ECLI:NL:RBZWB:2022:1481, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 25-03-2022, AWB- 20_1071

Procesverloop

Eiseres heeft beroep ingesteld tegen de beslissing op bezwaar van 28 januari 2020 (bestreden besluit) van het college over het afwijzen van een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor het in afwijking van het bestemmingsplan gebruiken van de woning aan de [adres] 74 te [plaatsnaam] (hierna: woning) voor recreatieve verhuur.

Overwegingen

1. Feiten

2. Gronden

3. Wettelijk kader

4. De afwijzing van de omgevingsvergunning

Het is verboden zonder omgevingsvergunning een project uit te voeren, voor zover dat geheel of gedeeltelijk bestaat uit het gebruiken van gronden of bouwwerken in strijd met een bestemmingsplan. In het bestemmingsplan is aan het perceel de enkelbestemming ‘Gemengd’ toegewezen. Uit de planregels blijkt dat ‘dienstverlening’ binnen die bestemming is toegestaan en uit de definitiebepalingen van het bestemmingsplan blijkt dat daaronder wordt verstaan: “het bedrijfsmatig aanbieden, verkopen en / of leveren van diensten aan personen, zoals reisbureaus, kapsalons, wasserettes, autorijscholen en videotheken.”

Strijd met hoger recht

Eiseres heeft aangevoerd dat voornoemde begripsomschrijving van het begrip ‘dienstverlening’ in strijd is met de dienstenrichtlijn en het eerste en twaalfde protocol bij het EVRM en daarom buiten toepassing moet worden gelaten.

De rechtbank stelt voorop dat tegen de vaststelling van het bestemmingsplan een rechtsmiddel heeft open gestaan, waarvan eiseres geen gebruik heeft gemaakt. Uit vaste rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) volgt dat de mogelijkheid om in een procedure als deze de gelding van de toepasselijke bestemmingsplanregeling aan de orde te stellen niet zover strekt dat deze regeling aan dezelfde toetsingsmaatstaf wordt onderworpen als de toetsingsmaatstaf die wordt gehanteerd in het kader van de beoordeling van beroepen tegen een vastgesteld bestemmingsplan. Wanneer in een eerstbedoelde procedure wordt aangevoerd dat de bestemmingsregeling in strijd is met een hogere regeling dient de bestemmingsregeling slechts onverbindend te worden geacht of buiten toepassing te worden gelaten, indien de bestemmingsregeling evident in strijd is met de hogere regeling, waarbij onder meer is vereist dat de hogere regelgeving zodanig concreet is dat deze zich voor toetsing daaraan bij wijze van exceptie leent. Een planregel is alleen evident in strijd met hoger recht als de rechter zonder nader onderzoek kan vaststellen dat zich strijd met de hogere rechtsnorm voordoet.

De rechtbank is van oordeel dat de definitiebepaling van het begrip ‘dienstverlening’, de bestemmingsomschrijving in artikel 6.1 van de planregels én de weigering om een omgevingsvergunning te verlenen, niet onder de werkingssfeer van de Dienstenrichtlijn vallen. In overweging 9 van de considerans van de Dienstenrichtlijn is aangegeven dat de Dienstenrichtlijn alleen van toepassing is op eisen met betrekking tot de toegang tot of de uitoefening van een dienstenactiviteit. De Dienstenrichtlijn is niet van toepassing op eisen zoals verkeersregels, regels betreffende de ontwikkeling of het gebruik van land, voorschriften inzake ruimtelijke ordening en stedenbouw, en evenmin op administratieve sancties wegens het niet naleven van dergelijke voorschriften die de dienstenactiviteit niet specifiek regelen of daarop specifiek van invloed zijn, maar die de dienstverrichters bij de uitvoering van hun economische activiteit in acht dienen te nemen op dezelfde wijze als natuurlijke personen die als particulier handelen.

De bestemming in samenhang met het algemene gebruiksverbod in artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder c, van de Wabo zijn bij uitstek regels van ruimtelijke ordening en grondgebruik. De in het bestemmingsplan geregelde aanwijzing van een gebied voor ‘Gemengd’ en het uitsluiten van recreatieve verhuur is op dezelfde wijze van toepassing op dienstverrichters als op natuurlijke personen die particulier handelen. Deze voorschriften zijn niet alleen gericht tot personen die een dienstenactiviteit willen ontwikkelen in de betreffende geografische gebieden, maar hebben generieke gelding. Zij regelen niet specifiek de toegang tot een activiteit in verband met diensten of zijn daarop specifiek van invloed, maar moeten door de dienstverrichters in acht worden genomen in de uitoefening van hun economische activiteit, op dezelfde wijze als door personen die handelen als particulier.

Naar het oordeel van de rechtbank heeft eiseres ook niet met objectieve en verifieerbare gegevens onderbouwd dat de bestemmingsplanregeling evident in strijd is met het recht op eigendom uit het eerste protocol bij het EVRM of het discriminatieverbod uit het 12de protocol bij het EVRM. Daar heeft de rechtbank ook bij in aanmerking genomen dat artikel 1 van het eerste protocol bij het EVRM de mogelijkheid openlaat om het gebruik van eigendom te reguleren met het oog op het algemeen belang. Die bepaling laat onverlet de toepassing van wettelijke voorschriften die noodzakelijk kunnen worden geacht om het gebruik van de eigendom te reguleren in overeenstemming met het algemeen belang. Uit vaste rechtspraak van de ABRvS blijkt dat de Wabo en het bestemmingsplan zodanige voorschriften behelzen.

Vergunningplicht

De rechtbank is van oordeel dat het college terecht heeft vastgesteld dat het recreatief verhuren van de woning niet is toegestaan op grond van het bestemmingsplan Kom [plaatsnaam] en dat daar een omgevingsvergunning voor is vereist. Ongeacht het antwoord op de vraag of het recreatief verhuren van een woning aangemerkt kan worden als ‘dienstverlening’, is de rechtbank van oordeel dat het college eveneens terecht heeft vastgesteld dat uit het bestemmingsplan ondubbelzinnig blijkt dat de planwetgever niet heeft bedoeld om het recreatief verhuren van de woning toe te laten binnen de bestemming ‘Gemengd’. In de planregels staat namelijk dat een recreatiewoning binnen die bestemming alleen is toegestaan ter plaatse van de aanduiding ‘recreatiewoning’. Een dergelijke aanduiding kent het perceel niet. Daarnaast kent het bestemmingsplan ook een aparte bestemming ‘Recreatie – verblijfsrecreatie’, die niet aan het perceel is toegekend.

Afwijzing omgevingsvergunning

Uit het bestreden besluit blijkt dat het college heeft getoetst of met toepassing van de kruimelgevallenregeling toestemming kon worden verleend voor het recreatief verhuren van de woning en of dit in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening. In het primaire besluit en het bestreden besluit hebben zij besloten om daar geen medewerking aan te verlenen, omdat in het kader van de leefbaarheid van de kernen is vereist dat woningen beschikbaar blijven voor permanente bewoning of gebruik als tweede woning.

De rechtbank is van oordeel dat het college op die manier onvoldoende heeft gemotiveerd dat het gebruiken van de woning voor recreatieve verhuur in strijd is met een goede ruimtelijke ordening. Binnen de bestemming ‘Gemengd’ is het mogelijk om het gebruik van het pand – zonder omgevingsvergunning – te wijzigen van wonen naar detailhandel, dienstverlening en verschillende vormen van maatschappelijke activiteiten. Binnen die bestemming is het dus al mogelijk om de woning aan het woningaanbod te onttrekken.

De rechtbank ziet aanleiding om dit motiveringsgebrek te passeren met toepassing van artikel 6:22 van de Awb, omdat het college in beroep alsnog voldoende heeft gemotiveerd dat het verlenen van de omgevingsvergunning in strijd is met de goede ruimtelijke ordening. Gelet daarop heeft het college zich in redelijkheid op het standpunt gesteld dat geen medewerking wordt verleend en vervolgens terecht tot afwijzing van de aanvraag besloten. Ter zitting heeft het college in dit verband nog toegelicht dat hij het recreatief verhuren van de woning – gelet op de leefbaarheid van de kern – niet wenselijk acht, omdat dit vaak gepaard gaat met overlast. Toeristen die gebruik maken van de woning hebben namelijk een ander leefpatroon dan permanente bewoners en dat kan leiden tot overlast voor omwonenden.

5. Redelijke termijn

Eiseres heeft de rechtbank verzocht om schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn als bedoeld in artikel 6 van het EVRM.

Op grond van vaste rechtspraak is een redelijke termijn voor de afhandeling van bezwaar en beroep als uitgangspunt twee jaar. Daarbij mag de behandeling van het bezwaar ten hoogste een half jaar en de behandeling van het beroep ten hoogste anderhalf jaar duren. Er zijn factoren die onder omstandigheden aanleiding kunnen geven overschrijding van deze behandelingsduren gerechtvaardigd te achten. Naar het oordeel van de rechtbank vormt een verzoek om uitstel van het beroep in afwachting van een mogelijk compromis een situatie die voldoende reden geeft om een langere redelijke termijn dan een termijn van twee jaar te hanteren. De gemachtigde van eiseres heeft een dergelijk verzoek op 15 oktober 2021 gedaan. Dat verzoek heeft de rechtbank gehonoreerd op 18 oktober 2021. Op 2 december 2021 heeft de rechtbank – naar aanleiding van een daartoe strekkend verzoek van het college – besloten om de zaak opnieuw op zitting te plannen. Dat betekent dat de redelijke termijn met afgerond anderhalve maand verlengd kan worden.

De termijn vangt aan op het moment dat eiseres het bezwaarschrift heeft ingediend. Gerekend van (de ontvangst van) het bezwaarschrift van 11 oktober 2019 tot de datum van deze uitspraak (25 maart 2022) zijn afgerond twee jaar en 6 maanden verstreken. De rechtbank stelt vast dat de redelijke termijn met circa 5 maanden is overschreden. Eiseres heeft daarom recht op een schadevergoeding van € 500,- (uitgaande van € 500,- per overschrijding per half jaar). De overschrijding van de redelijke termijn wordt volledig toegerekend aan de beroepsfase, omdat de bezwaarfase niet langer dan een half jaar heeft geduurd. De Staat der Nederlanden (de minister van Justitie en Veiligheid) dient daarom € 500,-. te betalen. De rechtbank merkt de Staat (de minister van Justitie en Veiligheid) in zoverre mede aan als partij in dit geding.

6. Conclusie

De rechtbank zal het beroep ongegrond verklaren.

Omdat de rechtbank toepassing heeft gegeven aan artikel 6:22 van de Awb, ziet de rechtbank aanleiding om het college op te dragen het griffierecht aan eiseres te vergoeden. De rechtbank zal het college daarnaast veroordelen in de door eiseres gemaakte proceskosten. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand in beroep vast op € 1.518,- (1 punt voor het indienen van het beroepschrift, 1 punt voor het verschijnen ter zitting, met een waarde per punt van € 759,-, en wegingsfactor 1).

Het verzoek om schadevergoeding vanwege overschrijding van de redelijke termijn zal de rechtbank toewijzen.

Beslissing

De rechtbank:

Rechtsmiddel

Tegen deze uitspraak kan binnen zes weken na de dag van verzending daarvan hoger beroep worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Wettelijk kader

3. RICHTLIJN 2006/123/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 12 december 2006 betreffende diensten op de interne markt (de Dienstenrichtlijn)

3. De lidstaten controleren of de in lid 2 bedoelde eisen aan de volgende voorwaarden voldoen:

4. De leden 1, 2 en 3 zijn alleen van toepassing op wetgeving op het gebied van diensten van algemeen economisch belang voor zover de toepassing van die leden de vervulling, in feite of in rechte, van de aan hen toegewezen bijzondere taak niet belemmert.