RECHTBANK ROTTERDAM
uitspraak van de enkelvoudige kamer van 26 februari 2026 in de zaak tussen
[naam eiseres] , uit [plaats] , eiseres
Dienst Toeslagen
Samenvatting
Bestuursrecht
zaaknummer: ROT 25/2878
(gemachtigde: mr. J. van den Ende),
en
(gemachtigden: [naam 1] en [naam 2] ).
1. De Dienst Toeslagen heeft de aanvraag van eiseres om compensatie voor de jaren 2011 tot en met 2016 op grond van de Wet hersteloperatie toeslagen (Wht) afgewezen. Naar het oordeel van de rechtbank heeft de Dienst Toeslagen dat terecht gedaan. Het beroep is ongegrond.
Procesverloop
Met een besluit van 8 februari 2023 ( [kenmerk] ) heeft de Dienst Toeslagen de aanvraag van eiseres om compensatie op grond van de Wht voor de jaren 2011 tot en met 2016 afgewezen.
Met het bestreden besluit van 26 februari 2025 heeft de Dienst Toeslagen het bezwaar van eiseres tegen het besluit van 8 februari 2023 ongegrond verklaard.
Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit en aanvullende stukken ingediend. De Dienst Toeslagen heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift en aanvullende stukken ingediend. Eiseres heeft met een brief van 24 december 2025 aanvullende stukken ingediend.
De rechtbank heeft het beroep op 13 januari 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: de gemachtigden van partijen.
Totstandkoming van het bestreden besluit
Eiseres heeft vier kinderen. Op 10 juni 2021 heeft eiseres zich bij de Dienst Toeslagen gemeld als gedupeerde van de toeslagenaffaire en heeft verzocht om een herbeoordeling van de kinderopvangtoeslag over de jaren 2011 tot en met 2016.
De Dienst Toeslagen heeft aan het bestreden besluit ten grondslag gelegd dat eiseres geen recht heeft op compensatie op grond van de Wht omdat er niet vooringenomen is gehandeld en omdat er geen sprake is van hardheid. Over het jaar 2011 heeft reguliere bijstelling van de kinderopvangtoeslag plaatsgevonden op basis van de gegevens die eiseres destijds heeft aangeleverd. De wijzigingen in het recht op kinderopvangtoeslag in het jaar 2012 zijn gebaseerd op een uitschrijving van eiseres uit de basisregistratie personen met aanduiding ‘vertrokken onbekend waarheen’ en gegevens van de kinderopvanginstelling. De kinderopvangtoeslag over de jaren 2013 en 2016 is volgens de Dienst Toeslagen door eiseres zelf stopgezet.
Beoordeling door de rechtbank
4. Eiseres voert aan zij de kinderopvangtoeslag in de jaren 2011, 2012, 2013 en 2016 niet zelf heeft stopgezet en dat de stopzettingen buiten haar om hebben plaatsgevonden. Eiseres volgde in deze jaren verschillende opleidingen en de kinderopvang was nodig om deze opleidingen te kunnen volgen. De door de Dienst Toeslagen overgelegde XML-bestanden bevatten geen DigiD-ondertekening en deze is volgens eiseres van essentieel belang omdat alleen daarmee kan worden vastgesteld dat eiseres de wijzigingen zelf heeft doorgevoerd. De verwijzing door de Dienst Toeslagen naar brontype 07 die erop zou duiden dat de stopzettingen door eiseres zijn doorgevoerd, is volgens eiseres onvoldoende. In andere zaken zou gebleken zijn dat dit brontype ook wordt gebruikt als namens een burger een stopzetting wordt doorgegeven. De XML-bestanden over de stopzettingen zijn niet goed te begrijpen zonder meer informatie over het SOAP-protocol. Uit registraties in het Heidi-systeem zou verder kunnen worden afgeleid of eiseres de kinderopvangtoeslag zelf zou hebben stopgezet. Eiseres verzoekt de informatie die zij met de brief van 24 december 2025 met aanvullende stukken naar de rechtbank heeft gestuurd over het gebruik van het Heidi-systeem, bij de beoordeling te betrekken.
Voor de beoordeling van het beroep zijn de volgende regels van belang.
Op grond van artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder a, van de Wht kent de Dienst Toeslagen een compensatie toe aan een aanvrager van een kinderopvangtoeslag die schade heeft geleden doordat bij de uitvoering van de kinderopvangtoeslag sprake is geweest van institutionele vooringenomenheid van de Dienst Toeslagen.
Op grond van artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder b, van de Wht kent de Dienst Toeslagen ook een compensatie toe aan een aanvrager van een kinderopvangtoeslag die schade heeft geleden doordat de toepassing van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen, de Wet kinderopvang of de op die wetten berustende bepalingen bij de uitvoering van de kinderopvangtoeslag heeft geleid tot onbillijkheden van overwegende aard die voortkomen uit de hardheid van de toepassing die voor 23 oktober 2019 werd gegeven aan het wettelijk systeem.
In artikel 9.1, eerste lid, van de Wht is een hardheidsclausule opgenomen, op grond waarvan de Dienst Toeslagen bij een besluit over toekenning van compensatie kan afwijken van artikel 2.1 van die wet, voor zover de toepassing daarvan gelet op doel of strekking ervan zal leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard voor degene die aanspraak wil maken op de toekenning.
Naar het oordeel van de rechtbank heeft de Dienst Toeslagen de aanvraag van eiseres om compensatie terecht afgewezen. De rechtbank licht dat hierna toe.
Toeslagjaar 2011
In het jaar 2011 heeft eiseres op 24 augustus 2011 kinderopvangtoeslag gevraagd per 1 september 2011. Met het besluit van 16 september 2011 is aan eiseres een voorschot toegekend van € 3.987,- voor de maanden september tot en met december 2011.
Op 30 augustus 2011 heeft de Dienst Toeslagen een stopzetting ontvangen per 1 september 2011. Dit leidde tot de nihilbeschikking van 17 september 2011.
Op 2 september 2011 heeft eiseres kinderopvangtoeslag aangevraagd per 1 augustus 2011. Dit leidde tot een beschikking van 20 september 2011 waarbij een voorschot van € 4.334,- is toegekend over de periode augustus tot en met december 2011. Naar aanleiding van een wijziging die eiseres op 13 september 2011 heeft doorgegeven (een lager toetsingsinkomen en een hoger uurtarief) werd met de beschikking van 28 september 2011 het voorschot vastgesteld op€ 4.412,-. De kinderopvangtoeslag is vervolgens betaald per 11 oktober 2011, 10 en 16 november 2011. Naar aanleiding van de jaaropgave, waaruit bleek dat er kinderopvang vanaf 1 oktober 2011 had plaatsgevonden, is bij de definitieve beschikking van 3 maart 2015 de kinderopvangtoeslag lager vastgesteld, waardoor een terugvordering is ontstaan.
De enkele stelling van eiseres dat de nihilbeschikking van 17 september 2011 een vooringenomen handeling was en dat dit uit het Heidi-systeem zou kunnen blijken, kan niet tot de conclusie leiden dat eiseres gedupeerde was. Om voor compensatie op grond van de Wht in aanmerking te kunnen komen, moet er sprake zijn geweest van schade. De rechtbank stelt vast dat de nihilbeschikking van 17 september 2011 niet heeft geleid tot een terugvordering. Daarom heeft eiseres geen schade geleden als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder a, van de Wht. De terugvordering die na de definitieve beschikking van 3 maart 2015 is ontstaan, is veroorzaakt door reguliere wijzigingen. De rechtbank ziet dan ook geen aanleiding gegevens uit het Heidi-systeem op te vragen bij de Dienst Toeslagen.
Toeslagjaar 2012
Voor het jaar 2012 is vast komen te staan dat eiseres de kinderopvangtoeslag niet zelf heeft stopgezet per 1 december 2012 maar dat dit ambtshalve was gebeurd omdat uit de gemeentelijke basisadministratie was gebleken dat eiseres vertrokken was en het onbekend was waarheen. Bij de definitieve vaststelling van het recht op kinderopvangtoeslag in 2014 bleek op basis van informatie van de kinderopvanginstelling dat er over de periode van
1 januari 2012 tot en met 5 augustus 2012 kinderopvang had plaatsgevonden. De hierdoor ontstane terugvorderingen waren dus het gevolg van reguliere wijzigingen.
Toeslagjaren 2013 en 2016
De Dienst Toeslagen heeft bij het verweerschrift XML-bestanden voor de jaren 2013 en 2016 overgelegd waaruit, door de digitale ondertekening van eiseres, blijkt dat eiseres zelf de kinderopvangtoeslag in die jaren heeft stopgezet. Deze XML-bestanden voldoen aan de door eiseres genoemde vereisten, omdat deze bestanden een DigiD-ondertekening bevatten.
Hardheidsclausule
Het beroep van eiseres op de hardheidsclausule van artikel 9.1, eerste lid, van de Wht, slaagt niet. Eiseres heeft geen concrete omstandigheden aangevoerd waaruit zou blijken dat sprake is van een bijzondere of schrijnende situatie.
Overschrijding redelijke termijn
Eiseres heeft verzocht om schadevergoeding vanwege overschrijding van de redelijke termijn. Naar vaste rechtspraak geldt het uitgangspunt dat de bezwaar- en beroepsfase samen niet langer mogen duren dan twee jaar. Daarbij mag de behandeling van het bezwaar ten hoogste een half jaar en de behandeling van het beroep ten hoogste anderhalf jaar duren, behoudens bijzondere omstandigheden. Uitgangspunt voor de hoogte van de schadevergoeding is een tarief van € 500,- per half jaar waarmee de termijn is overschreden, naar boven afgerond.
De Dienst Toeslagen heeft het bezwaarschrift ontvangen op 20 maart 2023. Op de datum van deze uitspraak is de redelijke termijn met afgerond 12 maanden overschreden. Eiseres heeft recht op een schadevergoeding van € 1.000,-. Het bestreden besluit is bekendgemaakt op 26 februari 2025, afgerond een jaar en 11 maanden na ontvangst van het bezwaarschrift. De overschrijding van de redelijke termijn is dus geheel aan de Dienst Toeslagen toe te rekenen. Dit betekent dat de Dienst Toeslagen een schadevergoeding van € 1.000,- aan eiseres moet betalen.
Conclusie en gevolgen
Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat eiseres geen recht heeft op compensatie op grond van de Wht. De Dienst Toeslagen zal worden veroordeeld tot betaling van immateriële schadevergoeding voor een bedrag van € 1.000,- vanwege overschrijding van de redelijke termijn.
Eiseres heeft recht op vergoeding van de proceskosten voor het indienen van het verzoek om schadevergoeding. Deze kosten stelt de rechtbank vast op € 467,- (1 punt voor het indienen van het verzoek, met een waarde per punt van € 934,- en wegingsfactor 0,5).
Beslissing
De rechtbank:
Deze uitspraak is gedaan door mr. R.J.P. Ferwerda, rechter, in aanwezigheid van mr.J. Nieuwstraten, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 26 februari 2026.
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.