HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
CIVIELE KAMER
Nummer 25/04501
Datum 25 september 2026
ARREST IN HET INCIDENT
In de zaak van
[broer 1] ,
wonende te [woonplaats] ,
EISER tot cassatie, verweerder in het incident,
hierna: [broer 1] ,
advocaat: N.A.W.E. Jansen,
tegen
[broer 2] ,
wonende te [woonplaats] ,
VERWEERDER in cassatie, eiser in het incident,
hierna: [broer 2] ,
advocaat: M.E. Bruning.
1. Procesverloop
Voor het verloop van het geding in feitelijke instanties verwijst de Hoge Raad naar:
a. de vonnissen in de zaak C/01/382723 / HA ZA 22-327 van de rechtbank Oost-Brabant van 21 september 2022 en 20 september 2023;
b. het arrest in de zaak 200.337.591/01 van het gerechtshof ’s-Hertogenbosch van 9 september 2025.
[broer 1] heeft tegen het arrest van het hof beroep in cassatie ingesteld.
[broer 2] heeft een verweerschrift ingediend, tevens houdende primair een beroep op niet-ontvankelijkheid, subsidiair een incidentele vordering tot gedwongen tussenkomst (art. 118 Rv).
[broer 1] heeft in het incident primair geconcludeerd dat de incidentele vorderingen worden afgewezen, en subsidiair dat [broer 1] gelegenheid zal worden gegeven [de nicht] , in haar hoedanigheid van executeur in de nalatenschap van [de zus] , als mede-eiser tot cassatie te doen oproepen.
De conclusie in het incident van de Advocaat-Generaal strekt ertoe dat aan eiser tot cassatie de oproeping wordt bevolen van [de nicht] , in haar hoedanigheid van executeur in de nalatenschap van [de zus] .
2. Uitgangspunten en feiten
In het incident kan worden uitgegaan van het volgende.
(i) [erflaatster] (hierna: erflaatster) is in februari 2018 overleden.
(ii) Tot de nalatenschap van erflaatster zijn gerechtigd haar kinderen [broer 2] , [broer 1] en [de zus] (hierna: [de zus] ).
(iii) [de zus] is na het overlijden van erflaatster overleden.
(iv) [de zus] woonde in de Verenigde Staten. In het testament van [de zus] , dat in 2014 is opgemaakt in Florida, is [de nicht] (hierna: [de nicht] ), eveneens woonachtig in de Verenigde Staten, aangewezen als ‘Personal Representative’. In die hoedanigheid – die in feitelijke instanties is vertaald als ‘executeur’ – is [de nicht] in feitelijke instanties (zie hierna in 2.2-2.3) partij geweest.
(v) Tussen [broer 2] en [broer 1] is een geschil ontstaan over de vaststelling van de verdeling van de nalatenschap van erflaatster.
[broer 2] vordert in deze procedure tegen [broer 1] en [de nicht] onder meer vaststelling van de verdeling van de nalatenschap van erflaatster. [broer 1] heeft in feitelijke instanties verweer gevoerd. [de nicht] is in feitelijke instanties niet in het geding verschenen. Zowel de rechtbank als het hof heeft tegen [de nicht] verstek verleend.
De rechtbank heeft de vorderingen van [broer 2] afwezen. Het hof heeft het vonnis van de rechtbank vernietigd en heeft de verdeling van de nalatenschap van erflaatster vastgesteld.
[broer 1] heeft cassatieberoep ingesteld tegen het arrest van het hof en heeft alleen [broer 2] in het geding in cassatie opgeroepen.
3. Beoordeling van de incidentele vorderingen
[broer 2] vordert in het incident primair dat [broer 1] niet-ontvankelijk wordt verklaard in zijn cassatieberoep omdat [de nicht] niet als partij in het cassatieberoep is betrokken, terwijl het in dit geding gaat om een processueel ondeelbare rechtsverhouding. Subsidiair vordert [broer 2] dat [broer 1] wordt gelast om op de voet van art. 118 Rv (in verbinding met art. 418a Rv) [de nicht] , in haar hoedanigheid van executeur in de nalatenschap van [de zus] , in cassatie te doen oproepen tegen een door de Hoge Raad te bepalen datum.
De vordering tot vaststelling van de verdeling van een nalatenschap betreft een rechtsverhouding waarbij het rechtens noodzakelijk is dat een beslissing daarover in dezelfde zin luidt ten aanzien van alle bij die rechtsverhouding betrokkenen. Indien sprake is van een dergelijke processueel ondeelbare rechtsverhouding kan de rechter de beslissing over die verdeling slechts geven in een geding waarbij allen die bij die rechtsverhouding zijn betrokken, partij zijn, zodat de rechterlijke beslissing hen allen bindt. Dat geldt zowel in eerste aanleg als na aanwending van een rechtsmiddel. Wanneer een partij een dergelijke beslissing wil uitlokken, dienen dan ook alle bij de rechtsverhouding betrokken partijen in het geding te worden opgeroepen, zowel in eerste aanleg als in volgende instanties.
Laat degene die een beslissing wil uitlokken over een processueel ondeelbare rechtsverhouding na om, overeenkomstig het hiervoor in 3.2.1 overwogene, alle bij de rechtsverhouding betrokken partijen in het geding te roepen, dan dient de rechter, naar aanleiding van een daarop gericht verweer dan wel ambtshalve, gelegenheid te geven om de niet opgeroepen persoon of personen alsnog als partij in het geding te betrekken door oproeping op de voet van art. 118 Rv binnen een daartoe door de rechter te stellen termijn. Ook dit geldt zowel in eerste aanleg als na aanwending van een rechtsmiddel.
Is overeenkomstig het hiervoor in 3.2.2 overwogene een partij de gelegenheid gegeven om de niet opgeroepen persoon of personen op de voet van art. 118 Rv in het geding te betrekken, maar maakt deze niet (of niet tijdig) van die gelegenheid gebruik, dan dient zij op grond van het hiervoor in 3.2.1 overwogene niet-ontvankelijk te worden verklaard in haar vordering respectievelijk het door haar aangewende rechtsmiddel.
Uit hetgeen hiervoor in 3.2.1-3.2.3 is overwogen volgt dat [broer 1] niet alleen [broer 2] maar ook [de nicht] , in haar hoedanigheid van executeur in de nalatenschap van [de zus] , als partij in het geding in cassatie had moeten betrekken, en dat [broer 1] de gelegenheid dient te worden gegeven om [de nicht] op de voet van art. 118 Rv alsnog als partij in het geding in cassatie op te roepen. De subsidiaire incidentele vordering is dus toewijsbaar. Voor niet-ontvankelijkverklaring van [broer 1] in zijn cassatieberoep bestaat, gelet op het hiervoor in 3.2.3 overwogene, in dit stadium van het geding geen grond.
De oproeping van [de nicht] dient te geschieden binnen twee weken na heden. Daarbij dient aan [de nicht] een uiterste datum voor verschijning te worden aangezegd met inachtneming van het bepaalde in art. 407c lid 1, aanhef en onder b, Rv.
4. Beslissing
De Hoge Raad:
in het incident:
- wijst de incidentele vordering tot oproeping op de voet van art. 118 Rv van [de nicht] , in haar hoedanigheid van executeur in de nalatenschap van [de zus] , toe;
- geeft [broer 1] gelegenheid om binnen twee weken na heden de procesinleiding en het onderhavige arrest bij exploot te betekenen en [de nicht] op te roepen om uiterlijk op een door [broer 1] met inachtneming van het bepaalde in art. 407c lid 1, aanhef en onder b, Rv te bepalen datum, niet in persoon, maar vertegenwoordigd door een advocaat bij de Hoge Raad, in deze procedure te verschijnen;
- wijst het meer of anders gevorderde af;
- veroordeelt [broer 1] in de kosten van dit incident, tot op deze uitspraak aan de zijde van [broer 2] begroot op € 800,-- voor salaris;
in de hoofdzaak:
- verwijst de zaak naar 16 oktober 2026 voor overlegging van het originele oproepingsexploot.
Dit arrest is gewezen door de vicepresident M.J. Kroeze als voorzitter en de raadsheren S.J. Schaafsma en K. Teuben, en in het openbaar uitgesproken door de raadsheer F.R. Salomons op 25 september 2026.