ECLI:NL:RBROT:2026:2881

Procesverloop

Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.

Het college heeft een verweerschrift ingediend.

De rechtbank heeft het beroep op 26 januari 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiseres, bijgestaan door haar zoon en haar gemachtigde, en de gemachtigde van het college.

Beoordeling door de rechtbank

Voorafgaand aan deze procedure had eiseres vanaf 11 november 2023 een uitkering op grond van de Participatiewet (Pw). Het college heeft deze uitkering bij besluit van 27 mei 2024 met ingang van 12 april 2024 ingetrokken, omdat eiseres niet langer haar verblijfplaats in de gemeente Ridderkerk had.

Eiseres heeft met haar aanvraag van 10 oktober 2024 verzocht om een bijstandsuitkering met ingang van 12 april 2024 en daarbij aangegeven dat zij een briefadres heeft met ingang van 12 april 2024.

Met een brief van 14 oktober 2024 heeft het college eiseres in de gelegenheid gesteld om uiterlijk 30 oktober 2024 een aantal stukken in te leveren, waaronder een formulier waarop zij per dag kan vermelden waar zij heeft verbleven.

Eiseres heeft hierop gereageerd met een toelichting op haar situatie en zij heeft enkele van de gevraagde stukken overgelegd. Zij heeft het formulier over de verblijfplaats niet ingevuld en verwezen naar de aan haar gerichte e-mail van 23 oktober 2024 van haar toenmalige advocaat, mr. J.W.M. Kromme, waarin het volgende staat: “Op de hoorzitting bezwaar over het buiten behandeling stellen van de aanvraag om een briefadres, heb ik gevraagd om u bij toekenning van het briefadres 3 maanden niet te vragen naar uw verblijf, althans dat u daarop geen antwoord verschuldigd bent, om te voorkomen dat de situatie onopgelost zou blijven en om enige rust te creëren, hetgeen door de gemeente aldaar mondeling is toegezegd.”

Met een brief van 31 oktober 2024 heeft het college eiseres meegedeeld dat zij verplicht is om haar feitelijke verblijfplaats bekend te maken en daartoe het bijgevoegde formulier in te vullen door per dag aan te geven waar zij zich sinds 10 oktober 2024 bevindt. Daarnaast vraagt het college eiseres om voor elke verblijfplaats de relatie tot de hoofdbewoner, de naam van deze hoofdbewoner, en de bijbehorende contactgegevens, inclusief telefoonnummer te vermelden. Als eiseres buiten heeft geslapen, dan moet eiseres aangeven waar zij heeft geslapen en in welke gemeente.

Eiseres heeft hierop gereageerd met een brief met daarin een toelichting, die het college heeft ontvangen op 14 november 2024. Met het besluit van 18 november 2024 heeft het college de aanvraag afgewezen.

De Commissie bezwaarschriften (de commissie) heeft geadviseerd het bezwaar van eiseres gegrond te verklaren en het besluit van 18 november 2024, waarbij de aanvraag is afgewezen, te herroepen. Door de commissie wordt geadviseerd de aanvraag van oktober 2024 per 12 april 2024 (datum beëindiging) toe te kennen op basis van de individuele omstandigheden. De commissie heeft daarbij betrokken dat eiseres met haar zoon in een woning verbleef die gesloopt werd en sinds de ontruiming dakloos is, dat het college de bijstandsuitkering heeft beëindigd, dat beëindiging van bijstand een belastend besluit is en het college onvoldoende heeft onderzocht tot welke datum er recht bestaat. Met het verzoek dat eiseres heeft ingediend voor een urgentieverklaring, heeft zij aangetoond haar hoofdverblijf in de gemeente Ridderkerk te willen houden. Het primaire besluit en de beslissing op bezwaar over het briefadres heeft eiseres niet ontvangen, omdat deze naar de vorige (inmiddels gesloopte) woning is gestuurd. Eiseres heeft na bezwaar alsnog een briefadres bij de gemeente Ridderkerk toegekend gekregen. Tijdens de hoorzitting van 17 september 2024 in de bezwaarprocedure tegen de afwijzing van een briefadres, is de toezegging gedaan dat de eerste twee (de rechtbank begrijpt: drie) maanden aan eiseres geen vragen over het verblijf zouden worden gesteld. Het college had dan ook geen vragen mogen stellen over de woonsituatie van eiseres in de periode van 17 september 2024 tot en met 17 november(de rechtbank begrijpt: december) 2024. Eiseres heeft met het indienen van een nieuwe aanvraag gewacht tot zij een briefadres had. Het is onredelijk om van eiseres te verwachten dat zij in de gemeente Ridderkerk blijft zonder woning, uitsluitend om in aanmerking te komen voor een bijstandsuitkering, terwijl voor haar in andere gemeenten tijdelijke slaapplekken aanwezig zijn. Ook is onzorgvuldig en te formalistisch omgegaan met het verzoek om een urgentieverklaring. Het college was op de hoogte van de situatie van eiseres en als het college de regie had gehouden en persoonlijk in plaats van schriftelijk contact had gehouden, hadden veel problemen kunnen worden voorkomen. Nu het college zich niet heeft gehouden aan de toezegging van 17 september 2024 en dit mede heeft geleid tot het bestreden besluit, heeft het college het rechtszekerheidsbeginsel geschonden. Het college had het recht op bijstand kunnen vaststellen op basis van de aanwezige informatie en dat had moeten leiden tot een toekenning van algemene bijstand ter hoogte van de daklozennorm per 12 april 2024, aldus de commissie.

Met het bestreden besluit heeft het college, in afwijking van het advies van de commissie, de afwijzing van de aanvraag gehandhaafd. Aan het bestreden besluit ligt het volgende ten grondslag. Eiseres heeft ondanks de gedane herstelverzoeken niet de noodzakelijke informatie verstrekt over haar feitelijke verblijfplaatsen. De omstandigheid dat zij om persoonlijke redenen weigert verblijfadressen te noemen, komt voor rekening van eiseres. De commissie kent te veel gewicht toe aan de toezegging. De toezegging was bedoeld om rust te bieden in de procedure voor het briefadres en staat niet in de weg aan de inlichtingenplicht van artikel 17 Pw en de vaste rechtspraak dat personen die stellen dakloos te zijn, controleerbare gegevens over hun feitelijke verblijf moeten aanleveren. Artikel 40 Pw vereist een feitelijke woonplaats, maar eiseres verblijft wisselend in verschillende gemeenten. Er is geen grondslag om met terugwerkende kracht vanaf 12 april 2024 de pas op 10 oktober 2024 ingediende aanvraag toe te kennen. Op dat moment was er geen briefadres, geen feitelijk verblijf in Ridderkerk en onvoldoende informatie beschikbaar.

Eiseres heeft tegen het bestreden besluit aangevoerd dat het college onzorgvuldig heeft gehandeld en, anders dan de commissie, ten onrechte niet heeft gekeken naar haar situatie en de effecten van het besluit. Het college heeft zich ook niet aan de toezegging gehouden dat eiseres geen toelichting hoefde te geven over haar verblijfplaats. Eiseres kon en mocht rechten ontlenen aan die toezegging. Volgens eiseres heeft het college haar niet mogen behandelen als een nieuwkomer, terwijl zij al een woning en een uitkering van de gemeente had. Het college heeft de bijstandsuitkering van eiseres stopgezet omdat de woning is gesloopt, eiseres op straat kwam te staan en geen vaste verblijfplaats meer had in de gemeente Ridderkerk. Eiseres stelt onder verwijzing naar het advies van de commissie dat het bestreden besluit in strijd is met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur.

4. Op grond van artikel 11, eerste lid, van de Pw heeft iedere in Nederland woonachtige Nederlander die hier te lande in zodanige omstandigheden verkeert of dreigt te geraken dat hij niet over de middelen beschikt om in de noodzakelijke kosten van bestaan te voorzien, recht op bijstand van overheidswege.

Op grond van artikel 17, eerste lid, van de Pw, doet de belanghebbende aan het college op verzoek of onverwijld uit eigen beweging mededeling van alle feiten en omstandigheden waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat zij van invloed kunnen zijn op zijn arbeidsinschakeling of het recht op bijstand. Deze verplichting geldt niet indien die feiten en omstandigheden door het college kunnen worden vastgesteld op grond van bij wettelijk voorschrift als authentiek aangemerkte gegevens of kunnen worden verkregen uit bij ministeriële regeling aan te wijzen administraties. Bij ministeriële regeling wordt bepaald voor welke gegevens de tweede zin van toepassing is.Op grond van het tweede lid van dit artikel verleent de belanghebbende het college desgevraagd de medewerking die redelijkerwijs nodig is voor de uitvoering van deze wet.

Op grond van artikel 40, eerste lid, van de Pw bestaat het recht op bijstand jegens het college van de gemeente waar de belanghebbende woonplaats heeft als bedoeld in de artikelen 10, eerste lid, en 11 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek. Bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat bijstand aan een belanghebbende die niet is ingeschreven als ingezetene met een woonadres of briefadres in de basisregistratie personen wordt verleend door het college van een bij die maatregel aan te wijzen gemeente.

5. De rechtbank overweegt dat voor een juiste toepassing van de Pw het van essentieel belang is dat duidelijkheid bestaat over de woon- en verblijfplaats van de belanghebbende. Ook van iemand die stelt dak- of thuisloos te zijn kan worden gevergd om controleerbare gegevens te vertrekken rondom de feitelijke verblijfplaats.Omdat het gaat om een aanvraag, is het aan eiseres om aannemelijk te maken dat zij binnen de grenzen van de gemeente Ridderkerk een zwervend bestaand leidde en om controleerbare gegevens te verschaffen over haar feitelijke verblijfsituatie.

Eiseres is tot twee keer toe in de gelegenheid gesteld om informatie over haar feitelijke verblijfsituatie te verschaffen. Toch heeft zij het formulier waarop zij haar verblijfplaatsen kon invullen, niet ingevuld en volstaan met een verwijzing naar de toezegging dat zij gedurende 3 maanden geen reactie verschuldigd is op vragen over haar verblijfplaats. Blijkens de rapportage van het college van 18 november 2024 is eiseres er op 29 oktober 2024 telefonisch nog op gewezen dat de bij toekenning van haar briefadres gemaakte afspraken niet van belang zijn voor de beoordeling van het recht op bijstand. Eiseres heeft ook hierna geen duidelijkheid gegeven over haar feitelijke verblijfssituatie.

In de procedure over het briefadres is weliswaar toegezegd dat eiseres gedurende een periode van drie maanden geen reactie hoefde te geven op vragen over haar verblijfplaats, maar die toezegging betekent niet dat eiseres dan dus ook in het kader van haar bijstandsaanvraag geen duidelijkheid hoefde te geven over haar verblijfplaats. De toezegging is gedaan in het kader van de procedure over een briefadres en eiseres heeft niet aannemelijk gemaakt dat de toezegging ook buiten dat kader gold.

Het feit dat eiseres een briefadres had in Ridderkerk is volgens vaste rechtspraak ook niet van doorslaggevende betekenis. De rechtbank is van oordeel dat de feitelijke verblijfplaats van eiseres onduidelijk is gebleven, terwijl de aanwezige pintransacties en overige informatie er juist op duiden dat het zwaartepunt van het leven van eiseres niet in Ridderkerk was. Zo is een groot deel van de pintransacties gedaan in de omgeving Bergen op Zoom-Roosendaal en heeft eiseres een periode gewerkt in West-Brabant en gebruikte zij voor die werkgever een correspondentieadres in Bergen op Zoom. Gelet hierop heeft het college zich terecht en voldoende gemotiveerd op het standpunt gesteld dat eiseres niet aannemelijk heeft gemaakt dat zij in de te beoordelen periode in Ridderkerk verbleef en daarom niet in aanmerking komt voor een bijstandsuitkering.

Conclusie en gevolgen

6. Het beroep is ongegrond. Eiseres krijgt daarom het griffierecht niet terug. Zij krijgt ook geen vergoeding van haar proceskosten.

Beslissing

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Centrale Raad van Beroep waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden.