ECLI:NL:RBZWB:2026:9953

1. Onderzoek op de terechtzitting

De preliminaire verweren in deze zaak zijn inhoudelijk behandeld op de zitting van 6 oktober 2026, waarbij de officier van justitie mr. I.M. Koopmans en de verdediging hun standpunten kenbaar hebben gemaakt.

2. De tenlastelegging

3. De voorvragen

De ontvankelijkheid van de officier van justitie

Het standpunt van de verdediging

De verdediging heeft verzocht de officier van justitie niet ontvankelijk te verklaren in de vervolging gezien de schending van het gelijkheidsbeginsel en het verbod op willekeur en de overschrijding van de redelijke termijn, afgezet tegen de omvang van het dossier en het geringe potentiële strafvorderlijke belang.

Het standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie heeft verzocht het verweer strekkende tot niet-ontvankelijkheid te verwerpen. Naar de mening van de officier van justitie is er geen sprake van schending van het gelijkheidsbeginsel of het verbod op willekeur. Ook een eventuele overschrijding van de redelijke termijn kan niet leiden tot niet-ontvankelijkheid.

Het oordeel van de rechtbank

De aard en omvang van de tenlastegelegde feiten

De verwijten van het Openbaar Ministerie aan verdachte zien op feiten van 1 januari 2011 tot en met 25 september 2013, en houden in: het feitelijk leidinggeven aan het op grote schaal verduisteren van delen van scheepsladingen, het opnemen van vervalste documenten in bedrijfsadministraties en met het oog daarop deelnemen aan een criminele organisatie. Het strafdossier omvat ruim 13.000 pagina’s.

De rechtbank stelt voorop dat de tenlastegelegde feiten, indien bewezen, een sterk ondermijnend karakter hebben gehad voor de samenleving. Dit soort vermogensdelicten tast niet alleen het noodzakelijke onderlinge vertrouwen in de logistieke en maritieme keten aan, maar corrumpeert ook de integriteit van een reguliere bedrijfsvoering en de administratieve waarborgen daarvan. De rechtbank merkt daarbij echter ook op dat - hoewel het verwerpelijke feiten betreft - het hier niet gaat om feiten waarbij fysiek of geestelijk geweld is uitgeoefend op personen. Voorts merkt de rechtbank op dat zich weliswaar benadeelde partijen hebben gevoegd, maar dat hun vorderingen niet lijken te zien op specifiek in de tenlastelegging genoemde feiten.

De redelijke termijn van artikel 6 EVRM Met betrekking tot het overschrijden van de redelijke termijn en welke gevolgen dat voor de onderhavige procedure zou moeten hebben, overweegt de rechtbank als volgt.

De periode waarin de ten laste gelegde feiten zouden zijn begaan (2011-2013) is inmiddels zeer lang geleden. De redelijke termijn van art. 6 EVRM in deze zaak is aangevangen op 25 september 2013. Uitgangspunt voor de beoordeling van de redelijke termijn is dat een zaak in eerste aanleg binnen twee jaar behandeld en afgedaan wordt na aanvang van de redelijke termijn. Inmiddels zijn 13 jaar verstreken na de aanvang van die termijn, waardoor vaststaat dat de redelijke termijn in deze zaak in zeer ernstige mate is overschreden. De vertraging vindt zijn oorsprong hoofdzakelijk in het niet voortvarend behandelen van de zaak door de bevoegde autoriteiten, deels door stilzitten van het Openbaar Ministerie, deels door het ontbreken van zittingscapaciteit aan de zijde van de rechtbank. Blijkbaar werd aan andere zaken voorrang gegeven. Daarnaast is een gering deel van de overschrijding van de redelijke termijn (ongeveer een jaar) veroorzaakt door omstandigheden aan de zijde van de verdediging.

Niet-ontvankelijk en redelijke termijn

Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad is het enkele overschrijden van de redelijke termijn onvoldoende om te concluderen tot niet-ontvankelijkheid van de officier van justitie, ook niet in uitzonderlijke gevallen (ECLI:NL:HR:2008:BD2578). Dit kan anders zijn als de verdedigingsrechten zodanig zijn geschonden dat de procedure als geheel niet eerlijk (meer) is in de zin van art. 6 EVRM (ECLI: NL:HR:2024:1413) of een (verdere) vervolging geen enkel strafvorderlijk doel (meer) dient. Dat laatste heeft de rechtbank op 24 januari 2023 nog eens bevestigd in een vonnis van een medeverdachte in deze zaak. Daartegen is geen hoger beroep ingesteld (ECLI:NL:RBZWB:2023:501). Een overweging uit dat vonnis luidt:

‘Ten overvloede merkt de rechtbank nog op dat sinds enkele jaren het Openbaar Ministerie in vele (reeds aanhangige) zaken haar niet-ontvankelijkheid vordert in verband met overschrijding van de redelijk termijn die in veel gevallen wordt toegewezen. Algemeen bekend is dat capaciteitsgebrek bij zowel het Openbaar Ministerie als de rechtbank daarvan de oorzaak zijn. Berechting van een omvangrijke zaak als deze (ongeveer dertienduizend pagina’s) gaat daarom mogelijk ten koste van heel veel andere zaken waarbij anders dan bij een zaak als deze nog wel veel potentieel strafvorderlijk belang aanwezig is.

Naar het oordeel van de rechtbank brengt het voorgaande in deze zaak mee dat enig te respecteren strafvorderlijk belang bij voortzetting van de vervolging is komen te ontvallen en wel zodanig dat zij, zoals ook door de officier van justitie en de verdediging is betoogd, de officier van justitie in de vervolging van verdachte niet-ontvankelijk zal verklaren.’

Gelijkheidsbeginsel en procesafspraken bij medeverdachten

De officier van justitie heeft aan verdachte procesafspraken aangeboden inhoudende, kort weergegeven, niet-ontvankelijkheid van de officier van justitie tegen betaling van € 30.000,-. Medeverdachten hadden aanbiedingen gekregen voor procesafspraken met als inhoud niet-ontvankelijkheid van de officier van justitie zonder betaling van geld (bijvoorbeeld [persoon ] ) en niet-ontvankelijkheid van de officier van justitie tegen betaling van € 20.000,- ( [medeverdachte] ). De officier van justitie heeft ter zitting aangegeven dat het hogere bedrag bij verdachte ingegeven is door de omstandigheid dat verdachte een grotere rol in het geheel heeft vervuld dan [medeverdachte] . Verdachte heeft ter zitting verklaard het aanbod van procesafspraken ook thans niet te accepteren, omdat hij van mening is dat hij helemaal geen grotere rol heeft vervuld in het geheel dan [medeverdachte] .

In zaken van alle andere medeverdachten, die tevens natuurlijke personen waren, heeft de officier van justitie niet-ontvankelijkheid gevorderd op grond van procesafspraken die na aanvang van het onderzoek ter terechtzitting zijn gemaakt tussen het Openbaar Ministerie en die medeverdachten. De rechtbank heeft de officier van justitie steeds gevolgd in haar vordering. Door herhaaldelijk niet-ontvankelijkheid te vorderen lijkt het Openbaar Ministerie het signaal af te geven dat het de onderhavige verdenkingen na zoveel jaren niet zo ernstig meer vindt. .

In het licht daarvan weegt voor de rechtbank de overschrijding van de redelijke termijn met 11 jaar des te zwaarder. Mede gelet daarop dient het Openbaar Ministerie volgens de rechtbank thans een zwaarwegende reden te hebben om aan verdachte een voorstel te doen dat sterk afwijkt van het voorstel aan medeverdachte [medeverdachte] . De officier van justitie heeft daartoe aangevoerd dat verdachte een grotere rol zou hebben gehad bij de ten laste gelegde feiten dan [medeverdachte] . Uit het dossier blijkt naar het oordeel van de rechtbank echter niet zonder meer dat daarvan sprake was. Gelet daarop is de rechtbank van oordeel dat verdachte gegronde redenen had om het aanbod te weigeren. De vraag is dan of het gelijkheidsbeginsel in deze zaak is geschonden, en derhalve de verdedigingsrechten van art. 6 EVRM, in een mate dat de rechtszaak in zijn geheel beschouwd niet eerlijk meer is.

De rechtbank beantwoordt die vraag bevestigend en overweegt daartoe als volgt.

De werking van het gelijkheidsbeginsel houdt hier in dat in een megazaak als deze de officier van justitie verdachten onder dezelfde omstandigheden op gelijke wijze moet behandelen tijdens het onderzoek ter terechtzitting. Dit betekent volgens de rechtbank dat het Openbaar Ministerie gelijkheid moet betrachten ten aanzien van een aanbod tot procesafspraken dat wordt gedaan hangende het onderzoek ter terechtzitting, tenzij er zwaarwegende redenen zijn een verdachte anders te behandelen. De rechter heeft tijdens het onderzoek ter terechtzitting de taak die gelijkheid actief te waarborgen door vol te toetsen. Een ander voorbeeld van deze werking van het gelijkheidsbeginsel en de volle toetsing is bijvoorbeeld een afwijzing van procesafspraken door de rechtbank in voorkomende gevallen omdat de afgesproken straffen te laag zijn in verhouding tot opgelegde straffen aan medeverdachten of in verhouding tot doorgaans opgelegde straffen in soortgelijke feiten en persoonlijke omstandigheden. Op grond van het dossier is de rechtbank op voorhand niet gebleken dat de rol van [verdachte] een grotere is geweest dan die van [medeverdachte] . Het lijkt er eerder op dat beide heren een gelijkwaardige rol hebben gehad in de tenlastegelegde feiten. Gelet daarop is het onbegrijpelijk dat het Openbaar Ministerie aan [verdachte] een aanbod heeft gedaan dat 50% hoger is dan dat van [medeverdachte] . Dit leidt ertoe dat het gelijkheidsbeginsel in deze is geschonden.

Van deze werking van het gelijkheidsbeginsel moet onderscheiden worden de werking dat de rechter gelijkheid moet betrachten en waarborgen tussen aanklager en verdediging (equality of arms). Eveneens moet daarvan onderscheiden worden de werking van het gelijkheidsbeginsel dat geldt bij de beslissing van het Openbaar Ministerie om een zaak aan de rechter voor te leggen of niet. Daarom geldt in deze zaak ook niet de rechterlijke terughoudendheid ter waarborging van de beleidsvrijheid van het Openbaar Ministerie om een zaak te vervolgen of niet. Het Openbaar Ministerie heeft hier immers de beslissing genomen de zaak aan de rechter voor te leggen.

Strafrechtelijke doelen van verdere vervolging

Voorts vraagt de rechtbank zich af welke van de rechtens erkende strafdoelen met verdere strafvervolging nog gediend worden.

Zoals overwogen is de redelijke termijn in onderhavige zaak aangevangen op 25 september 2013. Er is dan ook sprake van een tijdsverloop van meer dan dertien jaar, grotendeels gelegen in het feit dat aan andere zaken voorrang werd gegeven. Gedurende deze periode heeft de strafvervolging steeds boven het hoofd van verdachte gehangen, hetgeen als een vorm van straf en daarmee vergelding gezien kan worden. De rechtbank merkt in dit verband ook nog op dat verdachte in die periode ernstig ziek is geworden.

De rechtbank stelt voorts vast dat verdachte sindsdien niet meer in aanraking is geweest met politie en justitie en dat het er dus op lijkt dat hij ook gestopt is met de handelswijzen waarvan hij verdacht wordt. Hij heeft daarnaast zijn werkzaamheden voor [b.v. 1] . beëindigd. Die vennootschap is inmiddels ook ontbonden.. Het strafvorderlijk ingrijpen lijkt derhalve zin en nut gehad te hebben, in die zin dat het doel van speciale preventie is bereikt.

Bij generale preventie is van belang dat voorkomen wordt dat anderen dergelijke strafbare feiten plegen. Destijds is deze zaak groot in het nieuws geweest, hetgeen ongetwijfeld zijn weerslag heeft gehad op verdachte en zijn omgeving, waaronder in de sector waarin hij werkzaam was. Alleen dat al kan als generale preventie worden gezien. Daar komt bij dat verdachte erg lang heeft moeten wachten totdat zijn zaak op zitting is gekomen, waarvan ook een zekere preventieve werking uit gaat. Al met al is ook aan dit strafdoel reeds voldaan.

Van belang is voorts dat het Openbaar Ministerie door niet-ontvankelijkheid in alle andere zaken van natuurlijke personen te vorderen het signaal heeft afgegeven niet zo zwaar aan deze verdenkingen meer te tillen als gevolg van het lange tijdsverloop. Gelet daarop is het zeker niet onwaarschijnlijk dat – indien de feiten bewezen zouden worden verklaard – als gevolg van het lange tijdsverloop en de geldsom die medeverdachte [medeverdachte] heeft moeten betalen aan verdachte geen straf zou worden opgelegd.

Alles overziend is de rechtbank van oordeel dat van enig strafdoel geen sprake meer is.

Conclusie

Uit het bovenstaande volgt, in onderling verband en samenhang bezien, dat de rechtbank tot de conclusie komt dat de officier van justitie niet-ontvankelijk verklaard moet worden in de vervolging van verdachte.

4. Beslissing