[verzoeker 1] , uit [plaats 1] , verzoeker
[verzoeker 2] , uit [plaats 1] , verzoeker 2
(gemachtigde: mr. O. Sener),
en
de Minister van Buitenlandse Zaken,
(gemachtigde: mr. L.H.T. Geuzendam).
Inleiding
1. Deze uitspraak gaat over de buitenbehandelingstelling van de aanvraag van verzoeker en Aruzhan Orazbekova (hierna: de draagmoeder) om laissez-passers voor [minderjarige 1] en [minderjarige 2] (hierna: de kinderen). Zij hebben de voorzieningenrechter verzocht om een voorlopige voorziening te treffen.
Verzoekers hebben een aanvraag ingediend voor laissez-passers voor de kinderen. De minister heeft de aanvraag met het besluit van 4 augustus 2026 niet in behandeling genomen. Verzoekers hebben hiertegen bezwaar gemaakt en de voorzieningenrechter gevraagd om een voorlopige voorziening te treffen.
In verband met de vereiste spoed doet de voorzieningenrechter op grond van artikel 8:83, vierde lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) uitspraak zonder zitting. Partijen hebben hier zelf ook om verzocht.
Beoordeling door de voorzieningenrechter
2. De voorzieningenrechter wijst het verzoek toe. Hierna legt de voorzieningenrechter uit hoe hij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft. Het oordeel van de voorzieningenrechter heeft een voorlopig karakter en bindt de rechtbank in een (eventueel) bodemgeding niet.
Vooraf: is de partner van verzoeker belanghebbende bij het bestreden besluit?
3. Verzoeker heeft samen met zijn partner verzoeker 2 een verzoek om voorlopige voorziening ingediend en verzocht om een laissez-passer af te geven aan de kinderen. Verzoeker heeft gevraagd om zijn partner als belanghebbende aan te merken in deze procedure. De voorzieningenrechter wijst dat verzoek echter af omdat verzoeker 2 in juridische zin geen belanghebbende is bij het bestreden besluit. Onder belanghebbende wordt verstaan: degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken. De voorzieningenrechter begrijpt dat verzoeker 2 emotioneel betrokken is bij het bestreden besluit en hij de intentie heeft samen met verzoeker de kinderen op te voeden. De paspoortaanvraag en de draagmoederschapsovereenkomst zijn echter enkel ondertekend door verzoeker en door de draagmoeder. De voorzieningenrechter gaat er daarom vanuit dat enkel verzoeker belanghebbende is bij deze procedure. Het verzoek van verzoeker 2 is dan ook niet-ontvankelijk.Is er sprake van een spoedeisend belang?
4. De kinderen zijn op [geboortedatum] 2026 geboren uit de draagmoeder in [plaats 2] ( [plaats 3] ). De draagmoeder heeft de [nationaliteit] nationaliteit. Verzoeker vraagt de voorzieningenrechter om te bepalen dat de minister laissez-passers voor de kinderen dient af te geven zodat hij met hen naar Nederland kan reizen.
5. Een procedure bij de voorzieningenrechter is een spoedprocedure. Een voorlopige voorziening kan alleen worden getroffen als er een spoedeisend belang is, waardoor de beslissing op het bezwaar niet kan worden afgewacht.
6. Verzoeker en zijn partner verblijven in [verblijfplaats] en kunnen niet met de kinderen naar Nederland reizen zolang zij geen reisdocument hebben. Verzoeker voert aan dat zij graag zo snel mogelijk met de kinderen naar Nederland willen reizen omdat hun leven zich daar afspeelt en zij daar een sociaal netwerk hebben. Ook moeten verzoeker en zijn partner zich op korte termijn weer fysiek melden op hun werk in Nederland. Verder zijn de kinderen prematuur geboren en verblijven zij sinds hun geboorte in het ziekenhuis waar zij gespecialiseerde neonatologische zorg krijgen. De zoon wacht op een operatie die verzoeker het liefst in Nederland wil laten verrichten. Daarnaast wil verzoeker graag de civiele procedure in Nederland starten om de geboorteaktes te laten erkennen en het gezag te verkrijgen, waarna de adoptieprocedure ten behoeve van verzoeker 2 kan worden gestart. Dat is pas mogelijk als de kinderen in Nederland zijn. Deze procedures kosten veel tijd. Het spoedeisend belang wordt door de minister ook niet betwist. De voorzieningenrechter neemt het spoedeisend belang in deze zaak daarom aan.Kan de voorzieningenrechter nu een inhoudelijk oordeel geven?
7. De voorzieningenrechter zal in deze zaak geen uitspraak doen over de rechtmatigheid van de buitenbehandelingstelling van de aanvraag om laissez passers voor de kinderen. Het verzoek om een voorlopige voorziening leent zich daar niet voor en het besluit raakt bovendien aan de civiele procedure die nog gevoerd moet worden. De voorzieningenrechter zal daarom volstaan met een belangenafweging. Het belang van verzoeker zal worden afgewogen tegenover het belang van de minister.Wiens belang weegt zwaarder?
8. Op grond van de Paspoortwet komen uitsluitend personen met de Nederlandse nationaliteit of met een Nederlands verblijfsrecht in aanmerking voor een Nederlands reisdocument, waaronder een laissez passer.
9. Het belang van de minister is om uitvoering te geven aan de Paspoortwet. De kinderen hebben niet de Nederlandse nationaliteit. Daarnaast zijn hun geboorteaktes nog niet door een Nederlandse civiele rechter erkend waardoor hun identiteit en nationaliteit ook niet op basis daarvan kan worden vastgesteld. Op grond van de Paspoortwet kan de minister daarom geen laissez-passers afgeven voor de kinderen.
10. Tegenover het belang van de minister staat het belang van verzoeker. Verzoeker beschikt over de Nederlandse nationaliteit. Uit DNA-onderzoek van Verilabs/TMFI B.V. blijkt dat verzoeker de biologische vader van de kinderen is. Verzoeker heeft aangegeven in Nederland zo spoedig mogelijk de civiele procedure te starten omtrent het vaststellen van de geboortegegevens en de familierechtelijke betrekkingen.
11. Verzoeker heeft een Child Bearing Agreement gesloten met de draagmoeder. Daarin is onder andere opgenomen dat zij afstand doet van alle ouderlijke rechten op de kinderen en erkent zij verzoeker als de enige en exclusieve wettelijke ouder. De draagmoeder heeft verzoeker ook een volmacht gegeven om de kinderen te erkennen. De draagmoeder heeft verder op 10 juni 2026 een Affidavit afgelegd waarin zij een toelichting geeft over het draagmoederschapstraject en waarin zij afstand doet van al haar rechten over de minderjarigen. Verzoeker heeft verklaard dat de beoogde prenatale erkenning van de kinderen niet heeft plaatsgevonden omdat zij prematuur zijn geboren.
12. Op basis van de overgelegde documenten heeft de voorzieningenrechter geen twijfel over de intentie van verzoeker en de draagmoeder dat het de bedoeling is dat verzoeker de juridische ouder van de kinderen wordt en dat hij voor hen zal zorgen en hen zal opvoeden.
13. Het recht van de kinderen is dat zij bij hun ouder leven en door hem worden verzorgd. Gelet op de overeenkomst die is gesloten met de draagmoeder, is verzoeker verantwoordelijk voor de zorg voor de kinderen. Deze verantwoordelijkheid deelt hij feitelijk met verzoeker 2.
14. Aangezien uit DNA-onderzoek volgt dat verzoeker de biologische ouder van de kinderen is en er op dit moment geen reden is om te twijfelen aan de zorgvuldigheid van het draagmoedertraject, vindt de voorzieningenrechter het aannemelijk dat, na het doorlopen van alle daarvoor benodigde procedures, vastgesteld zal worden dat de kinderen de Nederlandse nationaliteit hebben of zullen krijgen. Daarnaast is het van zeer zwaarwegend belang dat verzoeker en de kinderen samen gezinsleven kunnen uitoefenen en dat dit plaatsvindt in het land waar verzoeker woont en zijn sociale netwerk heeft. Verder is van belang dat verzoeker zijn werk in Nederland spoedig kan hervatten. Om die reden zal de voorzieningenrechter het belang van verzoeker zwaarder laten wegen en het verzoek toewijzen.Conclusie en gevolgen
14. De voorzieningenrechter draagt de minister op om voor [minderjarige 1] en [minderjarige 2] , beiden geboren op [geboortedatum] 2026 in [plaats 3] , [verblijfplaats] , zo snel mogelijk, maar uiterlijk binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden, een laissez-passer te verstrekken waarmee zij met verzoeker Nederland kunnen inreizen.
14. Omdat de voorzieningenrechter het verzoek toewijst moet verweerder het griffierecht aan verzoeker vergoeden. Verzoeker krijgt ook een vergoeding van zijn proceskosten. De minister moet deze vergoeding betalen. De vergoeding is met toepassing van het Besluit proceskosten bestuursrecht als volgt berekend. Voor de rechtsbijstand door een gemachtigde krijgt verzoeker een vast bedrag per proceshandeling. De gemachtigde heeft het verzoekschrift ingediend. Elke proceshandeling heeft een waarde van € 934,-. De vergoeding bedraagt dan in totaal € 934,-.
Beslissing
De voorzieningenrechter:
- verklaart het verzoek van verzoeker 2 niet-ontvankelijk;
- wijst het verzoek om voorlopige voorziening toe;
- draagt de minister op voor [minderjarige 1] en voor [minderjarige 2] , beiden geboren op [geboortedatum] 2026 in [plaats 3] , [verblijfplaats] , zo snel mogelijk, maar uiterlijk binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden, een laissez-passer te verstrekken waarmee zij met verzoeker Nederland kunnen inreizen;
- bepaalt dat de minister het griffierecht van € 200,- aan verzoeker moet vergoeden;
- veroordeelt de minister tot betaling van € 934,- aan proceskosten aan verzoeker.
Deze uitspraak is gedaan door mr. J.J. Catsburg, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. B.L. Kosterman-Meijer, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 4 september 2026.
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op: