Rechtbank ZEELAND-WEST-BRABANT
Strafrecht
Zittingsplaats: Middelburg
Parketnummer: 12-715098-09
Beslissing van de meervoudige kamer van 14 oktober 2026 met betrekking tot de terbeschikkingstelling van:
[betrokkene] ,
geboren te [geboorteplaats] op [geboortedag] 1987,
thans verblijvende te FPC [locatie] , [adres] ,
hierna: betrokkene,
raadsman mr. J.A.W. Knoester, advocaat te Den Haag.
1. Inleiding
Bij arrest van het gerechtshof Den Haag van 10 maart 2011 is de terbeschikkingstelling (hierna: tbs) van betrokkene gelast met dwangverpleging. De tbs is gelast ter zake van zware mishandeling, vernieling, wederspannigheid, belediging en diefstal door twee of meer verenigde personen, meermalen gepleegd. De rechtbank constateert dat het hier gaat om een misdrijf als bedoeld in artikel 38e, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht.
De termijn van de tbs is aangevangen op 15 oktober 2011.
Bij beslissing van deze rechtbank van 23 oktober 2025 is de tbs laatstelijk verlengd voor een termijn van één jaar.
Bij beslissing van 5 februari 2026 heeft de rechtbank bepaald dat de dwangverpleging blijft voortduren en overwogen het wenselijk te achten dat ten behoeve van de volgende verlengingszitting door de reclassering een rapport wordt opgesteld met betrekking tot de mogelijkheden van een eventuele voorwaardelijke beëindiging van de dwangverpleging.
2. Procesverloop
De rechtbank heeft op 3 september 2026 van het openbaar ministerie een vordering ontvangen tot verlenging van de tbs met dwangverpleging met twee jaar.
De vordering is op de openbare terechtzitting van 30 september 2026 behandeld. De officier van justitie mr. M.C. Fimerius is gehoord. Tevens is betrokkene gehoord, bijgestaan door zijn raadsman. Verder zijn als deskundigen gehoord [deskundige 1] , klinisch psycholoog-psychotherapeut en coördinerend regiebehandelaar bij FPC [locatie] (hierna: de tbs-instelling), en [deskundige 2] , reclasseringswerker bij GGZ Reclassering Fivoor (hierna: de reclassering).
3. Adviezen
Advies tbs-instelling
De tbs-instelling heeft in het rapport van 6 augustus 2026 geadviseerd de tbs te verlengen met twee jaar. Betrokkene is onder meer bekend met ADHD, een antisociale persoonlijkheidsstoornis en ernstige verslavingsproblematiek (amfetamine, cannabis en alcohol; alles in vroege remissie). Deze stoornissen houden verband met zijn indexdelict en zijn nog altijd actueel. Hij heeft beperkte copingvaardigheden en een gebrekkig empathisch vermogen. Dit brengt hem geregeld in de problemen in de dagelijkse omgang met anderen. Daarnaast is er sprake van antisociale cognities. Hij stelt eigenbelang boven het algemeen belang wanneer spanning bij hem oploopt. In gesprekken groeit hij enigszins in het reflecteren op zijn eigen gedrag, maar deze kennis bij een volgende situatie omzetten in adequaat gedrag verloopt wisselend. Het is moeilijk om afspraken te maken met betrokkene, omdat hij bij agitatie impulsief (verbaal) agressief handelt. Daarnaast is de verwachting dat hij niet in staat is om zelfstandig op aanvaardbare wijze een woon- en werksituatie op te bouwen.
Het recidiverisico in geval van beëindiging van het toezicht of de tbs en het risico in geval van voorwaardelijke beëindiging van de dwangverpleging wordt ingeschat als hoog. Bij volledig verval van zorg en toezicht is het risico op terugval in gewelddadig gedrag hoog.
Betrokkene verblijft momenteel op een afdeling met een sociaal therapeutisch behandelmilieu, waar voornamelijk patiënten verblijven met complexe persoonlijkheidspathologie, veelal in combinatie met een verslavingsachtergrond. Dit is noodzakelijk om het risico op recidive voldoende in te perken. De behandeldoelen voor betrokkene, die zijn gesteld tijdens de behandelplan bespreking, zijn het gemotiveerd zijn middelengebruik te blijven staken, het hebben van een goede daginvulling, en het weten hoe te moeten omgaan met moeilijke situaties. De tot nu toe ingezette behandelingen hebben niet geleid tot behandelprogressie of tot afname van de risicofactoren.Betrokkene is vermoedelijk blijvend afhankelijk van extern risicomanagement gezien de beperkte behandelresponsiviteit.
Tot op heden is er nog geen passende vervolgplek gevonden. De meerdere mislukte resocialisatiepogingen spelen hierbij een rol. Totdat een passende vervolgplek is gevonden, wordt verblijf en behandeling in de tbs-instelling als noodzakelijk gezien. De huidige behandeling blijft zich richten op het zorgvuldig bestendigen van beschermende factoren en behandelen van risicofactoren, zodat het risico op recidive ook bij afschalen van zorg en toezicht verantwoord blijft.
Het is in ieder geval wenselijk om langdurige zorg met intensieve begeleiding en controle te bieden in een gestructureerde setting, met weinig tot geen medebewoners. De vormgeving en afwikkeling van het traject van betrokkene nemen, mede vanwege de benodigde aanpassing in het traject, nog minimaal twee jaar in beslag.
Ter zitting heeft deskundige [deskundige 1] daaraan het volgende toegevoegd. Betrokkene heeft moeite met het houden van grip op zijn handelen. Het lukt niet altijd om hem aan te sturen en te begrenzen en er is op dit moment geen behandelresultaat. Een gesprek met betrokkene over hoe om te gaan met zijn neiging om weer over te gaan tot middelengebruik bij verlof is niet goed mogelijk gebleken. Het verlof ligt mede daardoor lang stil. De deskundige heeft in het kader van uitstroommogelijkheden overleg gevoerd met de resocialisatieafdeling van de [kliniek] . Uit dit overleg volgt dat betrokkene eerst adequaat verloven moet doorlopen. Betrokkene kan mede vanwege de hoge risico’s op geen enkele resocialisatieafdeling worden geplaatst. Verder heeft de deskundige één dag vóór de zitting overleg gevoerd met de [pre-resocialisatieafdeling] , de pre-resocialisatieafdeling van de [kliniek] .
Dit betreft een gunstige omgeving, waar betrokkene in een woonruimte van 30 vierkante meter alleen zou kunnen verblijven, zonder invloed van andere groepsleden, zodat er ook geen conflicten kunnen ontstaan met groepsleden. De deskundige moet over deze optie nog uitsluitsel krijgen.
Advies reclassering
De reclassering adviseert in het rapport van 17 september 2026 negatief over een voorwaardelijke beëindiging van de dwangverpleging. Het traject van betrokkene bij de tbs-instelling is in de afgelopen 15 jaar met vallen en opstaan verlopen. Er is gedurende deze periode slechts beperkt ziekte-inzicht en probleembesef ontstaan. Er is inmiddels sprake van vier opeenvolgende resocialisatiepogingen die alle negatief zijn afgesloten. Na de laatste terugplaatsing heeft de tbs-instelling op 10 november 2025 het proefverlof ingetrokken. Betrokkene heeft sinds het uitbrengen van het vorige reclasseringsadvies op 15 januari 2026 te weinig stappen gezet in zijn traject en met zijn persoonlijke ontwikkeling. Er is bovendien sprake geweest van een aantal incidenten. Het traject van betrokkene kan het beste worden voortgezet binnen het kader van de tbs met dwangverpleging. De reclassering heeft dit als volgt toegelicht. In het dossier van betrokkene wordt gezien dat in de voorgaande jaren in de tbs-instelling bij hem een patroon is ontstaan van terugvallen in middelengebruik, het veelvuldig belanden in conflictsituaties en het bedreigen van stafleden en medepatiënten. Als gevolg hiervan heeft betrokkene inmiddels een groot aantal time-outs, kamerafzonderingen, kamerarresten en andere maatregelen gehad. Hij is impulsief, overschat zichzelf en heeft mede vanwege zijn persoonlijkheidsproblematiek moeite met samenwerken met anderen en soms ook het nemen van doordachte beslissingen. Sinds januari 2026 is er geen sprake meer van verlof. Op deze manier ziet betrokkene weinig perspectief meer in het voortzetten van zijn verblijf en behandeling in de tbs-instelling.
Tussen de regels door zijn er echter ook meerdere positieve signalen uit het dossier en de gesprekken met betrokkene te halen. Hij kan zich op sommige momenten ook meewerkend opstellen. Hij is in gesprekken enigszins gegroeid in het reflecteren op zijn eigen gedrag. Betrokkene doet ook zijn best om zijn emoties beter onder controle te houden. Vanuit de dagbesteding komen daarnaast positieve verhalen over het functioneren van betrokkene. Hij houdt zich volgens de tbs-instelling in de regel aan de afspraken omtrent het bijwonen van de groepsmomenten en het doen van zijn taken.
Er is sprake van stabiliteit op het gebied van zijn financiën en er is sprake van een ondersteunend pro sociaal-netwerk in de vorm van zijn familie. Hoewel betrokkene de afgelopen jaren meerdere keren is teruggevallen in middelengebruik doet hij dit niet stelselmatig meer. Dat lijkt echter ook te komen omdat er geen sprake meer is van verlof. Ten slotte heeft betrokkene aangegeven dat het ooit weer regelmatig kunnen zien van zijn familie, en dan met name zijn zoon, een grote motivatie voor hem is om zich de komende tijd beter aan de afspraken met de tbs-instelling te houden.Hoewel de reclassering van mening is dat een voorwaardelijke beëindiging van de dwangverpleging op dit moment te vroeg komt voor betrokkene, wil zij de tbs-instelling wel ter overweging geven om na te denken over een toekomstige hervatting van het proefverlof. Er lijkt nog voldoende perspectief te zijn om niet over te gaan op bijvoorbeeld een longcare traject. De reclassering ziet een man die ondanks zijn beperkingen op bepaalde onderwerpen wel degelijk enige vooruitgang heeft laten zien. Er is al circa driekwart jaar geen sprake meer van verlof en dat zorgt volgens betrokkene bij hem voor een sterk gebrek aan toekomstperspectief en motivatie. Hij geeft aan zich te beseffen dat hij stappen moet gaan maken om uiteindelijk weer in aanmerking te komen voor een hervatting van het proefverlof.
De tbs-instelling heeft aangegeven dat eerder dit jaar overleg is geweest met de Forensisch Psychiatrische Afdeling (FPA) van de [kliniek] omtrent een mogelijke nieuwe resocialisatiepoging. Die kliniek heeft aangegeven dat betrokkene eerst weer vooruitgang in zijn ontwikkeling moet laten zien, voordat ze overwegen om hem daar op te nemen. In dat kader is het van belang dat betrokkene erin slaagt om zichzelf alsnog voldoende te conformeren aan de afspraken op de afdeling. Hierna kan hij mogelijk weer met verlof en zo concreet zicht houden op een volgende stap in zijn traject. Het is daarbij van groot belang dat betrokkene niet opnieuw terugvalt in middelengebruik tijdens deze verloven.
Ter zitting heeft deskundige [deskundige 2] daaraan het volgende toegevoegd. Gelet op de worsteling van betrokkene met de plek waar hij nu verblijft en het systeem waarin hij al een lange tijd zit, moet er worden gekeken naar een oplossing. De reclassering wil aan de tbs-instelling meegeven om te kijken naar een nieuwe resocialisatiepoging, omdat betrokkene van goede wil is, goede intenties heeft en kleine stappen maakt. Het voordeel van proefverlof is dat er meer structuur en begeleiding zal zijn en dat er meer aandacht is voor de uitdagingen waarmee betrokkene kampt. In dat kader is er ook overleg met de tbs-instelling mogelijk, waarin het verschil ligt bij een voorwaardelijke beëindiging van de dwangverpleging, omdat de tbs-instelling op dat moment op de achtergrond treedt. Op dit moment is er, mede gelet op de incidenten die hebben plaatsgevonden, voor een voorwaardelijke beëindiging van de dwangverpleging – ook met zorgbegeleiding – onvoldoende perspectief.
4. Standpunt van partijen
Standpunt van de officier van justitie
De officier van justitie is ter zitting bij de vordering de tbs met dwangverpleging met twee jaar te verlengen gebleven.
Het standpunt van de verdediging
De verdediging verzoekt – gelet op de vicieuze cirkel waarin betrokkene zich zal gaan bevinden – primair voorwaardelijke beëindiging van de dwangverpleging, waarbij de door de reclassering in haar advies van 17 september 2026 geformuleerde voorwaarden worden gesteld. Subsidiair verzoekt zij de tbs met dwangverpleging te verlengen met één jaar.
5. Beoordeling
De rechtbank is bevoegd om van de vordering kennis te nemen, omdat zij in eerste aanleg kennis heeft genomen van de misdrijven ter zake waarvan de tbs is gelast.
De vordering tot verlenging van de tbs is tijdig, dat wil zeggen niet eerder dan twee maanden en niet later dan één maand voor het tijdstip waarop de tbs door tijdsverloop zou eindigen, ingediend. De officier van justitie is ontvankelijk in de vordering.
De tbs kan slechts worden verlengd indien de veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid van personen de verlenging van de tbs eist. Er moet sprake zijn van een ziekelijke stoornis en/of een gebrekkige ontwikkeling van de geestvermogens. Verder moet er een kans zijn op recidive. Gelet op de adviezen van de tbs-instelling en de reclassering wordt nog steeds voldaan aan deze wettelijke criteria. De rechtbank zal de tbs van betrokkene daarom verlengen.
Vervolgens moet worden beoordeeld of de tbs met één jaar of met twee jaar moet worden verlengd. Uitgangspunt is dat wanneer aannemelijk is geworden dat de behandeling van de terbeschikkinggestelde meer tijd in beslag zal nemen dan de tijd die resteert bij een verlenging met één jaar, de tbs verlengd dient te worden met twee jaar, tenzij er sprake is van bijzondere omstandigheden.
De rechtbank ziet in deze zaak bijzondere omstandigheden om van dit uitgangspunt af te wijken. Ter zitting is gebleken dat door de tbs-instelling met de pre-resocialisatie-afdeling van de [kliniek] is gesproken over een optie om betrokkene aldaar te plaatsen. Gelet op de omstandigheid dat dat een individuele woonvorm betreft, betrokkene niet in aanraking zal komen met andere groepsleden en er mogelijk een afname in conflictsituaties en incidenten zal bestaan, zal dit voor betrokkene perspectief binnen zijn traject bieden en er mogelijk voor zorgen dat er geen vicieuze cirkel zonder uitzicht zal ontstaan. De rechtbank acht het dan ook van belang dat deze optie nader wordt onderzocht, zodat dit wellicht voor betrokkene een motivatie zou kunnen vormen om ook op die optie in te zetten en verdere stappen te zetten in zijn traject. De rechtbank acht het, mede gelet op de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit, wenselijk om eerder dan binnen de geadviseerde verlengingstermijn van twee jaar duidelijkheid te krijgen of genoemde optie nader is onderzocht en eventueel vorm heeft gekregen en welke stappen betrokkene daarin of in ieder geval met betrekking tot uitstroommogelijkheden heeft gezet. Over een jaar kan ook worden bekeken of eventueel van de grond gekomen resocialisatie zodanig is gevorderd dat de dan nog te zetten stappen met voldoende waarborgen kunnen worden vormgegeven in het kader van een voorwaardelijke beëindiging van de dwangverpleging. Op dit moment is voorwaardelijke beëindiging van de dwangverpleging gelet op de duidelijk gemotiveerde adviezen van de tbs-instelling en de reclassering en de door de deskundigen gegeven toelichting ter zitting – waaruit onder meer blijkt dat de risico’s in dat geval onvoldoende kunnen worden beperkt – nog niet aan de orde.
Gelet op hetgeen hiervoor is overwogen, zal de rechtbank de tbs met dwangverpleging van betrokkene verlengen met één jaar.
6. Beslissing
De rechtbank:
wijst af de vordering van de officier van justitie;
verlengt de termijn van de terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege met 1 (één) jaar;
wijst af het meer of anders gevorderde of verzochte.
Deze beslissing is genomen door mr. G.H. Nomes, voorzitter, mr. N. van der Ploeg-Hogervorst en mr. J. Bergen, rechters, in tegenwoordigheid van mr. S.A. Huwae, griffier en is uitgesproken ter openbare zitting op 14 oktober 2026.
De voorzitter is buiten staat deze beslissing mede te ondertekenen.