ECLI:NL:RBROT:2025:14657, Rechtbank Rotterdam, 10-12-2025, C/10/677399 / HA ZA 24-321

1. De zaak in het kort

Deze zaak gaat over schade aan een lading staaldraad door verkeerde stuwage bij de belading van het schip en de vraag of de ontvanger (Baustahlgewebe) en haar verzekeraars eigenaar Jiangsu en/of rompbevrachter Yichun daarvoor met succes aansprakelijk kunnen stellen. Tussen partijen staat in de kern ter discussie of Yichun c.s. zijn gebonden aan de cognossementen – Yichun c.s. stellen dat deze onbevoegdelijk zijn afgegeven –, waarop in weerwil van de door de kapitein afgegeven bemerkte mate’s receipts de vermelding ‘CLEAN ON BOARD’ staat.

De rechtbank komt tot het oordeel dat rompbevrachter Yichun tegenover Baustahlgewebe als derde-cognossementshouder te goeder trouw gebonden is aan de afgegeven (schone) cognossementen. De tegen Yichun ingestelde vordering van Baustahlgewebe c.s. onder de Hague Visby-Rules wordt grotendeels toegewezen. De vorderingen tegen Jiangsu worden afgewezen.

2. De procedure

Het verloop van de procedure blijkt uit:

de dagvaarding van 21 november 2023, met producties L-1 tot en met L-7;

de conclusie van antwoord, met producties 1 tot en met 5;

de oproepingsbrief van 25 juni 2024 van deze rechtbank op grond waarvan partijen zijn opgeroepen voor de mondelinge behandeling;

de zittingsagenda van de rechtbank;

de akte overlegging producties van Baustahlgewebe c.s., met producties L-8 tot en met L-13;

de spreekaantekeningen van partijen;

hetgeen besproken is tijdens de mondelinge behandeling van 8 oktober 2024, waarvan de griffier aantekeningen heeft gemaakt.

Vervolgens is vonnis bepaald.

3. De feiten

Baustahlgewebe is (onder meer) actief als leverancier van staalproducten. RSA c.s. zijn de verzekeraars van Baustahlgewebe.

Jiangsu is de reder van het schip “Yi Chun 50” (hierna: het schip). Yichun is de rompbevrachter van het schip.

Baustahlgewebe heeft in het najaar van 2022 een lading staaldraad (hierna: de lading staaldraad of de goederen) van Steel Mont GmbH (hierna: Steel Mont) gekocht voor € 12.940.223,41. Op de inkoopfactuur staat onder ‘delivery terms’ vermeld: ‘CIF (…) Vlissingen Port, Verbrugge Zeeland Terminal, The Netherlands as per Incoterms 2020’. Op diezelfde inkoopfactuur staat onder ‘payment conditions’ vermeld: ‘LC by payment’.

De lading staaldraad is in de haven van Bahodopi-Poso Port (Indonesië) omstreeks 6 oktober 2022 geladen aan boord van het schip.

De kapitein van het schip heeft op 9 oktober 2022 vier mate’s receipts afgegeven. Daarop staan PT Dexin Steel Indonesia (hierna: PT Dexin) als shipper en Steel Mont als notify address genoemd. Bij consignee staat vermeld ‘to the order of Banque de Commerce et de Placements S.A.’. Verder staat het volgende op de mate’s receipts vermeld:

“Vessel: MV. YI CHUN 15 VOY. G2233

(…)

“FREIGHT PREPAID”

“ CLEAN ON BOARD DATED ON OCTOBER 9, 2022”.(opmerking rechtbank: op alle mate’s receipts zijn de woorden “CLEAN ON BOARD” doorgestreept).

Voor het vervoer van Bahodopi-Poso Port naar Vlissingen (Nederland) zijn vier cognossementen (Congenbill edition 1994, to be used with charter-parties) afgegeven (met nummers G2233BHANT002, G2233BHANT003, G2233BHANT004 en G2233BHANT005) aan de order van Banque de Commerce et de Placements S.A. (hierna: de bank). Op die cognossementen staan verder vermeld: Steel Mont als shipper en Baustahlgewebe als notify party. Verder staat op het cognossement vermeld:

“Vessel: MV. YI CHUN 15 VOY. G2233

(…)

“FREIGHT PREPAID” en

“CLEAN ON BOARD DATED ON OCTOBER 9, 2022”

Onderaan de cognossementen staat dat zij op 9 oktober 2022 zijn uitgegeven te “Geneva, Switzerland” en dat is ondertekend door Ark Shipping and Services FZE (hierna: Ark Shipping) “as agent for capt. Cui Jiawei, master of Yi Chun 15 Voy G2233”. Ark Shipping is gevestigd te Sharjah in de Verenigde Arabische Emiraten.

Op 10 oktober 2022 heeft de kapitein van het schip een letter of protest afgegeven. Daarin staat het volgende vermeld:

“Please be informed that M/V Yi Chun 15 is loading her cargo of Steel billet and Wire Rod at BAHODOPI Port from date of 06th Oct 2022 and completed loading on the date of 09th Oct 2022, I found the Steel billet of lasing in cargo hold no.5 and Wire rod of lashing in cargo hold no 2. improper with the lashing plan and not satisfied with master’s requirement (…). This may result in a substantial cargo damage/ship hull damage claim attributable to the improper stowage and lashing due to the improper handling by the stevedores. In consideration of the facts of above, I, Capt.Cui Jiawei, as the master of above named vessel, on behalf of Owners, hereby wish to protest and state that the master/Owners are not responsible for the steel cargo damage attributable to the improper stowage and lashing of the steel billet and wire rod which designed by the Charterers”.

Het schip is omstreeks 21 november 2022 aangekomen in Vlissingen. Baustahlgewebe heeft de originele cognossementen in handen gekregen na endossement door de bank aan haar. Baustahlgewebe (dan wel haar agent) heeft de cognossementen in Vlissingen gepresenteerd en heeft uitlevering gekregen van de lading.

Er is in Vlissingen schade geconstateerd aan een deel van de lading. In het door Baustalgewebe c.s. overgelegde rapport van Expertisebureau Interlloyd staat (voor zover relevant):

“Hold no. 2 – containing 5.603 wire rod coils / 9,992.70 MT – loaded at Bahodopi for discharge Flushing – numerous wire rods, mainly in the lower tiers, appeared to have shifted and several rods (as far as could be assessed at the time of survey) were deformed respectively misaligned.

Hold no. 4 – containing 5.376 wire rod coils / 9,608.60 MT – loaded at Bahodopi for discharge Flushing – numerous wire rods, mainly in the lower tiers, appeared to have shifted toppled and several rods were deformed respectively misaligned.

(…)

Loss mitigating measures of the remaining balance would be reviewed by Shippers Steel Mont in conjunction with receivers Baustahlgewebe.

On the 21 March 2023 it was reported that an additional 12 wire rods were damaged whilst

loading onto a barge (see enclosed report by Verbrugge).

These 12 wire rods were added to the aforementioned 138 unrepairable wire rods. A total of

150 wire rod coils consisting of the following amounts per ⌀.

⌀ 6,5 mm blue -1 coil distorted

⌀ 7,5 mm green -3 coils distorted

⌀ 8,5 mm yellow - 48 Coils distorted

⌀ 11,0 mm orange -98 Coils distorted

Steel Mont and Baustahlgewebe discussed further possibilities regarding loss mitigating

measures such as reworking / cutting, yet same was deemed unfeasible. Consequently the

affected wire rods coils were considered a total loss and sold by Baustahlgewebe for scrap

metal to (…) for EUR 295.- MT. After sounding the market the offer made by (…) was considered fair and reasonable.”

Baustahlgewebe c.s. hebben Yichun c.s. aansprakelijk gesteld voor schade.

De verzekeraars hebben een bedrag van € 290.192,78 aan Baustahlgewebe uitgekeerd en zijn voor dit deel gesubrogeerd in de rechten van Baustahlgewebe.

4. Het geschil

Baustahlgewebe c.s. en/of ieder van eiseressen separaat vorderen/vordert om bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad:

te oordelen dat Yichun en Jiangsu hoofdelijk, althans ieder voor zich aansprakelijk is dan wel zijn voor de door Baustahlgewebe c.s. geleden schade;

Yichun en Jiangsu hoofdelijk, dan wel ieder voor zich, te veroordelen om aan Baustahlgewebe c.s. te betalen een bedrag van € 290.192,78, te vermeerderen met wettelijke rente;

Yichun en Jiangsu hoofdelijk, dan wel ieder voor zich, te veroordelen om aan Baustahlgewebe c.s. te betalen een bedrag van € 12.216,46 aan expertisekosten, vermeerderd met wettelijke rente;

Yichun en Jiangsu hoofdelijk, dan wel ieder voor zich, te veroordelen in de (na)kosten van het geding, te vermeerderen met wettelijke rente.

Baustahlgewebe c.s. leggen – samengevat – aan hun vordering ten grondslag dat op Yichun als cognossementsvervoerder de verplichting rustte om de lading in dezelfde staat af te leveren als waarin zij die ten vervoer had ontvangen. Dat de lading in goede staat aan boord van het schip is geladen blijkt uit de schone cognossementen die Baustahlgewebe na endossement door de bank in handen heeft gekregen. Op die cognossementen zijn geen bemerkingen opgenomen en staat uitdrukkelijk ‘CLEAN ON BOARD’ vermeld. Op de inhoud van die cognossementen mocht Baustahlgewebe als derde-cognossementshouder vertrouwen, dus is Yichun c.s. daaraan gebonden. Baustahlgewebe c.s. stellen verder dat de vervoerder op grond van artikel III-2 van het gewijzigd Brussels Cognossementsverdrag (hierna: de Hague-Visby Rules) verantwoordelijk is voor de stuwage en dus aansprakelijk voor de gebrekkige uitvoering daarvan. Tot slot is Yichun aansprakelijk voor schending van haar verplichting van art. III-1 sub a en c Hague-Visby Rules/art. 8:381 lid 1 sub a en c BW. De kapitein wist dat het schip niet zeewaardig was voor en bij aanvang van de reis, want hij wist dat er niet goed gestuwd was en dat er zeer waarschijnlijk schade aan de lading zou ontstaan en dat deze in het ruim “kon gaan dansen”. Desondanks heeft de kapitein of Yichun niet ingegrepen.

Yichun c.s. concluderen tot niet-ontvankelijkverklaring van Baustahlgewebe c.s. in hun vordering althans tot afwijzing, met veroordeling van Baustahlgewebe c.s. in de kosten van de procedure. Zij betwisten de stellingen van Baustahlgewebe c.s.. Als primair verweer voeren Yichun c.s. aan dat zij niet is gebonden aan de afgegeven cognossementen omdat deze zijn afgegeven door een onbevoegde partij. De kapitein van het schip heeft bemerkte mate’s receipts afgegeven en er hadden daarom geen schone cognossementen afgegeven mogen worden. Ark Shipping is een voor Yichun c.s. onbekende partij en was niet bevoegd om cognossementen namens de kapitein van het schip te ondertekenen. De kapitein had een andere partij gemachtigd om de cognossementen voor de lading in kwestie namens hem te ondertekenen. Voor zover de rechtbank van oordeel zou zijn dat Yichun c.s. wel gebonden is aan de cognossementen, beroepen Yichun c.s. zich ter afwering van aansprakelijkheid op het FIOS-beding (Free In, Out and Stowed) uit de Gencon charter, beroepen zij zich op ondeugdelijke verpakking van de lading en voeren zij diverse verweren tegen de schadebegroting en bepleiten zij dat zij onder de (volgens hen dan van toepassing zijnde) Hague Rules beperkt aansprakelijk zijn tot GBP 15.000,-.

Op alle overige stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, ingegaan.

5. 5. De beoordeling

de rechtbank is (internationaal) bevoegd

Deze zaak heeft een internationaal karakter omdat de betrokken partijen zijn gevestigd in Duitsland, Luxemburg, België, Liechtenstein, Nederland en China. De rechtbank moet daarom eerst haar internationale bevoegdheid vaststellen.

Op grond van artikel 26 lid 1 van de Verordening (EU) Nr. 1215/2012 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelsgoederen (Brussel I bis-Vo) en artikel 629 lid 1 Rv, is deze rechtbank bevoegd om van de vorderingen van Baustahlgewebe c.s. kennis te nemen. Yichun c.s. zijn namelijk voor deze rechtbank verschenen zonder de bevoegdheid te betwisten. Overigens is de rechtbank Rotterdam ook op grond van artikel 629 lid 1 Rv bevoegd tot kennisneming van geschillen tussen de vervoerder en een ontvanger, die niet de afzender was, met betrekking tot een vervoersovereenkomst geheel of gedeeltelijk per schip van een buiten Nederland gelegen plaats naar een in Nederland gelegen plaats van eindbestemming. Dit is evenmin tussen partijen in geschil.

de vorderingen tegen Jiangsu falen

Baustahlgewebe c.s. hebben tijdens de zitting hun standpunt ingetrokken dat (ook) Jiangsu vervoerder onder de cognossementen was evenals het in de dagvaarding ingenomen standpunt dat Jiangsu op grond van onrechtmatige daad aansprakelijk is voor de geleden schade. Op de zitting hebben Baustahlgewebe c.s. wel gehandhaafd dat zij Jiangsu aanspreken op grond van artikel 8:360 lid 1 BW, dat kort gezegd voorziet in een hoofdelijke aansprakelijkheid voor de reder voor rechtshandelingen die rechtstreeks strekken tot het in bedrijf brengen of houden van het schip.

Die grondslag is echter niet met relevante feiten onderbouwd, terwijl artikel 8:360 BW op grond van het derde lid niet van toepassing is ten aanzien van vervoerovereenkomsten. Dat maakt dat de vorderingen tegen Jiangsu reeds stranden en in een eindvonnis zullen worden afgewezen.

Nederlands recht toepasselijk op actieve en passieve legitimatie

De rechtbank moet eerst vaststellen of Baustahlgewebe c.s. vorderingsgerechtigd zijn en of Yichun vervoerder onder cognossement is.

Bij vervoer van zaken onder cognossement wordt de vraag of, en zo ja, onder welke voorwaarden, naast degene die het cognossement ondertekende of voor wie een ander het ondertekende, een derde als vervoerder onder het cognossement verbonden of gerechtigd is, als ook de vraag wie drager is van de uit het cognossement voortvloeiende rechten en verplichtingen tegen de vervoerder, beantwoord naar het recht van de staat waarin de haven gelegen is waar op grond van de overeenkomst moet worden gelost (artikel 10:162 lid 1 BW). Aangezien de overeengekomen loshaven, Vlissingen, is gelegen in Nederland moet Nederlands recht worden toegepast op vragen van actieve en passieve legitimatie. Dat is ook niet tussen partijen in geschil.

alle eiseressen zijn vorderingsgerechtigd (actief gelegitimeerd)

Baustahlgewebe c.s. stellen dat Baustahlgewebe vorderingsgerechtigd is onder de cognossementen omdat de cognossementen aan haar zijn geëndosseerd en vervolgens door of namens haar zijn gepresenteerd waarop uitlevering van de goederen is verkregen. De verzekeraars zijn vorderingsgerechtigd omdat zij schade aan Baustahlgewebe hebben vergoed en naar rato van hun betrokkenheid op de polis bij wege van subrogatie in haar rechten zijn getreden ten belope van het door hen uitgekeerde bedrag.

De rechtbank begrijpt uit de stellingen van Baustahlgewebe c.s. dat Baustahlgewebe recht- en regelmatig houdster was van de vier cognossementen. Op grond van het bepaalde in artikel 8:441, lid 1 BW is dus uitsluitend Baustahlgewebe gerechtigd aflevering van de goederen en - in dit geval - schadevergoeding te vorderen.

Niet in geschil is dat de verzekeraars door subrogatie in de rechten van Baustahlgewebe zijn getreden ten aanzien van het schadebedrag van € 290.192,78 (de ladingschade).

Yichun geldt als vervoerder onder cognossement (passieve legitimatie)

Beoordeeld dient te worden of de vordering onder de cognossementen kan worden ingesteld tegen Yichun, dat wil zeggen, of Yichun als vervoerder onder de cognossementen kan worden gekwalificeerd.

In de eerste plaats geldt dat (het formulier van) de cognossementen geen aanduiding van de vervoerder bevatten. Op de cognossementen is onderaan vermeld dat Ark Shipping deze als agent namens “capt. Cui Jiawei, master of Yi Chun 15 Voy G2233” in Zwitserland heeft uitgegeven en ondertekend. De kern van het verweer van Yichun c.s. is dat zij niet gebonden is aan de cognossementen omdat Ark Shipping geen enkele volmacht had om deze namens de kapitein te ondertekenen, dat zij Ark Shipping helemaal niet kent en dat zij juist een agent in de laadhaven in Indonesië (Hua Shipping & Trading) had gemachtigd om de cognossementen voor de lading af te geven. Verder betogen Yichun c.s. dat Baustahlgewebe niet op de inhoud van de cognossementen mocht vertrouwen omdat het haar (agent) had moeten opvallen dat op de cognossementen is vermeld dat zij in Zwitserland zijn uitgegeven maar op de stempel van Ark Shipping de plaatsnaam Sharjah U.A.E. staat vermeld.

Daar hebben Baustahlgewebe c.s. tegen ingebracht dat het voor Baustahlgewebe, als derde die buiten de vervoersketen staat, niet kenbaar is welke agent al dan niet gemachtigd is om namens de kapitein van het schip cognossementen te ondertekenen. Baustahlgewebe mocht hoe dan ook als derde-cognossementshouder vertrouwen op de inhoud van de door de bank geëndosseerde kapiteinscognossementen. Ook voeren Baustahlgewebe c.s. aan dat een eventueel gebrek in de vertegenwoordigingsbevoegdheid is hersteld omdat de lading na presentatie van de cognossementen zonder enig protest aan Baustahlgewebe (dan wel haar agent) is uitgeleverd. Daaruit blijkt volgens hen dat de kapitein er zelf vanuit is gegaan dat de cognossementen rechtsgeldig namens hem waren afgegeven.

De rechtbank overweegt als volgt. Op grond van artikel 8:461 lid 1 BW wordt als vervoerder onder het cognossement aangemerkt hij die het cognossement ondertekende of voor wie een ander dit ondertekende. Op grond van lid 2 van artikel 8:461 BW geldt, voor zover relevant, dat een door of namens de kapitein ondertekend cognossement tot gevolg heeft dat naast de in lid 1 omschreven personen tevens – wanneer het schip in rompbevrachting is uitgegeven – de (laatste) rompbevrachter als vervoerder onder het cognossement wordt aangemerkt. Niet in geschil is dat de kapitein in dienst is bij Yichun en dat Yichun de (laatste) rompbevrachter van het schip was. De in lid 3 van artikel 8:461 BW vermelde situatie (uitdrukkelijke aanwijzing van een reder of rompbevrachter) doet zich in deze zaak niet voor. Yichun geldt dus als vervoerder onder de cognossementen.

Yichun is tegenover Baustahlgewebe c.s. gebonden aan de cognossementen 5.13. In artikel 8:462 BW zijn bepalingen opgenomen over onbevoegde ondertekening van het cognossement namens een ander. Deze bepaling luidt, voor zover relevant, als volgt:

“1. Het eerste lid van artikel 461 vindt geen toepassing indien een daar als vervoerder onder het cognossement aangemerkte persoon bewijst dat hij die het cognossement voor hem ondertekende daarbij de grenzen zijner bevoegdheid overschreed of dat het formulier zonder zijn toestemming is gebezigd. Desalniettemin wordt een in het eerste lid van artikel 461 bedoelde persoon als vervoerder onder het cognossement aangemerkt, indien de houder van het cognossement bewijst dat op het ogenblik van uitgifte van het cognossement, op grond van een verklaring of gedraging van hem voor wie is ondertekend of wiens formulier is gebezigd, redelijkerwijze mocht worden aangenomen, dat hij die ondertekende daartoe bevoegd was of dat het formulier met toestemming was gebezigd. (..)

3. Een beroep op het tweede lid van artikel 461 is mogelijk ook indien de kapitein door ondertekening van het cognossement of door een ander de bevoegdheid te geven dit namens hem te ondertekenen, de grenzen zijner bevoegdheid overschreed, doch dergelijk beroep staat niet open aan de eerste houder van het cognossement die op het ogenblik van uitgifte daarvan wist dat de kapitein de grenzen zijner bevoegdheid overschreed.

4. Het derde lid vindt eveneens toepassing indien hij die namens de kapitein het cognossement ondertekende daarbij de grenzen zijner bevoegdheid overschreed”.

In de Memorie van Toelichting bij artikel 8:462 BW is voor zover relevant het volgende opgenomen:

“Derde lid. 1. Evenals de boekhouder is de kapitein bevoegd cognossementen te ondertekenen. Beperkingen van deze bevoegdheid kunnen derden op grond van artikel 8.4.2.19 eerste lid slechts worden tegengeworpen indien hun die bekend zijn gemaakt. Dezelfde regel die geldt indien de boekhouder onbevoegd ondertekent geldt ook voor de kapitein. Op grond van zijn aanstelling als kapitein mogen derden er van uitgaan dat de kapitein tekeningsbevoegdheid heeft. Degenen genoemd in artikel 8.5.2.49 tweede lid worden jegens opvolgende houders van het cognossement gebonden, zonder mogelijkheid van tegenbewijs. Uitsluitend jegens de eerste houder is tegenbewijs toegestaan. Hetzelfde geldt indien de kapitein de grenzen van zijn bevoegdheid heeft overschreden door een ander bevoegdheid te geven namens hem het cognossement te ondertekenen.

(…)

Vierde lid. Een groot deel van de „Kapiteinscognossementen" wordt niet door de kapitein zelf, doch

namens de kapitein getekend. Het onderhavige lid verbindt aan het onbevoegd namens de kapitein tekenen van cognossementen dezelfde gevolgen als aan het onbevoegd tekenen door de kapitein zelf. Het risico rust op degenen die ingevolge het tweede lid van artikel 8.5.2.49 door het handelen van de kapitein zelf worden gebonden daar de kapitein het veelal in zijn macht heeft onbevoegde ondertekening namens hem te voorkomen”.

De rechtbank overweegt dat op grond van het wettelijk systeem en de hierboven geciteerde Memorie van Toelichting als uitgangspunt geldt dat het risico van een onbevoegd ondertekend en/of afgegeven kapiteinscognossement bij de kapitein en de rompbevrachter rust en een derde-cognossementshouder te goeder trouw tegen die onbevoegde ondertekening is beschermd. Het wettelijk systeem kent vanuit een oogpunt van billijkheid en met het oog op de eisen van het handelsverkeer een aanzienlijk gewicht toe aan de bescherming van derden die te goeder trouw rechten ten aanzien van een cognossement hebben verworven (zie ook: Hoge Raad 4 april 2003, ECLI:NL:PHR:2003:AF2842, Damco/Meister).

Als de derde-cognossementshouder in kwestie te goeder trouw is, kan in het midden blijven of Ark Shipping de cognossementen onbevoegdelijk namens de kapitein heeft ondertekend. Een beroep op artikel 8:461 lid 2 BW is namelijk ook mogelijk als de agent die namens de kapitein het cognossement ondertekende daarbij de grenzen zijner bevoegdheid heeft overtreden (artikel 8:462 lid 4 jo lid 3 BW, zie in dat verband ook de zaak ECLI:NL:RBROT:2006:AX9002, S&S 2008, 34, ‘Kyriakos M’).

De rechtbank is van oordeel dat Baustahlgewebe in dit geval als derde-cognossementshouder te goeder trouw was en ervan mocht uitgaan dat er (schone) cognossementen namens de kapitein waren afgegeven voor het vervoer van de lading. Hoewel het waarschijnlijk niet vaak zal voorkomen dat op de cognossementen is vermeld dat zij in een bepaalde plaats zijn uitgegeven terwijl op het stempel of bij de handtekening van de agent een andere plaatsnaam staat vermeld, betekent dat niet dat Baustahlgewebe in dit geval niet op de juistheid van de cognossementen mocht vertrouwen. Baustahlgewebe stond geheel buiten de vervoersketen. Zij kreeg (en dat staat niet ter discussie) op recht- en regelmatige wijze de cognossementen in handen van de bank in Zwitserland nadat de bank deze cognossementen had goedgekeurd. Op de cognossementen stond de juiste naam van de kapitein vermeld. Yichun beroept zich op een aan Hua Shipping & Trading gegeven volmacht, maar Baustahlgewebe c.s. hebben betwist (en door Yichun is niet onderbouwd) dat een kopie van deze volmacht Baustahlgewebe had bereikt. Bovendien hecht de rechtbank waarde aan het feit dat namens Yichun de lading in Vlissingen is uitgeleverd tegen presentatie van de (volgens Yichun onbevoegdelijk) ondertekende cognossementen. Kennelijk is er op het moment van uitlevering van de lading namens Yichun ook vanuit gegaan dat er gebondenheid aan deze cognossementen bestond. Dit alles maakt dat de rechtbank van oordeel is dat Yichun als vervoerder onder cognossement tegenover Baustahlgewebe is gebonden aan de cognossementen.

de Hague-Visby Rules zijn toepasselijk op de vervoersovereenkomst; plaats van uitgifte cognossementen

Nu Yichun als vervoerder onder de cognossementen kwalificeert, moet worden vastgesteld naar wel recht de aansprakelijkheid van Yichun en de omvang daarvan moet worden beoordeeld. Dat is tussen partijen in geschil omdat Yichun de juistheid van de vermelding op de cognossementen dat zij in Zwitserland zijn uitgegeven in twijfel trekt.

Volgens Baustahlgewebe c.s. zijn de Hague-Visby Rules dwingendrechtelijk van toepassing omdat de cognossementen zijn uitgegeven in Zwitserland, dat een verdragsstaat is bij de Hague-Visby Rules.

Yichun beroepen zich op de zogenoemde General Paramount Clause in artikel 2 (a) van de cognossementsvoorwaarden, die bepaalt: “The Hague Rules contained in the international Convention for the Unification of certain rules relating to Bills of Lading, dated Brussels the 25th August 1924 as enacted in the country of shipment, shall apply to this Bill of Lading. When no such enactment is in force in the country of shipment, the corresponding legislation of the country of destination shall apply, but in respect of shipments to which no such enactments are compulsorily applicable, the terms of the said Convention shall apply”. Volgens Yichun c.s. zijn de cognossementen onbevoegd door Ark Shipping uitgegeven en is het gelet op de vestigingsplaats van Ark Shipping zeer onwaarschijnlijk dat de cognossementen daadwerkelijk in Zwitserland zijn afgegeven. De cognossementen hadden in de plaats van belading (Indonesië) moeten worden afgegeven, maar zijn in het uiterste geval (gelet op het stempel op de cognossementen) afgegeven in Sharjah (Verenigde Arabische Emiraten), waar Ark Shipping is gevestigd. Zowel Indonesië als de Verenigde Arabische Emiraten zijn geen partij bij de Hague-Visby Rules. Dat leidt volgens Yichun c.s. tot toepasselijkheid van de Hague Rules op grond van de General Paramount Clause.

De rechtbank overweegt als volgt. Nederland is partij bij de Hague-Visby Rules. Om die reden moet beoordeeld worden of de Hague-Visby Rules dwingendrechtelijk van toepassing zijn. De voorwaarden voor de dwingendrechtelijke toepasselijkheid van de Hague-Visby Rules zijn neergelegd in het derde lid van artikel 8:371 BW, dat als volgt luidt:

“De artikelen 1 tot en met 9 van het gewijzigd Verdrag worden toegepast op elk cognossement, dat betrekking heeft op vervoer van zaken tussen havens in twee verschillende staten, indien:

het cognossement is uitgegeven in een verdragsstaat, of

het vervoer plaats vindt vanuit een haven in een verdragsstaat, of

de overeenkomst die in het cognossement is vervat of daaruit blijkt, bepaalt, dat op die overeenkomst toepasselijk zijn de bepalingen van het gewijzigd Verdrag of van enigerlei wetgeving, welke die verdragsbepalingen van kracht verklaart of in andere vorm of bewoordingen heeft overgenomen, ongeacht de nationaliteit van het schip, de vervoerder, de afzender, de geadresseerde of van iedere andere betrokken persoon.”

In deze zaak heeft het zeevervoer plaatsgevonden van een haven in Indonesië, naar een haven in Nederland. Op het cognossement staat in het tekstvak met de kop ‘place and date of issue’ vermeld: ‘Geneva, Switserland, Oct 09 2022’ (zie r.o. 3.7). Zwitserland is partij bij de Hague-Visby Rules.

Het standpunt van Yichun dat de cognossementen in de laadhaven (Indonesië) hadden moeten worden uitgegeven laat de rechtbank buiten beschouwing. De tekst van artikel 8:371 lid 3 sub b BW (en van artikel X onder b van de Hague-Visby Rules) houdt er immers rekening mee dat de laadhaven in een ander land kan zijn dan het land van uitgifte van het cognossement. Aan de omstandigheid dat de lading in Indonesië is ingeladen, komt in dit geval voor de vraag of de Hague-Visby Rules van toepassing zijn dus geen betekenis toe.

Dan resteert de vraag of de cognossementen zijn uitgegeven in Zwitserland of niet, en in dat verband welke betekenis moet worden toegekend aan het stempel van Ark Shipping in het tekstvak ‘signature’ op de cognossementen.

In de cognossementen staat duidelijk in een daartoe bestemd speciaal kader ‘place and date of issue’ dat de cognossementen in Zwitserland zijn uitgegeven. Daaraan doet niet af dat in een ander kader (‘signature’) een stempel staat met daarop Sharjah. Er kan een onderscheid worden gemaakt tussen de plaats waar de cognossementen wordenuitgegeven, overhandigd of verstuurd en de plaats waar de kapitein of ander namens hem of de reder of bevrachter de cognossementen feitelijk heeft ondertekend. Baustahlgewebe heeft de cognossementen in handen gekregen nadat deze door de bank in Zwitserland aan haar waren geëndosseerd. Dat de elders (in Sharjah) ondertekende cognossementen vervolgens door de bank vanuit Zwitserland verzonden werden is een plausibele verklaring voor de vermelding van Zwitserland als de plaats waar de cognossementen zijn afgegeven. Om die reden neemt de rechtbank de dwingendrechtelijke toepasselijkheid van de Hague-Visby Rules aan op grond van artikel 8:371 lid 3 sub a BW. Aan de General Paramount Clause op de cognossementen komt daarom geen werking toe.

De rechtbank stelt vast (en partijen zijn het daar over eens) dat Nederlands recht aanvullend naast het verdragsrecht van toepassing is op grond van artikel 5 lid 1 Verordening (EG) 593/2008, ‘Rome I’).

Yichun is aansprakelijk voor de ladingschade op grond van de Hague-Visby Rules

Vast staat dat de lading beschadigd bleek na aankomst in de loshaven. Beide partijen zijn het er over eens dat de schade tijdens de stuwage in Indonesië is ontstaan en dus tijdens de periode waarvoor de zeevervoerder aansprakelijk is. Daarmee staat vast dat Yichun de lading niet in dezelfde staat heeft afgeleverd als waarin zij deze had ontvangen en zij tekort is geschoten in de op haar rustende resultaatsverbintenis als vervoerder.

Yichun heeft zich ter ontheffing van de vervoerdersaansprakelijkheid beroepen op het FIOS-beding (Free In, Stowed Out) uit de (volgens haar) toepasselijke Gencon charter. Volgens Yichun brengt het gebruik van de Congen-cognossementen normaliter mee dat er een Gencon-charter is gebruikt en zijn de clausules uit die charter, waaronder het FIOS-beding, van toepassing op de cognossementen. Daarmee beoogt Yichun zich vrij te tekenen van de aansprakelijkheid voor de schade die door de stuwage bij inlading is ontstaan.

De rechtbank concludeert dat het beroep op het FIOS-beding niet slaagt. In de cognossementen staat onder ‘BILL OF LADING’ vermeld: ‘To be used with charter parties’. In de cognossementsvoorwaarden komt meerdere malen de term ‘Charter Party’ terug, zonder dat gedefinieerd is naar welke charterparty concreet wordt verwezen. Yichun heeft enkel een blanco (standaard) kopie overgelegd van de Gencon charter party. Dit is onvoldoende om te concluderen dat de door Yichun bedoelde Gencon charter party van toepassing is op de vervoersovereenkomst.

Yichun heeft nog gesteld dat de lading gebrekkig was verpakt en dat de banden (straps) die om de lading heen zaten ongeschikt waren. Voor zover Yichun zich daarmee heeft willen beroepen op de ontheffingsgrond als bedoeld in artikel IV lid 2 sub n Hague-Visby Rules, gaat de rechtbank daaraan voorbij. Baustahlgewebe c.s. hebben erop gewezen dat van gebrekkige straps geen melding is gemaakt op de cognossementen of de mate’s receipts, dat experts Interlloyd, Verhezen, SGS en Verbruge ook niet tot de conclusie zijn gekomen dat de straps gebrekkig waren en dat de straps los konden raken door de slechte stuwage en onzorgvuldige behandeling van de lading. Tegenover die gemotiveerde betwistingen heeft Yichun onvoldoende feiten gesteld. In het midden kan dan ook blijven of Yichun redelijke zorg heeft aangewend voor een behoorlijke en zorgvuldige behandeling en stuwing van de lading vóór en bij aanvang van de reis (artikel III lid 2 Hague-Visby Rules

Nu het beroep van Yichun op ontheffing van aansprakelijkheid niet slaagt, komt de rechtbank niet toe aan de beoordeling van de door Baustahlgewebe c.s. (subsidiair) ingenomen stellingen over de (on)zeewaardigheid van het schip. De slotsom is dat Yichun aansprakelijk is voor de door Baustahlgewebe c.s. geleden schade.

De schade van Baustahlgewebe c.s. wordt vastgesteld op € 268.792,78 (ladingschade) en € 12.216,46 (expertisekosten)

Baustahlgewebe c.s. vorderen vergoeding van ladingschade

(€ 290.192,78) en van expertisekosten (€ 12.216,46). Onder verwijzing naar het expertiserapport van Interlloyd stellen zij dat de ladingschade uit de volgende posten bestaat:

Ladingschade (EUR 197.158,63 minus verkoopopbrengst EUR 79.266,50)

€

117.892,13

Extra kosten

Re-strapping approximately 400 wire rods

€

19.403,60

Extra handling during discharge operation due to arrival condition of the wire rod coils in holds nos 2 and 4

€

123.873,21

Shifting affected wire rods coils from quay to storage area

€

3.480,00

Arrival and unloading survey

€

168,68

Storage costs damaged wire rod coils (7-12-2022 till 28-03-2023)

€

2.698,92

Loading costs trucks salvage buyer

€

1.249,46

Customs clearance damaged wire rod coils

€

26,78

Expenses cargo inspectors (SGS and Incolab), appointed due to the arrival condition of the wire rods to supervise the discharge and re-strapping operations

€

21.400,00

Totaal

€

290.192,78

Baustahlgewebe c.s. stellen dat de uiteindelijke schade aan de lading is beperkt door de beschadigde rollen staaldraad zoveel mogelijk opnieuw te bundelen, en door verkoop van de rollen die als gevolg van de schade total loss waren en niet meer gebruikt konden worden door Baustahlgewebe. Yichun heeft verweren gevoerd tegen de hoogte van de verkoopopbrengst. Volgens Yichun hadden die staaldraden tegen een aanzienlijk hogere prijs kunnen worden verkocht, waardoor de schade ook aanzienlijk lager zou zijn uitgevallen. Dat stelt zij onder verwijzing naar in haar spreekaantekeningen geciteerde mededelingen van haar expert van Van Ameyde. In die citaten is onder meer te lezen dat de expert van mening is dat naar zijn mening een schadeverkoop geregeld moest worden, waarbij betrokken surveyors uitnodigingen zouden hebben kunnen sturen naar kopers in het binnen- en buitenland, waardoor de hoogst mogelijke opbrengst gehaald zou worden en alles bovendien transparant verloopt. De rechtbank acht deze betwistingen van Yichun onvoldoende onderbouwd, omdat zij te algemeen en weinig concreet van aard zijn om te oordelen dat Baustahlgewebe c.s. zich niet of onvoldoende hebben ingespannen om een goede opbrengst te behalen bij de verkoop van de staaldraden. Zonder een nadere toelichting valt dat niet in te zien en de uitlatingen van de expert van Van Ameyde zijn te algemeen van aard om die conclusie te rechtvaardigen.

Met betrekking tot de post ‘Extra handling during discharge operation due to arrival condition of the wire rod coils in holds nos 2 and 4’ heeft Yichun betoogd dat onduidelijk is waarom het lossen van de lading langer duurde dan verwacht.

Baustahlgewebe c.s. hebben ter onderbouwing van de extra lossingskosten een nader expertiserapport overgelegd van Verhezen, waarin onder meer met foto’s van het scheepsruim gemotiveerd is aangegeven waarom deze extra kosten zijn ontstaan. Yichun heeft daar verder niets tegen ingebracht en haar betwisting van deze schadepost dan ook onvoldoende gemotiveerd gehandhaafd. De rechtbank oordeelt dat deze schadepost zal worden toegewezen.

Met betrekking tot de post ‘Expenses cargo inspectors (SGS and Incolab), appointed due to the arrival condition of the wire rods to supervise the discharge and re-strapping operations’ heeft Yichun betoogd dat onduidelijk is wat de toegevoegde waarde was van de aanwezigheid van Incolab Services, dat aanwezigheid van SGS bij het lossen van de lading staaldraden een standaardprocedure is en dat de facturen van deze entiteiten niet zijn gericht aan Baustahlgewebe, maar aan Steel Mont. Baustahlgewebe c.s. hebben onvoldoende ingebracht tegen de betwistingen van Yichun. Met name had van Baustahlgewebe c.s. mogen worden verwacht dat zij meer duidelijkheid zouden geven over de rol van SGS en Incolab en waarom hun inzet in verband staat met de opgetreden schade en waarom deze schadepost hun schade is, terwijl de facturen niet op naam van Baustahlgewebe staan. Deze schadepost wordt afgewezen.

Tegen de overige posten en de expertisekosten heeft Yichun geen (voldoende) betwistingen aangevoerd, dus die posten zal de rechtbank als onweersproken toewijzen.

Yichun heeft een beroep gedaan op de (beperkte) limieten uit de Hague Rules, maar dat beroep gaat niet op omdat de Hague-Visby Rules dwingendrechtelijk van toepassing zijn. Het door Baustahlgewebe c.s. gevorderde bedrag is lager dan de limiet waartoe de aansprakelijkheid van Yichun als vervoerder onder cognossement is beperkt op grond van artikel IV onder 5 (a) HVR, zodat deze limiet buiten toepassing blijft.

Dat betekent dat de rechtbank Yichun zal veroordelen om aan RSA c.s. te betalen een bedrag van € 268.792,78 (ladingschade) en aan Baustahlgewebe € 12.216,46 (expertisekosten).

de onder sub 1 gevorderde veroordeling wordt afgewezen

Omdat de rechtbank de gevorderde schade van Baustahlgewebe c.s. grotendeels zal toewijzen, bestaat geen belang bij de door hen gevorderde veroordeling (lees: verklaring voor recht) dat Yichun aansprakelijk is.

proces- en nakosten

De rechtbank zal Yichun veroordelen in de proceskosten (inclusief nakosten) van Baustahlgewebe c.s.. Deze proceskosten worden begroot op:

- dagvaarding € 106,73

- griffierecht € 6.617,00

- salaris advocaat € 5.428,00 (2 punten x € 2.714,00)

- nakosten € 178,00 (plus de verhoging zoals vermeld in de beslissing)

Totaal € 12.329,73

Dit vonnis wordt uitvoerbaar bij voorraad verklaard, omdat Baustahlgewebe c.s. dat hebben geëist en de wederpartij daar geen (gegrond) bezwaar tegen heeft gemaakt (artikel 233 Rv).

6. De beslissing

De rechtbank

veroordeelt Yichun om aan RSA c.s. te betalen een bedrag van € 268.792,78, te vermeerderen met de wettelijke rente van artikel 6:119 BW over dit bedrag vanaf 22 november 2022 tot de dag van volledige betaling;

veroordeelt Yichun om aan Baustahlgewebe te betalen een bedrag van € 12.216,46 aan expertisekosten;

veroordeelt Yichun in de proceskosten van Baustahlgewebe c.s. tot op heden begroot op € 12.329,73, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe en vermeerderd met € 92,00 plus de kosten van betekening als Yichun niet tijdig aan de veroordelingen voldoet en het vonnis daarna wordt betekend;

veroordeelt Yichun in de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 BW over de proceskosten als deze niet binnen veertien dagen na aanschrijving zijn voldaan;

verklaart dit vonnis tot zover uitvoerbaar bij voorraad;

wijst het meer of anders gevorderde af.

Dit vonnis is gewezen door mr. P.C. Santema en in het openbaar uitgesproken op 10 december 2025.

3266/32