uitspraak van de enkelvoudige douanekamer van 20 mei 2026 in de zaak tussen
[eiseres] , wonende te [woonplaats] , eiseres
en
de inspecteur van de Douane, verweerder
Inleiding
Deze uitspraak gaat over douanerecht, accijns en omzetbelasting over rooktabak, die is gekocht in Egypte en via het groene kanaal op Schiphol is meegenomen naar Nederland.
Verweerder heeft aan eiseres een uitnodiging tot betaling (utb) met dagtekening 21 maart 2023 uitgereikt voor een bedrag van € 153,80, bestaande uit € 5,22 aan douanerecht, € 120,68 aan accijns en € 27,90 aan omzetbelasting (btw).
Verweerder heeft bij uitspraak op bezwaar met dagtekening 31 augustus 2023 het bezwaar van eiseres ongegrond verklaard en de utb gehandhaafd.
Eiseres heeft daartegen beroep ingesteld, en vanwege betalingsonmacht verzocht om vrijstelling van betaling van griffierechten.
Het beroep van eiseres is eerst niet-ontvankelijk verklaard omdat zij niet binnen de termijn de griffierechten heeft voldaan. De rechtbank heeft het verzet tegen deze uitspraak gegrond verklaard. Eiseres heeft daarna informatie overgelegd over haar financiële positie. De rechtbank heeft haar voorlopig vrijgesteld van het betalen van griffierecht.
Verweerder heeft een verweerschrift ingediend.
Het onderzoek ter zitting heeft plaatsgevonden op 21 april 2026 te Haarlem.
Eiseres is verschenen, bijgestaan door haar zoon [naam 1] .
Namens verweerder zijn verschenen mr. [naam 2] en [naam 3] (douaneambtenaar).
Overwegingen
Is het beroep tijdig ingediend?
De uitnodiging tot betaling
Vertrouwensbeginsel
Niet voor eigen gebruik
Overige omstandigheden
Slotsom
Proceskosten
Feiten
“V: Waar komt uw vlucht nu vandaan?
A: Van Cairo, Egypte.
V: Bent u bekend met de reizigers vrijstelling?
A: Nee, zover ik weet dat ik één kilo rooktabak mee mag nemen.
V: Waar heef u de rooktabak gekocht?
A: In een duty-free shop op de luchthaven van Cairo.
W: Waarom heeft de rooktabak niet aangegeven bij de Nederlandse douane?
A: Ik was niet bekend dat het niet mag, het was in mijn handtas en het was niet verborgen.
V: Wilt u nog wat toevoegen aan uw verklaring?
A: Ik wil alleen zeggen dat ik geen illegale dingen doe, en ik was niet bekend dat het niet mag. Anders had ik het aangegeven. Ik heb het vaker eerder meegenomen dus ik ging er vanuit dat het toegestaan was.
V: Heeft u alle vragen goed begrepen en verstaan?
A: Ja.”
3. Eiseres heeft op 17 april 2023 bezwaar gemaakt tegen utb van € 153,90 van 21 maart 2023. Zij heeft dit bezwaar aangevuld op 12 mei 2024. Zij is op 26 juli 2023 gehoord door verweerder. Verweerder heeft geen aanleiding gezien de utb te wijzigen.
Geschil
4. In geschil is of de utb terecht aan eiseres is uitgereikt.
5. Eiseres stelt dat de utb ten onrechte is uitgereikt. Zij voert aan dat het invoeren van 1 kg rooktabak binnen de norm valt die door de wet is toegestaan. Zij baseert dit op eerdere ervaringen die zij, haar man, haar kinderen en vrienden in 2017, 2018 en 2021 hadden. Zij zijn toen bij binnenkomst gecontroleerd en hoefden geen belastingen te betalen.
Bovendien nam zij de tabak mee voor een vriend.
Verder voert zij betalingsonmacht aan wegens persoonlijke omstandigheden. Zij is ernstig ziek. Zij meent dat het opleggen van een waarschuwing in dit geval voldoende zou zijn, aangezien zij niet op de hoogte was van de wet, dacht dat 1 kg is toegestaan en zij geen strafblad heeft. Ook acht zij de hoogte van de heffingen disproportioneel ten opzichte van de waarde van de tabak.
Eiseres concludeert tot gegrondverklaring van haar beroep en verzoekt om vernietiging van de uitspraak op bezwaar en vernietiging van de utb.
6. Verweerder stelt zich op het standpunt dat het beroep van 21 november 2023 te laat is ingediend. Gelet op de datum van de uitspraak op bezwaar, 31 augustus 2023, kon eiseres uiterlijk op 12 oktober 2023 beroep kon instellen. Verweerder concludeert tot handhaving van de utb en verzoekt het beroep niet-ontvankelijk te verklaren vanwege overschrijding van de termijn om beroep in te dienen.
Subsidiair verzoekt zij het beroep ongegrond te verklaren omdat de utb terecht en voor het juiste bedrag aan eiseres is uitgereikt.
Juridisch kader
7. Op grond van artikel 138, onder a, en artikel 141, eerste lid, onder a, van de Gedelegeerde Verordening (EU) 2015/2446 kan door gebruikmaking van het groene kanaal “niets aan te geven” (door enige andere handeling) voor (onder meer) de volgende goederen een douaneaangifte worden gedaan voor de douaneregeling in het vrije verkeer brengen
a. goederen zonder handelskarakter, die in aanmerking komen voor vrijstelling van invoerrechten krachtens artikel 41 van Verordening (EG) nr. 1186/2009 dan wel als terugkerende goederen;
(…).
8. Vrijstelling voor de invoer van tabaksproducten wordt op de voet van artikel 41 van de Verordening (EG) nummer 1186/2009 in samenhang gelezen met artikel 8, eerste lid, onder a, van de Richtlijn 2007/74/EG en artikel 21b van de Wet op de omzetbelasting 1968 (Wet OB) en artikel 68a van de Wet op de accijns (Wet Accijns) per reiziger verleend tot een maximum van - zover hier van belang – 250 gram rooktabak.
9. Het ten onrechte gebruikmaken van het groene kanaal leidt volgens artikel 219 van de Uitvoeringsverordening (EU) 2015/2447 (UvO) tot het ontstaan van een douaneschuld als genoemd in artikel 79 van de Verordening (EU) nr. 952/2013 voor de ter zake van de invoer verschuldigde douanerechten. Op grond van artikel 1, aanhef en onder d, in samenhang gelezen met artikel 18 van de WOB en artikel 1 in samenhang gelezen met artikel 2, eerste lid, onder d, van de Wet Accijns ontstaat dan tevens een belastingschuld van omzetbelasting en accijns.
Beoordeling van het geschil
Vrijstelling van griffierecht
10. Eiseres heeft beroep gedaan op betalingsonmacht en verzocht om vrijgesteld te worden van het betalen van griffierecht. Het is aan de rechtbank om een definitief oordeel te geven over dit verzoek.
10. De rechtbank is van oordeel dat eiseres in aanmerking komt voor vrijstelling van griffierecht. Er is sprake van betalingsonmacht. Eiseres heeft aan de hand van de door haar overgelegde stukken aannemelijk gemaakt dat haar inkomen (afgerond) minder is dan 95% van de voor haar geldende bijstandsnorm voor alleenstaanden.
12. Het beroepschrift is ingediend na afloop van de termijn om beroep in te stellen (de beroepstermijn) van zes weken na bekendmaking van de uitspraak op bezwaar . Eiseres beroept zich op een verschoonbare termijnoverschrijding. Zij stelt beroep te hebben ingesteld zodra zij een kopie van de uitspraak op bezwaar had ontvangen op 17 november 2023.
13. Omdat eiseres de ontvangst van de uitspraak op bezwaar betwist, ligt het op de weg van verweerder om de verzending de uitspraak op bezwaar aannemelijk te maken. Wanneer het de uitspraak op bezwaar is bekendgemaakt door verzending per post, moet verweerder volgens vaste rechtspraak overtuigend aantonen dat het poststuk is aangeboden aan een postvervoerbedrijf en dat op het stuk het juiste adres van eiseres is vermeld.
14. Verweerder heeft een e-mail van de afdeling Klachten en Bezwaar (van het team Regie, Juridische Zaken van Regiokantoor Douane Schiphol Passagiers) laten zien van 31 augustus 2023. Daarmee is de uitspraak op bezwaar verzonden naar de afdeling Inning (van het team Invordering van het Regiokantoor Amsterdam). Die afdeling zou eiseres per brief hebben geïnformeerd hoe en binnen welke termijn de douaneschuld moet worden betaald. Ook heeft verweerder een mail overgelegd waaruit moet blijken dat de uitspraak op bezwaar is doorgestuurd naar de afdeling Contentieus die beslist of een fiscale strafbeschikking wordt opgelegd en uitgereikt.
14. Naar het oordeel van de rechtbank heeft verweerder daarmee alleen aannemelijk gemaakt dat de uitspraak op bezwaar binnen de organisatie is verwerkt, maar niet dat en hoe de uitspraak op bezwaar is verzonden aan eiseres.
14. Hieruit volgt dat niet kan worden vastgesteld dat de uitspraak op bezwaar op de in artikel 3:41 Awb bedoelde manier aan eiseres is bekendgemaakt. De beroepstermijn van zes weken begint dan pas op de dag waarop eiseres een afschrift van die uitspraak heeft ontvangen. In dit geval is dat 17 november 2023. Eiseres heeft op 21 november 2023 beroep ingesteld en dit is dus tijdig. Eiseres is daarom ontvankelijk in haar beroep. De rechtbank zal het beroep inhoudelijk behandelen.
17. Tussen partijen is niet in geschil dat eiseres 1.000 gram rooktabak heeft meegenomen naar Nederland vanuit Egypte, een land dat geen lid is van de Europese Unie (derde land). In dat geval is sprake van invoer vanuit een derde land in de zin van de Wet op de Omzetbelasting 1968 en van de Wet op de accijns (Wet accijns). Daarom moet in beginsel douanerecht, omzetbelasting en accijns betaald worden.
17. Als de invoer van goederen geen handelskarakter heeft en de goederen deel uitmaken van de persoonlijke bagage van reizigers, wordt vrijstelling van belasting verleend (de zogeheten reizigersvrijstelling). Vrijstelling voor de invoer van tabaksproducten vanuit een derde land wordt geregeld in artikel 21b van de Wet OB en artikel 68a van de Wet accijns. De vrijstelling wordt per reiziger verleend tot – zover hier van belang – een maximum 250 gram rooktabak. Dat betekent dat eiseres – na verlening van de 250 gram vrijgestelde rooktabak – over 750 gram rooktabak invoerrecht, omzetbelasting en accijns moet afdragen. Over deze heffingen oordeelt de rechtbank in deze uitspraak. Een eventuele fiscale strafbeschikking (een boete), die een eigen rechtsgang heeft, valt buiten de omvang van dit geding. De rechtbank oordeelt daar dus niet over.
19. Eiseres stelt dat de vrijstellingsnorm voor rooktabak 1.000 gram bedraagt omdat het in het verleden aan haar vrienden en familie, na controle, ook is toegestaan 1.000 gram rooktabak mee te nemen zonder extra heffingen. Zij mocht erop vertrouwen dat dit was toegestaan.
19. De rechtbank stelt voorop dat het de verantwoordelijkheid van iedere reiziger is om zich goed te informeren over de verschuldigde rechten bij invoer, bijvoorbeeld via de website van de Douane. Hierop wordt duidelijk vermeld dat per persoon van 17 jaar of ouder maximaal 250 gram tabak mag worden meegenomen, en dat in andere gevallen aangifte gedaan moet worden bij de Douane. Op grond van het beginsel van voorrang van het Unierecht, is het onaanvaardbaar dat rechtsregels of beginselen van nationaal recht afbreuk doen aan de werking en eenheid van het Unierecht op het grondgebied van een lidstaat. De bepalingen dat douanerecht, accijns en omzetbelasting moeten worden betaald wanneer goederen van buiten de Europese Unie worden ingevoerd, zijn duidelijk. Als de wet duidelijk is, mag niet op grond van het vertrouwensbeginsel worden afgeweken van de wet. Verweerder mag niet tegen de wet in handelen. Deze beroepsgrond slaagt niet.
21. Eiseres heeft verder aangevoerd dat zij de tabak meeneemt voor een vriend. Dat maakt echter niet dat haar daarmee een extra vrijstelling voor de invoer van rooktabak wordt verleend. Vrijstelling geldt alleen indien deze vriend was zelf aanwezig was bij de invoer van de rooktabak. Ook deze beroepsgrond slaagt niet.
22. Ook de omstandigheden dat eiseres niet op de hoogte was van de wet, de wet niet wenst te overtreden, zij geen strafblad heeft, zij de hoogte van de heffing disproportioneel vindt ten opzichte van de waarde van de goederen en zij niet in staat is om de heffing te betalen, maakt niet dat verweerder kan afzien van het heffen van douanerecht, accijns en omzetbelasting bij de invoer van rooktabak van buiten de Europese Unie.
22. Dat de hoogte van de utb disproportioneel is ten opzichte van de waarde van de tabak en dat eiseres geen geld heeft om de utb te betalen, is voor de vaststelling van de utb niet van belang. De belastingschuld en de hoogte van de utb vloeien immers rechtstreeks voort uit de wet. Indien eiseres niet in staat is om het bedrag te voldoen, kan zij zich zo nodig wenden tot de ontvanger van de Belastingdienst om een betalingsregeling te treffen. Mogelijk kan de intentie van de overtreding of het ontbreken van een strafblad invloed hebben op de hoogte van een eventuele fiscale boete, maar die ligt hier niet voor. Deze beroepsgrond slaagt niet.
24. De utb is terecht en – rekening houdende met de verlening van vrijstelling voor 250 gram rooktabak – tot een juist bedrag aan eiseres uitgereikt. Het beroep is ongegrond. Het besluit op bezwaar blijft daarmee in stand (waarbij de rechtbank het bedrag van € 153,90 leest als een kennelijke schrijffout, dit moet € 153,80 zijn).
25. Er is geen aanleiding voor vergoeding van proceskosten.
Beslissing
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.
Deze uitspraak is gedaan door mr. C.A. Schreuder, rechter, in aanwezigheid van drs. M.A.J. Arts, griffier. De beslissing is in het openbaar uitgesproken op 20 mei 2026.
griffier rechter
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de douanekamer van het gerechtshof Amsterdam, Postbus 1312, 1000 BH Amsterdam, waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van het gerechtshof Amsterdam vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.