ECLI:NL:RBROT:2026:3919

1. Tenlastelegging

Aan de verdachte is ten laste gelegd dat:

- die [betrokkene] in de knieholte(s) te trappen/schoppen, ten gevolge waarvan hij is gevallen en/of

- die [betrokkene] in de buik te trappen/schoppen, ten gevolge waarvan hij is gevallen en/of

- op die [betrokkene] te gaan zitten en/of hem te fixeren en/of

- die [betrokkene] op/tegen de schouder te slaan/stompen en/of

- die [betrokkene] op/tegen het bovenlichaam te duwen;

- het op [betrokkene] te gaan zitten, dan wel die [betrokkene] te fixeren en/of

- de trap/schop in de knieholte van [betrokkene] door collega’s [medeverdachte 1] en [medeverdachte 2] en/of

door in voornoemd concept en of niet ondertekend proces-verbaal een onjuiste voorstelling van zaken weer te geven die niet overeenkomt met de camerabeelden, zoals

- de passage waarin collega [medeverdachte 1] [betrokkene] zou hebben

aangesproken en/of

- de passage waarin [betrokkene] met gebalde vuisten dreigend op collega [medeverdachte 1] zou zijn afgelopen en/of

- de passage waarin verdachte het verzet van [betrokkene] omschrijft, als aanloop naar de door verdachte aangebrachte pijnprikkel,

met het oogmerk om het als echt en onvervalst te gebruiken of door anderen te doen gebruiken.

2. Geldigheid van de dagvaarding ten aanzien van feit 2

Standpunt van de verdediging

De raadsman heeft ten aanzien van feit 2 partiële nietigheid van de dagvaarding bepleit, omdat de dagvaarding niet voldoet aan de informatiefunctie uit artikel 261 van het Wetboek van Strafvordering (hierna: Sv). De tenlastelegging vermeldt niet specifiek in welk opzicht de drie laatstbedoelde passages, waarmee in het conceptproces-verbaal een onjuiste voorstelling van zaken zou zijn gegeven, niet overeen zouden komen met de (niet aan het dossier toegevoegde) camerabeelden en/of de uitwerking daarvan in het dossier. De verdediging kan slechts speculeren over de antwoorden op die vragen. Dit betekent dat de verdachte niet duidelijk is geïnformeerd over het feit waarvoor hij verdacht wordt.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie heeft bij repliek niet gereageerd op voornoemd verweer.

Oordeel van de rechtbank

De rechtbank is van oordeel dat de tenlastelegging, bezien in samenhang met het dossier, voldoende feitelijk en duidelijk is: onmiskenbaar is ten laste gelegd dat de bedoelde passages in strijd met de waarheid zouden zijn. Uit de behandeling op de terechtzitting blijkt ook dat bij de verdachte geen onduidelijkheid heeft bestaan over de inhoud van het verwijt. De vraag in welk opzicht de ten laste gelegde passages in strijd met de waarheid zijn, ziet op het bewijs van de tenlastelegging, niet op de geldigheid daarvan.

De slotsom is dat de dagvaarding voldoet aan de vereisten van artikel 261 Sv. Het verweer wordt verworpen.

De dagvaarding is geldig.

3. Bewijs feit 1/vrijspraak 2

Vordering van de officier van justitie

De officier van justitie heeft gevorderd dat de verdachte wordt veroordeeld ter zake van beide feiten. Het standpunt van de officier van justitie zal, voor zover van belang, bij de beoordeling van het bewijs en bij de kwalificatie van het feit 1 worden besproken.

Conclusie van de verdediging

De verdediging heeft vrijspraak bepleit voor de feiten 1 en 2. Het standpunt van de verdediging zal, voor zover van belang, bij de beoordeling van het bewijs worden besproken.

De door de verdediging bepleite vrijspraak op grond van artikel 42 Sr zal, voor zover van belang, worden besproken bij de kwalificatie van het feit 1.

Oordeel van de rechtbank

Feit 1:

Bewezenverklaring en bewijsmiddelen

Bewezen is dat de verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan openlijke geweldpleging. De bewezenverklaring is gebaseerd op de hieronder opgenomen inhoud van de bewijsmiddelen en onderstaande bewijsoverweging.

1. Verklaring van de verdachte

Ik pakte zijn linkerarm beet en probeerde zijn linker arm te fixeren. Ik gaf [betrokkene] een

stomp op zijn schouderblad. Het is een pijnprikkel.

2. Proces-verbaal van de politie, verklaring van de verdachteIk ben sinds anderhalf jaar werkzaam als bijzonder opsporingsambtenaar bij service & veiligheid van de NS.

Ik zag dat mijn collega’s [betrokkene] een knietje gaven toen hij stond te urineren. Mijn

collega [medeverdachte 1] gaf een voorwaartse trap in de maag van de verdachte [betrokkene].

Ik ging op de verdachte [betrokkene] zitten om hem aan te houden. Ik gaf de aangehouden

verdachte [betrokkene] een pijnprikkel, te weten een doffe stoot, op zijn schouder om hem te

boeien.

3. Proces-verbaal van de politie, verklaring van de [medeverdachte 2]

Ik ben sinds 2012 werkzaam als bijzonder opsporingsambtenaar bij service & veiligheid van de NS.

Toen [betrokkene] tegen de gevel stond te urineren heb ik hem een zet met mijn voet ter hoogte van de knieholte van [betrokkene] gegeven.

Ik duwde de verdachte [betrokkene] van mij af. [betrokkene] liep naar collega [medeverdachte 1]. Mijn collega [medeverdachte 1] gaf een voorwaartse trap ter hoogte van de buik van de verdachte [betrokkene] die hierna naar de grond ging.

4. Proces-verbaal van de politie, verklaring van de [medeverdachte 1] bij de politie

Ik ben sinds drie jaar werkzaam als buitengewoon opsporingsambtenaar bij service & veiligheid van de Nederlandse Spoorwegen (hierna: NS).

Ik zag op 30 december 2018 [betrokkene] op de Provenierssingel te Rotterdam richting de fietserstunnel van het Centraal Station Rotterdam (hierna: Station) lopen. Wij hebben toen [betrokkene] stond te urineren in de fietserstunnel een zet in de knieholte gegeven. Ik heb [betrokkene] een voorwaartse trap in de buik gegeven. Mijn collega [verdachte] paste een pijnprikkel, te weten een stomp of een slag, toe aan de zijkant van de verdachte [betrokkene].

Bewijsmotivering

Vast staat dat de verdachte en zijn medeverdachten [medeverdachte 2] en [medeverdachte 1] in de nachtelijke uren van 30 december 2018 [betrokkene] (hierna: [betrokkene]) slapend aantroffen op de vloer van een stilstaande trein op spoor 15/16 van het station. Zij maakten [betrokkene] wakker, zagen dat hij onder invloed van alcohol was en verzochten hem de trein te verlaten. [betrokkene] weigerde dit. De verdachte en medeverdachten zetten [betrokkene] vervolgens de trein uit. De verdachte en zijn medeverdachten begeleidden [betrokkene] buiten de toegangspoorten van het station aan de Provenierssingel. [betrokkene] ging binnen een kwartier echter tot twee keer toe opnieuw het station binnen en werd door de verdachte en de medeverdachten telkens uit het station gezet. [betrokkene] trapte dan tegen de toegangspoort aan de Provenierssingel. Na de laatste verwijdering uit het station liepen de verdachte en de medeverdachten op korte afstand met [betrokkene] mee en zagen zij hem urineren in de stationstunnel. De medeverdachten wilden deze overtreding stoppen en [betrokkene] aanhouden voor het verstoren van de openbare orde, rust en veiligheid.

Uit het dossier blijkt dat de camera’s in en aan het station hebben geregistreerd dat de verdachte en zijn medeverdachten [betrokkene] uit het station verwijderen en hem ten slotte trachten aan te houden. De rechtbank kan niet over de bewegende beelden beschikken. Er bevinden zich slechts (veelal vage) schermafdrukken van de bewegende beelden (stills) in het dossier. Dat maakt het moeilijk om te beoordelen in hoeverre de ter zake opgemaakte processen-verbaal adequate beschrijvingen van de bewegende beelden bevatten.

De rechtbank zal daarom de omschrijvingen van de stills behoedzaam beoordelen. Als uitgangspunt zal de rechtbank de stills en de verklaringen van de verdachten zelf aanhouden. Voor zover de beschrijvingen van de camerabeelden de overige verklaringen in het dossier ondersteunen, kunnen die verklaringen ook voor het bewijs worden gebruikt.

Op grond van de stills en de beschrijving van de beelden stelt de rechtbank de volgende feiten en omstandigheden vast.

De medeverdachten [medeverdachte 2] en [medeverdachte 1] stonden om [betrokkene] heen. [medeverdachte 2] duwde [betrokkene] in de richting van [medeverdachte 1]. [betrokkene] hield zijn handen ter hoogte van zijn riem. [medeverdachte 1] hield zijn arm in de richting van [betrokkene], kennelijk om hem op afstand te houden. [betrokkene] liep echter door in de richting van [medeverdachte 1]. [medeverdachte 1] trapte [betrokkene] vervolgens in de buikstreek, waardoor [betrokkene] op zijn rug viel. [betrokkene] lag ongeveer anderhalve minuut op zijn rug, waarbij zijn voeten niet bewogen. De verdachte en de [medeverdachte 1] rolden [betrokkene] op zijn rug. De elleboog van de verdachte kwam omhoog en ging met een snelle beweging naar beneden.

De verdachte heeft bij de politie verklaard dat hij op [betrokkene] is gaan zitten om hem aan te houden en dat hij [betrokkene] een doffe stoot heeft gegeven (zie 3.3.1 onder 2).

Partiële vrijspraak

De officier van justitie heeft betoogd dat uit de omschrijving van de camerabeelden door de verbalisanten [verbalisant 1] en [verbalisant 2] blijkt dat de medeverdachten [medeverdachte 2] en [medeverdachte 1] [betrokkene] tijdens het urineren in de stationstunnel een trappende beweging in zijn knieholte hebben gegeven. De verdachten [medeverdachte 2] en [medeverdachte 1] ontkennen dit en hebben bij de politie verklaard dat zij met hun voet een zet ter hoogte van de knieholte van [betrokkene] hebben gegeven.

De rechtbank volgt het betoog van de officier van justitie niet. De rechtbank kan zonder de bewegende camerabeelden niet met de vereiste mate van zekerheid vaststellen of de medeverdachten (met enige kracht) een trap/schop hebben gegeven. De rechtbank acht het door hun verdediging aangevoerde alternatieve scenario van een duw/zet met de voet in de knieholte niet uitgesloten. Dit betekent dat de rechtbank niet buiten gerede twijfel kan vaststellen dat zij een trap of schop hebben gegeven. De verdachte zal daarom worden vrijgesproken van het tenlastegelegde trappen/schoppen.

Openlijk geweld

De raadsman heeft betoogd dat de verdachte geen geweld in vereniging heeft gepleegd. De verdachte heeft geen significante bijdrage geleverd aan de handelingen van de medeverdachten die zij abrupt en in een opwelling verricht hebben. Zij hebben met hem geen overleg of afstemming over het toepassen van geweld gehad. De verdachte heeft hun handelingen niet aanvaard en deze kunnen hem niet worden toegerekend. De betrokkenheid van de verdachte is beperkt gebleven tot de door hem rechtmatig toegepaste handelingen tijdens de uitoefening van zijn functie.

Dit betoog treft geen doel. De medeverdachten beëindigden het urineren van [betrokkene] in de stationstunnel door het gericht gelijktijdig geven van een zet in de knieholte van [betrokkene]. Zij gingen daarna om hem heen staan. Toen [betrokkene] opstond, duwde de [medeverdachte 2] hem direct. De [medeverdachte 1] trapte hem in de buik toen [betrokkene] op hem afliep, ten gevolge waarvan [betrokkene] viel. Daarna rolden de verdachte en de [medeverdachte 1] [betrokkene] op zijn buik en ging de verdachte gelijk over tot het aanleggen van de handboeien. Toen [betrokkene] zich verzette, gaf de verdachte hem een stomp tegen het bovenlichaam.

Uit dit geheel van geweldshandelingen blijkt dat zij onderling hebben samengewerkt bij het beëindigen van de overtreding wildplassen en de aanhouding van [betrokkene]. Niet alleen hebben zij alle drie eigenhandig geweld gebruikt, zij zagen ook dat de anderen dat deden, waarna zij daarvan geen afstand genomen hebben: in plaats van de anderen tegen te houden, c.q. een eind te maken aan het geweld tegen [betrokkene], zijn zij blijven samenwerken. Dit betekent dat er in vereniging geweld is gepleegd, waaraan de verdachte ook een significante bijdrage geleverd heeft.

Bewezenverklaring feit 1

Ten laste van de verdachte is bewezen dat:

hij, op of omstreeks 30 december 2018 te Rotterdam, openlijk, te weten op/aan de Stationssingel en/of de Provenierssingel, in elk geval op of aan de openbare weg en/of op een voor het publiek toegankelijke plaats, in vereniging geweld heeft gepleegd tegen een persoon, te weten [betrokkene] door meermalen, althans eenmaal,

- die [betrokkene] in de knieholte(s) te trappen/schoppen, ten gevolge waarvan hij is gevallen en/of

- die [betrokkene] in de buik te trappen/schoppen, ten gevolge waarvan hij is gevallen en/of

- op die [betrokkene] te gaan zitten en/of hem te fixeren en/of

- die [betrokkene] op/tegen de schouder te slaan/stompen en/of

- die [betrokkene] op/tegen het bovenlichaam te duwen.

Vrijspraak feit 2

De officier van justitie heeft betoogd - samengevat - dat de verdachte heeft beoogd een proces-verbaal op te stellen dat bestemd was om als bewijs van enig feit te dienen. Daarbij wijst de officier van justitie op de titel ‘proces-verbaal van bevindingen’, op de vorm, op het gebruikte briefpapier, op het taalgebruik, op de vermelding van de functie van BOA, op het akte- en het verbalisantennummer en op de vermelding van de ambtseed of ambtsbelofte. Volgens de officier van justitie beschouwt de NS een melding als door de verdachte opgemaakt ook als een proces-verbaal.

De rechtbank is van oordeel dat de tenlastegelegde concept-processen-verbaal geen geschriften zijn die bestemd zijn om tot bewijs van enig feit te dienen als bedoeld in artikel 225, eerste lid Sr.

Uit het dossier en de verklaring van de verdachte ter terechtzitting blijkt dat hij het geweld dat hij ambtshalve toepaste, mondeling moest melden aan zijn leidinggevende of bij de wachtdienst. De leidinggevende/wachtcommandant registreert en toetst de geweldsmelding en stuurt deze door naar de toezichthouder. De verdachte heeft ter zitting verklaard dat hij ook in deze zaak het door hem gebruikte geweld volgens deze procedure mondeling heeft gemeld aan zijn leidinggevende, die hem in dit geval verzocht heeft om de melding op papier te zetten. Dit heeft de verdachte vervolgens gedaan.

De rechtbank leidt uit de bovengenoemde procedure af dat de initiële mondelinge geweldsmeldingen slechts bedoeld waren voor intern gebruik c.q. voor toetsing van het geweld door leidinggevenden of wachtcommandanten.

De enkele omstandigheid dat de verdachte op verzoek van zijn leidinggevende (in afwijking van de gebruikelijke gang van zaken) zijn melding op schrift heeft gesteld in de vorm van het in de tenlastelegging bedoelde concept ‘proces-verbaal van bevindingen’, brengt niet mee dat die melding diende tot bewijs van enig feit als bedoeld in artikel 225 Sr. Anders gezegd: ook deze schriftelijke melding, die niet was ondertekend, was bedoeld voor intern gebruik. Dit betekent dat de verdachte zal worden vrijgesproken van dit feit.

4. Kwalificatie en strafbaarheid feit

Kwalificatie feit 1

Het bewezen feit is als volgt te kwalificeren:

openlijk in vereniging geweld plegen tegen personen

Standpunt van de verdediging

De raadsman doet een beroep op de rechtvaardigingsgrond van artikel 42 Sr, omdat de verdachte samen met de medeverdachten bij de aanhouding van [betrokkene] conform de geweldsinstructies heeft gehandeld.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie stelt zich op het standpunt dat de verdachte en de medeverdachten zonder noodzaak fors geweld hebben gebruikt tegen [betrokkene].

Oordeel van de rechtbank

De rechtbank volgt het standpunt van de officier van justitie niet en overweegt het volgende.

Voorop moet worden gesteld dat bij de strafrechtelijke beoordeling van geweldgebruik door opsporingsambtenaren terughoudendheid moet worden betracht. Beoordeeld dient te worden of het toegepaste geweld aan de eisen van subsidiariteit en proportionaliteit voldoet en niet of de opsporingsambtenaar redelijkerwijs een andere keuze had kunnen of zelfs moeten maken.

Gelet op het hiervoor omschreven gedrag van [betrokkene] was er voldoende grond om hem aan te houden.

Het had wellicht de voorkeur verdiend dat [betrokkene], toen hij urineerde in de stationstunnel, eerst was aangesproken of bij zijn arm of schouder was vastgepakt, maar de zet/duw met de voet in de knieholte van [betrokkene] die de medeverdachten hebben gegeven, blijft in de gegeven omstandigheden binnen de grenzen van proportionaliteit en subsidiariteit. De verdachte en zijn medeverdachten hadden bij eerdere misdragingen van [betrokkene] meermalen vruchteloos minder ingrijpende middelen aangewend.

Het geven van een lichte duw door de [medeverdachte 2] tegen het bovenlichaam van [betrokkene] nadat die opgestaan was, voldoet onder de genoemde omstandigheden eveneens aan de vereisten van proportionaliteit en subsidiariteit.

De [medeverdachte 1] stond op dat moment op korte afstand van [betrokkene] en hield zijn arm in de richting van [betrokkene] om hem op afstand te houden. Toen [betrokkene] op [medeverdachte 1] bleef aflopen, heeft [medeverdachte 1] hem in de buik getrapt. De [medeverdachte 1] heeft verklaard dat dit een aangeleerde geweldsuitoefening was en dat hij dit gedaan heeft uit een schrikreactie. Naar het oordeel van de rechtbank voldoet ook dit handelen van de [medeverdachte 1] aan de vereisten van proportionaliteit en subsidiariteit, in aanmerking genomen dat de recalcitrante [betrokkene] - die herhaaldelijk vergeefs op zijn gedrag was aangesproken - geen afstand bewaarde en zelfs op [medeverdachte 1] afkwam.

[betrokkene] lag daarna op de grond en de verdachte ging op [betrokkene] zitten om hem de handboeien aan te leggen. Op de wazige foto (nummer 17) kan niet worden gezien of de aangehouden [betrokkene] zich hiertegen verzette. De [medeverdachte 1] heeft verklaard dat [betrokkene] zijn arm niet wilde geven en de verdachte heeft verklaard dat [betrokkene] zijn arm aanspande. Dit scenario kan niet worden uitgesloten en komt aannemelijk voor. Het toepassen van een pijnprikkel voldoet onder deze omstandigheden eveneens aan de vereisten van proportionaliteit en subsidiariteit.

Gelet op het vorenstaande hebben de verdachte en zijn medeverdachten geweld gebruikt in de rechtmatige uitoefening van hun taak en in overeenstemming met hun geweldsinstructie.

De rechtvaardigingsgrond, bedoeld in artikel 42, tweede lid, Sr, neemt daarom de wederrechtelijkheid van het bewezenverklaarde feit weg, zodat het feit niet strafbaar is.

5. Beslissing

De rechtbank:

6. Samenstelling rechtbank en ondertekening