftelijk op de zienswijzen gereageerd, onder verwijzing naar een rapport van [naam 2] (M-tech) van 17 mei 2023. Op
24 februari 2025 heeft [naam 1] (M&A Omgeving) schriftelijk op de second-opinion gereageerd.
Oordeel van de rechtbank
38. Naar het oordeel van de rechtbank kunnen de opmerkingen van eisers in het beroepschrift geen afbreuk doen aan de bewijskracht van het M&A-rapport. Daartoe overweegt de rechtbank allereerst dat verweerder heeft mogen aannemen dat door de opstellers van het M&A-rapport, [naam 1] en [naam 2] adequaat onderzoek is gedaan naar de geluidssituatie op en rond het perceel [adres 1] en het perceel [adres 2] . Het procesdossier geeft namelijk geen aanwijzingen voor het gerechtvaardigde vermoeden dat deze onderzoekers niet terzake kundig en/of wel vooringenomen zijn, en evenmin voor de plausibele veronderstelling dat het onderzoek op een ondeugdelijke wijze is verricht.
39. In het verweerschrift en de reactie van 22 mei 2023 is uitdrukkelijk en - naar het oordeel van de rechtbank - adequaat gereageerd op eisers kritiek op de in het M&A-rapport gehanteerde meethoogtes 1,5 meter en 5 meter, de locatie van het vullen van de voersilo en de hoogte van de open gevel uitloop. De rechtbank licht dat hieronder toe.
40. Volgens eisers moet bij hun woning een waarnemingshoogte van de berekende geluidsniveaus worden aangehouden van 1,5 meter omdat dit een bungalow betreft. Volgens verweerder is wel op de juiste hoogte gemeten, maar is sprake van een verschrijving. Desondanks is dit niet aangepast naar aanleiding van de zienswijzen. Verweerder stelt dat met de juiste waarnemingshoogte van 1,5 meter voor de woning van eisers is gerekend. Per abuis is dit verkeerd vermeld boven tabel 5.1 van het M&A-rapport. Naar het oordeel van de rechtbank is duidelijk dat sprake is van een verschrijving en is in het M&A-rapport wel met de juiste hoogte, namelijk 1,5 meter, gerekend. Eisers hebben niets aangevoerd waaruit blijkt dat dit niet het geval zou zijn.
41. Volgens eisers is sprake van een andere vullocatie voor het voer bij het akoestisch onderzoek dan de eerder vergunde locatie, waar ook feitelijk het vullen plaatsvindt. Eisers stellen daarom dat de coördinaten die zijn gebruikt om de geluidsbelasting van het vullen van de voersilo te bepalen, niet juist zijn geweest. Verweerder stelt zich op het standpunt dat op basis van de aanvraag de beoordeling van de geluidsbelasting van het vullen van de voersilo volledig en op de juiste locatie is beoordeeld. Verweerder wijst er daarbij op dat de dieselmotor op de vrachtwagen de relevante geluidsbron betreft en dat het losmechanisme van een bulkwagen wordt aangedreven door de dieselmotor die zich achter de cabine bevindt. In het M&A-rapport is daarom uitgegaan van de situatie dat de vrachtwagen voorwaarts tot naast stal 1 wordt gereden, gezien vanaf de weg/inrit aan de Zandstraat en dat de geluidbron voor het bulken van voer naast stal 1 circa 16 meter verder naar achteren ligt dan het vulpunt. Daardoor gaat er zo min mogelijk geluid richting de woning van eisers. De rechtbank is van oordeel dat uit hetgeen eisers aanvoeren niet blijkt dat het bulken van voer niet op de in het M&A-rapport beoordeelde plek kan of zal gaan plaatsvinden. De rechtbank volgt eisers daarom niet in hun standpunt dat op dit punt van een onjuiste of onvolledige beoordeling is uitgegaan.
42. Eisers stellen dat de hoogte van de open gevel uitloop niet volledig is meegenomen in het akoestisch onderzoek. De open gevel uitloop is volgens het akoestisch onderzoek op 0,10 meter hoogte gesitueerd, maar eisers wijzen er op dat sprake is van twee verdiepingen aan uitloop. Verweerder heeft er op gewezen dat uit het rapport van 17 mei 2023 in opdracht van [bedrijfsnaam] door M-tech Nederland blijkt dat 0,10 meter de hoogte is van de onderzijde van de opening van de open gevel ten opzichte van het maaiveld en daarin is meegenomen dat de hoogte van de opening daarboven verschillend is per stal. De rechtbank ziet hierin geen grond voor het oordeel dat de open gevel uitloop niet volledig zou zijn meegenomen.
43. Gelet op het voorgaande gaat de rechtbank ervan uit dat het M&A-rapport qua wijze van totstandkoming en inhoud geen (wezenlijke) gebreken vertoont.
44. De second-opinion van eisers vormt voor de rechtbank eveneens geen reden om het zojuist geformuleerde bewijsvermoeden te verlaten. Het is namelijk – gelet op artikel 8:69, eerste lid, van de Awb, bezien in samenhang met artikel 8:32a van de Awb – niet voldoende om een rapport met kritische kanttekeningen over een deskundigenadvies in het geding te brengen, zonder duidelijk aan te geven welke kanttekeningen hebben te gelden als gronden ter onderbouwing van het verzoek tot vernietiging van het bestreden besluit. Er is geen koppeling gemaakt tussen de punten die in de second-opinion naar voren worden gebracht en de aangevoerde beroepsgronden (met uitzondering van het punt over de locatie van het vullen van de voersilo, dat hierboven reeds besproken is en het punt over het grasmaaien, dat hieronder nog aan bod zal komen).
45. In aansluiting op het vorenstaande is de rechtbank van oordeel dat eisers niet zijn geslaagd in de op hun schouders rustende last tot het leveren van tegenbewijs.
46. De beroepsgrond slaagt niet.
Laden en lossen
Standpunten van partijen
47. Eisers betogen (in punten 36 tot en met 40 van het aanvullend beroepschrift) dat in het bestreden besluit niet is aangegeven dat het laden en lossen van de legkippen alleen aan de zuidelijke kant van de inrichting mag plaatsvinden, terwijl daar wel vanuit wordt gegaan, en dat dit onvoldoende waarborg biedt. Eisers stellen verder (in punten 41 tot en met 45 van het aanvullend beroepschrift) dat in het bestreden besluit (op pagina 24) staat opgenomen dat het maximale geluidsniveau niet van toepassing is, voor zover het gaat om laad- en losactiviteiten tussen 07:00 en 19:00. Verweerder heeft volgens eisers onvoldoende gemotiveerd waarom voor laad- en losactiviteiten een uitzondering mag worden gemaakt.
48. Verweerder stelt dat op de inrichtingstekening met nummer [nummer] die (als bijlage) een onderdeel van het bestreden besluit vormt (hierna: inrichtingstekening), het laden en lossen van legkippen aan de zuidelijke kant van de inrichting staat ingetekend. Dit biedt naar het oordeel van verweerder voldoende waarborg om hier eventueel op te kunnen handhaven. Bovendien is het door de verbouwingen thans feitelijk niet (meer) mogelijk om de legkippen, zoals eerder wel mogelijk was, aan de noordelijke zijde van de inrichting te laden en te lossen. Ter zake het maximale geluidsniveau voor laad- en losactiviteiten verwijst verweerder naar artikel 2.17, vijfde lid, van het Activiteitenbesluit milieubeheer (hierna: Abm)
Oordeel van de rechtbank
49. De rechtbank is van oordeel dat het op basis van de inrichtingstekening, die onderdeel uitmaakt van het bestreden besluit, volstrekt duidelijk is op welke locatie het laden en lossen van de legkippen dient plaats te vinden. Dit is aan de zuidelijke kant van de inrichting. In zoverre is voldaan aan het rechtszekerheidsbeginsel. Ten aanzien van het maximale geluidsniveau voor het laden en lossen geldt dat het voorschrift is overgenomen uit artikel 2.17, vijfde lid, sub c, van het Abm, waardoor een andere toelichting hierop vanuit verweerder niet nodig was.
50. De beroepsgrond slaagt niet.
Het afspelen van muziek en het maaien van gras
Standpunten van partijen
51. Eisers betogen dat ook het afspelen van muziek op het perceel [adres 1] moet worden toegerekend aan de inrichting en dus had moeten worden meegenomen in het akoestisch onderzoek. Ter zake het maaien van gras betogen eisers dat dit op onvoldoende punten is meegenomen als bron. Zo is (onder meer) het grasveld recht tegenover de woning van eisers niet meegenomen, terwijl daar (inmiddels) wel gemaaid wordt.
52. Verweerder meent – zo begrijpt de rechtbank uit de verklaringen die ter zitting zijn gedaan – dat het afspelen van muziek op het perceel [adres 1] moet worden aangemerkt als een algemeen gebruikelijke activiteit die (momenteel) valt onder het toepassingsbereik van (paragraaf 3.7.1 van) de Algemene Verordening Leudal (hierna: Verordening). Het grasmaaien op een aantal punten rondom de inrichting is wel meegenomen in het akoestisch onderzoek. Het grasveld tegenover de woning van eisers is daarbij ook meegenomen.
Oordeel van de rechtbank
53. De rechtbank is, in navolging van verweerder, van oordeel dat het afspelen van muziek op het perceel [adres 1] moet worden aangemerkt als een algemeen gebruikelijke activiteit. Die activiteit is namelijk niet noodzakelijk voor het – economisch verantwoord – exploiteren van een bedrijf dat zich toelegt op de verkoop van ter plaatse geproduceerde eieren. Naar het oordeel van de rechtbank vormen de aan het bestreden besluit verbonden geluidsvoorschriften dan ook geen geschikt kader voor het beteugelen van geluidsoverlast door het afspelen van muziek maar dient geluid dat wordt veroorzaakt door het afspelen van muziek te worden getoetst aan de normen die zijn neergelegd in de Verordening.
54. Ter zake het grasmaaien en het geluid dat dit met zich meebrengt, geldt dat dit is meegenomen bij de beoordeling van de incidentele bedrijfssituaties in het akoestisch onderzoek. Dit volgt uit pagina’s 9 en 10 van het M&A-rapport. Eisers hebben met name gewezen op maaien van het stuk grasveld dat zich vlak voor hun woning bevindt. De rechtbank heeft geconstateerd (op basis van bijlage 2a van het M&A-rapport, vanaf pagina 32 e.v.) dat ook op dit stuk grasveld puntbronnen voor het grasmaaien zijn meegenomen. Deze puntbronnen bevinden zich op het, vanuit het perceel van eisers bezien, dichtstbijzijnde stuk grasveld op het moment dat het bestreden besluit werd genomen. Ter zitting is gebleken dat er inmiddels een strook met struiken (die zich tussen het grasveld en de Zandstraat bevond) is weggenomen en ook die strook wordt gemaaid. Dit was ten tijde van het bestreden besluit echter nog niet het geval en daaraan wordt hier dus voorbijgegaan door de rechtbank.
55. De beroepsgrond slaagt niet.
Zijn onvoldoende voorschriften aan het bestreden besluit verbonden?
Standpunten van partijen
56. Uit de gedingstukken moet worden afgeleid dat de door eisers ingenomen standpunten over geluidhinder en geur – onder meer wegens vrachtwagens die ’s ochtends vóór 7.00 uur staan te wachten bij de toegangspoort – voor een belangrijk deel moeten worden geplaatst in het licht van de routes die worden gevolgd door vrachtverkeer ten behoeve van de inrichting (hierna: rijroutes). Daarbij gaat het in ieder geval om het laden van eieren, het vullen van voedersilo’s, het afvoeren van mest en het ophalen van kadavers.
57. Gelet op het vorenstaande beschouwt de rechtbank de stellingen over deze aspecten (in de punten 36 tot en met 51 van het aanvullend beroepschrift) als het betoog dat het bestreden besluit ten onrechte geen voorschriften over de te volgen rijroutes bevat. Eisers willen dat over de te volgen rijroutes uitdrukkelijke en handhaafbare voorschriften aan het bestreden besluit worden verbonden.
58. Verweerder denkt voldoende duidelijkheid te hebben gegeven. In zoverre verwijst verweerder naar de inrichtingstekening en naar de situatietekeningen die als bijlage 2a bij het M&A-rapport (bladzijde 36 tot en met 50) zijn gevoegd (hierna: situatietekeningen).
59. Tijdens de zitting is gebleken dat alle partijen behoefte hebben aan duidelijkheid over de rijroutes om geluidsoverlast voor eisers zo veel mogelijk te beperken. Mede om die reden bestaan, zo begrijpt de rechtbank, bij verweerder en vergunninghoudster geen overwegende bezwaren tegen het aanvullen van het bestreden besluit met één of meer voorschriften in de door eisers voorgestane zin.
Oordeel van de rechtbank
60. Het rechtszekerheidsbeginsel vereist dat een belanghebbende precies moet weten onder welke omstandigheden sprake is van een overtreding waartegen het bevoegd gezag (in dit geval: verweerder) handhavend mag optreden. Zo’n aanspraak komt toe aan zowel de persoon die meent dat sprake is van een overtreding en hieraan een einde wil laten maken (in dit geval: eisers) als de persoon die met een sanctie kan worden geconfronteerd (in dit geval: vergunninghoudster). Dit betekent onder meer dat volstrekt duidelijk moet zijn welke juridisch afdwingbare rechten en verplichtingen zijn verbonden aan een toestemming voor het verrichten van een activiteit (in dit geval: de exploitatie van de inrichting waar maximaal 134.900 legkippen mogen worden gehouden).
61. De rechtbank constateert dat geen van de aan het bestreden besluit verbonden voorschriften melding maakt van de inrichtingstekening en/of de situatietekeningen. Verder stelt de rechtbank vast dat op de inrichtingstekening noch de situatietekeningen rijroutes zijn aangegeven.
62. Pas tijdens de zitting is duidelijkheid over de meest efficiënte en wenselijke rijroutes op en rondom het perceel [adres 1] ontstaan. Reeds dit gegeven laat zien dat discussie over de aanvaardbaarheid van de rijroutes kan ontstaan, en in het verlengde hiervan dat op voorhand niet duidelijk is welke handeling nu precies een overtreding oplevert. Gelet hierop, is de rechtbank van oordeel dat het bestreden besluit in strijd komt met het rechtszekerheidsbeginsel.
63. De beroepsgrond slaagt.
Conclusie
64. De rechtsoverwegingen 60 tot en met 63 maken dat de rechtbank het beroep gegrond verklaart. Zij volstaat met een gedeeltelijke vernietiging van het bestreden besluit, namelijk voor zover dit besluit niet voorziet in voorschriften met betrekking tot verplichte rijroutes op en rondom de inrichting. Het ontbreken van zulke voorschriften komt in strijd met het rechtszekerheidsbeginsel.
65. Een en ander betekent dat het bestreden besluit voor het overige in stand blijft.
66. De rechtbank ziet voldoende aanleiding om – doende wat verweerder zou behoren te doen – zelf in de zaak te voorzien, mede omdat, zoals ter zitting gebleken, geen van de partijen hiertegen bezwaren heeft.
67. Aan paragraaf 6 van het bestreden besluit, met het opschrift ‘voorschriften’, wordt na het kopje ‘nazorg/bedrijfsbeëindiging’ (bladzijde 24) een kopje toegevoegd.
Het kopje draagt het opschrift ‘rijroutes’.
Onder dat kopje komen voorschriften die als volgt luiden.
“1. Voertuigen voor het afvoeren van eieren komen op het terrein van de inrichting via de toegangspoort aan de noordzijde, en verlaten dit terrein via de uitgang aan de zuidzijde.”
“2. Voertuigen voor het vullen van de voedersilo’s die op de bij de aanvraag behorende inrichtingstekening (nummer [nummer] ) zijn aangeduid als ‘silo 1’ en ‘silo 2’, komen op het terrein van de inrichting via de toegangspoort aan de noordzijde, en verlaten dit terrein via de uitgang aan de zuidzijde.”
“3. Alle andere voertuigen voor het laden en lossen van producten die het terrein van de inrichting willen bereiken, komen slechts via het verharde pad aan de zuidzijde het terrein op, en verlaten dit terrein via de toegangspoort aan de noordzijde.”
“4. De zojuist bedoelde voertuigen passeren de toegangspoort (a) niet op zon- en feestdagen, (b) niet vóór 7.00 uur en (c) niet na 19.00 uur.”
“5. Vergunninghoudster draagt er zorg voor dat de bestuurders van voertuigen voor het laden en lossen van producten die het terrein van de inrichting willen bereiken, tijdig en duidelijk geïnformeerd worden over de voorschriften 1 tot en met 4, waarbij zij er tevens voor moet zorgen dat wordt voorkomen dat bestuurders vóór 7.00 moeten wachten bij de toegangspoort aan de noordzijde van het terrein.”
68. Deze uitspraak treedt in de plaats van het vernietigde gedeelte van het bestreden besluit.
69. De rechtbank bepaalt dat verweerder het voor de behandeling van deze zaak betaalde griffierecht aan eisers vergoedt, tot een bedrag van € 184,-
70.De rechtbank veroordeelt verweerder tot vergoeding van de proceskosten die eisers hebben gemaakt, tot een bedrag van in totaal € 1.814,-
Dit bedrag bestaat uit de kosten voor het inschakelen van derden die beroepsmatig rechtsbijstand verlenen (artikel 1, onderdeel a, van het Bpb), overeenkomstig de bijlage bij het Bpb: één punt voor het opstellen van het beroepschrift, en één punt voor het bijwonen van de zitting van 18 maart 2025, met een waarde van € 907,- per punt, met dien verstande dat de rechtbank het gewicht van deze zaak als gemiddeld aanmerkt.
De rechtbank wijst het verzoek om vergoeding van de kosten voor het laten opstellen van de second opinion (artikel 1, onderdeel b, van het Bpb) af. Daartoe overweegt de rechtbank dat deze geen rol heeft gespeeld bij de beslissing om het bestreden besluit gedeeltelijk te vernietigen.
Beslissing
De rechtbank:
€ 184,- aan hen vergoedt.
Deze uitspraak is gedaan door mr. C. Drent, voorzitter, en mr. R.J.G.H. Seerden
en mr. L.M. Koenraad, leden, in aanwezigheid van mr. N.A.M. Bergmans, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 20 mei 2025
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op: 20 mei 2025
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.