ECLI:NL:RBMNE:2025:7519

[eiser] , uit [plaats] , eiser

(gemachtigde: mr. E.D. van Tellingen),

het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Almere

(gemachtigden: mr. J.H.S. Biervliet en K.K. Bahora).

Samenvatting

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep gegrond is vanwege een motiverings- en zorgvuldigheidsgebrek. De rechtbank zal het bestreden besluit daarom vernietigen. De rechtbank ziet reden om de rechtsgevolgen van het bestreden besluit in stand te laten. Er zijn namelijk onvoldoende aanknopingspunten voor het oordeel dat sprake is van medische en/of sociale redenen om met voorrang een woning te krijgen. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.

Inleiding

Verweerder heeft deze aanvraag met het besluit van 25 april 2023 afgewezen. Met het besluit van 28 augustus 2023 op het bezwaar van eiser is verweerder bij de afwijzing van de aanvraag gebleven. Eiser is hiertegen in beroep gegaan. De rechtbank heeft bij uitspraak van 23 juli 2024 het beroep gegrond verklaard. De rechtbank heeft geoordeeld dat het college zich op het standpunt heeft kunnen stellen dat eiser er niet alles aan heeft gedaan om het probleem van schimmel in de woning op te lossen. Verder heeft de rechtbank geoordeeld dat uit de beslissing op bezwaar van 28 augustus 2023 niet kan worden opgemaakt of, en zo ja, waarom het college ook van mening is dat eiser onvoldoende heeft gedaan om de andere twee problemen (dat eiser met zijn gezin in een kleine slaapkamer verblijft en de impact daarvan op de gezondheidsproblematiek van zijn moeder) op te lossen. De rechtbank heeft daarom het beroep gegrond verklaard, de beslissing op bezwaar van 28 augustus 2023 vernietigd en verweerder opgedragen opnieuw op het bezwaar te beslissen.

Met het bestreden besluit van 15 oktober 2024 heeft verweerder het bezwaar van eiser opnieuw ongegrond verklaard en is verweerder bij de afwijzing van de aanvraag gebleven. Volgens verweerder heeft eiser niet alles gedaan om het probleem van de schimmel in de woning zelf op te lossen. Daarnaast heeft verweerder zich op het standpunt gesteld dat de woonomstandigheden van eiser en de medische situatie van zijn moeder niet zodanig levensontwrichtend zijn dat toepassing moet worden gegeven aan de hardheidsclausule. Verweerder verwijst daarvoor naar een medisch advies van 23 september 2024 van Argonaut.

Eiser heeft beroep ingesteld tegen het besluit van 15 oktober 2024.

Verweerder heeft een verweerschrift ingediend.

De rechtbank heeft het beroep op 6 oktober 2025 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser en de gemachtigden van verweerder.

Beoordeling door de rechtbank

3. Eiser is het niet eens met het standpunt van verweerder dat eiser er niet alles aan heeft gedaan om het schimmelprobleem in de woning op te lossen. Het oordeel van de rechtbank op dit punt is dus onjuist. Volgens eiser kan niet worden verwacht dat hij een langdurige procedure bij de huurcommissie of kantonrechter start. Deze langdurige procedures stroken niet met de spoedeisendheid die bij urgentie komt kijken. Verder blijft de schimmel in de woning bestaan vanwege het jaartal en de slechte constructie van de woning en omdat de verhuurder niet op korte termijn over zal gaan op herstel.

4. De rechtbank is van oordeel dat als eiser van mening is dat het oordeel van deze rechtbank in de uitspraak van 23 juli 2024 dat eiser er niet alles aan heeft gedaan om het schimmelprobleem op te lossen niet juist is, hij daartegen hoger beroep had moeten indienen. De rechtbank moet uitgaan van de juistheid van de oordelen die zij in een eerdere uitspraak uitdrukkelijk en zonder voorbehoud heeft gegeven, als tegen die uitspraak geen hoger beroep is ingesteld. Dit is anders als die oordelen nauw verweven zijn met wat in het beroep tegen het nieuwe besluit aan de orde is gesteld. In dat geval kunnen die oordelen wel ter discussie worden gesteld. De enkele omstandigheid dat verweerder in het bestreden besluit wederom aan eiser heeft tegengeworpen dat hij niet alles heeft gedaan om het schimmelprobleem op te lossen, is – anders dan eiser heeft aangevoerd – dan ook geen reden om niet langer uit te gaan van de juistheid van het eerdere oordeel van de rechtbank hierover. Verder ziet de rechtbank geen aanknopingspunten dat het eerdere oordeel van de rechtbank nauw verweven is met wat in het beroep tegen het nieuwe besluit aan de orde is gesteld.

5. Eiser voert verder aan dat verweerder heeft nagelaten om te motiveren waarom ten aanzien van de medische en sociale redenen niet is voldaan aan de algemene voorwaarde. Verweerder heeft deze punten nu uitsluitend betrokken bij de motivering van de hardheidsclausule. Als de rechtbank van oordeel is dat verweerder wel heeft gemotiveerd waarom er voor deze redenen niet aan de algemene voorwaarde wordt voldaan, stelt eiser zich op het standpunt dat hij voldoende heeft gedaan om het probleem op te lossen. Eiser woont momenteel met zijn gezin van vier personen in bij zijn ouders in een woning met twee slaapkamers. Zijn moeder is ernstig ziek en het komt haar gezondheid niet ten goede dat eiser met zijn vrouw en twee jonge kinderen inwoont. Eiser slaapt met zijn gezin van vier op een slaapkamer. Eiser heeft zich ingeschreven bij Woningnet, maar eindigt nog steeds niet op een gunstige positie om een in aanmerking te komen voor een woning. Verder heeft hij geen andere mogelijkheden om op korte termijn een woning te verkrijgen.

6. Verweerder heeft toegelicht dat ten aanzien van de medische en sociale redenen niet is beoordeeld of eiser aan de algemene voorwaarden voldoet. Eiser voldoet namelijk al niet aan de algemene voorwaarde voor een urgentieverklaring, neergelegd in artikel 11, vierde lid, van de Huisvestingsverordening Almere 2019 (Hvv), omdat hij niet alles heeft gedaan om het schimmelprobleem op te lossen. Ter zitting heeft verweerder aangegeven überhaupt nooit de algemene voorwaarden te beoordelen bij medische redenen. Verder heeft verweerder aangegeven dat de sociale problemen die eiser aanvoert, voortkomen uit de omstandigheid dat eiser in een te kleine woning woont. Volgens verweerder is dit geen reden voor een urgentie en wordt op dit punt ook niet gekeken naar de algemene voorwaarden. Verweerder heeft bij de sociale en medische redenen daarom niet aan eiser tegengeworpen dat hij niet voldoet aan de algemene voorwaarden. Verder heeft verweerder tijdens de zitting toegelicht dat het niet mogelijk was om de sociale en medische redenen inhoudelijk te beoordelen en dat de aangevoerde medische en sociale redenen daarom alleen zijn meegenomen bij de beoordeling van de hardheidsclausule.

7. De rechtbank is van oordeel dat verweerder de systematiek van de Hvv niet op de juiste wijze heeft toegepast, waardoor sprake is van een motiverings- en zorgvuldigheidsgebrek. Deze is namelijk zo dat allereerst wordt beoordeeld of de aanvraag voldoet aan de algemene voorwaarden van de Hvv. Als daaraan is voldaan, moet verweerder als tweede stap beoordelen of de aanvraag voldoet aan de inhoudelijke voorwaarden die voor de betreffende urgentiecategorie gelden. Als hieraan niet wordt voldaan, dan moet verweerder tot slot beoordelen of –als uitzondering op de inhoudelijke regels – toepassing moet worden gegeven aan de hardheidsclausule omdat strikte naleving van de Hvv tot onbillijkheid van overwegende aard zou leiden. Die stappen heeft verweerder niet allemaal gevolgd. Verweerder heeft niet tegengeworpen dat niet is voldaan aan de algemene voorwaarden (eerste stap), maar vervolgens heeft verweerder nagelaten om de inhoudelijke voorwaarden te beoordelen (tweede stap). Zowel de aangevoerde sociale redenen, dat eiser samen met zijn vrouw en twee kinderen inwoont in een woning met zijn slechts twee slaapkamers bij zijn zieke moeder en dit tot problemen leidt, als de medische redenen hadden getoetst moeten worden aan de inhoudelijke regels in Bijlage II, onder 3, sub a van de Hvv. Dat heeft verweerder niet gedaan. Deze beroepsgrond slaagt.

8. Eiser voert aan dat verweerder toepassing had moeten geven aan de hardheidsclausule. Eiser en zijn gezin hebben een evident belang bij een normaal gezinsleven en een normaal huishouden en niet bij de situatie zoals die nu is, namelijk met een gezin op een slaapkamer leven. Er is momenteel geen zicht op een woning, omdat eiser nog te hoog op de wachtlijst voor een sociale huurwoning eindigt. Verweerder heeft in haar motivering enkel verwezen naar het rapport van het consultatiebureau en een algemene opmerking geplaatst over de onprettige woonsituatie. Dit rapport gaat echter maar over één van de twee kinderen. Verweerder houdt onvoldoende rekening met alle belangen binnen het gezin. Verder valt verweerders conclusie, dat uit het rapport volgt dat er geen zorgen zijn dat de opvoedingssituatie van het kind een bedreiging voor de veiligheid van het kind kunnen vormen, niet op te maken uit het rapport van het consultatiebureau.

9. De rechtbank stelt voorop dat zij begrip heeft voor de situatie van eiser, die verre van ideaal is. Toch vindt de rechtbank dat verweerder zich in redelijkheid op het standpunt heeft kunnen stellen dat er onvoldoende aanknopingspunten zijn om toepassing te geven aan de hardheidsclausule. Met een urgentieverklaring krijgt iemand voorrang op andere personen die ook hard op zoek zijn naar een woning. Een urgentieverklaring is dus de uitzondering op de regel. De hardheidsclausule is daar weer een uitzondering op, omdat iemand urgentie krijgt terwijl hij of zij niet aan de voorwaarden daarvoor voldoet. Om die reden past verweerder de hardheidsclausule zeer terughoudend en alleen bij zeer uitzonderlijke situaties toe. In het geval van eiser is, ondanks dat de leefomstandigheden niet ideaal zijn, niet gebleken dat het leefklimaat dermate levensontwrichtend is dat het gezin op korte termijn moet verhuizen naar een eigen en andere woning. Verweerder heeft gewezen op het advies van Argonaut, dat is opgesteld door een arts. In het advies staat dat de moeder van eiser vanuit haar medische situatie geen beperkingen heeft ten aanzien van het verblijven in haar woning en dat er geen rechtstreeks verband is tussen de woonsituatie en de klachten van de moeder. Verder staat in het advies dat het buiten de deskundigheid van de arts valt om te beoordelen in welke mate de moeder daadwerkelijk lijdt onder een situatie van problematische inwoning omdat hierbij niet primair een beperking of verminderde belastbaarheid bestaat als gevolg van ziekte en/of gebrek, maar primair als gevolg van omstandigheden. Volgens het advies is het onduidelijk in welke mate deze omstandigheden beïnvloed kunnen worden door de huisgenoten door bijvoorbeeld aanpassing van gedrag. Gelet op dit advies, heeft verweerder in de medische situatie van de moeder geen aanleiding hoeven zien om de hardheidsclausule toe te passen. Verder heeft verweerder deugdelijk gemotiveerd dat uit de door eiser overgelegde stukken van het consultatiebureau en de peuterspeelzaal niet blijkt dat er zorgen zijn over de opvoed- of opgroeisituatie van de kinderen. De rechtbank is van oordeel dat verweerder zich in de besluitvorming voldoende rekenschap heeft gegeven van de belangen van eisers kinderen en het gezinsleven. De belangen van de kinderen van eiser zijn voldoende meegewogen, maar hebben verweerder er niet toe gebracht om de hardheidsclausule toe te passen. De medische situatie van eisers moeder en het inwonen brengt logischerwijs met zich mee de woonsituatie voor alle inwonenden onprettig is, maar eiser en zijn gezin hebben wel onderdak en hun situatie hoeft ten opzichte van andere woningzoekende niet als schrijdend te worden gezien. De beroepsgrond slaagt niet.

Conclusie en gevolgen

Omdat het beroep gegrond is, moet verweerder het griffierecht van € 187,- aan eiser vergoeden en krijgt eiser ook een vergoeding van zijn proceskosten. Deze proceskosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.814,- (1 punt voor het indienen van het beroepschrift, 1 punt voor het verschijnen ter zitting met een waarde per punt van € 907,- en een wegingsfactor 1). Voor zover eiser met zijn verzoek om een vergoeding van de kosten van deze procedure ook doelt op een proceskostenvergoeding voor de bezwaarfase, overweegt de rechtbank als volgt. Op grond van artikel 7:15, tweede lid, van de Awb komen de proceskosten in bezwaar alleen voor vergoeding in aanmerking, voor zover het primaire besluit wordt herroepen wegens een aan het bestuursorgaan te wijten onrechtmatigheid. Daarvan is in dit geval geen sprake. Verweerder hoeft daarom de proceskosten in bezwaar niet te vergoeden.

Beslissing

- verklaart het beroep gegrond;

- vernietigt het besluit van 15 oktober 2024;

- laat de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit in stand;

- bepaalt dat verweerder het griffierecht van € 187,- aan eiser moet vergoeden;

- bepaalt dat verweerder de proceskosten van € 1.814,- aan eiser moet vergoeden.

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.