K.
No. 9902
Zitting 18 november 1965.
Mr. van Oosten.
Conclusie inzake :
FENDEL SCHIFFAHRT A.G.
contra
KNUT KNUTSEN O.A.S.
Edelhoogachtbare Heren,
In r.o. 2 van haar door het Hof bekrachtigde vonnis heeft de Rechtbank als vaststaande aangenomen:
(1) "Knutsen is eigenares en reedster van het Noorse zeeschip Olav Bakke; Fendel is eigenares en reedster van het motortankschip Rheintank 12".
(2) "In de vroege morgen van 9 september 1959 is de Olav Bakke, metende 5870 bruto reg. ton, lang 474 voet, breed 58 voet, beladen met 4550 ton stukgoederen onder loodsaanwijzing de Nieuwe Waterweg opgevaren met bestemming de Merwehaven te Rotterdam. Er liep vloedstroom".
(3) "Toen de Olav Bakke de Merwehaven naderde kreeg zij bericht, dat haar ligplaats nog niet vrij was en er waren ook nog geen sleepboten om haar te assisteren. Er werd besloten op de rivier ten anker te komen".
(4) "De Olav Bakke voer ongeveer in het midden van de rivier welke ter plaatse circa 400 meter breed is. Er is eerst hard stuurboordroer gegeven en vervolgens met halve kracht achteruitgeslagen. De Olav Bakke heeft een rechtsdraaiende schroef. Aldus draaide de Olav Bakke naar stuurboord en kwam zij tevens vrijwel tot stilstand".
(5) "Het stuurboordanker werd gepresenteerd en er werd een sluiting ketting gestoken (15 vadem); een ankerbal werd op het voorschip gehesen. De Olav Bakke bevond zich toen ter hoogte van de bovenzijde van de mond van de Merwehaven met de steven iets over het midden van de rivier in de zuidelijke helft".
(6) "Teneinde de op het anker staande krachten enigszins te compenseren en de draaibeweging te bevorderen heeft de Olav Bakke bij hard stuurboordroer langzaam vooruitgeslagen en er is ook langzaam achteruitgeslagen. Het was circa 6.15 uur".
(7) "Inmiddels naderden uit westelijke richting op de Nieuwe Maas twee binnenvaartuigen nl. het bunkerschip Vulcanus 1, hetwelk in een gestrekte koers de rivier opvoer en daarbij - 2 - ongeveer 80 meter afstand hield tot de zuidelijke wal, en daarachter het motortankschip Rheintank 12, metende 1344 ton, lang 80 meter, breed 9,50 meter, welk schip beladen met 850 ton olie, op reis was van de 2de Petroleumhaven naar Wezel. De Rheintank 12 voer volle kracht en op ongeveer 110 à 120 meter uit de zuidelijke oeverlijn. Het was helder weer, goed zicht, vol daglicht en er was geen wind van belang",
(8) De snelheid van de Rheintank 12, over de grond gerekend, moet zeker 18 km/u hebben belopen.
(9) "De schipper van de Rheintank 12 heeft op ruime afstand ~ 1,5 a 2 kilometer - waargenomen, dat de Olav Bakke op het anker aan het zwaaien was; hij zag de Olav Bakke min of meer dwars liggen met de ankerbal op en hij zag de ankerketting voor de steven uitstaan".
(10) "De Olav Bakke is intussen enigermate vooruitgekomen; de ankerketting kwam aan stuurboord achteruit te staan. Zij zwaaide langzaam op haar vooranker met het achterschip om de Noord".
(11) " De Vulcanus 1 is zonder moeilijkheden in het midden van de ruimte tussen het zeeschip en de Zuidelijke oeverlijn, voor de steven van de Olav Bakke langs, gepasseerd, doch voor de Rheintank 12, die achter de Vulcanus 1 voer, dreigde gevaar omdat de Olav Bakke vooruit was gekomen".
(12) "De Rheintank 12 kwam met het voorschip nog voor het zeeschip langs. De schipper heeft hard bakboordroer gegeven om het achterschip voor de steven van de Olav Bakke weg te draaien, maar hij slaagde daarin niet, althans niet voldoende. De steven van de Olav Bakke raakte de bakboordzijde van de Rheintank 12 ter hoogte van tank 6 en drong daarin. Ook de Olav Bakke heeft schade opgelopen".
(13) "Voor en tijdens de aanvaring stond de ankerketting van de Olav Bakke naar achteren aan stuurboord tegen het schip aan".
(14) "De Rheintank 12 heeft geen vaart geminderd of achteruitgeslagen".
(15) "Noch de Olav Bakke noch de Rheintank 12 heeft geluidssignalen gegeven".
Daarenboven heeft de Rechtbank nog vastgesteld:
(16) Op de Rheintank 12 is tijdig waargenomen en begrepen wat de Olav Bakke beoogde (r. o.5).
(17) De Olav Bakke, een zeeschip ter lengte van circa 146 meter, was zonder sleepbootassistentie op haar anker aan het zwaaien en de Rheintank 12 moest dit zeeschip voorlangs de steven passeren (r.o.5).
(18) Partijen zijn het er over eens dat normaal en dus ook in casu te voorzien was dat de Olav Bakke niet stil zou blijven liggen terwijl zij aan het zwaaien was, doch nu eens vooruit, dan weer achteruit, zou slaan ten einde het anker te ontlasten en de draaibeweging te bespoedigen (r. o.5).
(19) De tussenruimte tussen de Olav Bakke en de Zuiderwal is kleiner geworden (implicite) , (r.o. 5).
(20) De lengte van de ankerketting liet ruimte voor een verplaatsing (van de Olav Bakke) over een afstand van circa 40 à 50 m. (r. o. 5).
(21) De Olav Bakke had op het tijdstip van de aanvaring een geringe vooruitgaande beweging.
Van deze vaststellingen heeft Fendel, als appellante, de hierboven onder r.o. 20 weergegeven vaststelling betwist.
Het Hof heeft in r.o. 2 van het aangevallen arrest herhaald:
onder a: de vaststellingen nrs. 8, 9 en 13;
onder b: de vaststelling no. 16;
onder c: de vaststellingen nrs. 9 en 18.
Het voorgestelde middel gaat er, mede blijkens de toelichting, van uit dat de feiten, zoals deze ten processe zijn vastgesteld, inhouden althans impliceren; dat de situatie van de artt. 33 en/of 36, der 3e lid, B.A.R., aanwezig was, waaruit dan wordt afgeleid, dat de verweerster ("Knutsen"), de oorspronkelijke eiseres, had moeten stellen en bewijzen, dat het in art. 50 B.A.R. voorziene geval zich heeft voorgedaan.
Dit uitgangspunt, met de juistheid waarvan de onderdelen I tot en met 3 en 5 tot en met 9 van het middel van cassatie staan en vallen, is m.i. onjuist, omdat de eiseres ("Fendel"), de oorspronkelijke gedaagde, m.i. voorbijziet dat de verplichtingen, opgelegd bij de artt. 33 en 36, 3e lid, gelden ten aanzien van "stoomvaartuigen" die varende zijn, en niet voor vaartuigen, die ten anker liggen: a contrario sensu van art.2, lid 2, aanhef en sub a, B.A.R. kan een ten anker liggend vaartuig als de Olav Bakke m.i. - niet als varende gelden, zodat de verplichtingen, opgelegd bij de artt. 33 en 36, 3e lid niet gelden voor de Olav Bakke en dit schip dus niet, zelfs niet in beginsel, - ook al maakte het, ten anker liggend, daarbij voor- en achterwaartse bewegingen - , het voorschrift van art. 33 en/of van art. 36, 3e lid, moest naleven.
Het uitgangspunt van het middel is mitsdien, naar het mij voorkomt, niet in de wet gegrond, zodat het middel, zoals het is toegelicht, en met name onderdeel 9, er in strijd met de wet van uitgaat dat de Olav Bakke op grond van de artt. 33 en 36, 3e lid, voorrang had, en ten onrechte aan het Hof verwijt dat hetzelve de schuldvraag in beginsel had te beantwoorden naar de evenvermelde voorschriften.
Derhalve faalt het middel in de onderdelen 1 tot en met 3 en 5 tot en met 9.
Naar mijn gevoelen is de door Fendel opgeworpen vraag, of de Olav Bakke schuld had aan de aanvaring in beginsel te beantwoorden uit het oogpunt van de eisen van goede zeemanschap.
Ten overvloede zij opgemerkt dat de eigen stelling van Fendel dat de Olav Bakke het in art. . 51, 2e lid, B.A.R. voorgeschreven aandachtssein had moeten geven, minst genomen vooronderstelt dat zich een bijzondere omstandigheid heeft voorgedaan, waaronder het nodig was om de aandacht te trekken ter voorkoming van ongevallen. Het zij daargelaten of deze bijzondere omstandigheid al of niet moet worden beschouwd als een der bijzondere omstandigheden, waaronder, voor zover de eisen van goede zeemanschap vorderen dat, - zouden de voorschriften van art.33 en/of art. 36, 3e lid, ten deze wel toepasselijk zijn - , van die voorschriften moest worden afgeweken.
Onderdeel 4 zal reeds hierom moeten falen, omdat de klacht dat het Hof niet heeft overwogen en beslist "omtrent het verweer van eiseres in cassatie, dat de Olav Bakke gezien de zwaai-manoeuvre op het vooranker, onnodig en onverwacht ver naar voren is gekomen", strijdig is met de aanhef van onderdeel 1, waarin gesteld is, althans er van wordt uitgegaan, dat het Hof het verweer van Fendel "dat de Olav Bakke gezien de zwaaimanoeuvre op het vooranker, onnodig en onverwacht ver naar voren is gekomen, heeft verworpen". Heeft het Hof dit verweer verworpen, dan heeft het Hof daaromtrent beslist en het verweer in zijn overwegingen betrokken.
Aangenomen al dat - zoals in onderdeel 5 wordt gesteld - het Hof, "instedevan te oordelen omtrent de vraag of de Olav Bakke meer dan normaal en voor de schipper van de Rheintank 12 te verwachten was naar voren is gekomen", had moeten oordelen "omtrent de vraag of de Olav Bakke niet verder dan normaal en voor de schipper van de Rheintank 12 te verwachten was naar voren is gekomen", dan valt niet in te zien, waarom het Hof, door de eerste vraag te beantwoorden, terwijl het de tweede had moeten beantwoorden, zou hebben miskend, "dat verweerster als oorspronkelijk eiseres stelplicht en bewijslast heeft met betrekking tot feiten en omstandigheden, die - de door eiseres in cassatie ontkende - schuld van de Rheintank 12 aan de aanvaring opleveren". De in dit onderdeel vervatte grief is m.i. onbegrijpelijk en reeds dáárom ondeugdelijk.
Waar het middel in al zijn onderdelen faalt, concludeer ik tot verwerping van het cassatieberoep en tot veroordeling van eiseres in de kosten, welke aan de zijde der verweerster op het cassatieberoep zijn gevallen.
De Procureur-Generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden,