ECLI:NL:RBLIM:2025:8652, Rechtbank Limburg, 26-02-2025, C/03/327888 / HA ZA 24-97

1. De procedure

Het verdere verloop van de procedure blijkt uit:

- het vonnis van 7 augustus 2024, waarbij een plaatsopneming is bevolen,

- de akte overlegging productie 5 van [gedaagde] ,

- de akte overlegging productie 13 van [eiser] ,

- het proces-verbaal van de descente en aansluitend de mondelinge behandeling, gehouden op 13 december 2024,

- de pleitnota van [eiser] ,

- de spreekaantekeningen van [gedaagde] ,

- de brief van mr. Geertsen voornoemd van 3 januari 2025 betreffende opmerkingen over voornoemd proces-verbaal.

Ten slotte is vonnis bij vervroeging bepaald op heden.

2. De feiten

In het vonnis in incident van 3 april 2024 heeft de rechtbank reeds feiten weergegeven. Voor de leesbaarheid van het onderhavige vonnis zal de rechtbank die feiten hierna deels herhalen en – waar nodig – aanvullen.

[eiser] en [gedaagde] zijn buren. [eiser] is eigenaar van de woning aan de [adres 1] te [woonplaats] en [gedaagde] is eigenaar van de woning aan de [adres 2] te [woonplaats] .

Op 24 februari 2023 heeft [gedaagde] in verband met de voorgenomen uitbreiding van de eerste verdieping van zijn woning een aanvraag omgevingsvergunning met bouwplan ingediend bij de gemeente [woonplaats] (hierna: de Gemeente). De Gemeente heeft bij besluit van 31 mei 2023 de omgevingsvergunning verleend. [eiser] heeft tegen dit besluit bezwaar gemaakt. Het bezwaar van [eiser] is door de Gemeente ongegrond verklaard. [eiser] heeft hiertegen beroep ingesteld bij de rechtbank; er is nog geen datum van de mondelinge behandeling in die procedure bekend.

Op 13 november 2023 is [eiser] een procedure in kort geding jegens [gedaagde] gestart, waarbij [eiser] de voorzieningenrechter van deze rechtbank heeft verzocht om [gedaagde] te bevelen zijn bouwwerkzaamheden te staken en gestaakt te houden, voor zover die bouwwerkzaamheden zien op de bouw of renovatie van of aan de nieuwe aanbouw, totdat andersluidend bij onherroepelijk vonnis/arrest is beslist. Bij vonnis van 7 december 2023 is [gedaagde] hiertoe bij verstek veroordeeld. Op 15 januari 2024 is [gedaagde] tegen dit verstekvonnis in kort geding in verzet gekomen. Bij vonnis in kort geding van 26 februari 2024 heeft de voorzieningenrechter van deze rechtbank de vorderingen van [eiser] afgewezen. Dit laatste vonnis is onherroepelijk.

In de onderhavige procedure heeft [eiser] een incidentele vordering ingesteld, inhoudende dat – kort gezegd – de rechtbank bij wijze van voorlopige voorziening (ex artikel 223 Rv) [gedaagde] zal bevelen om de (beoogde) bouwwerkzaamheden te staken en gestaakt te houden voor zover deze zien op de bouw of renovatie van of aan de aanbouw, nader aangeduid in productie 2 van de dagvaarding, totdat in de hoofdzaak eindvonnis is gewezen. De rechtbank heeft deze incidentele vordering bij vonnis in incident van 3 april 2024 afgewezen bij gebrek aan voldoende belang aan de zijde van [eiser] . In dit verband heeft de rechtbank overwogen dat [gedaagde] heeft toegezegd dat hij geen aanvang zal maken met de bouw van het werk waartegen [eiser] bezwaar heeft, zolang de aan hem ter zake verleende vergunning nog niet onherroepelijk is, alsmede zolang in de onderhavige bodemprocedure nog geen eindvonnis is gewezen.

Zowel [eiser] als [gedaagde] heeft, ieder voor zich, opdracht gegeven aan een deskundige om een bezonningsonderzoek te verrichten. De door [eiser] ingeschakelde deskundige, [naam deskundige] (hierna: [naam deskundige] ), heeft gerapporteerd op 5 oktober 2023. De door [gedaagde] ingeschakelde deskundige, iTX Bouwconsult (hierna: iTX), heeft gerapporteerd op 4 december 2023. [naam deskundige] heeft bij notitie van 2 februari 2024 op de rapportage van iTX gereageerd. Daarna heeft iTX bij notitie van 17 februari 2024 op voornoemde notitie van [naam deskundige] gereageerd. [naam deskundige] heeft vervolgens bij notitie van 27 februari 2024 op laatstgenoemde notitie van iTX gereageerd. Ten slotte heeft iTX bij reactie van 14 november 2024 op laatstgenoemde notitie van [naam deskundige] gereageerd.

3. Het geschil

[eiser] vordert (in de hoofdzaak) dat de rechtbank bij vonnis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:

I. voor recht verklaart dat de (beoogde) bouwwerkzaamheden aan de [adres 2] te [woonplaats] worden gekwalificeerd als onrechtmatige hinder ex artikel 5:37 BW jo. artikel 6:162 BW, voor zover die bouwwerkzaamheden zien op de bouw of renovatie van of aan de nieuwe aanbouw, nader aangeduid in het bij de aanvraag omgevingsvergunning horend bouwplan van [gedaagde] , zoals overgelegd bij productie 2 bij dagvaarding;

II. [gedaagde] veroordeelt c.q. gelast tot het per direct staken en gestaakt houden van de (beoogde) bouwwerkzaamheden aan de [adres 2] te [woonplaats] , voor zover deze bouwwerkzaamheden zien op de bouw of renovatie van of aan de nieuwe aanbouw nader aangeduid in productie 2 bij dagvaarding, zulks op straffe van verbeurte van een dwangsom van – zoals de rechtbank na raadpleging en met instemming van beide partijen verbeterd leest – € 5.000,-, althans een in goede justitie te bepalen bedrag, per dag en/of dagdeel met een maximum van € 50.000,-, althans een in goede justitie te bepalen maximum, voor iedere tekortkoming in deze;

III. [gedaagde] veroordeelt tot betaling van de kosten van dit geding, te vermeerderen met het salaris van de advocaat en de nakosten, een en ander te voldoen binnen een termijn van 14 dagen na betekening van het vonnis en – voor het geval voldoening van de nakosten niet binnen een gestelde termijn plaatsvindt – te vermeerderen met de wettelijke rente over de nakosten, te rekenen vanaf bedoelde termijn voor voldoening.

[gedaagde] voert verweer.

Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.

4. De beoordeling

[eiser] stelt dat hij onrechtmatige hinder zal ondervinden van de door [gedaagde] geplande opbouw, die [gedaagde] op de bestaande aanbouw van zijn woning wil realiseren. [gedaagde] heeft dit betwist.

Op grond van artikel 5:37 BW mag een eigenaar van een erf niet aan de eigenaar van een ander erf hinder toebrengen op een wijze die volgens artikel 6:162 BW onrechtmatig is, zoals door het onthouden van licht en lucht, of door het veroorzaken van overlast. Het antwoord op de vraag of hinder onrechtmatig is, hangt af van de aard, de ernst en de duur van de hinder en de daardoor veroorzaakte schade, bezien in het licht van de omstandigheden ter plaatse. Daarbij moet onder meer rekening worden gehouden met de belangen die door de hinder toebrengende activiteit worden gediend, en de mogelijkheid – mede gelet op de daaraan verbonden kosten – en de bereidheid om maatregelen ter voorkoming van schade te treffen.

Beide partijen hebben ter staving van hun stellingen een bezonningsonderzoek laten verrichten. De beide deskundigen van partijen ( [naam deskundige] zijdens [eiser] en iTX zijdens [gedaagde] ) hebben vervolgens tweemaal op elkaar gereageerd (zie hiervoor onder 2.6). De rechtbank stelt vast dat de bevindingen van deze deskundigen lijnrecht tegenover elkaar staan, onder meer ten aanzien van de vragen:

of de ‘lichte TNO-norm’ wordt geschonden,

of afname van de bezonningsduur in de tuin van [eiser] beperkt, dan wel aanzienlijk te noemen is, waarbij ook de periode van meten (21 maart – 21 september of een volledig jaar) onderwerp van discussie is,

of sprake is van een kokereffect, dan wel een benauwd gevoel op het perceel van [eiser] , indien de beoogde opbouw wordt gerealiseerd.

Gelet op deze uiteenlopende conclusies bieden de door partijen overgelegde deskundigenrapporten op dit moment onvoldoende aanknopingspunten voor beoordeling van de vraag of sprake is van onrechtmatige hinder. Daarom is de rechtbank, zoals reeds tijdens de mondelinge behandeling naar voren is gekomen, voornemens een onafhankelijke deskundige te benoemen, die eveneens een (bezonnings)onderzoek dient uit te voeren naar de effecten van de beoogde opbouw van [gedaagde] voor het perceel van [eiser] . Hierbij moet betrokken worden dat [gedaagde] heeft aangegeven dat hij bereid is zijn bouwplannen aan te passen (zoals het realiseren van de opbouw minder dicht tegen de erfgrens met [eiser] of het plaatsen van een schuin dak op de opbouw).

Zoals reeds besproken tijdens de mondelinge behandeling is de rechtbank voornemens de volgende vragen aan de deskundige te stellen:

1. Is ten gevolge van de voorgenomen realisatie van de opbouw door [gedaagde] aan de zijde van [eiser] sprake van een afname in:

i. zonlicht in de woning en/of in de tuin?

ii. daglichttoetreding in de woning en/of in de tuin?

iii. uitzicht (kokereffect)?

2. Zo ja, in welke absolute en relatieve mate ten opzichte van de oude situatie, op welke locatie in en/of rondom de woning van [eiser] en op welke gedeelten van welke dagen is dat het geval?

3. Zo ja, welke maatregelen kunnen worden getroffen door [gedaagde] om voormelde afname te verkleinen, voorzien van een toelichting per maatregel welke afname dit tot gevolg heeft? Wat is bijvoorbeeld het effect indien de opbouw (circa) één meter van de erfgrens wordt geplaatst, het dak van de opbouw schuin zal aflopen richting het perceel van [eiser] , de opbouw een kleinere oppervlakte zal hebben (zonder hobbykamer), of wanneer de bovenste 7 baksteenlagen van de scheidsmuur worden vervangen door melkglas (zie foto 15 en 16 in het proces-verbaal van 13 december 2024)?

4. Wat zijn de verwachte kosten van deze maatregelen, gespecificeerd per maatregel?

5. Welke methodiek heeft u gebruikt om de vragen 1 en 2 te beantwoorden en waarom heeft u hiervoor gekozen?

6. Kunt u bij de beantwoording van vraag 1, 2 en 5 de bevindingen van de beide partijdeskundigen ( [naam deskundige] en iTX) betrekken?

7. Zijn er nog andere punten die u naar voren wilt brengen waarvan de rechtbank volgens u kennis dient te nemen bij de verdere beoordeling?

De rechtbank zal partijen in de gelegenheid stellen zich bij akte uit te laten over de vragen die hiervoor onder 4.5 staan vermeld en daarnaast over het specialisme en de persoon van de te benoemen deskundige en de kostenbegroting. Indien partijen zich wensen uit te laten over de persoon van de te benoemen deskundige, dienen zij daarbij aan te geven over welke deskundige zij het eens zijn, dan wel tegen wie zij gemotiveerd bezwaar hebben. De rechtbank zal de zaak hiertoe naar de rol verwijzen.

Iedere verdere beslissing wordt aangehouden.

5. De beslissing

bepaalt dat de zaak weer op de rol zal komen van woensdag 12 maart 2025 voor het nemen van een akte door beide partijen over wat is vermeld onder 4.5 en 4.6,

houdt iedere verdere beslissing aan.

Dit vonnis is gewezen door mr. drs. E.C.M. Hurkens en in het openbaar uitgesproken op 26 februari 2025.

JPW