ECLI:NL:RBNHO:2026:11748

Inleiding, procesverloop en beoordeling

1. Op 13 juli 2026 en 20 juli 2026, heeft verzoeker het college verzocht om handhavend op te treden tegen illegale beschadiging en dreigende vernieling van het groene Rijksmonument ’t Hof van Saenden aan de Billitonkade in Wormerveer. Bij besluit van 22 juli 2026 heeft het college dit handhavingsverzoek afgewezen. Hiertegen heeft verzoeker op 27 juli 2026 bezwaar gemaakt. Verzoeker heeft op 27 juli 2026, aangevuld op 29 juli 2026, 2, 7 en 13 augustus 2026, de voorzieningenrechter verzocht een voorlopige voorziening te treffen.

2. In deze uitspraak beslist de voorzieningenrechter op het verzoek om een voorlopige voorziening van verzoeker. Omdat het verzoek kennelijk ongegrond is doet de voorzieningenrechter uitspraak zonder zitting. Artikel 8:83, derde lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) maakt dat mogelijk. De voorzieningenrechter legt hierna uit waarom het verzoek kennelijk ongegrond is.

3. Verzoeker heeft de voorzieningenrechter verzocht om een rechterlijk bevel tot een onafhankelijke boomtechnische stabiliteitstoets en deskundige nazorg door een externe expert (ETT) om boomsterfte en omwaaigevaar in het Rijksmonument te voorkomen. Daarnaast heeft verzoeker de voorzieningenrechter verzocht bij wijze van voorlopige voorziening het college te gelasten de toegezegde monitoring en de noodzakelijke groeiplaats- en herstelmaatregelen per direct en op kosten van het college over te dragen aan een volstrekt onafhankelijk, externe boomtechnische expert (European Tree Technician).

Verzoeker heeft de voorzieningenrechter verder verzocht bij wijze van voorlopige voorziening het college op te dragen om de drainagefunctie per direct te staken en het college te bevelen tot wortelherstel en het uitvoeren van bodemherstel. Tot slot heeft verzoeker de voorzieningenrechter verzocht om het college te gelasten het opgestelde, volledige, expertise-rapport van het externe bureau Groenadvies Amsterdam per ommegaande in deze procedure in te brengen.

4. Het verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening wordt door de voorzieningenrechter afgewezen, omdat de door verzoeker gevraagde voorziening niet door de voorzieningenrechter kan worden bewerkstelligd. Bovendien volgt uit het constateringsrapport van 15 juli 2026 dat de toezichthouder het college reeds heeft geadviseerd om: (1) de schade in beeld te laten brengen door een onafhankelijke en professionele NVTB boomtaxateur; en (2) de bomen de komende 4 jaren, elk jaar te laten monitoren zodat de gevolgen van de schade in kaart kunnen worden gebracht (waar normaal gesproken monitoring één keer per 4 jaar plaatsvindt). In het verweerschrift van 4 augustus 2026 heeft het college toegezegd dit advies te volgen. Daarnaast volgt uit verzoekers aanvullende gronden van 13 augustus 2026 dat het college op 11 augustus 2026 een fysieke

inspectie en proefsleuvenonderzoek heeft laten uitvoeren door twee European Tree Technicians van het externe bureau Groenadvies Amsterdam. Hiermee voldoet het college in feite aan hetgeen verzoeker in de gevraagde voorziening heeft verzocht.

5. Daar komt bij dat het in de bezwaarfase aan het college is om te beslissen op de bezwaren die verzoeker heeft ingediend. Voor het treffen van een voorlopige voorziening in de bezwaarfase is in beginsel alleen aanleiding als het besluit zodanig gebrekkig is dat het in de heroverweging in bezwaar naar het oordeel van de voorzieningenrechter niet (volledig) in stand kan blijven. Hierbij beperkt de voorzieningenrechter zich tot een beoordeling op hoofdlijnen van de kans van slagen van het bezwaarschrift. Daarna zal hij afwegen of de belangen van verzoeker om het besluit te schorsen al dan niet zwaarder wegen dan de belangen van het college bij het in stand laten van het besluit. Daarbij geldt dat, hoe zekerder de voorzieningenrechter is over de rechtmatigheid van het besluit, hoe minder ruimte er is voor de belangen van verzoeker. Het oordeel van de voorzieningenrechter heeft een voorlopig karakter en bindt de rechtbank in een eventuele bodemprocedure niet.

6. In het handhavingsverzoek voert verzoeker aan dat met het uitvoeren van de werkzaamheden artikel 4.1 en 4.2. van de Erfgoedwet wordt overtreden, omdat ‘t Hof van Saenden is aangewezen als een beschermd rijksmonument.

7. In het bestreden besluit heeft het college zich op het standpunt gesteld dat bij de werkzaamheden geen bestuursrechtelijke overtredingen zijn/worden begaan waartegen handhavend moeten worden opgetreden. Daartoe heeft het college overwogen dat in de redengevende omschrijving van het rijksmonument wat betreft de tuin alleen is opgenomen: ‘restant van een aan de achterzijde gelegen gemeenschappelijke tuin met diverse solitaire bomen’, dat in de redengevende omschrijving de bomen niet op zichzelf omschreven zijn als monumentaal en dat in de redengevende omschrijving ook niet is opgenomen dat de tuin een bepaalde inrichting moet hebben. Daarbij heeft het college ook nog opgemerkt dat niet de gehele tuin aangewezen is als rijksmonument. Volgens het college is geen sprake van het wijzigen van het rijksmonument, omdat het hier gaat om onderhoudswerkzaamheden voor het behoud van de tuin en de inrichting van de tuin daarbij niet wijzigt. Hierom kunnen de uitgevoerde werkzaamheden vergunningsvrij worden uitgevoerd, aldus het college.

In aanvulling op het bestreden besluit heeft het college zich in het verweerschrift nog op het standpunt gesteld dat de beschadigde bomen geen onderdeel uitmaken van het rijksmonument, dat de bomen niet vermeld staan in de lijst met beschermde bomen als bedoeld in artikel 4.10 en verder van de Verordening fysieke leefomgeving Zaanstad en dat de betreffende bomen dateren uit respectievelijk 1970 (els) en 2010 (kers) en derhalve niet zo oud zijn als verzoeker veronderstelt.

8. De voorzieningenrechter komt tot het voorlopige oordeel dat het college zich op goede gronden op het standpunt heeft gesteld dat geen sprake is van een overtreding waartegen handhavend moet worden opgetreden. Hetgeen verzoeker hiertegen heeft aangevoerd, leidt niet tot een ander oordeel.

Conclusie en gevolgen

Beslissing