202503162/1/R2.
Datum uitspraak: 16 september 2026
AFDELING
BESTUURSRECHTSPRAAK
Uitspraak op het hoger beroep van:
[appellante], wonend in [woonplaats],
appellante,
tegen de uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant van 22 april 2025 in zaak nr. 24/453 in het geding tussen:
[appellante]
en
het college van burgemeester en wethouders van 's-Hertogenbosch.
Procesverloop
Bij besluit van 16 maart 2023 heeft het college aan [appellante] opgedragen om de illegale woning aan de [locatie] in ’s-Hertogenbosch te ontmantelen door alle voor bewoning noodzakelijke voorzieningen te verwijderen en verwijderd te houden. Daarnaast mag zij de woning alleen nog gebruiken voor de huisvesting van één huishouden. Als zij dit niet doet, moet zij een dwangsom van €5.000,00 per week met een maximum van €25.000,00 betalen.
Bij besluit van 7 december 2023 heeft het college het door [appellante] daartegen gemaakte bezwaar ongegrond verklaard en de last onder dwangsom aangepast, zodat deze alleen nog gaat over het verwijderen en verwijderd houden van de voor bewoning noodzakelijke voorzieningen.
Bij uitspraak van 22 april 2025 heeft de rechtbank het door [appellante] daartegen ingestelde beroep ongegrond verklaard.
Tegen deze uitspraak heeft [appellante] hoger beroep ingesteld.
De Afdeling heeft de zaak op een zitting behandeld op 3 augustus 2026, waar [appellante], bijgestaan door mr. I.J.J.M. Roorda, en het college, vertegenwoordigd door mr. P.W.G.M. Christophe, zijn verschenen.
Overwegingen
Overgangsrecht inwerkingtreding Omgevingswet
1. Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Invoeringswet Omgevingswet in werking getreden. Als vóór het tijdstip van inwerkingtreding van de Omgevingswet een overtreding heeft plaatsgevonden, is aangevangen of het gevaar voor een overtreding klaarblijkelijk dreigde, en vóór dat tijdstip een last onder dwangsom is opgelegd voor die overtreding of dreigende overtreding, dan blijft op grond van artikel 4.23, eerste lid, van de Invoeringswet Omgevingswet op die opgelegde last onder dwangsom het recht zoals dat gold onmiddellijk vóór het tijdstip van inwerkingtreding van de Omgevingswet van toepassing tot het tijdstip waarop de last volledig is uitgevoerd, de dwangsom volledig is verbeurd en betaald, of de last is opgeheven.
Bij besluit van 16 maart 2023 heeft het college aan [appellante] een last onder dwangsom opgelegd. Dat betekent dat in dit geval de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), zoals die gold vóór 1 januari 2024, van toepassing blijft.
Inleiding
2. [appellante] is eigenaar van een woning die zij verhuurt aan derden. Tijdens controles hebben inspecteurs van de gemeente vastgesteld dat [appellante] heeft gebouwd zonder de benodigde omgevingsvergunning, omdat de woning is gesplitst in, en verbouwd tot, twee zelfstandige woningen. Het college heeft hiertegen opgetreden door een zogenoemde last onder dwangsom op te leggen. Deze opgelegde last hield eerst in dat alle voorzieningen die voor zelfstandige bewoning noodzakelijk zijn uit de illegale woning moeten worden verwijderd en dat nog maximaal één huishouden op het adres mag wonen. Later heeft het college besloten dat de verplichting dat de woning alleen mag worden gebruikt voor de huisvesting van één huishouden, niet langer deel uitmaakt van de last. Hierdoor houdt de last alleen nog in dat [appellante] de voor zelfstandige bewoning noodzakelijke voorzieningen uit de illegale tweede woning moet verwijderen.
Strijd met het bestemmingsplan
3. Het betoog van [appellante] dat de woningsplitsing niet in strijd is met het bestemmingsplan, behoeft geen bespreking. Dit betoog is in dit geval namelijk niet relevant voor de beoordeling of een omgevingsvergunning is vereist voor de aangebrachte bouwkundige veranderingen. De last onder dwangsom is opgelegd, omdat een omgevingsvergunning voor het bouwen van een bouwwerk ontbreekt (artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder a, van de Wabo) en dit bouwwerk in stand is gelaten (artikel 2.3a, eerste lid, van de Wabo). In dit kader heeft de rechtbank onbestreden overwogen dat een omgevingsvergunning als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder a, van de Wabo nodig is, omdat de splitsing van de woning in strijd is met de technische eisen voor brandcompartimentering in het Bouwbesluit 2012. Dat bestrijdt [appellante] niet met een betoog over wat in algemene zin qua bewoning zou zijn toegestaan in het bestemmingsplan.
Overtreding beëindigd binnen de begunstigingstermijn?
4. [appellante] betoogt dat de rechtbank ten onrechte niet bij haar oordeel heeft betrokken dat de overtreding binnen de begunstigingstermijn is beëindigd doordat zij de tussendeur heeft verwijderd. Zij betoogt dat het overige gebouwde op grond van artikel 3, aanhef en onderdeel 8, van bijlage II van het Besluit omgevingsrecht omgevingsvergunningvrij is.
4.1. De rechtbank heeft overwogen dat [appellante] in strijd met de Wabo heeft gebouwd. De rechtbank heeft daarbij terecht als beoordelingsmoment genomen het moment waarop het college de last onder dwangsom heeft opgelegd. De omstandigheid dat daarna mogelijk aan de last is voldaan door de tussendeur te verwijderen, maakt het opleggen van de last niet alsnog onrechtmatig. De last houdt namelijk ook in dat [appellante] de voor bewoning noodzakelijke voorzieningen verwijderd moet houden en heeft dus ook werking naar de toekomst. Wat [appellante] verder aanvoert over de naar gesteld omgevingsvergunningvrije situatie na het verwijderen van de tussendeur, wat daarvan verder ook zij, behoeft daarom geen verdere bespreking.
Het betoog slaagt niet.
Conclusie
5. Het hoger beroep is ongegrond. De Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank.
6. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Beslissing
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:
bevestigt de uitspraak van de rechtbank.
Aldus vastgesteld door mr. A. Kuijer, lid van de enkelvoudige kamer, in tegenwoordigheid van mr. R.M. Ahmady-Pikart, griffier.
w.g. Kuijer
lid van de enkelvoudige kamer
w.g. Ahmady-Pikart
griffier
Uitgesproken in het openbaar op 16 september 2026
638-1212